["itemContainer",{"xmlns:xsi":"http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance","xsi:schemaLocation":"http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd","uri":"http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items?output=omeka-json&page=54&sort_field=Dublin+Core%2CTitle","accessDate":"2026-04-07T01:26:13+00:00"},["miscellaneousContainer",["pagination",["pageNumber","54"],["perPage","10"],["totalResults","845"]]],["item",{"itemId":"739","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1309"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/82a22bceadc3050f30c894269d127058.PDF"],["authentication","58c664a1ccc96a0d1c51af829e3a6414"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13850"},["text","����"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8483"},["text","Informe en minoría del Diputado Rafael Frías Pérez"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8484"},["text","Ley Orgánica"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8485"},["text","Informe del Diputado Frías apoyando el proyecto de ley orgánica de la Universidad de las República"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8486"},["text","UdelaR-FHCE-ACU- Caja 2- Doc 1"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8487"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8488"},["text","1958-10-06"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8489"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8490"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8491"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"550"},["name","FRÍAS PÉREZ"]],["tag",{"tagId":"543"},["name","LEY ORGANICA"]],["tag",{"tagId":"551"},["name","MOVIMIENTO POPULAR NACIONALISTA"]]]],["item",{"itemId":"781","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1355"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/0afb76cd0d985db66b957e713eeb28ba.PDF"],["authentication","d0e0b1f6590ce48c9f4fb73648f32055"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13896"},["text","�����"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8859"},["text","Informe Formula \"C\""]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8860"},["text","Ley orgánica\r\nInformes"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8861"},["text","Informe dirigido a Leopoldo Agorio"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8862"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-UPPU-FEUU-Caja5 -Carpeta 1 -Doc 16"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8863"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8864"},["text","S/D"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8865"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8866"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8867"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10496"},["text","FHCE"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"544"},["name","AGORIO"]],["tag",{"tagId":"556"},["name","CLAUSTRO"]],["tag",{"tagId":"579"},["name","INFORMES"]],["tag",{"tagId":"587"},["name","OCTAVIO CRAVANZOLA"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]],["item",{"itemId":"754","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1327"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/6747c79a551bfa33433c016c75a8dcc8.PDF"],["authentication","20e8298010c08457161a2290d5115d7a"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13868"},["text","��"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8616"},["text","Informe jurídica sobre Decano interino"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8617"},["text","Elecciones universitarias"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8618"},["text","Informe de repartición jurídica acerca del procedimiento a seguir cuando el profesor mas antiguo asume el decanato interino"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8619"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-Caja 4 -Doc 6"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8620"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8621"},["text","1959"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8622"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8623"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8624"},["text","Espàñol"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"570"},["name","DECANATO INTERINO"]],["tag",{"tagId":"569"},["name","JURIDICA"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]],["item",{"itemId":"753","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1326"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/7f332ab8c9191b5025cabe1268209163.PDF"],["authentication","eda6e61aca76a200e22940df0047a6bb"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13867"},["text","���"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8607"},["text","Informe Jurídica sobre elecciones"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8608"},["text","Elecciones universitarias"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8609"},["text","Informe de la repartición de jurídica acerca de la legalidad de los artículos 88 y 89 de la ordenanza de elecciones vigente"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8610"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-Caja 4- Doc 5"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8611"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8612"},["text","1959"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8613"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8614"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8615"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"566"},["name","ELECCIONES UNIVERSITARIAS"]],["tag",{"tagId":"569"},["name","JURIDICA"]],["tag",{"tagId":"567"},["name","ORDENANZA DE ELECCIONES"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]],["item",{"itemId":"920","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1510"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/70c0f34b70bace608dca0c8fa90db9d9.PDF"],["authentication","407ac030cec14d5506b35727f5d3356c"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"14051"},["text","���������"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10120"},["text","Informe sobre beca a Eduardo Galeano"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10121"},["text","Publicaciones"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10122"},["text","Informe sobre la utilización de la beca adjudicada por la UNESCO a Eduardo Galeano"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10123"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10124"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-UPPU-FEUU-Caja 10 -Carpeta 2 -Doc 6"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10125"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10126"},["text","1967"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10127"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10128"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10129"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"662"},["name","BECAS"]],["tag",{"tagId":"663"},["name","EDUARDO GALEANO"]],["tag",{"tagId":"579"},["name","INFORMES"]],["tag",{"tagId":"168"},["name","PUBLICACIONES"]]]],["item",{"itemId":"798","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1372"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/244e775766705f704cfb5a8a27e0ccbf.PDF"],["authentication","1459a6a2f3b6229c1820c08ffd089881"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13913"},["text","��������"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9013"},["text","Informe sobre Ley Orgánica"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9014"},["text","Ley orgánica\r\nInformes"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9015"},["text","Informe sobre Ley Orgánica desde los comienzos"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9016"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-UPPU-FEUU-Caja 5 -Carpeta 2 -Doc 3"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9017"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9018"},["text","S/D"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9019"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9020"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"9021"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"10480"},["text","FHCE"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"579"},["name","INFORMES"]],["tag",{"tagId":"543"},["name","LEY ORGANICA"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]],["item",{"itemId":"312","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"543"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/ff46e66b5b66b9d165b127862292c9a4.PDF"],["authentication","a7d5daaf2a8255fe401b7e6e355d53d1"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3455"},["text","— 102 —\nanb SBiuajqojd soj ap ajuauíB^jBj ja üod jBSjaAuoa saauoma apnd X\n'oijnf ap 93 jb 0^ j^p 'imrasog ap jouoq ua osajSuo;^ jb sounjjnauoa\nsoquiB apuopB 'Bsaj^^ ua aj^uoaua oj amauíjoijaisod ojad íBiauaaij\nuod BqBjjBq as anbjod qjiAurj *^j -pjo 'jfojj jap oiJBUimas jb jijjna\n-uoa apnd ou pBpisjaAiu,Q B^sa ug) \"uuBuissog *^j *p¿ jap A jqaajg\n\"f 'i ^ ^^ouqng uoa *^j soiJBjrouoq soj ap 'jauíBpB^) •^) -fj 'PJO 'JOJd\njap souBuiuias soj 'saiu ouisitu jap 93 jb oiunf ap ój jap Sjaqjapiajj\nua f jauía^ *h -joid^sBr) jap X Jajjnj^ xb^^ ^ ^juyJ *3 'í^bjízS *^^ 'PJO\n•^oj^ soj ap soiJBuiuias soj *^^6I aP oxunf ap ój jb oXbj^t ap jap\n•g -i ^jnqiajj ua íjauíaiQ py -pg jap A jaujBzjo^j \"^ A uujb^\\[ \"^\n'uajajuig uoa *f *g *pjo '^ojg soj ap soiJBUiuias soj 'ajquiapiQ ap c, jb\nap J3 jap 'zuib^\\[ ua íuassXqx '[ X ja^jaag -q 'jaujng '\\\n*g #pjo *jojg soj ap souBuiuias soj '^<;6j ^\n12 1B X 19P *^^og ap pBpisjaAiufj bj ua :BiuBiuajy ua\n\n(y\n\n'saauo^ua a^uanaajg\n•sa^uBjjodun\nsbuj sbj ap Bun BpBjapisuoD sa 'opBjsg jap jBjxdBD bj BJoqB sa ^jjBq\nos apuop pBpnp bj anb ap BiauBjsunojp bj b opBSajSB 'jpuBiprusa\nuojaBjqod bj ap X soiJBuipjo sns ap ojauínu ja jod 'anb 'uuog ap\npBpxsjaAiufj bj jbusta ipio^p '^jnj^juBjg ap bj ap uppumsns ug\n•BiuBiuajy\nua bijosojtj bj Xoq B^uana anb uoa sosojo^ia sbui snjijxdsa soj ap\noun opBjapisuoa sa jaSnj^j 'jojg ja anbjod 'BuuBj^ojd iuj ap BpBZJO^\nupísimo Bsa sbj3a ap Xnm o^uauíBg *sajBiaipn(jad sozjanjsa b opB\n-ijqo Bjaiqnq oj b^isia tiu anb X sajBiajBd sbisbjb ap unB Bijjns anb\nopuaiqBS 'aaiq oj Baunu 'ojjb^isia b uojb^sui aiu SB^ajoa soijba anb\nap jBsad ^ 'ojad 'opijBAui ap upjjis ns ua ojjaA ap upisBao aAiu o^\n-uaiuajuanaajj 'sandsap 'apuop 'uaqaunj^; ua BqBjjBq as ja^nj^[ *jojg\njg *sauoiaun^ sns Bjajaía ou 'Biíajdiiuaq Bun ap Bjn^^iuajd BiupaiA\n— jBjisiA Bjqap oijBuiiuas oXna janbB — ja^nj^ \"^ \"jojg ja anb\nanj upísimo Bjsa ap oai^oj^ #^jnj5juBjg ap pBpisjaAiufj bj b ijjnauoa\nou :a^sa sa oqaaq jg \"BiuBraajy ap sapBpisjaAiufj sbj b sbjisia ap\nBraBjSojd ja ua upiaBa^ij^ora Bun puimja^ap Bjja anbjod 'B^sandojd\nbj ap upianaaía bj ua upísimo Bun jBiaunuap jod\n\nSOJ ^jqOS ^UIJO^UJ\noasAizv aa sviawvn nvíií\n\n�me interesaban). Finalmente en München del 27 de Junio al 30 de\nJulio frecuenté los seminarios de los Prof. ord. A. Wenzl, A. Dempf\ny H. Kuhn, del Pd. R. Berlinger (ya entonces designado Prof. ord.\nen Würzburg) y de la Prof. encargada de curso Hedwing ConradMartius.\n\nB) en París: del 6 de Diciembre de 1954 al 2 de Abril siguien\nte, en la Facultad de Letras, los cursos de agregación de los Prof.\nV. Jankélévitch, H. Gouhier, J. Wahl, M. Patronier de Gandillac,\nG. Davy, R. Poirier, G. Bachelard, F. Alquié y P. M. Schuhl; en la\nEscuela práctica de altos Estudios, los cursos de los directores A.\nKoyré y A. J. Festugiére; y en la Escuela Normal Superior, por una\nconcesión especial de su Director M. Hyppolite, los seminarios del\npropio Director y del Prof. Patronier de Gandillac.\nCon excepción de uno solo, conocí personalmente a todos los\nmencionados docentes, de los cuales escuché a menudo extra aulam\nsus aclaraciones y reflexiones sobre los ejercicios de seminario o de\nagregación.\nVisité también los cursos públicos de los nombrados y de otros\nprofesores, entre ellos en el Colegio de Francia los de los Sres. M.\nGuéroult y M. Merleau - Ponty y en la Universidad de München los\nde R. Guardini, especialmente con el propósito de conocer y apreciar\nlos métodos y modalidades de enseñanza utilizados en las Universi\ndades y altas Escuelas.\nFinalmente, entrevisté en Freiburg i. B. al Prof. M. Heidegger (1), en Basel al Prof. K. Jaspers, en Madrid (a donde viajé du\nrante las vacaciones de Pascuas) al Prof. X. Zubiri y en Nancy al\nProf. R. Ruyer.\nTrataré primeramente de los seminarios en Alemania y luego,\nde los que pueden llamarse sus equivalentes o similares en Francia.\n\nI.\n\nLos Seminarios en las Universidades de Alemania.\n\nNo existe ninguna reglamentación sistemática de su organiza\nción ni de su funcionamiento. Muy pocas y dispersas disposiciones\naluden a ellos. P. ej.: en el estatuto de algunas Universidades se dis\npone que los Profesores ordinarios han de ser sus directores; en los\nreglamentos de examen de Estado o de promoción, la obligatoriedad\nde concurrir a los ejercicios; en el contrato que el Estado concluye\ncon el Prof. ordinario, el número de horas semanales que éste ha de\ndedicar a ejercicios de seminario y a lecciones públicas. En general,\norganización y funcionamiento de los seminarios son cosas que se\nhan constituido paulatinamente en el desenvolvimiento mismo de sus\nactividades y que no obedecen a otra norma que la de la costumbre.\nLa literatura sobre seminarios, que existe, si bien escasa, es poco\nconocida o ignorada de los mismos profesores. Un ordinario de \"Fi\n^i) El semanario Marcha publicó en su número extraordinario de 30 de Diciembre\nde 1953 el relato de esta entrevista.\n— 202 —\n\n�— 03 —\np) jap sauopisodsip se] b SEpnautos UBjsa on anb euokij^\nap ^ bijosojij ap SBjpajfa ^/o Xsq sapEpisjaÁiuQ' sesa na anb JBJBps osopo aoajBj\n''pBJinaB^ Bidojd ns\nna soSoj9aj sojninj so^ uapuajdB bj bijoso^ij b^ X ojBpjo3uo3 ap josajojd XBq ou 'BiSo^oax ^p\nBDjipJED pBjjnaBj jaqsq ap jasad 8 'u'aSuiqnx 03 -g •; Sjnqiajg X uaqaunj^ 'jnqzjn^ 'zuiej^\n'uúóg 'jajsunjq :nos ojBpjoaucQ ap SEjpaitp uajsixa apuop sapEpisjaAiuf^ se-j -sEai^pioaj SBuijdp\n-sip sbj b japaaaJd aqap 'BajipíB^ EisajSi e| ap soiprusa ap uapio ja un Sos anb 'sijosojij bj lia\nso^ojpaj X sajopjaoES sojmnj ioj b jBJBdajd ap ja sa ojBpjoauo^ ap SEjpaisa sbj ap uij jg\n•Barjg 'Bi^ojodojjuy X Bj^ojoaisg 'BDisi^Ejaj^ 'biSo^\n-oasouQ X 831^93 :sonam o seuj 'jiaap sa 'sajisaoias OJiBna ua bijosoji^ bj spoi jauodxa uaqap\nsajosajojd so-j -(-ss ^p d \"Zíól •¿aq^unj^ •¿9tq4oso¡tq¿ aqjfjfsuqj \"jnqzJn^ - jaXaj^ sheh)\nBisijEnjyjídsa X Easjaj uopdaauoa Eun jauajsos ap bj 'jaXapq sueh unaas 'ojps ouis 'sai^sEjoasa\nbj jBjañaS na in 'Éjsiiuój bijosoji^ ej jBuasua ap nppESijqo ej Baijdoii ou oiEpjoanoa ja ejjos\n-ojtj ap sajosajojd soj b óiaadsaj ^03 ~-(u3^MS9fo.t(fsfppjoquoy[) 'ojEp'joauo^ ap SEjpajE^ 'ssp\n-BuiEjj sej nos 'odsiqo PP oiuaiuiuuasuoa oíAajd ja oís ^opEuiEjj,, unSuiu aasq ou pEijnaEg bj\nsand 'SO3IJ91E3 ajdúiais uos sajosajojd soisa' 'oqoaq ap' 'anb BUBjiua oísj -oucsaDOip OAij^adsaj\njap ojaA je scpijauíos UBisa saJEjnjij soXna ap sauoi3Eu8isap sbj 'sujapoiu X jEAaipatu Eijojsij^\nap P^to X Bijosojig ap 'BJpajsa vún jaq^q aqap BJjosoj'ig ap pEjjnaEj ajuajpuodsajjoa' bj ua'BiSojoax ^p B3IJ93B3 pBjjnsBj Bun uauaii anb sapEpisjaAiüfj sej snpoj ua anb ojnpjoDuo^ un ua>\n9pajqE}sa as '^uijuaH -A ap baubuiui ^un opuainSis X ''f<ftuqjttf]tt^[ ja opEuiuuax (I)\nso¡ Á sajqBunDui soy 'sbuSi^üb sbxd sauoiDipa sbj aní>\nsa *isy \"XIX I^ís jap saux^ b uojaiSjns bijosoji^ ap soj A\n'Bpua^sixa ap soub B^uanoup sojuapsop ap sbui uauap ou soiJBuiuia^\nsoj anb ojsand 'pBpisjaAiufj bj ap bj sa BnSnuB sbui vj *oduiap j^p\nosjna ja ua aiuauíBuiiBjnBd opBiujoj uBq as SBaaioijqiq sb^j *aisixa ou\nOIJ95IJD jbj anb oaja A 'oiJBuiuias OAiioadsaj jap bj b o pBpisjaAiufj\nbj ap Baaioijqiq bj b Bjqo Bun ap Biauauauad bj auiuuaiap anb\noijaiija un jjjqnosap opipod aq o^^ 'soiJBUiuias soj ap SBaaioijqiq\nSBpuas sbj A pppts^^dtufi bj ap jBjaua^ Baajoxjqiq bj ouis 'sojiosou\na^ua osbd ja sa otuoa fjpv^ptop^ ap sBaaioijqiq sbj uaisixa ou biubui\n-ajy u^ •Baaioijqiq Bun jaasod sa oiJBUiroas jap ODiisijajaBjB^\n*saiuaisisB soj A sajoiaaiip soj BjBd soijdure souaiu\nsauojBS sojio ísoppjaía soj A oypmsa ja BJBd zaA bj b uaAjis anb\nSBqauB A sb^jbj SBsaui ap sBpBjop 'BDajoijqiq bj BjjBq as apuop 'sBijd\n-ujb sajj o sop o Bun :sbjbs sbijba ap auodcuoa as anb (soiJBuiuias\nsoj sopoj b JB^jaqjB b opBuijsap *oubdj3d o on^nuoD oíaijipa un ua\n*Buai^ ua o ^iaqjapiaj^ ua oujod 'saaaA b 'pBpisjaAiufj bujsiui bj ua\naiuauqBjaua^) oidojd o^upaj un 'ojxn ajuB 'aasod oiJBuiuias J3\n•(j) sop XBq 4ojBpjoauo3 ja ajBA anb sbj BJBd sapBpisjaAiufj sbj\nua 'Bujapoui A jBAaipaui Bijoisif^ ua A ^ijosojij u^ #oTjBuiuias ns\nauap pBpisjaAiufi bj ua BpBuasua Bpuap BpBD 'oidpuijd u^\n•a^uBuuo^uí jb SBqaaq sajBq\n-jaA sauopB^sajiuBUj ap 'bjjuo^ ua BiauauaApB oajbs 'bjbj^ as sajosaj\n-ojd ap sauoiuido ubjid as opuBn^ 'jBmaajaiui pBpiAi^aB bj b jBSajj\nBJBd jBijaiBui ojnDBjuaisns jap opuaiUBd 'ojjuapB Bjan^B ap opua^f\n*sbiisia siui ua t<opio A ojsia^ oj Jiquasap b *sand 'ajapaaoj^\n'sapBpxjBpoui sns ajqos bdij\n-ijd uoixajpj Bun jBjnoafa A sauíj sns ap bjbjd upiaou Bun jauai apid\n-un saj ou anb oj 'jBuosjad Bjn^jna ns b opBjiuiisB opis Bq A opiATA\nUBq sojja anb oj aiuauíBDTjpaj jaaouoa ap BpuaSixa bj UBiuais ou\nanb ajqBsnaxa sa A 'oiJBUiuias ap soppjaía soj ua saiUBipmsa ouioa\nopBdiaijJBd UBq 'sojjsaBui sns ap Bjanasa bj ua souisiuj sojja opBuuoj\nUBq as sajosajojd soq 'aqaojdaj un oujod BpBjBuas ba ou bidubjouSi\nBis^ \"sajosajojd ap sajBnjDB sauoiDBjauaS sbj jod SBpiaj uos ou qDuoj\nA unaqujag *uasjnB^ ap sbdtsbjd SBjqo SBq 'Buiaj ja ajqos ojijDsa\nunSuiu auiJBDipui opnd ou ojuaiuiijanljaj iui b ^^BjSo^Bpa^ A bi^osoj\n\n�sólo se hallan en la biblioteca de la Universidad. En general, ella\nes más completa que la del seminario. Sin embargo, esta última\ncontiene generalmente una buena colección de las fuentes más im\nportantes de la Filosofía antigua, medieval y moderna, las His\ntorias de la Filosofía y las monografías más útiles y completas,\nalgunas colecciones de revistas y algunas obras auxiliares. La\nverdadera diferencia radica en el modo de usar ambas bibliotecas.\nLa del seminario es una biblioteca de presencia (Praesenzbibliothek): es decir, que sus volúmenes pueden ser tomados directa\nmente de los anaqueles y utilizados por los lectores mientras se\nencuentran en su recinto, pero que sólo excepcionalmente y con\nautorización del director o de un asistente se pueden retirar. Natu\nralmente, cualquiera no tiene acceso a la biblioteca sino solamen\nte aquellos estudiantes que efectivamente participan en algún\nejercicio de seminario y que están munidos de una tarjeta especial\nfirmada por el asistente.\nRaramente el seminario tiene un empleado administrativo a\nsu servicio. Por lo general en cada semestre se distribuyen las lla\nves entre algunos estudiantes más antiguos, los cuales se compro\nmeten a hacer alternativamente un pequeño horario cotidiano y\nson los que dan acceso a los demás. La inmensa mayoría de los\nestudiantes es escrupulosamente honrada, y si eventualmente des\naparece un par de obras por año, resulta siempre más baratoadquirir nuevos ejemplares que mantener en el presupuesto a un\nempleado. En la puerta del seminario suele haber un cartel que\nindica los requisitos para utilizar la biblioteca y el nombre y ho\nrario de los encargados de las llaves.\nLos seminarios suelen estar abiertos sin interrupción desde las\nnueve hasta las veintidós horas y están dotados, como todos los\nedificios universitarios, de buena calefacción. Por estas circunstan\ncias que rodean a su biblioteca de presencia el local del seminaria\nes el centro real de la actividad estudiantil. El estudiante no con\ncurre a él sólo para participar en los ejercicios dirigidos por el\nprofesor, sino que ordinariamente también estudia allí. Allí trans\ncurre la mayor parte de su tiempo hábil. El auténtico estudiante,\ncuando no está en una sala escuchando una lección, está en ei\nseminario, porque en éste encuentra literalmente al alcance de su\n{mano todo cuanto necesita para su estudio. A pesar de no existir\nninguna vigilancia, en su recinto reina el mayor silencio, nadie\nconversa con nadie y cada cual pone el mayor empeño en que\nninguno de sus movimientos pueda molestar la concentración de\nlos demás. Esta concentración es tan intensa que muchas veces, al\npenetrar en la biblioteca de un seminario pude observar que nin\ngún estudiante levantaba la cabeza para mirar quién entraba ni\nparecía haberse enterado de la presencia de otro.\nLos directores del seminario son siempre por derecho propiolos profesores ordinarios. Donde hay una cátedra de Concordato,\nhay un segundo seminario — con la instalación material consiguien\nte— anexo a ella y dirigido naturalmente por su titular. Pero et\n— 204 —\n\n�'JBUIJ JB 3JBJBJJ UOIS\np Bun jbjta3 BjBd anb 'BpuBjjodun jBjn^uis ap ojund un ajsa\ns^ -Bnj^uoD sa jBJOsajojd uppBjauntuaj ns oja^ -jBJosayojd uop\n-unj ns b ajuajaqui sa sajBj ap pBpiAijDB n 'oiJBUiraas ap sajojaaj\n-ip oraoa jBpadsa uppBjauniuaj Bun uaqpaj ou sajosajojd soq\nns A sauojBS sns UBaydiua A oijBuituas ap soppjaía uauip sajuaj\n-sisb soj A (oiudzo'pp>atÁ({) sopBApd sajuaaop soy ('fo¿4tsv^)) sapad\n-sanq soy ('/oj^ 92tssvtuuv^Á9ssnv) UBjd Bjjxa soj 'soiJBuipjOBjjxa\nsoj 'soiJBJOuoq sajosajojd soy uaiqurej a^uatuajuaijjoa rsauojBS soy\njBayduia b oqaajap UB^ua^ anb soaiun soy xu 'pBpiAi^DB a^uBÍatuas ubí\n-ijip anb soaiun soy UBas soyya anlb bdi^iuSis ou oijBuiraas yap sajoj\n-aajip soy UBas soiJBuypjo sajosa^ojd soy anb ap oqaaq ya oja^\n•(001 '\nuuog d'p 'íttufi vi 9p otmvts^ 9f oiOdAo¿^ í X9 '^JB 'Sj^qppt^^\n9p 'atu[\\ v{ 9^ oínp>ts^ #ía *d *A) sopo^ Jod opi^aya sa a^uau\n-Buuad ouadmasap oXno BjBd o ajuamjBnuB UBUim ^s yBna By ua 'saj\n-osajojd soy ap oyos oun b BpBAjasaj Bpanb uppaajip By *D^a 'sotjbj\n-unyoA ap uppBuSisap 'soiJBJoq ap upxanqij^sip 'sojqxy ap Bjduioa\nroAi^Bj^siuiuipB o^aadsB ouanbad jb o^UBna u^ \"BsjaAaDiA tu ojjo ya\n9Suip anb oy sa ou oun ya 92tM-p anb oy isajojoajip soijba Buaj anb\nyBuuouB ap BpBU auai) ou 'upiDB^iTsaAUi ap A Bpuaaop ap bujjoj\nBun ouis oai^Bjaojnq ojpBna un ou oijBuiuias ya 'sand 'opuai^\n•Bun BpBa\nsojnuiuj B^uaAou ap sauoisas aaop o siaspaip ua *ajjsaraas ya unSas\n'ByyouBsap as oijBuiuias ap Bina^ un '(sajsoaajua^ ap By BpB^uoasap\n'SBUBiuas i\\) sasaiu sa oubj3A ap ya A (pBpiAB^^ ap By BpB^uoasap\n'SBUBuras 9y) sasaur oj^Bna Bjnp oujaiAui ap ajjsauías ya ouio^\n'C,f'6l sbj b a^uauíBApoaja BjBuiuuaj A c,\\'Sl s^I\nb ajuauíBATjaap BJBzaduia *q 0^ B #lí 81 3P opByByas Bjsa oijbuiui\n-as un is *'(a '^ *sojnuiui B^uaAou a^uatUBDijjauíouojD 'jpap sa 'upia\n-dnjja^ux uis 'sv^ttu^pvov SBjoq sop a^uauíBijBuipjo Bjnp A BUBiuas\njod zaA Bun jBSny auap Buia^ ouisim un ajqos oijBUTUias uq\n•sajuBipnjsa soy ap SBjynsuoa sbj yBna\n-BAa BJBd A soiaiajaía soy jB^ny uauap ajuaraBAijoap anb ua SBjoq\nsbj b OTJBuimas jb BjjnDüOD anb ouBsaaau sa jBno oy BJBd 'uoid\n-B^i^saAui ap sopo^ara soy A saiuanj sbj ua sajuBipmsa soy b jbidiui\nuaiqujBj ouis jBuasua oyos ou aqap 'josajojd ouioa íOTjBuiraas yap\njbdoj ya ua o oijpiraop ns ua jBSny UB^uaj sauoiDBjTpatu o sBjnpay\nsns anb a^uaja^ipui sa jBna oy BJBd 'BAns bj jBsaj^ojd jaaBq aqap *Bia\n-uaia ap ajquioq oiuo^ -buidijo ns ap upyyxs ya ua opBjuas <coiJBJoq\nun aaBq^ anb 'BiJoga^BD jouaui o joAbui ap oiJBUOiDun^ un sa ou\nOTJBuiiuas ap jo^aajip :a^uaujBDj^jaua oyjBDBjsap osiaajd s^ 'sa^uBip\n-njsa sns uBdpi^JBd anb ua soppjaía soy ap uppaajip bj ra^uaaop aj\n-uauíyBqBD ouis 'BaxjBjaojnq upiaunjf Bun jBuadmasap ua ajsisuoa ou\noiJBuxuias yap uppaajip Bq -japuajdjos aqap ou upiDaajip ap pBpijBj\n-nyd Bjsq *sop ajuauíjBjauaS uos anb (ojBpjoDuo3 ap yap ucnsnjDxa\nuod) soiJBuypjo sajosa^ojd soy uos sojubto sojubj :sajojaajip soijba\n— ajuaurajuaijjoa auaij A— zaA bj b jauaj apand OTJBuyraas ojjo\n\n�Un profesor tiene la obligación de dedicar de 7 a 9 horas se\nmanales a la enseñanza, entre lecciones (Vorlesungen) y seminarios,\npero queda totalmente librada a su discreción la distribución de\nese tiempo. Todas las combinaciones son posibles. P. ej.: 1 lección\nde 2 o 3 horas y 3 seminarios (1 generalmente por el asistente), o\n2 lecciones de 3 horas y 1 seminario, o 2 lecciones de dos horas y\n2 seminarios, o 1 lección de 2 horas, 2 lecciones de 1 hora y 2\nseminarios, etc.\nEn esa distribución influyen naturalmente la idosincrasia del\nprofesor, sus actuales investigaciones, las necesidades de los estu\ndiantes, etc.\nAunque no es obligatorio, en muchas Universidades es costum\nbre que al final de un semestre se reúnan los profesores y docentes\nde la misma materia para combinar los temas que han de tratar en\nel próximo. Esta previsión es necesaria por que en Alemania las\ncátedras de filosofía y la venia legendi son globales y no para una\ndeterminada especialidad, de suerte que todo docente tiene derecho\na tratar cualquier tema filosófico, lo que en ausencia de todo en\ntendimiento puede dar lugar a coincidencias o a lagunas perjudi\nciales. En todo caso, al final de cada semestre, la Rectoría distribuye\nentre los docentes unas pequeñas cédulas que éstos deben llenar,\nindicando tema y número de clases semanales de cada curso, y tema\ny destino de los seminarios, que se proponen desenvolver en el\npróximo semestre. De esta manera es que se forma el índice de\nLecciones (Vorlesungsverzeichnis) que cada Universidad publica im\npreso antes de comenzar cada semestre. Una vez publicado el índice\nde Lecciones, sólo se permite un cambio de tema por razones espe\nciales y con autorización del Rector o del Decano. Los temas apa\nrecen también anunciados en la cartelera (Schivarzes Brett) de la\nUniversidad. Pero \"programas\" que detallen el curso o el seminario\nno existen.\nCon frecuencia ocurre que al final de un seminario el profesor\nanuncia el tema para el del próximo semestre, de modo que a los\nestudiantes se abre la posibilidad de adquirir con antelación las\nfuentes o hacer los estudios preliminares necesarios para participar\nen él.\nFinalmente los profesores ofrecen (ignoro si es una obligación)\nuna o más horas semanales a la consulta de los estudiantes (Sprechstunde).\nEn su sala particular de la Universidad (todo prof. ord. tiene\nuna), a la hora señalada y anunciada en el índice de Lecciones y a\nla puerta de la sala, el profesor está a disposición de —y recibe\nindividual y privadamente a— todo estudiante que desee consul\ntarlo: sobre la dirección o estado de sus estudios, trabajos a realizar\no en realización, bibliografías, etc. Esta hora de consulta está seña\nlada generalmente para antes o después de la hora de clase o de\nseminario.\nEn definitiva la Universidad exige de un profesor - director de\nseminario su presencia real en ella de ocho a diez horas semanales.\n— 206 —\n\n�— ¿03 ~\n•ojuasa osiab un jBp.ua anb ¿Bq 'jBpadsa uppuaA\n•J3JUI BUn BpBu^lSB BTU9J 3S OpUBna OJJOJ 3jqOS 'BJJBJ 3S Ig *9)U9UI\n-jBjnSaj jijsisb ap uppBSijqoojnB bj UBjdaaB sajuBipnjsa soq\n•(•aja 'saauBJj 'o^aij^ ou o aqBS\nis \"opBjBJj JOjnB jap jbutStjo Biuoipi ja un^as A (-aja 'biSojojij\n'Buojsiq) Bipnjsa anb Bpuap '(-a^a 'ó 'ó *ój) ajjsaiuas 'oijpyuíop\n'ajqraou ns jBaipui aqap oun BpBa anb bj ua BÍoq Bun sajuajsisB soj\najjua JBjnajp aaBq as ajjsaiuas BpBa ap ucnsas Bjaiuijd bj uq\n•sajUBJídsB soj b ajuauíjBnppipui jBZBqaaj o jijirapB ap oqa\n-aiap ja auap josa^ojd ja stfvx2 id 9tutsspvafj4 soiJBuiuias soj ua aj\n-uauíBjos #a^uajsisB jap o josa^oíd jap uoiuido bj jio ap oíainíjad uis\n*joiJadns oiJBuruias un ua o ouBuiuiasojd un ua jBdppjBd auaiAuoa\naj is apiaap oun BpB^ qBpadsa ojxsinbaj unSuiu jod BpBuoiaipuoa\njB^sa ajans ou sojapjaía soj b sa^uBipmsa soj ap uoisiuipB Bq\n•ojjBuiuias ap sopiajaía soj ua^sisuoa\nanb ua souiB^uodxa opuBna 'jas anb auap jsb anb souiajapuajduio^\n•sBajBj sns b oiJBuipjoBjjxa ojuauíBjipB un ouioa o BpBsad b^jb3 Bun\noraoa uppB^ijqo Bjsa uajuais ou sajuBipmsa soj oja^ •( A j 'j *jjb\n'zuíp^ ap pvptsj^aaiufi p{ dp 'pi -pt í'j *jjb 'j^^6j ap ojajqaq ap\nfi ap 'uuoq dp pppis^datufi p^ dp ptfosop^ ua uofjop ap oppx2 p>\nugtootuox4 ap Ofuatupj2a^) bijosojtj ua jojaop ap opBj^ ja jauajqo\nd sBijBsaaau A SBTAajd sauopipuoa sbj ap Bun Bjsa sa uaiquiB^\n\n^P o^soSy ap 9^ ap -pt -pi a \\<¿) j'^ A q (j) ^? *sw 0^61 3P\nojauq ap o ^P 'uappqpxo^ ap -pt -pt Í^3 *jjb 'j^6j ^P ÍÍJCIV 3P 0\nap 'z\\p^(1 - puppitaq^ ua saxotxa^ns sp^anosa ua oppxosajox4 ja pxp4\nsauaiupxa ap ofuauipj2a}¡) BijajBUJ bj unSas buba anb 'oijBUiuias\nap sopiajaía ap ojauínu un ua ajuauíBApaB opBdiaijJBd UBq anb\nuaiquiBj ouis 'sauoiaaaj opBqanasa UBq anb ojps ou JBjxpajaB uaqap\n'pBppBdBa ns Bjjsanuiap anb jbui^ uauíBxa ja Jipuaj japod BJBd 'soj\n-BpipuBa soq 'sajBjnjB^^ SBiauai^ ap sbj ua A bt^osojij ap sapBjjnaBj\nsbj ua ubuijo^ as Bipaui BzuBuasua bj ap sajosajojd soj (ajqBjuauíBj\nojapisuoa anb upiadaaxa Bun ojsa ua sa ¿Bn^njfq ja) 'sopBj sojx)j\nisBa ua oiuoa 'BiuBuiajy ua anb opiqBS sq *sojja ua uoiaBdiapjBd ns\nsajuBipnjsa soj BJBd jbuijou A BjjojB^ijqo souaiu sa ou 'sajosajojd\nsoj ap jbuijou A BuojBÍ^jqo upiaun^ sa soiJBuixuas ji^tjjp 15\n•uoiaBjipaiu ns\nap A oipnjsa ns ap 'b^jbj A Bnuijuoa 'ajqxsiAui pBpiAijaB ns ap aA\n-ajq A ajuajiiujajuí 'oujajxa oíajpj un anb sbui sa ou (sauopBaxjqnd\n'oijBuiiuas 'upiaaaj) ajqísiA pBpiAijaB ns :soiuauBua sou ou anbjoq\n•^oijojijasa^ un^uru b BpBjnauíA Bjsa ou upiaun^ ns ap BzajBjnjBU bj\nanbjod 'Buiapo uis oijBuopunj un sa anb JBsxaajd anb ^Bq 'oijbuoo\n-un^ un sa josajojd ja ajuauíBApBjjsiuiujpB x \"(6 *jjb 'uuoq ap ppp\n\"tsxan-tufi pj ap ojnfPisa ap ofaaiCox^ íj *jjb 'zutp^^ ap ppptsxaaiufi\npj ap Ptfosojt^ ap ppijnop^ pj ap ugtapftjtqpq ap oiuazupj2a^ 'PJA)\nafuauipatsnjoxa ppm ns xpotpap ap Bq jBna bj b 'Bpuap ns ap ojuam\n-oj ja A uoiaB^ijsaAui bj :BuinuaS sbuj jBnjijídsa pBpiAijaB ns uoa\nBuajj as pBjjaqij ns anb jbpjajo anb ¿Bq ou ojaj #opBi^ajiATjd un sa\njosajojd ja 'Buiaijo ap sajBUBuias SBJoq BjuajBna ap sbuj jaaBq anb\nauaij anb BjBjapjnq jb opBJBdiuo3 '^^qij sa oduiaij ns ap ojsaj jq\n\n�La asistencia se hace constar en un cuaderno u hoja que firman\nlos presentes.\nDe cada sesión se redacta un acta o protocolo (Protokoll) en el\ncual, sin las formalidades notariales, debe constar un resumen de lo\ndiscutido y concluido en ella. De cada vez se designa a un estu\ndiante para redactarlo, el cual lo lee al comienzo de la sesión si\nguiente. Su lectura no debe demorar más de 5 ó 10 minutos. Luego\nse discute, se corrige y se pasa en limpio en un cuaderno al efecto.\nLa utilidad del protocolo es triple: en ler. lugar, permite con\nsultar en cualquier momento la discusión y los resultados de la\ncuestión tratada, sobre todo en los casos en que el profesor expone\nsus propias interpretaciones o doctrinas; en 29 lugar, es un buen\nejercicio para el que lo ha de redactar, que lo obliga a separar\nlo sustancial de lo accidental y a exponerlo concisamente. Sin duda,\nun resumen de discusión en cinco o diez minutos es más difícil de\nhacer que uno en veinte. En 3er. lugar, para los participantes su\nlectura sirve de nexo entre el tema de la sesión pasada y el de la\npresente.\nEn algunos seminarios, sobre todo cuando solo consisten en la\nlectura de relaciones, se prescinde del protocolo.\nAcerquémonos ahora a la actividad interna e intelectual del semi\nnario e intentemos describir en qué consiste, cómo funciona y cuáles\nson los fines que con él se persiguen.\nDesde hace algunas décadas en algunos países de América lati\nna, entre ellos en el Uruguay, se exigió la introducción de semina\nrios, y poco después, con suerte varia, comenzaron a funcionar, de\nordinario esporádicamente, algunos.\nPor lo que se refiere al Uruguay, he podido comprobar que se\ntiene del seminario una idea sumamente ambiciosa, y que se exige\nde él mucho más de lo que se exige en Alemania, país originario y\nclásico de ese método didáctico, y más de lo que normalmente puede\ndar. Celosos profesores, endurecidos en el almidón de su prestigio,\ncon una erudición admirable, acrecida en horas nocturnas de difícil\nasimilación, han pretendido hacer con sus seminaristas investiga\nciones definitivas y extensas, que absorbían todas sus fuerzas en\ndesmedro de otros estudios y que luego publicaban en gruesos vo\nlúmenes de papel pluma. No puedo juzgar de su valor objetivo,\npero me consta que varias veces el surmenage del profesor y el\npánico estudiantil fueron la cosecha de tales \"trabajos\" de seminario.\nSe exige del seminario no sólo resultados científicos objetivos,\nsino además, su expresión visible y permanente en el papel impreso.\nEl seminario sólo justifica su existencia si sus actividades acrecien\ntan lo que Hartmann ha llamado el \"espíritu objetivado\".\nSe comprende, entonces, que cuando se ha pretendido implan\ntar como obligatorio el seminario así concebido, los estudiantes ins\ntantáneamente, con instinto seguro, se hayan resistido a aceptar el\ninstrumento bajo el que hubieran sucumbido aplastados y que\nhayan considerado al que tuvo tal iniciativa como un enemigo del\n— 208 —\n\n�— 60^ —\n•OIJBUIUI3S\njap pBpiAtjDE Bun aiuatuBidojd aXmnsuoa ou bijbjSououi bj anb jpap X ojonxa sera jas bjoi[e\naiiuuad'ain 'sausiuajB soucuimas so¡ uoa oj^ajjp OJ3B1UO3 ij^ \"^sojjpuas sbui soppjafa sojjo ap\njouajuB oajdiua p jod asJujnbpB uapand ojps' 'ajuauíBUBuipjo 'anb pBppBdB3 X pnmdB Bun b\nBpBUOpipUO3 BJS3 EpB3Ija flS 'OSB3 OpOJ 03 X 'OlJBajdUJa ajqíSOd BJ3S SBUI3J SOJ SOpOJ E O139dS3J\njo 'aj'diuajs o'^^ -aúodcud as oiJBUiuxas p 3nb uij p jbzue3jb' bjbü oip3m O3iun ja ss ou\n'OIJEUIUI3S jap Euiajdns pBpiAU^B bj sa uaiq is 'Biuajqojd un ajqos nai^uuap eijejS\n-ouotu bj anb' ajusiquiB ojjsanu ua sopipunjip sojojj3 jiSajJO3 bjbó 'ajuauíEpniu jEJEjsap osp\n-3Jd SÍJ,, :3JUBJ3pB SBUI ^ •<iSOJJBÍJO^ 3)UaUIBSp3jd S3 3J3jnb 3nb OJ 'SOq33q BX SSJOpBgUSSAUt\nauodns 00 ísBjjauajq'o b jeSsij EjEd sopojaui' soj uajpjsis as X uauasua as ijjb anb jej ooá\n'sa¡Eui3iJO X sEjapspjaA sauoianjos b jbS3jj ou Ejjodui; aj ou 'oaijuuap pp uopEinjoj bj ouis\n'Biauaja'bj ap uopEuuoj bj aauauíBjBipauíui B3snq ou^/ ouEuiiuas ja' anb soaijoiu ap uppjsodxa\naiuaipuodsajjoa ej ua oX Bjaap 'soiJBuiuras ajqos oiaaXojd un ojoqEja anb 'sajEi^os SEj3ua;3\nX oq^ajaQ ap pEjjn3B¡j bj jod EpÉuSisap U9;s;uio3 Eun ap 'BSBqaaJV ^p zauauiíf ouijsnf X\nPPO ÍPIE<1F!^ OP3JJIV 's^-'a sajosajoi^ soj uoá ojunf 'ajjBd opuEuuo^ Sí'ól U3 BÁ (i)\nuov^S un u^Aajj 'oi^\\dvao^ ojxaj un ap j^^nj ua 'sojjq 'upiaipnB E{\nua asjEjEaja^uí uoixaj^aj ej e 'ise opuapiuijad 'o^xaj ns ap sojuaui\n-ouj jod asopuEjjEdE Eas 'EpEsnEd Xnuí Ejnjaaj Eun ap oxpaiu jod\nEas 'oxjo^ipnE ja uoa ojaajxp seuj o^de^uod un UEasnq 'o^uasnuEur\nosua^xa un uEAajj anbunB anb sajosajojd XEf^ 'jEja^ij a^uauíE^aij^sa\nopijuas ns ua je^ sa uoiaaaj Epo^ ou a^uauíEjjai^ 'o^uaiiuEsuad jap\nuppEDiunujoa Eun jas ap ja sa ^upiaaaj^ ej ap ouja^uí oppuas jg;\n•Eqanasa oj anb ajuEipnjsa je 'ouaÍE ja o oxdojd\nojuaituEsuad ja 'Euujaop Eun ajiuiSEjj josapjd ja jEna jap oipam jod\nojnaiqaA ja sa Ejnjaaj ej 'ajuauíjEjnjE^j *jio ap 'jEqanasa ap ojde ja\nsoj ja ua apuodsajjoa jaaj ap je josa jo jd ojdb je :baijdb upiaEdiaijJEd\nEunuiu Ejja ua uauap ou sajUEipnjsa so^ -oiJOjipnE un ajuE jaaj\nap ojde ja :EDipui ajuarajEjajij ajqraou ns anb oj 'sand 'sa (Sunsdf\n~UOA) uppaajajd ej 'joíaui o 'uppaaj E^ -ajjsaiuas jap asEja Buipjn bj\nEjsEq Ejaujijd ej apsap 'ejjo sejj Bun isb j^ 'sajuEipnjsa soj ap saj\n-Enjxj sosnEjdE soj ap oipam ua 'upjBS jap aaajBdEsap 'oijo^Ejjod ua\nojxjasnuEuj 'X EuojEpjoaaj jEyas Euanbad Eun o^xaj ja ua ezejj 'Ejnj\n-aaj ns aduinjjajuy 'EaimapEaE Ejoq ej ap sojnuTuí oauya Á EjuajEna\nsoj opijjnasuEjj UEq opuBn^) \"aAaiu ej ajuauíEjuaj aEa ou opuEna\nouiaa^joui jos un aanj jEna ej sejj EUEjuaA ej b o ^sajundE^ jeujoj\nua opEuiaaduia oyjojipnE un e SEpEjim sb^ba jod opuEna ua zaA ap\nXnra Epyduinjjajuí '^opiuajsos uajjl4 ua Ejnjaaj ns e apaaojd X oijoj\n-Ejjod ns ap EpiBjjxa Ei^Ej^ojpaEp o ojijasnuEtu un ja ajqos Eaojoa\n'EjnjBjsa ns e jijje ja EpouioaE 'BjpajEa ej e aqns josajojd ja 'sosEa\nsoj ap etjoXeuj Esuamuí ej ug *sapEpisjaAiuQ SEpEziaiEj X sEUjap\n-ora sej ua opEAjasuoa Eq as otiodf ej ap jEAaipara uoiaipBJj Eg\n•uppaaj bj uoa 'josa^ojd jap EajEj uej ejjo ej uoa ojjEÍajoa anb\njoíara EpBU oiJEujraas jap up ja X Bjauasa ej japuajdraoa ejej\n•opEJojaop ja EJEd uppEjjasxp ns 'upia\n-B^ijsaAui ap oijas oÍEqEjj jaraijd ns aqijasa EjsjJEUiraas on^pue ja\nanb ua EjjanbE sa :ojiqraE ns ap Ejanj aEa uppaajoaaj ej ap Ejoq\nEg 'Ejqraais ap uos ojjEuiraas jap Ejoq ej X upxaEjado Eg \\pa^oaaj\nja Ejoq ns X jEjqraas ja Ejoq ns ^uap^ anb Sdfsvis^p^ ja aaiQ\n•(j)OApaíqns njijídsa jap Eraijuí a ajqísiAui Bjajsa ej ua apisui jEaj\nEjaBai^a ns ojad 'ojnu oujajxa opBjjnsaj ns 'Ejsajxjra SEra sa upia\n-iqraB n 'OAijaíqo jojea ojapEpjaA ap sauoiaESxjsaAui ajuaraEjaajip\njpnjaojd upisira jod auaij ou oijEUiraas ja pEpxjBaj ua ojaj\n•Esuajap BraijiSaj\nap ojaE un jEjnaaía anb seuj UEjaEq ou isb japaaojd jy *ajqraoq\n\n�más o menos detallado. Algunos, en fin, aunque raros, sin ninguna\nnota ni apunte, hablan libremente. Esta diversidad de formas de\npende ante todo del contenido a exponerse. Si se busca la precisión\nde los conceptos y el rigor del pensamiento, se redactará un texto\ncompleto. Si lo importante es destacar ciertas tesis para explicarlas\nluego, se esboza un guión. Si se trata de alguna exposición sumaria\ny elemental, se puede dejar todo a la inspiración del momento.\nPero hay además un factor subjetivo que influye en la adopción\nde una u otra forma y es la mayor o menor presencia de ánimo\ndel profesor frente a la clase. Un profesor desenvuelto será capaz\nde exponer con un guión lo que un profesor tímido sólo podrá\nhacer encadenado a un manuscrito. Se puede discutir cuál es la\nmejor forma de exposición. Psicológicamente me parece compro\nbado que la eficacia de la comunicación está en razón inversa de\nla continuidad del manuscrito. En consecuencia, la mejor forma de\nbería ser la exposición libre. Pero en el nivel de los estudios uni\nversitarios la eficacia didáctica no puede primar sobre la exactitud\ncientífica, la cual requiere la fijeza que sólo la palabra escrita\nofrece.\nEn todo caso, sea cual fuere la forma externa de la lección, su\ncaracterística es esta: que en ella sólo habla el profesor, mientras\nlos estudiantes se limitan al papel de oyentes. En tantas lecciones\nque escuché, jamás presencié el caso, no ya de un profesor que in\nvitara a los estudiantes a intervenir, sino tampoco el de un estu\ndiante que planteara alguna duda o dificultad. El profesor no es\njamás interrumpido; el estudiante no es jamás interrogado. El pro\nfesor ha estudiado, investigado y meditado, y sube a la cátedra para\nexponer sus resultados. La actitud del estudiante es, no diré pasiva,\npero sí receptiva: recoge el pensamiento, lo comprende y lo asimila,\no, al revés, no lo ha captado o lo ha tergiversado. Lo ha aceptado\ncon o sin crítica. Pero todo esto corre por su cuenta y responsabili\ndad: durante la clase el profesor no le enseña ni a comprender ni\na analizar ni a criticar, ni tiene ningún control sobre sus efectivos\nconocimientos o capacidades.\nEn cambio, lo que caracteriza al seminario es la intervención\nactiva del estudiante: es aquí donde entra en estrecho contacto con\nel profesor y donde éste le ofrece en los ejercicios y trabajos el me\ndio de desenvolver sus capacidades y de profundizar sus conocimien\ntos, al mismo tiempo que puede controlar unas y otros. Si asistimos\na una sesión de seminario, veremos que en ella el profesor interroga\na los estudiantes, éstos leen el texto de un filósofo o un manuscrito\nque ellos mismos han redactado, dialogan con aquél y entre sí,\ncambiando puntos de vista, discutiendo tesis y recogiendo los co\nmentarios del profesor.\nPero la actividad del estudiante no consiste nunca, como ocurre\nen nuestras Universidades, en repetir ayudado sólo de la memoria\n(quiero decir sin notas escritas y sin discusión) lo que previamente\nse ha estudiado. Esta simple exposición oral de tesis ajenas no se\nconsidera útil.\n— 210 —\n\n�— 113 —\n•Bmadjad z^d ej ajqo^\nísajqmrusoD sej ap BaisjjBja^j j ap sojuauí^pun^\níopojatu jap osjnasiQ #sajJBasaQ\nísojaa^as sojqi^ •aBjBjiuijjL aQ •uijsn^y *\níb BDij^ •sapjojsuy\niSBuiaj s^juain^is soy ap oun UBqEjBJ^ 3nb\nap sapBpiumuoa b opnsiSB a^i 'oyjapuajdraoa UBjuajuí a\noappsoyij ojxaj un uaay 'jojaop un ap o ajuajsiSB un ap uppaajyp By\noÍBq anb (ox B 9) sajUBipmsa soaod ap sodnj^ uoa UBUopun^¡\n•SBUiajqi\n-oíd soy jBzxpun^ojd b BpnAB SBjsando sauoiuido sayqísod uoa uprs\n-nasip bj SBjya u^ 'sa^uaaop soy uoa yBuosjad o^db^uod un Á. Biauaxa\nBun ap opiua^uoa ya ua ajuBipnjsa yap baijdb upiaBdiai^JBd By 'osa\nap SBUjapB anSisaad as oÍBqBj^ ap sapBpiunujoa SBy uo^ -soipnasa ap]\nupiaaaya Bjaajjoa Bun b sandsap oyjBpn^B ap UBq anb sauoyaBjiDuij\nSBy JByyBq Á SBuyydiasip sbpbijba sbuj SBy ua ajuozxjoq ns jBiyduiB\\\nap uoiSBao auaij ajuBipnjsa ya 'ajuauíyBnsuara jBSny uauan anbJ\n'snottudppov s9íq yap SBiauajajuoa SBy ua Á 'a^uauíyBUBtuas UBjaxp asj\nanb '<{sapBjynaBj SBy sBpo^ ap sa^ua^o BjBd sauoiaaa^,^ SBy ugy *pBjyna\n-bj BpBuiuuajap Bun ua jBsajSui ap upisiaap ns uan^ja^sod 'ojubj\najjua 'anb apid as sayBna soy b 'a^sauías jauíijd ns UBsma pBpysjaA\n-iuq By ua anb soy sopo^ b aauauía^uaja^ipui aijyp a 'SBiauaiD SBy\nap SBUiayqoíd sapuBjS soy ap soun^yB ua sajuBiprusa soy b jyanpoj^\n-ui ui^ jod auaij —soub soun^yB aoBq apsap opin^y^sui— a^sj 'dfP¿\n-dUdÉ umtpnts yap ojjuap UBuoiaun^ anb 'oÍBqBj^ ap sapBpiúnmoa\nSBy ua^nji^suoa oy jouajuí op^^^ yj •olvqv^t d'p pvptuniuo^ v-\\\n•oiJBuiuiasojd X oÍBqBj^ ap pBpiunuioa a^ua 'opiua^\n-uod ns b ojuBna ua souaui oy jod 'o oinboyoa k joyjadns oiJBuiuias\najjua 'oyduiaía jod 'sauoiaBUiuiouap SE^sa ap sBun^yB b uapuodsajjoa\nanb sojaíqo soy jBTauajayip ypBj sa ajduiais o^[\noipauua^uí ouBuiraas yB apnyB as 'saaaA b 'BiABpox\n-S2SfJo>j) sopBjuByapB BjBd oiJBuxuias o (xvuitu^s^^nv\n-xaqo) joyjadns oiJBUtuias k (x9Sup^uy) sa^uBidpuud BjBd oiJBuxuias\no oiJBUiuiasojd ajjua 'zaA ns b 'ouBUiiuas yap o^uap k ¡(tuntnb\noinboyoa X oiJBuruias '(stdx^sttdqxy 'ffpq^su^íUdSstfdqxy)\nap oynajp o pBpiunuioa aj^ua asjynSuijsip ayans BiuBuiayy\nua anb unB jByBuas ap souiaq soyya ap soujBdnao ap sajuB ojaj\n'(udSunq9fi) ^soiaiajaía^ sopBuiByy soy ua ajuayjjoa X yBuuou\npBpiApaB ns ByyojJBsap oiJBüiuias ya 'sBDijpuap sbtjbjououi ap upia\nOBpaj By X sBuaÍB SBUij^aop ap yBJo upiaisodxa ayduiis By a^uj\n•opuBjo^aop\nya uoa josayojd yap sayBnpiAipui SBjsiAaj^ua ua outs 'oijBuiuias ya\nua JB^ny auay^ sauoiDBjjasip SBy ap upiaaajip By xu 'sopuBjojaop Xb^\nsa^sauías soy sopoj yu sand 'ajuayjjoa osbd un sa ou ajsa ojaj \"Byya\nap so^uauí^BJj sounSyB ap oiJBjuauíoa X Bjn^aay By b upisas BunSyB\nanbipap 'opuBJo^aop un ap uppBjjasip By a^yjip josayojd un ts anb\n'apuai^uaajqos as 'ayqísod sj *ojmBuiajd Bijas ojsj 'OATjiuipp oaijxj\n-uaia JoyBA ap SBiyBj^ouoiu o sauoiaBijsaAui ap uoiaaBpaj By 'soujbo\n-B^sap oy bX ouiod 'oiJBuiuias yap yBuuou upiDBjado sa\n\n�Dos notas distinguen formalmente a la comunidad de trabajo\ndel seminario. La primera es la estar dirigida por un asistente o\ndoctor y no por un profesor. Pues el seminario es un derecho y una\nobligación de éste. La segunda es la de dirigirse a estudiantes de\ntoda la Universidad, lo que le otorga un temple menos técnico y\nmenos riguroso que el del seminario, que se dirige a estudiantes\nque ya se han decidido por una ciencia.\nOtras veces se entiende por comunidad de trabajo los ejerci\ncios en cuya dirección colaboran profesores de materias diferentes,\nque abordan los distintos aspectos de un mismo problema e inten\ntan mostrar la interdependencia o llegar a una síntesis de los resul\ntados de varias ciencias. Por ejemplo: \"La nueva imagen del hombre\nen la Filosofía\"; \"La Psicología y la Medicina\"; \"Fundamentos del\nDerecho\"; \"Responsabilidad social del médico\". En estos casos se\ntrata de una comunidad de trabajo entre profesores en beneficio de\ntoda la Universidad.\nEl Seminario. El seminario propiamente dicho se dirige a los\nque estudian una ciencia determinada (Teología, Jurisprudencia,\nFilosofía, Historia, etc.) y por ello desenvuelve sus ejercicios con\nun rigor que no tienen los de las comunidades de trabajo. Su fin es\nno tanto la extensión y profundización de los conocimientos en una\nrama del saber, como introducir en los métodos del trabajo y la\ninvestigación científicos y familiarizar con ellos, no exponiendo su\nteoría (lo que indudablemente puede hacerse), sino por la prác\ntica de los ejercicios, que fomentan e incitan a la colaboración\nindependiente.\nConviene repetir que el fin del seminario no es inmediatamen\nte la realización de investigaciones científicas. Estudiantes que\nrecién ingresan a la Facultad o que han cursado en ella algunos\nsemestres no están aún en condiciones de hacerlo. La seriedad de\nla Universidad, la escrupulosa conciencia científica de sus profeso\nres no pueden incitar a tareas que serían improvisadas y prematu\nras y, como tales, vanas.\nLo que el seminario pretende es preparar a los estudiantes para\nque un día puedan hacer verdaderas investigaciones. De ahí su\nnombre. Seminario quiere decir semillero. Las plantas que en él se\nsiembran requieren su tiempo de desarrollo. Sus frutos pueden ser\ncomparados al del olivo, que sólo se forma varios años después de\nplantada la semilla.\nEl futuro investigador se forma paulatinamente en la frecuen\ncia de los ejercicios.\nPues el seminario es fundamentalmente una práctica. El inves\ntigador no se forma en el mero conocimiento teórico de la metodo\nlogía, que puede aprenderse un día y olvidarse al siguiente, sino\nen el contacto continuo con las fuentes, en el que, bajo la dirección\ndel profesor, aplica él mismo los métodos de comprensión y repite\nmentalmente el proceso del pensar filosófico. Sólo este contacto\nreiterado, frecuente, lento, en que al mismo tiempo se van señalan^ 212 —\n\n�— <¿\\z —\nuyg 'ajjsaiuas un ap sajyuny soy ua Bjnjaay ns jaaBq ap pBpyyyqysod\nbj unifos opoj ajqos ^ B^ysjad as anb uyj ya un^as 'Byya ap ajJBd\nBun o Bjajua Bjqo Bun ojxaj oraoa asjBiuoj apand 'aA as 0U103\n•zuajsixg pun ^untúa^\nO \"saisia^) sap ai^ojouauíouaBqtj\n•jjBjjysyiajja p\n- uajBjmsog '\\ uaqasyjqBjd #p •^\n•qjsay *zsubjx \"^untúa ^ uauíaj -p *\nsojij^snuBui ap sBidoaoio^ ap\n'Sauaf^ 'P3 \"BiSoyBUB cunuiuiou aQ 'snuBjaÍB^) 01^\n•uaayas ijxaj 'sijBjuaA 'jiu^oa 3Q\n\"(II 'i) oun 3Q TO3líX ^inuing\n\"IX 'sauoissa^uo^ -snuijsti^ny\n•oaBuroa;^ b bdij^m\n'J 'H ^uiiub aa\n•g Bais^qg\nd-sayajojsijy\n:a^isiA anb souBuiuias soy ua uoja^ay as anb soyyanbB soyduiafa\nouiod o^uo^ -sojospyíj sapuBjS soy ap SBjqo SBy ap Bun^yB a^iya\nas oidpuud u^ -o^xaj yap uppaaya By opo^ ajuB sa ajuBjjoduiy\n•oiJBuiiuas ap oíaiajaía ouiod ajuarayBj\n-auaS ayBA ou ajs^ 'uppB^ajdjajuí uys ojqiy un ap (^¿niafdq dcfostxos\n-xnzf) Bpin^as Bjnjaay By ap 'ojBqiua uys 'asjin^ui^sxp aqaQ \"uqpBZ\n-ypun^ojd ap sopBj^ Á sapBpyyBpoui SBqanuí ajiuipB sand 'saiojaop\nÁ sopuBJO^Dop uoa BziyBaj as osnyaui a 'sopBjuByapB soy b ouiod sa^\n-uBidiDuijd soy b o^ubj 'sa^uBipmsa ap asBya Bpo^ b auaiAuo^) *oyjap\n-uajduioa BjBd ODi^psoyi^ o^xaj un ap zoa BjyB ua Bjmaay By ua ajsis\n-uoo Á yBjo sa oppjaía ap odij ajs^ •uptovjdjulx^iut 9\n•SByya ap Bun BpBD ajuauíBAisaans souiBjapisuoa uoiDBnuijuoa y\n•Bjauíijd By anb\nBpun^as By opnuaiu b sbui pzinb A 'sop SBy a^uaraajuanaaj^ uBayduia\nas oqaaq aQ *Bun BpBa ajqos upiaByaj Bun ap a^uBipnjsa BpBD b jb^\nA sa^JBd ua oyjipiAip 'o^xa^ un jbuioj ua Bijpsisuoa '(zuibj^[)\n*^oj^ ya oujod 'sojjo unSas 'anb SBjauayui 'so^xa^ ap\nuoiDBjajdja^uy a Bjn^^^y By Bijas BDisBya bujjoj By (Sjnqyajj) J^yynj^;\nxbj\\[ A (uuog) ja^yDBqjo^ #g 'joj^ soy oiuod 'soun^yB una\n•ajuanaajj souaiu oqanuí\n'SBiuayqoíd ap upysnasyp By jypBUB anb ABq soyya y (9fPU9^9^) sauoya\n-Byaj ap upiDDBpaj By A sojxaj ap upyaBjajdjajuy a Bjmaay By :soidid\n-jaía ap sasBya sop ajuaiuyBdyauyjd UBzyyBaj ^s oyjBuyujas ya ugy\n•upyaaajyp ns sbiu\njBjayoj UBpand ou A josa^oid yap sojjBq UBjuays as anb ua Bip ya\nanSayy anb opoiu yBj ap soyjBanpa A sooyjyja snjyjydsa jbujjo^ ua ajsys\n-uoa oyjBuyiuas yap oydyauyjd ya anb opuaiayp ouisyiu ojsa BqByniujoj\n(SjaqyapyaH) JatUBpB^) ^ojj y^ -Bin^ ap pBpysaaau uys 'oujstui is jod\n^BjBd pBpyaBdBa By opyjynbpB Bq ajuBipnjsa ya 'ajjnao ojsa\n'sntiqpq ua opyjjaAuoa 'opByyiuysB uayqiuBj ouys opyaouoD\noyps ou Bas opojaiu ya anb ajyiujad 'soujujbd sosyB^ A sajojja soy op\n\n�embargo es posible que una misma obra sea leída e interpretada\nsucesivamente durante varios semestres con los mismos estudiantes\nque van avanzando en la comprensión de sus diversas partes. Así\nel seminario sobre Hegel Phaenomenologie des Geistes. C. era con\ntinuación de otro en el que se habían tratado las partes A y B.\nLa elección de una obra depende no sólo de su importancia\nintrínseca sino además de la categoría de estudiantes que han de\nmanejarla. En el proseminario, p. ej. podrá elegirse la Etica a Nicomaco, algunos artículos de la Suma Teológica o las Meditationes\nde prima philosophia, pero no la Physica ni la Phánomenologie des\nGeistes, que quedarán reservadas para el seminario superior o para\nel coloquio de doctorandos. La elección depende finalmente de cir\ncunstancias materiales: de que exista una buena edición o traduc\nción de la fuente y de que pueda hallarse un número suficiente de\nejemplares. Porque es exigencia elemental que cada uno, no sólo\nhaya leído previamente el texto, sino también que lo tenga a mano\ndurante la sesión. \"Los que no lo traen, pierden el tiempo\" (decía\nun profesor).\nEl empleo del texto en su idioma original sólo es posible si\ntodos los participantes conocen ese idioma. Pero ese conocimiento\nno se considera absolutamente necesario para comprender el pen\nsamiento de un filósofo, y de hecho en los seminarios son muchos\nlos que lo desconocen. Por ej. en un seminario sobre el de anima\nde Aristóteles, en un total de 28 asistentes, sólo 14 poseían el grie\ngo. Un seminario sobre las Meditaciones de Descartes se realizaba\nsobre la traducción alemana.\nEn esta clase de ejercicio el trabajo puede distribuirse de dos\nmodos: o bien se señala desde el principio o en cada sesión a cada\nestudiante una parte diferente del texto, o bien todos deben prepa\nrar para cada sesión la misma parte. El segundo procedimiento\nparece preferible porque obliga a todos los estudiantes a leer todo\nel texto, y hace luego más fecunda su participación en la discusión.\nPero en el primero es también necesario que todos vengan a\nla sesión con el texto leído.\nLa lectura e interpretación de textos es la única clase de ejerci\ncios que conviene a los estudiantes de los primeros semestres, pues\ntodas las demás, relaciones sobre libros o teorías, discusiones, etc.\nsuponen a estudiantes ya adiestrados en la comprensión de fuentes.\nEsto, sin perjuicio de que se emplea también con estudiantes ade\nlantados.\nSus ventajas son múltiples. Ante todo, es el único medio de\nasegurarse de que los estudiantes leen realmente las fuentes. Segun\ndo, se aprende prácticamente a comprender el texto, a conectar para\nello sus diferentes partes, a veces lejanas entre sí, a otorgar todo el\nvalor que posee una frase, una sola palabra, sobre todo en las obras\nantiguas, generalmente muy concisas y por esto tan extrañas a los\nhábitos adquiridos en la lectura de las modernas. Tercero, la repe\ntición mental del pensamiento de los grandes filósofos permite no\nsólo apropiárselo sino también, lo que importa más, aprender el\n— 214 —\n\n�'ajjsauías opungas o jauíud jap sajuBipnjsa ajjuq -ajuaAnjjuj jojdbj\nojjo sa soipnjsa soj ap BqajBtu bj ua oun BpBD ap uppBnjis Bq\n•ZBDija oÍBqBj^ BpBq as BjABpoj 'sajuanaajj sbuj\nso^ oos anb 'BjuajBna o Bjupjj ap sodnj^ uoa 'o^jBquia ui -ajupA\nap UBJBSBdajqos ou anb Bjjas jBapi jq 'sajuBdppjBd ap ojaiunu\njap BSjaAui upzBj ua Bjsa uppuaAjajuí bj ap uxntupnb ja anb jp\n-ap apand as •sa^uBDi^^u^isui sauopuaAjajuj b UBqBjjujjj as —soun^\n-jb ojps A— sajuBipnjsa soj SBjjuaiiu 'ojos jBjjasjp b opBjjqo BiaA\nas josajojq ja sojja uq \"sajUBipn^sa uap o B^uaqao uoa soiJBuiuias\n-oíd b oppsxsB aj^ *Bjja Buoa JBJídsuoa apand sa^uBdppjBd ap op\n-BAaja Anuí ojauínu ufj *sajo^DBjf soqanin ap 'a^uamjBjnjBu 'apuadap\nuppuaAja^uí Bjsa ap BpBDip A pBpisuajuí 'Bpuanaajj Bq 'sa^UBipmsa\nsoj ap BApaB upiauaAaa^ux bj sa soiopjaía soj ua ajuBjjoduii oq\n•ajuarajB^\n-oí BqBiou^í anb ojb ipuajdB ja ua anb inbB jbu^isuod ojain)\n•BjqBjBd BpBD BqB^dopB Bipaj^ pBpq bj ua anb SBjnjBiAajqB sbs\n-jaAip sbj UBJ^uanaua as jBna ja ua 'ubjij\\[ ua ijddaon jod opB^ipaaj\n'8^6J 'Sizdiaq 'J^q^^ 'f '[ 'tunxvxntvt¿i9Áqqv uootxd^ ijjad\nouBijpy ap ojqij ja jBijixnB ouioa BqBzijpn 35 'uauapuoa anb\nq SBSOjauínu sbj ua ourco Bjjaj bj ua o^ubj ou 'BaipBj pBj\n-jnapip BÁna 'sajBAaipaui sojijasnuBiu jaaj b japuajdB Bia oiJBUiuias\n\njap \"oWqo jq '{\\(Z \\Z '} Úl l uaSuBjjq) Ajjinaj^ ap ^aqiiinH\nap tunuotut^o tunxvsx^ai'p Sduotpdn^ sbj ap ojio A sbuiox\nap BDiífojoax Buins bj ap o^uasnuBin un ap SBidoaojoj\nopBuioj UBjqBq a^ 'sajBAaipaui sojiiasnuBui ap SBidoaojoj ap\najqos jau^ty^ qoj^ jap opBuiuias un ajisiA uuog ua anb opjana\n-aj 'ojduiaía 0U10^ -ojuasnuBuj un ap upisuaiduioa bj ap bjbjj as\nopuBna ojjBsaaau ajuauíBjnjosqB outs 'ajquapjd ojos ou sa ^\n•ojjo opoj ap upisnjDxa uoa UBajdiua oj sojja\nap soun^jB ^ *J3UJT^H <5IUÍJ <J3in^M X^M 'upiB^\\[ *^ 'jauiBpB)\n'qjiA\\.oq 'isbjizs 'ja^^appjq 'sojja ajjua íoiaiajaía ap asBja Bjsa ubj\n-apajd saiosa^ojd sajuajaaxa anb 'sand 'apuajduioa a^ 'sojjojjBsap\nsosjaAip sbuj soj BjBd ojxajajd un ua ajjaiAuoa as ojxaj ja 'jsy\n•upianjos ns ap pBpjaA bj ap bjsia ap ojund ja apsap\nojopuBpaadB 'ojopuBDijua 'ojopuapnasip 'ajuauíjBu^ A .'(df^psdSufj\nspp) oqaip ou oj ap uppBjajdiajuí bj opuaiaBq 'ja^^apiafj aaip ouioa\n'o 'sBjiDijdun sapBpijiqísod sns opuaiAjoAuasap A jojnB un ap ojuaiui\n-Bsuad jap ojiq jb opuBjosojij 'ajuauíBDpBuiajsis f(ajsBjjuoa jod opoj\najqos sojuaiuiiaouoa sns bíi^ A apuaidB jaAou ajUBipnjsa ja anbjod\n'oiJBuituasojd ja BjBd opBnaapB Anuí opojaui) sauoianjos sbjjo b\nojopuBjaauoa A 'sajqísod sopyjuas soj ap upisnasip bj BUBjjua anb oj\n'jojnB ns BjBd OAnj anb ojDBxa oppuas ja opuBSBpui 'ajuauíBaiJojsiq\n:sauopaajip sbpbuba sbuj sbj ua opBjuauíoa jas apand ojxaj ja 'jB^nj\nuq q^^ajq ap njjjjdsq jap Bi^ojouauíouaq bj A auinjq ap opBj\nJ3 'sajjBDsaQ ap sauoJDBjjpaj\\[ sbj 'upsn^y ub$ ap so^ojBip sou\n'BpuBjsip Bjjaia b A 'jBuopdaoxa ojajx>uj un aAnjijsuoa uojBjq\nap jbjoj jsbd Bjqo bj 'ojaadsaj ajsa y 'jb^osoji^ ja ua asjBjpjaía ap\nojx)tu un sa anb oj (janbB uoa apiauíoa ajduiays ou anb ojad uoxpz\n-iuoo9x4 ^nb opojatu jap SBuiapB) uoxP9^(liU9 oqodq dp ^nb ojxuaui\n\n�que tienen una información filosófica pobre o nula(l), pocos son\nlos que intervienen y estos intervienen poco, contestan con mono\nsílabos o con breves frases y a veces cometen gruesos errores. Pero\na partir del tercer semestre se advierte un gran cambio. No se han\nlimitado a seguir los cursos, han leído libros importantes, han asi\nmilado mucho, denotan cierto criterio ya formado y sus interven\nciones son acertadas y a veces profundas tanto en la interpretación\ncomo en el planteo de dificultades. (2).\nA veces es el mismo profesor el que desnaturaliza el seminario.\nNo siempre el pensador profundo y original es el mejor director.\nSe cuenta que Husserl (3) era un conversador incansable, en la\nUniversidad, en la calle, en la casa, y que su fuerte personalidad\nsiempre embargada por los problemas más difíciles, desbordaba to\ndos los seminarios. Todos versaban sobre Fenomenología, y en ellos\nnunca ningún estudiante pudo decir esta boca es mía, porque él\ntenía siempre la palabra. Uno de sus discípulos le insinuó un día\nque abandonara un poco los temas fenomenológicos y que hiciera\nlectura e interpretación de textos. Husserl accedió y anunció para\nel próximo semestre un seminario sobre la Psicología desde un\npunto de vista empírico. Para introducir a su lectura encargó al Sr.\nM. que preparara una reseña sobre Bretano y su obra. M. pasó todas\nlas vacaciones estudiando, y cuando llegó el día de la inauguración\ndel seminario, rodeado de un mazo de papeles, comenzó su expo\nsición: \"Bretano\" Pero apenas había pronunciado su nombre,\nHusserl lo interrumpió y habló durante toda la sesión. Después de\ntodo su esfuerzo el bueno de M. no había podido decir más que\nuna sola palabra.\nSin llegar a este caso realmente extremo, hay otros profesores\n— por lo demás excelentes— que en su afán de elucidar el texto,\ndejan poco margen a la participación estudiantil. Entre tanto, todos\nsuelen destacar, cuando comienza el seminario la conveniencia de\nlas intervenciones. \"En el seminario es mejor el que sabiendo poco\nhabla, que el que calla lleno de sabiduría\" (Fink). Un día que Scheler hacía una admonición semejante, a un estudiante se le ocurrió\nobjetar: \"el silencio es oro\" (Reden ist Silber, Scbtveigen ist Gold)\na lo que aquél replicó: \"en el seminario es oropel\" (Ist es falsche\n\nMünze) (4).\nUn factor inhibitorio importante es la natural timidez del estu\ndiante dotado de cierta autocrítica frente al profesor y a sus condis\ncípulos. Por eso es misión del profesor ayudar a quebrar ese sen\ntimiento y poseer el arte de saber lanzar a los jóvenes a intervenir.\n(1)En la segunda enseñanza de varios estados (Laender) alemanes no hay una clase\nde filosofía.\n(2)Un estudiante boliviano con quien tuve ocasión de conversar, me dijo que cuando\nél entró en la Universidad de Bonn sabía más filosofía que sus condiscípulos alemanes del\nprimer semestre, pero que después de un año, habían hecho tales progresos que a él le\ncostaba seguirlos.\n(3)El conocimiento de este rasgo del filósofo y del anécdota que sigue lo debo al\nProf. Szilasi.\n(4)El anécdota lo refirió públicamente el Prof. E. Fink al inaugurar su proseminario.\n— 216 —\n\n�— L\\l —\n'sojxaj soj ap ojuaiujBjBjj ja ua pBpiJBijiuiBj ap ununuira un ajuBip\n-njsa ja ua auodns bdisbjd Bjqo Bun ap uppBjaj bj unB 'oSjBqiua\nui *sopijjan^B souaui sa^uBipmsa uod asjBjuajuí uapand SBjaraijd\nsbj anb SBj^uaitu 'sopBjuBjapB Xnuí sajuBipmsa uod asjaDBq uapand\nojos SBjsa osa jo<j *bdisbjd Bjmjna Bun Basod bX uainb BJBd sajpn\njas uapand ojos X oaijbuijoj anb oaijbujjojui sbuj uij un uauodojd\nas sauopBDijqnd SBAanu o SBurojn ajqos SBuasaj sbj oiquiBD ugj\nBun ap soaiSBq sajBjid soj ap uppB^uBjdun bj anSisjad\nas SBjja uo^ -sajUBipnisa soj ap BDi^psoji^ Bjn^jna bj ap ajuauBui\n-jad OAjaDB ua UBjjaiAuoa as X sBpBjiuiisB uBas anb opoui ap 'BDip\n-ojaui BqajBUi ns ap X SBpiuajuoa Bjja ua SBuiJjx>p sbj ap ojajduioa\nojuaiunaouoa ja uij jod auap bdisbjd Bjqo Bun ap Buasaj vj\n•uajapxp\njapaaojd ap sopotu soj X UBDsnq as SBjja uod anb sau^ soj anbjod\nBiDUBjJoduii ns auaij (SBauBJodmajuoD SBiJoaj o) sauoiDBDijqnd sbuj\n-pjn ajqos X sbdisbjd SBjqo ajqos sauoiDBjaj ajjua upiDupsip vj\nn^ bijosojij bj ap sBinajqoj^\nbj ap A BzajBjiUB^^ bj ap bjjosojij ap sauopB^ijqnd sBAan^q\n'sojiui A SBjojBjaca 'sbjjid 'sojoquii^\n•btjojsijj bj ap bijosojij ap\nA BiSojoasou> ap SBauBjoduiaiuoa\n•BAijBSajq bijosojij 'jadaij\n'uijjapjoj^ ap aiajdjaiui oiuoa jaS^apiaj^\nA pBpijiqísoj •uubuijjbj^\njpj jj\nA BiSojoax \"l^jSAiaíojsoQ A iojsjox\n•BUBiunq pEjjaqij bj ap spuasa bj ajqog *9uijjaqa^\n•sajajpjsjjy oa BijajBui A oiaBdsj\nd\n:ajisiA anb soiJBUiiuas soj ua uojaXaj as anb sauoiDBjaj\nap SBiuaj ap bjsij Bun opoj ajuB Xoq 'bijosoji^ bj ap jojaas un^jB\nua sauoiDBDijqnd SBtupjn sbj o sbdisbjd SBjqo sapuBj^ sbj jas uapand\nsbjs^ *SBjqo sbijba o Bun ap opiuajuoD jap uppisodxa bj ua ajsis\n-uod upiDBjaj Bun 'jBjauaS 03 'BjdopB anb bj Biuijjn Bjsa sa sosbd soj\nap bijoXbuj Bsuauíui bj ua ojad 'Bjijasa bj ouiod jbjo bujjoj bj ojubj\njBjdopB apand oidiDuijd ug; •(fpj^f^^^) vu^sdA o uppvfdj, ^^7\n•ajqnjosui oj ap\nBiDuapuoD bj o SBiDuapiAa sbj ap pBpijBjD bj X sauozBj sbj ap osad\nja uajBA oj^s ja ua anbjod 'ojndiasip X josajojd aj^ua Bpuaja^ip\nbj aaajBdBsap apuop ua pBpijBnjiJídsa ap ouBjd un BjsBq BAaja oj\nX ajBqap ja baiab anb upiDDajip bj ojuauíoiu ojxij ua X 'sajpuBipm\n-sa sauoiuido sbj ap upiDBZipunjojd X upiDDajJOD bj 'ojapoxu jauíijd\nun isb JBjjsiuiiuns BJBd upiDBjajdjajuí bj jbidiui a 'Buiaj jap uppanp\n-ojjuí bj apuodsajJOD aj ja y *sauoiDDajjoD o soiJBjuauíOD souanbad\njaDBq b o jio b asjBjiuiij apand ou J3 *josajojd jb bdoj oiJBuiuias ja\nua anb BAispap uppun^ bj bjsia ap japjad soujaDBq aqap ou jijuBip\n-njsa upiDBdiDijjBd baijdb bj ap BiDUBjJoduii a pBpisaaau bj oja^\n\n�que lo puede suministrar únicamente el ejercicio de lectura e inter\npretación.\nAlgunos profesores (Heidegger, Lówith, G. Martin) no emplean\nmás este tipo de ejercicio, ya porque entienden que los estudiantes\nno saben realizarlo adecuadamente, ya porque Jo consideran un\nrecurso de profesores fatigados, que encuentran un alivio a sus ta\nreas escuchando relaciones, que luego rubrican con un par de co\nmentarios intrascendentes. En algunos casos he podido comprobar\ntales objeciones. Y estoy de acuerdo en que el ejercicio de lectura\ne interpretación es superior. Pero, en honor a la verdad, debo decla\nrar que he escuchado muchas relaciones estudiantiles correctas, al\ngunas incluso ingeniosas, bien compuestas y expuestas, y que he\nvisto a profesores que se tomaban el mismo empeño en considerar\nlas relaciones que otros en comentar los textos. Por lo demás, creo\nque la relación tiene una ventaja y es que permite apreciar mejor\nlas ideas centrales de una doctrina y su conexión, mientras que la\nlectura e interpretación se dispersa mucho en el detalle.\nEl trabajo puede distribuirse de tres modos: 1) asignar a cada\nrelator una obra, 2) asignar la misma obra a varios relatores y\n3) asignar al mismo relator varias obras.\nCuando se trata de las grandes obras clásicas el único proce\ndimiento adecuado es el segundo. Sería absurdo y ridículo mandar\nhacer una relación sobre la Metaphysica o sobre la Crítica de la\nRazón pura, que sólo suministraría un resumen informativo, igual\no inferior al que se encuentra en cualquier historia de la filosofía.\nAsí, con tales obras se procede siempre dividiéndolas por capí\ntulos o partes o temas y asignando cada una de ellas a un estudian\nte. Un seminario versará durante todo el semestre sólo sobre una\nde esas obras. Así se procedió en diversos seminarios con las obras\nantes mencionadas de Platón, Aristóteles, Schelling, Husserl, Hartmann, Heidegger y Pieper. En el seminario sobre Tolstoi y Dostojewski se dividió por temas, de modo que se trataban sucesivamente\nla concepción de Dios, la moral, etc.\nEl método de trabajo ha de ser analítico, porque aquí se busca\nla comprensión de cada tesis y de sus fundamentos.\nEste procedimiento ofrece, además, la gran ventaja de que to\ndos los estudiantes tienen que leer toda la obra, aunque cada uno\nrelate sólo una parte, lo que los coloca en situación adecuada para\npoder discutir con cierto fundamento todas las relaciones. Entonces\nse produce una verdadera colaboración de todos en el trabajo de\ncada uno, y al final se llega a una comprensión cabal de la obra\nestudiada. Pero si se asigna una obra distinta a cada uno, faltando\nen los demás el conocimiento necesario, su actitud ha de limitarse\na un silencio prudencial o a preguntas o a breves comentarios, si\nno se quiere caer en vanas improvisaciones.\nPor eso, la relación por un mismo estudiante de una o varias\nobras sólo tiene sentido cuando se trata de sectores especiales de la\nfilosofía o de las últimas publicaciones. La limitación del tema o el\nfin meramente informativo hace viable este procedimiento, que,\n— 218 —\n\n�— 613 —\nojap jap Bpuajadraoa bj X pBpijiqBq bj sba\n-ispap uos oppjaía 9p asBja bjjo BunSuiu ua anb sbuj Bjsa uq\nqBJ\nUmStl^STp BJ B S9DUO^U9 OJtiqBCÍ UBJBp 9tlb SBJ 'upiJSanD BJ 9p JBIU3B\nopBjsa ja X sauopnjos SBjupsip sbj uBÍ^uodxa anb 'sauopBjaj sbijba o\nBUll J9DBq JBpUBUJ ajUaiUaAUOD S9 X 'OUBUI9^UB 9p 9SJBJBd9id 9p UBq\nsojsq #j9 U9 jBdpjjJBd ap UBq anb soj ap bjtojb bj b ajsa anb oduiap\nomsiin jb X uppBaijiu^is jbtu^b ap 'jBpadsa Xniu iu jBjaua^ Xnuí iu\njas ou 'opy^aja uaiq Xnin jas anb auaij jpnasxp b Buiajqojd j^\n•sajuaipuadapui sonara o sbuj\nupiaBjnaadsa bj b X bdtjtjd bj b asjBAaja o^anj BJBd SBuxjjaop sbjjo\nuod sojuauín^jB X sisaj sns uBjuoj^uoa as 'ajuBjjoduii ojjojjBsap\nun opiuaj Bq Buiajqojd ja anb ua Bai^psoj^ Bjqo Bun^jB ap uop\n-Bjapisuoa bj ap ajuauqBjauaS ajjBd as 'isy 'soajjpjsiq sajuapaaajuB\nsns ap ajuaujBjajduioa Bpuxasajd anb oaxjBuiajsis ubj opouj un aj>\nBaunu ajnosrp as iu BajuBjd as ou Buiajqojd ja 'osb^ opoj uq\n•osomonjjuí ajjnsaj ou anb BJBd\nsopBjuBjapB Xnuj sajUBipnjsa auodns anbjod ajuanaajj oaod Xnuj\nsa oiapjafa ap odij ajsa 'o^jBquia ui^ •oiJBuiuias un ap jBdiaupd\nojaíqo ja ua asjpjaAuoa apand oaijpsoji^ Buiajqojd un ap upisnasip\nbj :sbui sq *joXbuj Bai^psojp BpuBjJoduii Bun ajajnbpB saauojua\n'BUTJjaop bj ap pBpjaA o zapijBA bj BjsBq bzubab anb outs 'BDijqjsjq\no Baiífojojij uppBjajdJajuí bj b bjiujij as ou ^OTJBUiuias ap oppjaía\nopoj b ajuajaqui 'upisnasrp bj t\n•svni9/[qoji(^ ap uptsnostQ\n•sojuaiujpouoD ap ^ujjij asBq Bun ajjaiApB as jBna bj ap\nSBJjap 'sapBpinuaSuj uis 'bsojo^ia bujoj as uoisnasip bj 'sojuauín^jB\nsns uaiq UBjjojjBsap 'sajpjjip SBUjajqojd uBjBuas ^sajUBjJoduii sbsod\nuaajp saaaA sbjjo ojaq '^¡oipn^sa ap sajjsaujas sotjba bX uauap anb\nap jBsad b 'umsnasip bj ua sajuBipnjsa soj ap auapqo as oaod ^nb^\nrupisas Bun ap sandsap oíip aui josa^ojd uq *sajqBiJBA Xnuí uajq\n-ujbj inbB uos sauoiDuaAjajuí sbj ap pBpxjBD bj X pBpisuajuí Bq\n•sopoj jiuaAjajuí uapand anb bj ua 'upxs\n-nasxp bj ua Bajduia as oduiap jap ojsaj jq #sojnuTUj BjuaAou BjsBq\nuojBjnp anb sauoiaBjaj opio aq ajuarajBuopdaaxq •sauopB^BAip\nSBJ JBJJA3 X UpiSpUOD BJ U3 JBJJSaipB BJBd 3JJ^JJJ ^S9 U3UOdun S3JOS\n-ajojd soq 'so^nuiui Bjuiajj b ajuiaA ap jBjnp ajans uppBjaj Bq\n•OpBdlDIJUB JOd\njosa^ojd jb ostab jBp ap Bq jjjdujna apand ou ajUBipnjsa ja i\n•sajojnB sosjaAip\nsoj ap b3t^9Jouojd uppxsod bj ap o Bjqo Bun ap sajjBd SBSjaAip sbj\nap Bujajuí uoixauoa bj ap o apuadap roijBjqqjB sa ou sauopBjaj\nsbj ap umsaans ap uapjo jq 'uppBjaj BpBa ap Bjnjaaj bj BJBd Bqaaj\nbítj X SBuiaj soj aXnqjjjsxp jojaajyp ja sauoisas SBjauípd sbj uq\n•qjiA^oq ajqos X ja^afj ajqos soÍBqBjj 'Bijojsiq\nbj ap bijosojtj ajqos oun ua í jaqaag 'Q X ja^^apxafj 'jaSia^ 'aDOJ3\n'jpun^ 'aq^szjai^ ajqos sajBnpiAipuT soÍBqBjj uojaXaj as 'SBauBj\n-oduiajuoa SBDijajsa SBjjoaj ajqos oiJBUiuias un ua 'jsy 'sajjsauías\nsouiijjn soj ap sajuBipmsa BJBd jnn sa ojps 'oqaip soujaq ouio^\n\n�El Coloquio. Hemos visto que en el lenguaje académico,\nademás de los términos \"comunidad de trabajo\" y \"seminario\" se\nemplea también el de \"coloquio\", y que no es muy clara la diferen\ncia estricta entre éste y el seminario superior.\nEn principio el coloquio es un intercambio de ideas sobre pro\nblemas nuevos o que pueden surgir en las discusiones de seminario,\ncon un carácter más libre y más abierto que las de éste y en las\nque no se puede saber de antemano a qué conclusiones se llegará.\nTiene lugar con estudiantes que han hecho ya más de seis\nsemestres o con doctorandos e incluso con doctores.\nEl tipo de ejercicio que conviene al coloquio es pues, el que\nantes hemos llamado discusión de problemas. Pero como éste mismo\nse desenvuelve sobre la base de los demás, resulta que, a menudo,\nel coloquio parte de la lectura de un texto o de relaciones sobre una\nobra. Por ej.: asistí a coloquios en los que el tema fue la Fenome\nnología del Espíritu de Hegel o Explicaciones de la poesía de Hólderlin de Heidegger o Nuevas publicaciones de Filosofía de la\nFilosofía de la Naturaleza y de la Historia.\nEl coloquio se desarrolla, pues, sobre las mismas clases de ejer\ncicios que el seminario, pero sus procedimientos son más libres, sus\nparticipantes más formados, sus discusiones más profundas y, qui\nzás por eso, sus resultados más indecisos.\nCuando el coloquio o el seminario es privatissime et gratis\n(es decir: la admisión depende del profesor y no se pagan derechos),\nse permite que no tenga lugar en los salones de la Universidad. Es\nfrecuente que se realice en el domicilio del propio profesor en ho\nras de la tarde o de la noche. Se considera un privilegio y un honor\nparticipar en esos coloquios, porque sólo acceden a ellos los que a\njuicio del profesor han adquirido ya una madurez y una competen\ncia que les permiten discutir las cuestiones más difíciles y porque\nsignifican una expresión de aprecio personal. Precedidas y clausu\nradas por las Delikatessen, bebidas y cigarrillos que los familiares\nsuelen ofrecer, estas reuniones adquieren un agradable tono de in\ntimidad espiritual y constituyen una de las notas más características\nde la vida universitaria en Alemania.\n\nII.\n\nLos Equivalentes y Similares del Seminario en los\nEstablecimientos de Enseñanza Superior de París.\n\nMi programa de estudio se limitó en Francia a la Universidad\nde París porque, a diferencia de lo que ocurre en Alemania, el sis\ntema de centralización inaugurado por Napoleón y mantenido desde\nentonces, quiso hacer de la de Paris la más completa de las Univer\nsidades francesas, de modo que puede tenerse la certeza que estu\ndiándola a ella es innecesario estudiar a las demás.\nAllí no están implantados los seminarios tales como funcionan\nen Alemania. No son obligatorios ni para el profesor ni para los\nestudiantes, y no cuentan, desde luego, con las instalaciones corres— 220 —\n\n�— 133 —\n•ojunse ja DOiq ^pouoa\niv ^p sapBpisJ3Ainfi sb| pmuaAní ns ua opeiuanaajj jaq^q jod anb 'ajXo^i ajpuBxajv\n^a oip ata anb —- sejisia siui ua oSanj BpEuuijuoa — upiacaipuj bj ^nj jbjl (j)\naAnmsuoa ^nb 'u^pB^ajSy ap osjnauoa ja sa oaaij ap saj\n-osajojd soj b JBjnjaaj bjbcí jBuopipBjj ojuaiunpaaojd ja oja^\n•oub jap oqBD jb SBDijaBjd SBqanjd ap (a A BapaBjd ap oub un\nap (q 'jbjo A sojuasa uoa oaupa^ uaiUBxa un ap (b 'B^suoa anb osjna\n-uoa un a^uBipaui opBpuaaq ap opBj^ ja uauap ojos anb soj ajjua\nsajosajojd Ji^aja a^iuuaj -aiduiais opijanbaj Bq uppBSaj^B bj anb\njaAiu ojjb ja jBÍBqaj uis BzuBuasu^ Bpun^a^ bj ap sapBpisaaau sbj\njijqna BjBd ajuauíajuapaj opBaja opBai^pjaa un sa S3d\\O Í3\n•pB^jnaBj Bun ap\njosajojd jas BjBd BjijiqBq 'Biauaaij bj b opiun 'opBJOjaop j^\n•soub ojjBna BjsBq ajqi^ajaaj jas A oub un jod pBjjnaBj Bun ua\najuajsisB opBjquiou jas b oqaajap Bp 'sBUiapB 'uppB^aj^B vj\n•(BiJBpunaa^ BZUBuas\n-u^ ap opBjosajojd j^ pmpdB ap opBappja^) 'S'3'd'V*3 I9 <s^B\nsoun^jB aaBq apsap 'o uppB^aj^B ap osjnauoa ja opBSBd jaqBq oiJBsaa\n-au sa jBjnjij ap sojsand soj jauajqo ^jb¿ -soi^ajoa A soaaxj soj ua\nojunípB ap sojsand soj jBdnao b oqaajap Bp ojps bjos is jod ojad\n-Bpunaa^ BZUBuasu^ bj ua soJBa soj BjBd BjijiqBq Biauaaij Bq\nbj ua SBpBuasua SBn^uaj sbj ap BjainbjBna ua BpBjaBpaj Bjipnja sisaj\nbjjo A (BiuBuiajy ua upiaBjijiqBjq ap o^ijasa jb ajuajBAinba) jbui^\n-ijo ajuaiuajqpnasipuT Bsajdmi sisaj Bun opiuajsos Bq anb jb b^jojo\nas anb 'opBjojaop ja (^ íojxaj un ap aÍBSBd un ap upisnasip A upp\n-Baijdxa bj A (BUBUiajB uopBjjasxp bj b ajuajBAinba) Bijouiaui Bun ap\nupiaBqojdB bj ajuBipauj auapqo as anb '(UBuiajB opBJojaop jb ajuaj\n-BAinba) sajoxjadns soipnjsa ap Buiojdip ja ( ísopBappjaa soijba A\nsoipnjsa ap soub sajj Bjjodrai anb 'Biauaaij bj (3 íBpBuasua BijajBui\njainbjBna ua sajouadns soipnjsa ap opBappja;^ (j rsopBjS ojjBna\nub^jojo a •UBuopjodojd ajuauíBAijaadsaj anb (S99c¡3ttoqdp) SBpijBS\nsbj A pBjjnaB^ bj b^jojo anb sopBj^ soj jaaouoa oiJBsaaau sa upiaB^\n-3j^b ap sosjna soj japuajua bjb^ 'uoiov^9á2v 9p sosatio soj\n•soipnjs^ sojjy ap BapaBj^ Bjanas^\nbj ap soj A jouadn^ jbujjo^^ Bjanasgj bj ua sosjna souaia '(j)sbjj\n-aq ap A SBiauai^ ap sapBjjnaBj sbj ua upiaB^ajSB ap sosjna soj\nuos sajBj roiJBuiuias jb sajuajBAinba o sajBjyiuis asjBjapisuoa uapand\n'ajqiuou ojjo oÍBq 'anb sosjna ABq sijbj ua 'o^jBquia uis 'j^\n•osa sa ou oiJBuiraas ja anb\najjBd Bjaraijd bj ua ojsia soraaf^ •uoiaB^ijsaAui Bun ja uoa jbzijb3j\nb oub un ajuBjnp ajuauíBjajduioa uanbxpap as sajUBipnjsa soj anb\napuajajd 'oiJBUiiuas un jaaBq Bjuajuí josajojd un opuBn^ •BiUBUiajy\nua auap anb upisuaratp bj ap BjaBxa uopBjuasajdaj Bun auaij as\noaoduiBj ijjb anb 'sBJjaq ap pBjjna^q bj ap josajojd un oziq ara anb\nsauoiaBjsajiuBtu sbj jod 'jBqojduioa opip^od aq :sbui sq 'upiadaaxa\nBun aAnjpsuoa ojsa oja^ 'ouBuiiuas un BJiSiJip josajojd un^jB anb\n'sosjna ap BuiBj^ojd ja ua opBiaunuB 'aaj ^s saaaA y *sajuaipuod\n\n�selección de alto rango. Sólo pueden presentarse aquellos que, ade\nmás de la licencia, poseen el diploma de estudios superiores y no\ntienen más de treinta años de edad. Un decreto del Ministerio fija\ncada año un número limitado de puestos a llenar, y los triunfadores\nse obligan a quedar a disposición del estado, que puede designarlos\nen cualquier lugar de Francia para ocupar un cargo de profesor de\nliceo por cinco años.\nEl concurso consiste fundamentalmente en una prueba escrita\nsobre un filósofo, y en un comentario oral de un texto, que dura\ntreinta minutos, juzgados por un tribunal de Enseñanza Superior.\nPor todas estas condiciones la Agregación es no sólo un modo\nde acreditar aptitudes como profesor de segunda Enseñanza, sino\ntambién una expresión de alta cultura.\nLos autores sobre los que han de versar las pruebas son fijados\ny cambian anualmente. A continuación doy la lista de los que rigie\nron para el concurso de 1955:\nI. Autores de escrito:\nPlatón, Plotino, Descartes, Spinoza, J. J. Rousseau.\nII. Autores de oral:\nGriego:\nPlatón: Sophistes desde 237 a. Aristóteles: Metaphysica libro X.\nLatín:\nLucrecio: De natura rerum libro V.\nSpinoza: Ethica, II.\nFrancés:\nDescartes: Traite des Passions.\nLeibniz: Discours de Métaphysique.\nMaine de Biran: Influence de l'habitude sur la faculté de penser.\nComte: Discours sur l'ensemble du positivisme.\nBergson: La pensée et le mouvant.\nPara los que están dispensados del griego:\nAlemán:\nKant: Kritik der praktischen Vernunft, erstes Buch.\nSchopenhauer: Die Welt ais Wille und Vorstellung, drittes Buch.\nInglés:\nBerkeley: Three Dialogues betwen Hylas and Philonous.\nHume: A treatise on human nature, Book I part 1. 2. 3.\n(Véanse: Programmes des concours de recrutement du Second Degré et de\nl'Enseignement Technique pour l'année 1955).\nEn virtud de este sistema los profesores de la Facultad de Le\ntras, además del curso público y del de licencia, dictan un tercero,\nel de agregación, para preparar a los candidatos al concurso.\nTodos los cursos se dictan una hora por semana, y la hora aca\ndémica coincide allí con la solar. Después de los cursos los profe\nsores suelen atender las consultas de los estudiantes.\n— 222 —\n\n�jod opi^ijip osjn^ ja ua 'isy 'SBUBiuajB ^sauoiaBjaj^ sbj b\n-uioa 'soaijpsoji^ SBiuaj ajqos soÍBqBjj uaaj as uaiquiBj ouis sojxaj ap\nsisa^axa Á Bjnjaaj ojqs aaBq as ou upiaB^ajSB ap sosma soj uq\n•SBtuap soj sojjoj ap jb jouadns\nAnuí sajuBipnjsa ap ojauínu un uoa BqBjuoa anb ja Bja osojn^u\nsbui Bia josajojd ja anb ua janbB 'ijsisb anb soj b upiaBSajSB ap\nsosjna sojubj ajjua 'o^jBquia uis ^ #buijoj ap ouioa opuojf ap ojubj\nsajjBjap A sojaadsB soj sopoj ua BjaAas Anuí jas ajans Bjsq 'Bapua ns\nb BuajBtu o^anj jBp ap UBq anb A uppisodxa bj aaajaui aj anb sau\n-oiaBAjasqo sbj bjoub 'oubuj ua Buinjd 'josa^ojd ja 'ojuBjajjuq\n•sisdouis (f 'opBjuauíoa jap opijuas ja ubjbj^b anb jo^nB ouisiuj\njap so^xaj sojjo uoa uppBjaj Á ojBjjBd jod ojBjjBd sisijbub ( 'ojxaj\njap jbjoj Bjnjaaj (3 'uppanjxxijuí Buanbad (j :Buianbsa aauaing\n-js jb jBjauaS ua asjpnpaj apand ajUBipmsa jap uppisodxa Bq\n•ojdb ja ua jBjjojjBsap ap sauoiaipuoa ua ajsa\nou oujstuj ja anb 'Buiaj un^uiu jauodojd ou oidpuijd jod auap\njBna ja 'ainbjy ^oj^ ja jod opBajdma ojuaiuiipaaojd ja sa jbjl\n•ajUBipnjsa\njap bj ap Biauapuadapui uoa Buiaj jap aaBq josajoíd ja anb jBjduiaía\nÁ Bjaawoa uppisodxa bj BJBd souiijjn soj A 'josajojd jap sauoia\n-aajjoa sbj BJBd uos sojnuim ajuiaA sopun^as soq -sojnuxui ajuiaA\nb oppjaía jap ozBjd ja unB uBwoaB A sajjBd sajj ua Bjoq bj uap\n-iAip sounSjy *osjnauoa ja BJBd ojuaiuiBuajjua jap ajJBd bujjo^ uaiq\n-uibj ajsa anbiod 'oduiap ap osaaxa ja ajduiais uBAjasqo A sojaAas\nAnuí uos sajosa^ojd soq \"ajuBipnisa jap JoqBj bj jBiuauíajduioa A\nji^auoa 'jBiuauíoa ua josajoíd ja Bajduia soj somuiui Bjuiají sojio\nsoq 'osjnauoa ja ua bjbzo^ anb ap odiuap ja sa asa sand 'sojnuiui\nBiupJi soj JBSBdajqos aqap ou anb 'upxaisodxa ns aaBq josajo^d\njap opBj jb A BjpajBa bj b aqns aiuBipmsa ja 'opBÍp Bip jq\n•oipaui A saui un ap jas uajans sauoiaisodxa sbj jBjBda^d\nBJBd sopipaauoa sozBjd soq 'SBauíj ajuiaA ap jopapajjB ojos saaaA\nb 'sbui^bcí ap JBd un 'saAajq ajduiais uos sopi^aja sozojj soq\n•soppjaía soj ua ajJBd jbujoj uajaxnb anb sajuBipmsa soj\nuaaajjo as oSanq -asjaaBq ap Bq anb ua Bqaa^ bj A sopBaijdxa jas\nap UBq anb 'o^oscqp jap Bjqo bj ap sozojj soj bíij oduiap oiusiui\njy 'Bi^Bj^oijqiq Bun^jB Baipui a JojnB jap bj^osoji^ bj auodxa sbijoj\n-anpojjuí sasBja SBun^jB ua josajojd ja osjna jap ozuaiuioa jy\n•osjnauoa ja ua ajuauíBjaBxa jaaBq ap Bq\nanb oj ap 'josajojd jap upiaaajxp bj oÍBq ajuBipnjsa ja BzijBaj anb\n*oiA3jd oíaiajaía un ua 'saauojua 'ajsisuoa upiaB^aj^B ap osjna jq\n•jBaijdxa ap\nBq oun BpBa anb sajojnB soj is ajjua uaAnqijjsip as A ajuauíBpBAijd\nuanunaj as Bi^osojiq ap uppaas bj ap sajosa^ojd soj 'oub ouiixpjd\njap uqiaB^aj^B bj BJBd sojxaj soj sopBjBuas zoa Bun A oijBjisjaAiun\noub BpBa ap jbuij jb 'jaxqno^ *f^ *jo-^d J3 qaijdxa ara un^a^\n•Bnj^uoa upiaBjaunuiaj Bun ap 'sojsa anb\nsouaui ou 'ubzo^ ojaq -sauBiuajB SB^ajoa sns b opi^ixa oduiaxj jap\npBjiuj bj ap souaui sa anb 'BUBiuas bj b sBJoq sajj ajuauíBjos p\nbj b jjjjnauoa anb uauan sajosa^ojd soj BiauBjq ua 'sand 'jsy\n\n�el Prof. Bachelard se leyeron trabajos sobre determinismo y teleo\nlogía, filosofía de la técnica, lo posible y lo probable, etc.; en otro\ncurso, sobre la teoría de la verdad en Descartes y Spinoza, la teoría\nde las pasiones en los mismos autores, etc.\nPero en cualesquiera de las clases de ejercicios que tienen lugar,\nen esos cursos no hay diálogo ni discusión, ni entre profesor y es\ntudiante ni entre los estudiantes, sino, invariablemente, un estu\ndiante que expone y un profesor que lo corrige y lo complementa.\nEsta modalidad está determinada por el fin que con ellos se persi\ngue, que no es otro que el de preparar al concurso.\nPara trabajar, además de la Bibiloteca de la Sorbona, común a\nlas Facultades de Ciencias y de Letras y con más de 900.000 volú\nmenes, hay bibliotecas para las diversas secciones. La de la sala de\ntrabajo de los estudiantes de Filosofía es una de las más nutridas,\ncon cerca de 14.000 volúmenes.\nLos cursos en la Escuela Normal Superior. Esta Escuela depen\nde de la Universidad de Paris y tiene por fin preparar a los futuros\nprofesores de Enseñanza Secundaria y, por consiguiente, para el\nconcurso de agregación. De hecho en ella se forman también docto\nres, que luego serán profesores en las Facultades de Letras y de\nCiencias. Para disipar confusiones posibles, conviene aclarar que se\npuede llegar a profesor de Segunda Enseñanza sin haber pasado por\nla Escuela. Ya hemos dicho que es en aquellas Facultades donde se\nimparte la enseñanza, se otorgan los grados y tiene lugar el concur\nso que habilitan para ser profesor.\nA la Escuela no ingresa el que quiere sino el que puede. Ella\nes un hogar ofrecido por el estado a los mejor dotados. Sus alumnos\nson reclutados por un concurso especial, al cual sólo pueden acceder\nlos que tienen entre 18 y 23 años de edad, pero sin requerirse el\ngrado de licenciado.\nTodos los años un decreto ministerial fija el número de plazas\na llenar. Los triunfadores se convierten en funcionarios del estado,\nque reciben de éste un estipendio con el cual tienen que pagar su\nalojamiento en la Escuela, gastos de biblioteca, inscripciones, etc.\nCon esto queda dicho, que los alumnos, salvo los casados, son inter\nnos. Pero gozan de plena libertad, no teniendo más deberes que los\nque resultan de la comunidad y el de dar aviso cuando se ausentan\npor varios días. Permanecen en la Escuela cuatro años y cada cual\nse dedica a la especialidad que le agrada. A veces se retiene después\nde ese término a algún gran alumno que puede ser eficaz para\nimpulsar a los nuevos.\nLa Escuela ni tiene planes de estudio, ni otorga grados ni títulos\nni tiene profesores propios. Sus alumnos deben matricularse en la\nFacultad de Ciencias o en la de Letras, seguir allí los cursos y pre\nsentarse al concurso de agregación. Pero, además, dentro de la\nEscuela siguen cursos complementarios con profesores delegados al\nefecto por aquellas Facultades o con miembros del Centro Nacional\nde la Investigación Científica. Es la Dirección de la Escuela la\n— 224 —\n\n�'0^ '<* '9361 •^pnjqsuiii -uattaq^y taq^tjffpq^suatst^ -^dnoj()\n•UOJEDipUJ OJ 3tD ISB S3JOS3JOjd SOUB^()\n[f^ UE3f \"JOJJ |3 JO333JIQ nS JOd 3)¿I3UÍ[UU33 SOpEJJSIUIUJnS UOJ9n^ 3UI'}UPip\nap f9^fj p ua uBjnSij on anb joúadng ieidjo^ Eiarosg; ej b s¿a¡je[3j soiEp S07 (j)\nsojnuiin Bjuanaup ap sajBUBtuas SBpuaja^uoo sop ua^ajjo A oipmsa\nap sajojaajip ouis sajosajoíd uBuiuiouap as ou sajuaaop sng\n•<4opBiuojdip ouiunjB>4 ap ojmp\nja auapqo as Bijoiuauj Bun ap uppDBpaj bj ajuBipaiu A. 'opunSas\njap sandsap ^jBjmp oumnjB^ ap opBj^ ja ajainbpB as 'ojauíud jap\nsandsap :soub sa uBjnp soipmsa so^ 'opBAjjd o oaijqnd joijadns bz\n-UBuasu^ ap o^uaiuipajqBjsa un^jB ua opBipmsa UBq o uBiprusa anb\nsoj uos SBjja b uajjnauoa anb soj ap buoAbuj bj oía^ -uopdijasui\nd ^sopoj b SBjjaiqB uBjsa Á SB^n^BjS uos (sajBiaos A sBaiuipuoaa\nap bj A) sauoioaas SBsg •oaijpsojrjoaTjpjsiq opiua^uoa un\nsaaaA b uauap 'BjaA as ouioa 'anb soipmsa uaiJip as 'sBsoi^rjaj sbtd\n-uaj3 ap bj ua A SBDi^pjojxj A SBaijpjsxq sBpuax^ ap bj ua 'bijosojij\nbj b BpBDipap Bun bjjb^ uaiq is 'A 'sauoiooas sbijba ua BpipiAip b^s^\n•Buoqjo^ bj ua Buopunj A 'joijadn^ BzuBuasu^ bj ap uppaajiQ bj\njod jbuoob^ uopBanp^ ap oija^siuij/^ jap a^uauíBjaajip outs 'pBpys\n-jaAiuQ bj ap ou 'apuadaQ 'BjJBzipunjojd A BjJBijduiB bjbcÍ sopBna\n-apB sopiajaía ap oipaui jod Baijpa^ BzuBuasua bj jBjajduioa BjBd\ng9gj ua BpBpunj anj 'oiJBuiuias jap soidojd soj uos Bjanasa Bjsa\njod sopBajduia sopo^ain soj anb UBjapisuoa (^)sauBuiajB soj oiuoa\n(Z) sasaauBJ^ soj ojubjl\n\n'sotpnfs^ soffy 9p voiíová^ ppn^s7[ p^j\n\n•sojja ajqos\ninbB Jiaap anb souiaua^ BpBU anb oj jod 'pBjjnaB^ bj ap uoidb^3jSb\nap soj ap ja^DBJBa ja sbui uBAjasuoa Bjanas^ bj ap sosjna soj^o\n•uBtuajB ouBuiuias jap sbj oujod uaAjanAuasap as jBjaua^ ua A 'so^nu\n-iuj B^uaAou UBjnp sauoisas SB^ 'souujnjB soj ap soqaniu ubidouod\nanb Biuoipi 'uBuiajB ojxa^ ja bjsta bj b ajduiais opuaiua^ ojad 'a^ij\n-oddA^j -jg oidojd jap uppDnpBJ^ Bpiaouoa bj BqBzijpn ag 'sopo^ ap\numauaAjajuí bj uod Bjqo bj ap upiDBjajdja^ux a Bjnjaaj bj opuap\n-Bq Bjpaaojd as asBja bj u^ ^sojjanbB jod a^uatua^uBuiuiopajd opBz\nBjanjf anbunB ajqBDijqnd opBjjnsaj unSjB b jB^ajj BqBasaQ\nap oijBjuauíoa ja uoa uoraanpouj bj ajqos jBjnapjBd ua\njap nfut4s^[ j^p ptSo^ou^wou^j bj ajqos 'ajuxaA ap BqBSBd ou\noiauínu oAno 'souuinjB soj uoa oÍBqBjj un jbzijb3j BqBjua^ux pjsa^\n-iubuj ara un^ag •ajijoddAf^ 'Joj<j JojaajiQ oidojd jap osjna ja Bja\nIEX *p^^ppi2dBD ^^j^ ap 'upisiuipB ap oAijaajas opojaui jap pnjjiA ua\n'sopo^ uos sajuBdppjBd sns anb ap BapsijajDBJBD bj uod 'soiJBuiuias\nsojapBpjaA 'oq^aq ap 'uos Bjan^s^ bj ap sosjnD soj ap soun^jy\n*(j) SBiqo sbj DBqDij A UBÍauBiu bj anb 'souuinjB soj b\nBjjaiqB ajduiais 'sauauínjoA 000*009 UOD ^^^^ojiqiq Bun aasoj\n•(BDTjijuai^ upp\n-b^i^soauj bj ap jbuoidbj^j ojjua^) jajjnBag 'f A (SjnoqsBj^g ap sbjj\n-aq ap pB^jnaB^) aqjBjaQ '(sijbj ap SBj^aq ap pBjjnDEj) DBjjxpuB^)\nap *j^ '(bidubj^ ap oíSajo^) jjnojan^) -^^ sajosajoj^ soj sopBSajap\nuojan^ Bi^osoji^ BjBd c,c, - ^c,^\\ ap osjno ja ug *Bjja ua jBuasua ap UBq\nanb soj b oub BpBD bjiaui 'soujsiuj souuinjB soj b oapuos oíAajd 'anb\n\n�cada una, dedicadas generalmente a dos cuestiones que se desarro\nllan durante todo el año.\nAsistí a dos de esos cursos: al de Religiones helenísticas y fin\ndel paganismo, dirigido por el Padre André J. Festugiére O. P. que\ncomentaba el libro II de las Leyes de Platón, y al de Historia de las\nideas religiosas en la Europa Moderna, dirigido por el Prof. Alexandre Koyré, que exponía la polémica de Berkeley contra Mandeville y Shaftesbury. Ambos eran cursos de profundización en que\nlos directores, por sí solos, ejecutaban un análisis y comentario muy\ndetallados del texto. En principio deben intervenir también los\nalumnos, pero en las sesiones a que concurrí nunca se produjo esa\nintervención. El Director Koyré me explicó que, si bien en sus cur\nsos debería haber lectura e interpretación de textos y discusiones\nentre los estudiantes, esto dependía de la situación concreta en que\nse hallaban los que concurrían: en ese curso los inscriptos eran casi\ntodos doctorandos, y para no retacearles el tiempo necesario para\nsus tesis no les encomendaba lecturas ni relaciones.\nFue, pues, la contingencia del momento, que me impidió obser\nvar el funcionamiento de esos cursos en todas sus facetas, pero las\nreferencias indican que en principio ellos deben tener la estructura\nde los seminarios.\nLos cursos de investigación. Independientemente de los tres\ncursos acostumbrados (público, licencia, agregación) algunos pro\nfesores de la Facultad de Letras hacían cursos de investigación (cours\nde recherches). Así, p. ej. el Prof. H. Gouhier, sobre Filosofía y es\npiritualidad en Port-Royal, y el Prof. P. M. Schuhl sobre cuestiones\nde la Filosofía antigua. Estos suelen ser cursos cerrados (cours fermés) que se abren solo a aquellos que pueden colaborar eficazmente\nen los temas de indagación. A ellos no concurren estudiantes de\nlicencia, sino quienes ya poseen una formación filosófica lo sufi\ncientemente general y completa para poder dedicarse a una inves\ntigación particular: diplomados, agregados, doctores, miembros del\nCentro N. de la Investigación Científica, abates, teólogos.\nEsos cursos sobrepasan el nivel del seminario, porque en ellos\nse persiguen resultados objetivos definitivos mediante la división\ndel trabajo y la colaboración de todos. Así, en el curso del Prof.\nSchuhl se proyectaba una nueva edición de Anaxágoras, que con\ntuviera no sólo el texto de los fragmentos, su traducción y la doxografía, sino además todas las interpretaciones antiguas y modernas\ndel filósofo. Un miembro del grupo dedicó una conferencia a trazar\nel plan general y completo de la edición, según las directivas dadas\npor el profesor. En otras sesiones se pudieron escuchar sucesivamen\nte conferencias sobre Anaxágoras interpretado por Hegel, los atomistas frente a Anaxágoras, Anaxágoras interpretado por Averroes, etc.\nPero esos cursos con tales métodos sólo son adecuados para\ntratar cuestiones de la historia de la Filosofía. En Filosofía sistemá\ntica nunca los vi aplicados y creo que son inaplicables.\n— 226 —\n\n�— LZZ —\nje BjnííasB opBjsa j^ anb sBairapuoaa sauopBdnaoajd uis X ajqij\nodraap ja 'oSap^ oppuas ua opo ja 'U^oxo bj sa jbjoj uppBDipap\nBsa ap osjaAaj ja anb ajuasajd jauaj ajqBSuadsipui sa ojaq\n•sajuaaop\nsoj ap btjoXbuj bj opBSjna uEq anb ouBjaupi ja sa ajsq 'ouBuip\n-jo josa^ojd opBu^isap anj soub ajáis X BjuajBna soj e ajuarajBuiq\n\"tpudSdf vtuda ej OAnjqo X uppBjijiqEjj ap ojuasa ns ojuasajd sand\n-saQ *4<sajuanj opuaXaj soue zaip ^sBq^— 'tu^zopfpauj un e Ejp\nun ajun^ajd ^¿upiaouiojd ns ap sandsap *p^ ozxq ^u^)?^ -pEjjnaEj\nEun ua oiJEuipjo josajojd unjE ap ajuajsiSE soue soun^jE ajuEjnp\njas ajans (sajoijadns soipmsa ap Biuojdip jap ouis 'saauEj^ opEj\n-ojaop jap ajuajEAinba ouioa asjEuioj aqap ou uppBUiujouap\nej ap jEsad e anb) opEjojaop ja EjEd upiaEjjasip ns ojijasa\nap sandsaQ 'eia ejjo ajuauíjEjauaS opin^as Eq 'otseuujt^ un ua\nojjsaEUi ouioa uaiqujBj opEzuauíoa Bq saaaA e anbunE 'uEuiajE jq\n•upraBu^isap Eun E^uajqo anb\nuts oduiaij oqanuj EJESEd ou X 'sajoijadns soipnjsa ap ojuaiiupajq\n-Ejsq un ap o pEjjnaEj Eun ap josajojd Jas EJEd ojnpEui Ejsa sao\n-uojuq #pEpa ap soue oauía X EjuajEna soj X oaup X Ejuiajj soj ajjua\nEuyujjaj ajuamjEjaua^ anb X sEraajqojd soj ap jEuosjad upisiA ns\nEpEjajauoa Ejsa apuop 'oÍEqEjj ap soue seui o zaip ap opEjjnsaj ja jas\najans Ejsq \"opEjojaop ap srsaj ns aqijasa X EJEdajd 'sojuaTuipouoa sns\najuauíajUEjsuoD jEjjduiE e UB^ijqo oj SBajEj sns anb odiuap orasiui\nje *jjjy #oaaij un ua josajojd 'soue oauíapuiaA soj e Ezmb 'opEu\n-Sisap opis Eq 'uppESajSE ej opBSEd X sajoyjadns soipnjsa ap Euiojd\n-ip ja opiuajqo 'Epuaaij ns oqaaq jaqEq ap sandsap 'saauEj^ jq —\n¿EiJEjisjaAiun EjpajEa ej e sajquioq sosa opE^ajj UEq ouicr)?\n•sojjsaEUi sns ap\nuojaiqiaaj soujsiuj sojja 'zaA ns e 'anb Bappuap uotdbuijoj ej ap\njEjnjEU uppEnupuoa bj sa Ejjq •(EiuEiuajy ua upiaEjijiqBf^ ap soj\n-uauíEj^aj sounSjE uaaip oj eX oujod) Eiauaia ej e ppta- ns dp jp^ot\nuoiop^tpdp Eun ap opEjjnsaj ja uos 'BapaajBip Bzaup ns 'sojxaj soj\nap ajqEjirapE oiuiiuop ns 'ajqijnasipui Epuajadiuoa ng •EiuBuiajy\nua X BiauBjq ua sajosajojd soj sopoj 'upiadaaxa uis uos sajE^\n•soppjaía soj UEajuEjd osiAOJdun ap anb sauopsana sajdpjrun\nsej ajqos znj Eun jEp ap sauoiaipuoa ua ajdiuais Ejsa ojja jod\nanb X 'sbujsiuj sej ap oíauEiu ajuEjsuoa un b sei3ej^ —opoj ajuE\nsoaisEja sns uoa— sajuanj sej uoa uaiqiuEj opEziJEijiiuEj Ejsa anb\nouis 'sEuiajqojd soj ap jEnjaE opEjsa ja aaouoa ajuaiuEjos ou anb\najquioq un sq 'sauopaaj Ejaip ojps anb ja anb opijqs seui oqanuí\njosajojd ap odp un ajainbaj oiJEUiiuas jq *a^iJip oj anb josajojd\njap pEpijED ej ap opoj ajuE apuadap ojjo oj o oun oj jas e an^\n-ajj an^ •oaijpsojxj X oappuap njyjídsa jap upiaEuiJOj ej ua ZEDi^a\nSBiu jojdej ja o EuipouE uopunj Eun jas apand oiJEuiiuas jq\n•oijEuiuias ap seajBj sej EjEd jajEA ap Eq\nupzEj joXeui uoa 'EApaaj pBpiAijaE ns EJEd ajEA sisaj Ejsa is X 'sajosa^\n-ojd sns uos anb oj sa pEjjnaEq Eun anb upzEj uoa oqaxp Eq ag\nSHNOiDVHaaiSNO3 qn\n\n�profesor mediante una remuneración conveniente que le permite\nvivir con decoro sin necesidad de restar horas a sus tareas para\ndedicarlas a una actividad productiva de ingresos suplementarios.\nQuiero destacar aquí que cada vez que en Europa manifesté\nque en nuestro país, además de las horas de profesor de Universi\ndad, muchos debían dictar hasta diez y ocho horas semanales en la\nEnseñanza Secundaria, mis colegas quedaron estupefactos e invaria\nblemente se declararon incapaces de realizar semejante esfuerzo.\nAunque desde siempre es sabido de todos que los profesores\nen Francia y Alemania gozan de una remuneración congrua, me\nparece oportuno cerrar este informe proporcionando algunos datos\nconcretos sobre la cuestión.\nLa importancia que tiene en Alemania la remuneración de los\nprofesores de Universidad se revela ya en un signo exterior: de las\ntres partes en que está dividido el Presupuesto de Sueldos, una está\ndedicada exclusivamente a ellos (sección H-), mientras que las otras\ndos comprenden a todo el resto de los funcionarios del estado: la\nsección B establece los sueldos fijos —que corresponden a los Mi\nnistros y a los grandes jerarcas de la Administración y del Poder\njudicial — y la sección A, los sueldos progresivos, que corresponden\na todos los demás.\nLa remuneración de los profesores se compone de tres partes\ndiferentes: sueldo fundamental, suplemento de habitación y suple\nmento de hijos.\nEl sueldo fundamental varía de dos en dos años hasta alcanzar\nel sueldo terminal. En 1954 la escala de sueldos mensuales para los\nprofesores ordinarios era la siguiente: DM 875 - 945 - 1015 - 1085\n\n1155 - 1225 - 1295 - 1353,34.\nPara tener idea de lo que estos sueldos significan conviene\nsaber que en el Presupuesto de Sueldos progresivos (sección A), en\nla escala superior (1 a) el terminal es de DM 1470 mensuales, asig\nnación que corresponde por ej. a los Presidentes de Tribunales de\nFinanzas, a los Presidentes de Tribunales Territoriales y a los Ase\nsores de los Ministerios. En el Presupuesto de Sueldos fijos (sec\nción B) la categoría superior (B 2) recibe DM 3091,67 mensuales,\nasignación que corresponde sólo a los Secretarios de Estado, al\nPresidente del Tribunal Constitucional y al Presidente del Tribunal\nde Cuentas. En ese Presupuesto la categoría más semejante a la de\nlos profesores es la B 9 con un sueldo mensual de DM 1516,67,\nque reciben entre otros los Fiscales generales de los Tribunales\nTerritoriales Superiores y los Jefes de Policía en ciudades con más\nde 500.000 habitantes.\nEl suplemento de habitación está fijado en una escala que varía\nsegún la categoría del funcionario, el número de hijos con derecho\na suplemento y el número de habitantes de la ciudad donde ejerce\nsus funciones. Así, para profesores con tres o cuatro hijos, en ciu\ndades con más de 500.000 habitantes el suplemento de habitación\nes de DM 224 mensuales; en ciudades con más de 100.000 habi— 228 —\n\n�— 6ZZ —\n*000*0 ^ 000*91 *SJ\nasBya By un^as buba uppBZiuiuapui By biduiaojíJ ap sajosajojd soy\nBJBd *Z89'€ 9P 'y^uoiadaaxa asBp bj ap soy bjbcí Í9y\n\nap 'éy By\n\nap soy bjb<í ^9'0 9P '^ BI 9P SOI bjbcI ísayBnsuaui 80*8^ *SJJ 9P\nsa asBya é ap sijb^ ap sajosajojd BiBd 'isy 'uoi^aj By X oyjBuop\n-unj yap asBya By unSas buba pioudptsdx dp uptovztutudput Bq\n•sijb^ ap asBya é By b A\n*sojuauiBjjBdap soy ua asBya t By b apuodsauoa anb ya anb jo^buí\nopyans Jiqyaaj uapand 00 yBjaqiy ucnsajojd Bun ua^iaía anb saios\n-a^ojd so^ #pBpan^puB jod opiAouiojd sa osbd oXn^ ua 'upiDByxqní\nb oqaajap jaua^ BJBd soub sa^ oyps uajyB^ ay *japuaasB ap sauop\n-xpuoD ua Bjsa anb yB anb souaui b 'uppaaya By ajainbaj as asBya Éy\nv\\ B tZ v\\ 3P J^pa^sB BJBd oja<j 'asBya É ua X tf ua soub oduid\nap pBpan^yjuB jod uos oy 'uppaaya jod sopipuaasB opis UBq ou anb\nsoq 'joijadng BzuBuasugy By ap yBjaua^ uppaajiQ By ap JosasB ouiod\nBuopunj anb SBSayoa ap o'íasuoa un jod sopBSzní 'sajosa^jd soy ap\nsojuauj soy unSas BziyBaj as uppaaya Bq 'sayqiAoraoíd soy ap yBjoj\noiaujnu yap % o p opiSaya jas apand oyps X 'asBya ns ua sopiAjas\nap soub sajj souaui yB jauaj ajainbaj as uoiDaaya jod opiAouiojd\njas bjb¿[ 'pBpan^nuB jod o upiaaaya jod :sbuijo^ sop ua 'ojauq ap\n6y ya soub soy sopoj JB^ny auaij bjjo b asBya Bun ap osuaasB yq\n•asBya jod OO^'IT *SJJ soun ap\nupzBj b opuBjuauínB ba X y ^6*68 *sjq uoa asBya t^ ua Bzuaiiuoa sBia\n-uiAOjd ap ByBDsa Bq 'Q\\\\'l^\\ ryBuopdaaxa asBya ^^^L'^^l ^sBya éy\n•^Z^yZl -^SBya tz ^68'^II :^s^p ^ :sasaauBJ^ so^ubj^ u^ Bja sijb^\nap sajosajojd soy BJBd S9p>nsudtu sopyans ap ByBasa By ^^\\ uq\n•SBiauíAOjd SBy ap SBy X\nsyjBq ap pBpisjaAiufq By ajjua anSuTjsxp upiSaj By X 'opiAjas ya ua\npBpangpuB By ap apuadap asBya Bq -upi^aj By X asBya By jod opBuiui\n-jajap Bjsa yBna ya 'oainbjBjaí aaipui ya unSas bijba op^ns yq\n•jBiyiuiBj ojuatu\n-aydns X Biauapisaj ap uppBziuujapuy 'opyans rsajJBd sajj ap auod\n-moa as upiDBjauntuaj By uaiqtuBj xyyy 'upiaBSi^saAoi a BzuBuasua ap\nseajBj sns b oja^ua Jod asjBaipap ajiuuad say anb uppBjaunraaj Bun\nap pBpisjaAiuQ ap sajosajojd soy ubzo^ BiauBjq ua uaiqurex\n\n'1^61 'pop\n-yassnQ 'uuBAvqag *q '^ 'Udfiup^q X9p tq^axs^unp^os^q spq :opoj\najqos JaA) '^'8^ ^ '8 WQ. 9ua ajuaiuyBnsuaui jiqiaaj apand\noiJBuipjo josa^ojd un ojdaauoa asa joq 'sosjna sns ua sopBynaijj\n-bui sajuBipnjsa soy jod sopB^Bd soqaajap soy ap ajjBd Bun uaqpaj\nsajosajojd soy BiuBiuayy ua anb jBpiAyo anb XBq ou SBUiapy\n'> ¥KL 'oauppuiaA soy B^SBq X q\n'aajojBD soy BjsBq '^ WQ. 9qp9J 'soub sias soy BjsBq oíiq\njod :sojsa ap pBpa By uod oyos btjba soltq dp oiudiud^^m yq\n•sajosajojd soy BJBd oyps ou 'soaxyqnd soiJBuoiaunj soy sopoj\nb saunujoa uos upiDBjiqBq ap ojuauraydns yap sapBppuBD seq\n\n•091 na 9p\nsa sajuBjxqBq 000*01 9P s^ra ^3 sapBpnia ua *.z6l WQ 3P sa\n\n�El suplemento familiar varía con el número de hijos: por uno\nes de Frs. 500 mensuales; por dos, de 2.437; por tres, de 6.250;\npor cada uno más, de 3.812.(1)\nEs fácil reducir los marcos y los francos a pesos uruguayos y\ncomparar esas cifras con los sueldos que ganan nuestros profesores\nde Universidad.\n\nEs difícil poder justificar nuestro régimen.\nMontevideo, Febrero de 1956.\n\n(1) Debo estos datos a la gentileza del Director General de la Enseñanza SuDerior\nProf. Gastón Berger, que me facilitó las copias de decretos y escalas que no figuran en las\ncolecciones publicadas de leyes y reglamentos de las Universidades francesas.\n— 230 —\n\n�"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"2"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"31"},["text","Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"138"},["text","Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"139"},["text","<p><span>La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.<br /><br /></span>La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. </p>\n<p>La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. <br /><br />Aldo Mazzucchelli</p>\n<p><span>15 de octubre de 2017</span></p>"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3695"},["text","Pablo Darriulat\r\nGonzalo Marín"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3696"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3456"},["text","Informe sobre los seminarios de filosofía en Alemania y en Francia"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3457"},["text","LLAMBIAS DE AZEVEDO, Juan"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3458"},["text","Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR ,Diciembre 1955, Nº 14 : p. 201-230"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3459"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3460"},["text","1955"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3461"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3462"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"51"},["name","Type"],["description","The nature or genre of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3463"},["text","Publicación periódica"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"7"},["name","Filosofía"]],["tag",{"tagId":"33"},["name","URUGUAY"]]]],["item",{"itemId":"749","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1323"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/17edd54f28cda03016c96f5187d2efec.PDF"],["authentication","74a6df2ed1d69c41f1d05b533ed0c0e6"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13864"},["text","������"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8571"},["text","Informe sobre régimen electoral de la Universidad"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8572"},["text","Elecciones universitarias"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8573"},["text","Informe sobre modificaciones del régimen electoral realizado por la Federación de Docentes Universitarios"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8574"},["text","UdelaR- FHCE- ACU- Caja 4 -Doc 1"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8575"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8576"},["text","1968-10-01"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8577"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8578"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8579"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"392"},["name","ELECCIONES"]],["tag",{"tagId":"564"},["name","FEDERACION DE DOCENTES UNIVERSITARIOS"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]],["item",{"itemId":"735","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1293"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/b365a2ec47708515566d3a5bccf20ff8.PDF"],["authentication","814475e4a83d8857c03d9cfd60120bd8"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13834"},["text","�����������������������"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8453"},["text","Informes de Consejeros sobre Articulo 205 de la Constitución"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8454"},["text","Ley orgánica"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8455"},["text","Informes varios de consejeros sobre incidencias del nuevo régimen constitucional sobre las leyes universitarias"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8456"},["text"," FHCE"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8457"},["text","Udelar-FHCE-ACU-UPPU-FEUU-Caja1-Carpeta1"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8458"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8459"},["text","1951-1954"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8460"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8461"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8462"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"539"},["name","APARICIO MENDEZ"]],["tag",{"tagId":"534"},["name","ARTICULO 205"]],["tag",{"tagId":"253"},["name","ASAMBLEA DE CLAUSTRO"]],["tag",{"tagId":"542"},["name","GROMPONE"]],["tag",{"tagId":"540"},["name","JIMENEZ DE ARECHAGA"]],["tag",{"tagId":"537"},["name","LEYES"]],["tag",{"tagId":"536"},["name","LEYES UNIVERSITARIAS"]],["tag",{"tagId":"535"},["name","SAYAGUES LAGO"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]],["tag",{"tagId":"541"},["name","VALDES OLASCOAGA"]]]],["item",{"itemId":"765","public":"1","featured":"0"},["fileContainer",["file",{"fileId":"1339"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/cc791c90bb6d63f33493dd77939250a3.PDF"],["authentication","09ded04c9e05ab4512d390f46a609e1b"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"13880"},["text","�����"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"15"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2510"},["text","Archivo UPPU-FEUU"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"2530"},["text","Archivo UPPU-FEUU\r\nLic. Mónica Pagola Pereira\r\nLic. Gonzalo Marín\r\nLic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8715"},["text","Informes de elecciones"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8716"},["text","Elecciones universitarias"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8717"},["text","Incluye proyecto del consejero Lucchini (644/58), informe de la comisión de elecciones (571/59) e informe de jurídica sobre legalidad de ordenanza en elecciones de la Facultad de Humanidades (560/59)"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8718"},["text","UdelaR-FHCE-ACU-Caja 4- Doc 17"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8719"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8720"},["text","1958-1959"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8721"},["text","FHCE"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8722"},["text","Papel"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"8723"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"566"},["name","ELECCIONES UNIVERSITARIAS"]],["tag",{"tagId":"568"},["name","FACULTAD DE HUMANIDADES"]],["tag",{"tagId":"543"},["name","LEY ORGANICA"]],["tag",{"tagId":"578"},["name","LUCCHINI"]],["tag",{"tagId":"538"},["name","UNIVERSIDAD DE LA REPUBLICA"]]]]]