<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="99" public="1" featured="1" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/99?output=omeka-xml" accessDate="2026-05-17T10:23:52+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="158">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/fc315037ce260e14b8d32de470769a53.PDF</src>
      <authentication>741b796f48a79d56b59f7157911bfac7</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="902">
                  <text>— 681 —

— 881 —

'|BuopB[¿
u 'H8t aP JqnjD() *P i IaP oapiAajuoj^
/ • odíauapjo^ mqatna ap oj^o^ (^)
onoíy ap j
ap svraef) 'II8I
-oapuainoj^ 'jBnopBf^ B33|0i{q
-ig as 'tI8I ap ajqtnaiiag ap ^ pp BijBnipjosajxg ospiAainoj^ ap Biazs^ -H8I aP ojíoáy
ap 01 'aiapnSjj^ pp ^lio \auvno -omo^ ap mojn^) o mpa^ ap spjo^i^ ap dj-id^ (j)
:opB^onB
-ojjoo Bjunf b^ b Quijojuj ns na jopeiiis

[ap

jod uotoov minSutu oqoo n oa^fl as ou sojpaij íd^ ap sasaiu saj^ yn
b^oub
Bip pp bjjbo
na
:IePTA OJP3d UOQ
(1) ,Jvlíd Dsa aP smjixnv soj uoivjtp 9S ts
uatq JÍnuí uapand sasanénuod soj X 'Djoajod mf^nut X sauottoo smu ajp&gt;(
sou X 'sojjoijds vjüd sojjjtoq osi^aud sa —otsogo ap 01 Ia oisso^ ap mojvf) o
ap spiooi^^ m^ap— 'oapiaajuojn ap soumu soj sajqv^dsa^ Xntu uosn
:oppjed
ap SB^^jnni SBpijos sbj á sojuaraBtnjB ap b^jbj ^j
•uopBT[iouoa B^ :o8oSsau son^ta ouiuibo
p jod o^do neapao^ 'saAB^S SBiau^noasuoa jaBj) eaaipnd anb osbobjj
un JBJIA3 ap mj b 'oAtspap Á opBjadsaeap anbB}B nn je^mi ap sajus
i sajaf so^ aaju^ pn^ainbni opesneo BtqBif oapiAa^nop\[ b jbi^
BJBd ^ouBds^ owojijja^ na SBsanSnjjod SBdoaj av\ ap ojuaiintAora
13 ¿oaptAajuoj^ BpBi| op^aoisiuioD un 'ojso^b ap
as ooag oXojjy 3P ojuaracdraB^j p apsap anb

VM331V3 aa oxaaAiv ^asor aa moisih
(um^nunuoj)

JI3 9P oi^uiajii^ 1^ - '1181
ja

v¡ ap
'06I &lt;9!JBd •
aouaios o; ap anoisrqj jnoj ¿
pun
nap J3qn aipnig auig) ^vpfojan o

"9261
-pa
otuaituosuad ;^
'06I
"I
I '¿t6T
¿t6T 'oapiAajuop^
pjp^ SBi^nai^ a s^pepiuBmnjj ap -3b^ bj ap -ato na
'opmsa pp X
X mpajp jap mfosonf ui ap sauaSiuo soj f oaaAazy aa
'ZHl iO3l^?n •e^inionoaa -niin^ ap opuo^ -mapivj -^ aaoavf
'8^6t '8JJd #|oíbj -asajf) vj ap sjnasuad sa^ -

SWVd V3SIV18

'Sf6I PH
•03 9 aqBMi{3S 'onnag 'at^dosojiyj uatpsnpaxa jap gutudsufj jaa 0 0013

!

ap aapsaa yitpiuif ap adiouiud np atusifO^ a7 j aaH NVB3Vi

�"Considerando que una intimación militar por medio de un parlamento
ala Plaza de Montevideo lejos de proporcionar el convencimiento de aquellos
Gefes sobre la necesidad de reparar con una unión paternal y amistosa las
consecuencias del escandaloso atentado da haver llamado en su auxilio las
tropas de una Nación extrangera, limítrofe y que desde los tiempos mas
remotos y atropellando las relaciones mas sagradas ha intentado la posecion
de estos países de la banda Oriental y Septentrional del Rio de la Plata,
solo serviría para irritar su orgullo y obstinación, determiné entablar una
negociación por medio de una Conferencia Verbal, afin de instruirles fun
damentalmente délos riesgos que amenazaban á la integridad del territorio,
de su responsabilidad á las resultas funestas de un AcontecimXo menos
favorable, délas ventajas déla unidad del estado de nuestra situación política
y Militar, y déla predisposición de VE. á conceder y garantir al Pueblo de
Montevideo asus Autoridades y Vecindario quantas condiciones fuesen com
patibles con el Sistema Grál. y con la dignidad de VE". (3)
Dispuesto Rondeau a llevar a buen término la entrevista pensó
detenidamente sobre quién debía recaer el carácter de enviado. Así
lo explica a la Junta:
"Varios sugetos de mérito y aptitud para el desempeño de este impor
tante encargo se presentaron ami imaginación; pero al fin me decidí por el
Intendente ¿le Exercito D.n José Alverto Calzena de Echevarría, creyendo
que la responsabilidad de su carácter y persona unida la circunstancia de
no haver tenido relaciones anteriores con el Gobjio de Montevideo le con
cebiría la atención desús Gejes, especialmente de D.n Xavier Elio, á quien
havia tratado con franqueza en España". (4)
También pesó en su determinación la circunstancia de que
"El Intendente... de antemano havía manifestado esta idea y ofrecidose
a su execucion". (5)
Por medio de un oficial parlamentario envió el 9 de agosto pliegos
estableciendo:
"Un asunto de la mayor importancia á los derechos sagrados del Rey,
alos intereses déla Nación, y á la felicidad en estas Prov.as me pone en
la necesidad de embiar a esa Plaza al Sor. Intend.te de este exercito
Dji José Alverto Calzena y Echevarría para que en clase de Parlamentario
y en precedente permiso del Gral. en Xefe délas Armas sele acuerde una
conferencia verbal en que expondrá ala presencia de VJS. desu Superior
y demás autoridades constituidas, si fuese necesario el objeto importantísimo
de su misión.
Yo espero —concluía— q.e V. no dejará desairada esta solicitud,
aunque no sea mas que por obsequio á los intereses de ese Pueblo, cuya
felicidad y opinión no puede serle indiferente, señalando para el día de
mañana la hora en que podré verificar el parlamento". (6)
(3)Oficio de Rondeau a la Junta de Buenos Aires. Cuartel Gral. de Arroyo Seco,
10 de Agosto de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno
Nacional, Banda Oriental 1810-1814. S X, C 1, A 5, n. 10, n. 113.
(4)Id., id.
(5)Id., id.
(6)Oficio de Rondeau al Gdor. Vigodet. Cuartel Gral. de Arroyo Seco, Agosto 9 de
1811. Copia autenticada por Rondeau en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos
Aires. Gobierno Nacional, Banda Oriental 1810-1814, X, 1, 5, 10 n. 113. — Gazeta de Monte
video del 11 de Agosto de 1811 en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Di
rección, 28.260.
— 190

El Gobernador de Montevideo previa anuencia del Virrey, aceptó
la proposición porque:
"los Gefes de esta Plaza no aspiramos á otra Satisfacción —contestaba—
que ala de guardar los derechos sagrados del Rey, los intereses de la Nación,
la felicidad de estas Ptovms y en particular también los intereses de este
fiel Puebo";
y agregaba:
"convengo en que D.n José Alverto Calzena de Echeverría se presente ma
ñana a las once de ella más acá de las primeras casas det Cordón con las
formalidades de Parlamentario, y con las que yo mismo saldré de esta
Plaza, y al tiempo de avistarnos, dexando cada uno su respectivo' acompa
ñamiento, nos uniremos para tratar délos Asuntos que VM indica". (7)
Rondeau dio a Calcena instrucciones precisas sobre la manera
como debía encarar la conferencia. Previa rememoración de los he
chos recientes trataría de hacer comprender a Vigodet que la obsti
nación de los montevideanos, causa que había conducido a solicitar
el auxilio portugués, acarrearía gravísimas consecuencias dadas las
reconocidas miras de conquista de Portugal. Por eso deponiendo
todos los resentimientos en beneficio de la causa pública habría que
acordar la aprobación de los siguientes puntos:
"ART. I. Que siendo cierto que los dos Pueblos de Buenos-Ayres,
y Montevideo reconocen un mismo Soberano, la diferencia que los agita
sobre la autoridad, que debe presidir estas Provincias durante las apuradas
circunstancias de la Espafia.no pasa de una question domestica, cuyo re
sultados son de ningún influxo al grande objeto de la unidad nacional.
II.Que no pudiendo.ni deviendo postergarse los devres de la lealtad
a la devil satisfacción de hacer triunfar el espritu de opinión y de partido
es un delito preferir el éxito de esta diferencia domestica a la obligación
sagrada de conservar la integridad nacional baxo la dominación del Soberano.
III.Que estando a la vedad de estas máximas los Xejes de Montevideo,
no pudieron ni devieron convocar en su auxilio las tropas de una Potencia
extrangera,limítrofe, y ambiciosa de la posesión de estos Países, sin haber
violado notoramiente los derechos de la razon,y de la justicia, los principios
de la política y los deberes del vasallage.
IV.Que en fuerza de esta conducta se disponen las armas Portuguesas
a entrar en nuestro territorio con las miras de hacer jurar fidelidad a la
Carlota,destruir a los mismos Xefes que han proclamado su socorro, y en
grandecer su imperio sobre la usurpación de nuestros bienes,y la ruina de
nuestra libertad civil.
V.Que independiente de ser esta la conducta ordinaria de las tropas
extrangeras que invaden un territorio neutral y limítrofe, aun que sea
el fingido pretexto de protección, cuyos resultados experimenta reciente
mente la metrópoli, se saben las miras de Portugal con evidencia, por el
contexto de negociaciones privadas con sus representantes.
VI.Que sin embargo que las armas victoriosas de la Patria unidas
a los grandes esfuerzos de esta campaña, y de la Provincia del Paraguay
sobre para batir el orgullo, apagar la ambición, y arrojar a los confines
de su territorio a esos extrangeros limítrofes, se hace necesario que los
Xefes de Montevideo, en conformidad a las ordenes recibidas de sus supe
riores, y para evitar la efusión de sangre de los fieles vasallos de estas Pro(7) Oficio de Vigodet a Rondeau. Montevideo, 9 de Agosto de 1811. Archivo General
de la Nación Argentina. Buenos Aires Ieg. cit., X, 1, 5, 10 n. 113. Gazeta de Montevideo
del 11 de Agosto de 1811 en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. — Reservado Dirección, 28.260.
— 191 —

�— 161 —
•09Z'8Z 'n?F&gt;a opBAjasaH — -sajiy sonang 'inuopBfj s^aioiiqig na U8I ap ojso^y ap n (ap
oapiAajuo'^ ap bwzb3 11 on 01 'S 'I 'X '"^P •*! raJ!V soaang •Buijoaa.iy "9PN BI 3P
{BJa'na^ OAiqaay 'II8I aP oisoSy 3P 6 'oapiAawOH -nrapuOjf d japoüi^ ap opi/^ (¿)
-oj^ SDjsa ap sojjvsva sa;ai/ so^ ap aiguos ap uojsnfa 2; lojtaa oiod X '¡910x^
-adns sns ap soptqioai sauapio soj v popiuiiofuoo tía 'oapttiatuo^^ ap sa/aj^
so^ anb otivsaoau aoou as 'safoijiuiij soiaSuvijxa sosa o otiojinaj ns ap
samfuoo soj v jvíojjo X 'uoiatquto oj ivSodo 'ojjnSio ja jijdo, oivd aiqos
Xongoioj ;ap movjaoij vj ap X 'ouvduioo msa ap sozianfsa sapuoiS soj o
sopiun otijoj oj ap sosoiiovnti souiiv so; anb oSivquia uis an(f 7^4
•sa^unjuasaidai sns uoo svpoatid sauoiooiooSau ap ojxajuoo
ja íod 'mouapma uoo joSnjioj ap soijui so; uaqos as Hjodonaui oj atuaut
•ajuaioai vjuauiiiadxa sopoijnsai soXno 'uotooajoid ap otxajaid opt^mf ja
oas anb unv 'afouiuiij X joijnau miojiuaj un uapotiut anb so^a^uvupca
svdon so; ap rniompuo vtonpuoo vj Djsa jas ap aiuatpuadapui anf) •/^
•jiíii^ pvjjaqji njtsanu
ap oi/ijij o; X'sauaiq sojjsanu ap uoi^odinsn vj aiqos ouaduii ns jaoapuouü
•ua X 'OUO3OS ns opowvjooud um¡ anb sajax sotusiw soj o imj^sap'oiojuoj
vj püpijaptf jmml jaom¡ ap sdjiui so; uoo mioituai ojjsanu na jojjua o
svsanSniioj sduud so; uauodsip as Djynpuoo ojsa ap mianf ua an(f '^l
•aSo;;osB/í ;ap saiaqap so\ X t&gt;yiri\od oj ap
sotdpuiid soj 'm^tisnt oj ap X'uozoi vj ap souoaiap soj atuatutvjojou opüjoia
^aqzñ/ iiis 'sasioj soisa ap uoisasod o; ap Dsoioiqiuo X 'a(oiiiwij'vi^guvjixa
msuaioj mm ap svdoij soj otjixnD ns ua jdoohuoo uoiaioap yu uoiaxpnd ou
'óapiaaiuo^^^ ap saíajf soj smuixvui smsa ap popan o; o opuojsa an^f -j¡¡
•owuaqog jap uot^omuiop oj oxoq jvuot^rm poptiSajut ttj loniasuo^ ap opoiüns
uoioDSjjqo oj r&gt; ooitsauiop m^uauafip msa ap o^ixa ja ii^afaud ojtjap un sa
opiuod ap X uoiutdo ap njiidsa ja jvfunui ía^ou ap oi^^o/sijos ;inap vj
pmjoaj o; ap sainap soj asiogiajsod opuatnap m'opuatpnd ou anf) 7/
•jouoi3Dti popiun oj ap otaíqo apuoii jo oxnjfm un^mu ap uos sopmpis
•ai oXno *voijsawop uopsanb ttun ap osvd ou'ouods^ o; ap smouoisunauto
sopomdo so; ajuojnp soioumouj sojsa jtpisaid aqap anb 'popjiojnv oj aiqos
dji^d so; anb mauaiaftp oj 'ouoiaqog oiusitu un ua^ouooai oapiaajuo^^ X
'saiXy-souang ap sojqanj sop soj anb ouat^ opuats anft 7 'XUV
:sojund sa^namSis so\ ^p
9tib BiaqBq Bai^qnd BsnBo b^ ^p oxotj^uaq na so^aaiini^nasaj so\ sopoj
opaatuodap osa joj -^SnjJoj ap Bjsinbuoo ap sbjiui SBpponoDa^
sb^ SBpep sBionanoasuoo sBinisjABjS BjJBajJBDB 'sanSniJod oi[ixnB p
jbjiox^os b oppnpuoo BjqBq anb BsnBa 'souBaptAajuoni boj; ap itoiobu
-ijsqó B[ anb japoSi^ b japuaaduioD ja^^q ap bijbíbji sajuapaa soq^
-a^ boj ap uopBJouiatnaj bia3J,j •Biouaaajuo^ v[ jBJBaaa Biqap onioo
^ ajqos SBsioajd sauoponJisu; Bua^iB^ b oxp nBapn^
(1) ""^P"? IVA an^ soiunsy so;ap idjdjj viod soutaitun sou 'ojuatuinu
•oduiooo oniioadsai ns oun vpo^ opuoxap 'souimstav ap oduiajj jo X 'bzojj
ojsa ap aipjos ouisiut oX anb soj uoo X 'oumu3uivjxo¿ ap sapopijouiiof
soj uoo uopio'j jap sosoo soiaunid so; ap pov soui ojja ap aouo soj v mmu
•oui ajuasaid as miiaoauo^ ap vuazjo^ ouaajy aso[ vq anb ua oSuaauoon

tuoqan¿ jatf
ajsa ap sasaja;ui so; uaiqtuoj lojnojuod tía X so-tioij svjsa ap pvpioijaf vj
'uotoD\¡ oj ap sasaiawi so; 'Xa}j jap sopoiSvs souoaiap soj jmpivriS ap ojp anb
—vqu^safuoj— uoiooofsttDg vuo o sotuoitdso ou vzvj¿ visa ap safa^ sojn
:anbjod uopisodojd b[
pp BpaanuB BtAajd oapiAa^uoj^[ ap jopBiuaqo^ ^3

— 061 —

-10 opBAjasgjj -Bajiy souang '(nopB\[ BD3joi[qtg na jj
ap oisogy ap j^ jap oapi*
ap msze^ — -gn o-a oí 'S 'I 'X 'fI8t-0I8T IB&gt;oO
a lNq;)
sonang 'Bmtaa^jy 091.10^1 B( ap
OAtq^jy na nnapnojj jod BpB^iiaains Bido^ "
ap j ojsoSy 'oaag o^ojjy ap -jbj^
-japoSt^ -iopf) jo nmpuo}¡ ap opifQ (9)
Vi 'VI (S)
T! "VI (f)
o *0t
T 1 D "X Sj
'eajiy
v\ ap ^BJana^ OAiq^jy '^181 ^P oiso8y ap
y gonang 'Bmiua^jy
'ODag oiojjy ap
jajaen^ -sajiy souang ap mun[ dj o noapuoy ap opi/O ()
(9) \,oiuauiDjind ja looifiian ajpod anb ua viot¡ nj mimtmu
ap mp ja viod opuojnu^s 'aiuaiafipm ajias apand ou ummdo X poptotjaf
vXno 'ojqanj asa ap sasaiaim soj o oinbasqo lod anb soui oas ou anbuno
'pnrioijos visa opoiwsap viotap ou -g-^ a-b —mnjouoo— oiadsa o^
"tioisiiu ns ap
ounspuouodwi ojatqo ja otiosaoau asanf ts 'svpinjtjsuoo sapvpiiojno svuiap X
joiiadng nsap 'g'y^ ap mouasaid vjo vipuodxa anb ua joqiaa otouaiafuoo
vun apianoo ajas smuiy svjap afa^ va 'joi^) jap osiuuad ajuapaoaid ua X
otiojuauiojio^ ap asojo ua anb viod muonavog X miazjoj ojianjy aso[ vq
oiioiaxa ajsa ap arpuajuj 'iog jo dzdjj osa n jmquia ap popisaoau o;
ua auod aut so-aoij sojsa ua poptotjaf vj p X 'uoioo^ vjap sasaiapii sojo
'Xaj^ jap sopoiSos sovoaiap so; p oiououodun íoXmu oj ap ojunso v¡j^
: opnaioo^qejsa
ppijo nn ap oipata joj

o^soíoB ap 5 ¡a oiAua

(^) 'uuoionoaxa ns v
asoptoaifo X oapt vjsa opvjsafiuotu mam¡ ououiajuo ap ' * •aiuapuaiuj j^n
anb ap Biouejsimojp bj nopBaiaua^ap ns xví osad
(f) '^vuDds^^ ua nzanbuvif uoo opojoit otaoi¡
uainb v '01/^ uaitiox u-q ap ajuauíjmoadsa 'safa*) snsap uoiotta^o vj mitqao
•uoo a; oaptoaiuo^i ap ovrqo^) ja uoo saimuajuD sauovonja^ opiuaj ^aavq ou
ap tnouoisunoiio vj vptun miosiad X lajooioo ns ap pvpijiqvsuodsai vj anb
opuaXaio 'otiuoaauog. ap vuazjV^ ojuaa¡y aso[ vtq otyoiax'g ap atuapua^uj
;a íod tpioap aui tnf jn oi^d '.uovjouxSouix tuto uoiDjuasaid as oSiooua ajuoj
•lodun aisa ap ouaduiasap ja viod pn?i%dt&gt; X otiiaui ap sotaSns
o[
jsy 'opBiAua ap j3}3bjb3 p jaeaaj Biqap nainb ajqos
osnad BisiAaajua b[ ouinuaj uanq b jba^jj b n^apuog oisandsiQ
() ''^A aP p^ptuSip vj uoo X 'jviff vuiajsfg ja uoo sajqijod
•uioo uasanf sauoioipuoo SDjuonb oiioputoa^ X sapopiiotny snsv oapma}ito¡\[
ap ojqanj jo ipupioS X japaouoo p -3^ ap uovnsodsipaid vjap X 'jotijij^ X
oo^ijod umoonris Dijsanu ap opojsa jap popiun ojap soCojuaa svjap 'ajqoioaof
souaui oruiioajuooy un ap sojsaunf SDjjnsai so; p poptjiqosuodsai ns ap
'oiiotiiiai jap popiiSajui vj v uvqozvuautv anb soSsaii sojap ajuautjotuautop
•unf sajimitsui ap uijo 'jvqj^ ^ mouaiajuo^ oun ap mpaw íod uopmooSau
oun iBjqojua auiuuayap 'umommsqo X ojjnSio ns xdtum viod oiitoias ojos
'otojj vj ap ot}j jap jouoiuua^dag X jojuaiuQ opuoq s; ap sas^nd sojsa ap
uoioasod oj opnjuajui m¡ sopoiSos soui sauoioojai soj opuojjadouo X soiouiai
soui soduiaii soj apsap anb X afojjiwij 'viaSuoipca uoioo^ oun ap svdoij
sdj ojjtxnv ns ua opmuojj janmj vp opojuajo osojopuoosa jap smouanoasuoo
soj DsojstuiD X jouiaivd uoiun vun uoo loiodai ap poptsaoau vj aiqos safaf)
sojjanbo ap ojuaiuijouaauoo ja louoioiodoid ap sofaj oapioajuoj^ ap ozdjj ojo
otuautDjivd un ap oipaui íod lujijiui uoioouttjui vun anb opuoiapisuoj^

�vincias, y la destrucción de sus hogares, alejando al mismo tiempo las
posibilidades de una contingencia desgraciada, subscriban a la unión de
los demás Pueblos del Virreynato para consolidar la seguridad de estos
dominios baxo la Soberanía del Sr. FERNANDO Vil, y hasta tanto que
el Congreso general establezca el sistema político que concibe la unidad
central del gobierno de estos países con los derechos imprescriptibles de
su libertad.
Vil. Que en el caso de ser aceptada, como espero, tan justa propo
sición, quedarán solemnemente garantidos los derechos del Pueblo, la pro
piedad y seguridad personal, y real de todos sus habitantes sin distinción
de clases en los términos yá propuestos por la Exma. Junta Gubernativa
de estas Provincias, y se concederám las demás condiciones justas que se
propongan, sobre lo que se formará un tratado político, y se darán cau
ciones a estilo de guerra.
VIH. Pero si contra todas mis esperanzas se desechasen los medios de
conciliación propuestos, serán responsables aquellas autoridades ante la nación
de los incalculables perjuicios que resultarán al Estado, a los derechos
del Sr. D. FERNANDO Vil y a los intereses de los pueblos, y habitantes
de la America del Sur, sin que jamás puedan imputarse ni al Gobierno de
Buenos-Ayres, ni a la conducta de sus Generales de los desastres que ex
perimentará Montevideo, y su vecindario, toda vez que se derrame la sangre
de un solo Patriota, en defender el territorio contra la invasión extrangera.
IX. Sobre todo VS. instruirá de nuestra verdadera situación política,
de la unanimidad de sentimiento de las Provincias, de su fidelidad al Rey,
y obrará con libertad, y arreglo a las circunstancias, quanto le pareciese
conveniente". (8),
Vigodet había recibido instrucciones de Elío para actuar en la
reunión; iba plenamente autorizado,

De acuerdo a lo narrado en filas insurgentes el Intendente del
Ejército fue al lugar de la reunión acompañado de su sobrino Machain
que había llegado la noche anterior de Buenos Aires para tratar el
canje de prisioneros: (11)
"y haviendolo asi insinuado aquel a Vigodet dijo este con aspereza que se
vería: el Intendente pasó a querer canifestarle las intenciones de la Junta,
su desvelo para contener los males que resultan de la desunión de Monte
video, los deseos que tenía de tranzadas las diferencias, que nos agitan,
siendo una prueba de esta verdad el haber contenido los ardientes deseos
que nuestras tropas tenían de asaltar la Plaza etc. El Sj Vigodet, tomó por
insulto estas indicaciones, y queriendo el S.r Itendente para satisfacerlo
manifestarle las instrucciones por escrito que le había dado el general, dijo
que no había necesidad de leerlas y con esto, o poco mas se despidió el
bravo Gobernador". (12)
Esta versión de Nicolás de Vedia coincide en líneas generales
con la de Marcelino Balvastro:
"salió el Gobernador, y aturdiendo al Intendente Echeverría, que le dijo
al parecer, entregara a Montevideo, le respondió —Montevideo no se rinde;
España existe y existirá para castigar a los rebeldes: diga Ud. a su general
asalten esas tropas miserables, y así les castigaremos. Se echó la mano al
Sonbrero y volvió la espalda dexando al Itendente helado, y a nosotros
perdidas todas las esperanzas". (13)
El parte aoficial de Rondeau dirigido a la Junta da interesantes
pormenores de lo actuado:

"para conferenciar, pactar y resolver acerca de todas las proposiciones, que
fueran compatibles con los derechos del Rey, y de la Nación, con los de
este pueblo, y toda su campaña". (9)

"Llegó la hora del parlamento, y en las inmediaciones de la línea se
reunieron el Intendente y el Gov.or Vigodet para conferir sobre los asuntos
que ocasionaban la entrevista. El Intendente comprendió en sus primeras
insinuaciones la idea de pasar ala Plaza para que interviniese D.n Xavier
Elio en la Secion, así q.e ser este el sentido del parlamento como para que
tratándose de negocios interesantes al Estado y a estas Provincias corres
pondía de necesidad la instrucción del Gefe Superior déla Plaza. Nada
parecía mas racional que la adhesión a esta propuesta, si se procediera de
buena fee. Pero Vigodet lleno de aquella elación que inspira el fanatismo,
y el orgullo infundado de los Oficiales Españoles, y sin dignarse a dar el
acatamiento al Intend.te aunque no fuera mas que por respeto a la Solem
nidad del Acto, o por correspondencia ala civilidad con que se le trataba,
levanta la voz y con tono descompuesto le dice que sele venía á insultar;
que asaltase la Plaza este montón de hombres indisciplinados para conver
tirlos en ¡avezas; que la España existía y existiría para catigar álos rebeldes,
y que lo dijese así asu General. A vista de tan grandes producciones muy
propias en la boca de su autor, se retiró el Intendente lleno de moderación
y de experiencia del carácter insolente de estos Mandones que nos embia
la Regencia, creyendo que los Pueblos Americanos duremen aun en el
sueño de Una vergonzosa esclavitud". (14)

Las esperanzas del Jefe insurgente resultaron frustradas; la en
trevista con Vigodet fracasó.
De la breve reunión existen versiones de una y otra parte. Ellas
coinciden en cuanto reconocen que fue excesivamente corta y que no
dejó posibilidades para un futuro arreglo.
En la Cazeta de Montevideo se publicaron varios documentos y
menciones de la conferencia. Para su exacta valoración es de interés
tener presente una salvedad que en ese mismo periódico se hace refi
riéndose a la correspondencia de los sitiadores interceptada:
"en muchas •—cartas— que daremos nos es forzoso omitir algunas expresiones
indecentes, que recordarán los mismos que las pusieron, aun quando no las
vean impresas, y se avergonzarán de que las hayamos visto autorizadas
con su firma: en otras se omitirán los párrafos, que tratan de cosas insubs
tanciales, de que abundan casi todas; mas todo lo que dé idea del estado
de sus tropas, de las controversias, y quexas de unos a otros, y quanto digan
relación a este glorioso pueblo, se transcribirán a la letra, conservándose
los originales en el archivo de S.". (10)
(8)Oficio de José Rondeau a Calcena y Echeverría^ Arroyo Seco, 10 de Agosto de
1811. Cazeta de Montevideo, Extraordinaria, del 31 de Agosto de 1811. Archivo del señor
R. Grille.
(9)Artículo de Oficio de Gazeta de Montevideo, Extraordinaria, del 11 de Agosto
de 1811. En Biblioteca Nacional, Buenos Aires, 28.260. Reservado Dirección.
(10)Articulo de Gazeta de Montevideo del 27 de Setiembre de 1811. Biblioteca Na
cional, Buenos Aires. Reservado Dirección, 28.260.-.

(11)Carta de José Rondeau a José de la Rosa. Campamento de Arroyo Seco, 11 de
Agosto de 1811. Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires, leg. cit. X, 1, 5, 10.
(12)Carta de Nicolás de Vedia a García de Cossio. Cuartel Gral. del Miguelete, 10
de Agosto de 1811. Gazeta de Montevideo del 27 de Setiembre de 1811, en Biblioteca Na
cional, Montevideo.
(13)Carta de Marcelino Balvastro a su padre. Sitio de Montevideo, 11 de Agosto
de 1811. Gazeta de Montevideo del 4 de Octubre de 1811, en Biblioteca Nacional, Mon
tevideo.
(14)Oficio de José Rondeau a la Junta de Buenos Aires. Cuartel Gral. de Arroyo
Seco, 10 de Agosto de 1811. Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires, leg.
cit. X, 1, 5, 10.

— 192 —

—. 193 —

13

�no

1

— €61 —
01 'S 'I 'X 'i'
•8[ 'sajiy sonang -BunuaSjy nopefij bj ap (BJaua^) OAiqjjy 'II8I 8P &lt;Ho8y 9p qj 'ooig
o^ojjy ap iBJ^ puon^ •saiiy souang ap Djun/' o; o nvapuou aso[ ap oioifQ (^j)
•oapiAsi
ap
*^8I 8P
ap djjd^^
*1"uoimj^ Boaioi|qig n^ 'U81 P aiqni3() 8P ^ I'P o
oisoSy ap ^^ 'oapiAaiuoj^ ap oi)ig 'aup^d ns o oujsoajüg

•bj^ B3S)or[qig na 'JX8I P a^qniaijag ap ¿^ |ap oapiAajuoj^ ap Biaze^) ^Hsi ap ojso^y ap
01 'aiajanSij^ jap -jbjj) jausn;) -oitso^ ap di^jd^ d oipa^ ap n&gt;^03i\r ap otJVJ (ZJ)
'01 'S 'I 'X "'!a '^8I '8aa!V ^"ana •BmiuaSay uoijbj^ bj ap jsjana^ OAiqjjy "H8I P ojsoíy
ap n 'Dag o^oajy ap oiuauíBduie;) -osoy dj ap aso/ d noapuo^ aso¡ ap vtJD^ (u)

'nopD3Jig opBAjasa^ -sajiy ouang '{sno
8P LZ I8P oapiAajaoj^ ap Biazs^) ap opiDiuy (01)
BDaio;iq;g
aP
•uopoajifj opBAJsssjj -09Z'8^ 'ajiy souang '[BaotoBf^ B^aioi[qig a^ "II8I P
onoíy ap xi 18P 'BUBUipjoBJjx^ 'oapiAataoj^ ap BiazB^) ap opijg ap O[no;jjy (5)
IIÍ) 'H
jona^ |ap OAfi{0jy *XT8I aP 018^y ap |^ |ap ^BiJBnipjOBJix^ 'oapiAaiuo^^ ap BiazB^) *IX8l
ap oiso^y ap oí ^o^ag o^ojjy •m^jaaai^D^ ^ tnia^jD^ o noapuo^ aso ap ot^tfQ (g)
(01) ',,'H'g ap otiivjuo ja ua sajouiStjo soj
asopuviuasuo^ 'vjjaj vj o uvjiqijosuojj as 'ojqand osouojS a%sa o uoioojai
uoüip otuonb X 'soujo v soun ap soxanb X 'smsuaaojjuo^ soj ap 'sodojj sns ap
opo¡sa jap oapi ap anb oj opoi soui ísopoj isos uvpunqo anb ap 'sajmouot
•sqnsui sosos ap uojojí anb 'sofojjod soj wuimuo as sojjo ua :ouuif ns uos
siipoztjotnv ojsm sowo.iov soj anb ap uoiozuotiuatio as X 'svsaudwt uoaa
soj ou opuonb uno 'uoiaisnd soj anb sowsiui soj uojopjooai anb 'saiuaaapui
sauoisaudxa sounSjo Jinwo osozuof sa sou sowaxop anb —sojjdo— soujnvt uan

'opBzpoinB aiuaniBuajd Bqi ínomna^
bj ua aBnj^B BJBd oj^^[ ap sauoioonj^sui opiqpaj Bjq^q japoSi^

:opBnjDB o[ ^
83}UB83J3JUI Bp B^Unf B^ B OpiSlJip nB^pUOJJ 9p [BIDIJOB

((,) •í4ouvdiuo3 ns opoi X 'ojqand a isa
ap soj uoo 'uoi3Of^ oj ap X 'Xa^ jap soyjajap soj uoo sajqpoduto^ uojanf
anb 'sauoioisodojd soj sopoj ap 001330 jaajosaj. X uofaod 'jmoua^afuoo vxodn

(ti) 'ctpnjmojosa osozuo^iaa oun ap ouans
ja ua uno uauiamp souootuawy sojqanj soj anb opuaXaio 'mouaSa^j nj
mquia sou anb sauopvoj^ sotsa ap atnajosut uatoojoo jap m^uatuadxa ap X
uopojapotu ap ouajj aruapuajuj ja ouiíaj as 'jojno ns ap oooq d¡ ua svjdojd
Xmu sauoioonpojd sapuvjü uní ap vism y 'jDiauaf) nso isd asatip oj anb X
'sapjaqa^ sojp xnínoo ojod mifisixa X mjsixa Dyodsg vj anb ísDzaaof ua sojjij
•jaauoo vivd sopvmjdtosiput sauqiuoi/ ap uojuotu ajsa t&gt;ivjj v¡ asvjjvsv anb
íjvjjnsut v muaa ajas anb sotp a\ ojsandtuoosap ovo) uoo X zoo, o/ vjvvaaj
'Dqnjajj aj as anb uod poptjiaio v\n mouapuodsano^ jod o 'oj^y jap popiu
•tuajog vj v ojadsaj jod anb svtu vuanf ov atibuno arpuajuj jv ojuaiiuvjojv
ja uvp d asjou^ip uis X 'sa^oitDds^ sajotDtfQ soj ap opnpunfm ojjnSjo ja X
'oiustjouBf ja vjidsui anb uopvja vjjanbo ap ouajj japoStyi oiaj -aa¡ vuanq
ap rtxatpaooid as ís 'ojsando^d n%sa o uoisavpv vj anb jouotooj sntu vt^auvd
irpo/ij 'rtzojj ttjap jotuadng afa^ jap umoonitsui dj pvptsa^au ap tnpuod
•S3JJO3 sviomaojj sojsa o X opms^ Jt&gt; sajuvsauajui sopoüau ap asopuviojj
anb vjvd ovioo oiuauiojjDd jap opriuas ja a%sa jas a'b is 'uoi^a^ vj ua otj^
jaiíiDj^ u-q asaiuiajaim anb vxod ozojj vjo uvsod ap oapt vj sauopvnmsm
svjatuiud sns ua oipuauduio^ ajuapuajuj 75/ •n%siaai%ua tyj uvqvuoisvoo anb
sotunso soj auqos uijafuoo vjnd %apoSiy{ uo-tiof) ja X ajuapuaiuj ja uoiaxuna^
as vauij d; ap sauoiompawui soj ua X 'otuawojuod jap bjov vj oSaj'j,,

sajopBi^is boj ap Biouapuodsajjoo bj b asopu^u
9DBq as o^ipoijad oinsiui asa na anb pBpaAjBs Bun aiaasaad jana^
saj9iui ap sa uoiobjojba BjoBx^ ns bjbj -Bi3U3jajuoD bj ap 9auoionani
&amp;. soiuaiun^op soijba uoiBoi^qnd as oapiA9juoj^[ ap B^azBf) bj n^
-oj^ajjB ojnjnj un BJEd sapBpijiqísod pfop
ou anb A bjjoo ajuauíBAisaoxa anj anb uaoouo^aj ojuBna na uopi^ujo^
8BJJ3 -ajjBd bjjo A Bnn ap sauoisjaA uajsix^ U9iunaj aAajq bj aQ
•obb^bjj japoSi^Y no
-ua bj íSBpBJjsnaj uoJBijnsaj aiuaSjnsui ajaf jap SBzuBjadsa

(1) 'ttsozuvuadsa so^ sopoj sojnpjad
sojjosou v X 'opojau ajuapuajj jo opuoxap vpjodsa vj pmjoa X ouajqvog
jo ovvui vj ovaa ag •soiua^oSttsvo saj isd X 'sajqouasiut sodoui sos^ uajjoso
jvuauaá ns v'pf¡ o^jp :sapjaqai so; o Jtni^^oo ojod oipsrxa X aistxa vuods^
tapuij as ou oaptoatuoj^— oipuodsai aj 'oaptaa^uo^^^ v ouoSaJiua 'uaoa^vd jo
oítp aj anb 'viuaaatp^^ ajuapuaiu[ jo opuaipunjo X 'jopouuaqoQ ja oijosn

8B3uj[ ua apptnoa

ap SB

ap ums^aA

(ZT) -^opouiaqoff ociojq
ja oipidsap as sotu oood o 'ojsa uoo X sojiaaj ap popisaoau mqoy ou anb
otip 'jojauag ja opvp otqov aj anb ojijosa lod sauoponjjsui svj ajumsaftumu
ojiaoo¡snos vuod a%uap'ua%\ xg ja opuaiuanb X 'sauoioooipui sojsa ojjnsut
^od ouio) '%apo%\j{ J-g J^ -3ja vzdjj vj jojjvso ap uoiuai sodo^j sojjsanu anb
soasáp sajuaipjo soj optuaiuoo uaqov ja popiao, o%sa ap vqanud vun opuan
'UD1180 sou anb 'smouajaf-i p sj sopvzuojj ap oruai anb soasap soj 'oapia
•ajuofl ap uotunsap oj ap uotjnsa^ anb sajoui soj ^auaiuo^ vuod ojaasap ns
'ojun[ vj ap sauopuaim soj ajiojsaftuoo ¿aianb v osod a^uapuajuj ja :o\iací
as anb vzaiadsv uoo a{sa olxp iapoéi^ o janbo oponuisui isd ojopuataou Xn

[a jbjbj^ BJBd saaiy sou^ng p JojjaiuB ^vpou bj opBSají BiqBt[ anb
uiBqoBj^; ouijqos na ap opBUBdrao^B n9iunaj b^ ap jB^nj jb anjf
jap ajnapuajuj ja sajuaS^nsui bbjij na opBJJBU oj b opjan^B

'(S) 'ajuaiuaauoo
asapauod aj otuonb 'sm^umsunoip svj v ojSajjo X 'pojiaqij uoo puojqo X
'Xay jo popijaptf ns ap 'smomaojj soj ap ojuaiwrjvas ap pvptwtuvun vj ap
'voiitjod uotoonjis nuapopuan ojjsanv ap vjitujsvi mg^ opo% aiqog %\j
•oua^uojjxa uonoaui oj oujuo^ otuotijuaj ja uapua/ap ua 'ojoijjoj ojos un ap
auiluDs oj auiojjap as anb zao. vpoj 'oijopmsaa ns X 'oaptaa^uoj^ oiojuawijad
•xa anb sautsosap soj ap sajojauaff sns ap v%onpuoo vj o íu 'saiXy-souang
ap ouuatqo^f jo 111 asuotndiut uopami svuiot anb uis 'jng jap ootjauty vj ap
sajuojiqDv X 'sojqand soj ap sasaiajui soj o X fjj OOMVMUSJ 'G '•'S 13P
sov^ajap soj v 'opojs^ jo uvjojjnsai anb sopyníuad sajqnjnojooui soj ap
uojoou oj ajuo sapopuojno svjjanbo sajqosuodsai upias 'sojsandoud uopotjisuo^
ap sotpaui soj uasvipasap as svzuvuadsa stui svpoi v%uoo is ouaj 'HIA
•ojuan^ ap ojtjsa o sauop
•noo upjop as X 'ooyixjod opojojj un vjoutuof as anb oj aiqos 'uvSuodoid
as anb svjsnf sauop^puoo smuap soj uipuapa3uo3 as X 'svpumouj sojsa ap
vapovjaqti^ otun[ -ouir^ oj íod sojsandoid vX somuuai soj ua sasvjo ap
uot3upsfp uis sajuviiqou sns sopoj ap jva X 'jouosiad popiinSas X popatd
•o^d oj 'ojqanj jap sotpaiap soj sopijuojDH atuauiauwajos vvuopanb 'upiots
•odoud vjsnf uoj 'ouadsa ouioo 'vpojdajo ^as ap osvo ja ua anf) 'HA
•poiiaqtj ns
ap sajqijdtjosajduit souoaxap soj uoo sastod so^sa ap ou^aiqoS jap jojjuao
popiun oj aqpuoo anb ooirtjod ouiatsts ja oozajqotsa joiauaS osauSuo^) ja
anb ojuot vjsoif X 'jj^ OQMVNH3J 'JS laP V'VDjaqog vj oxvq soiuiuiop
sotsa ap popiun^as oj jopijosuoo vuod otvuXaiAi^ jap sojqanj souiap soj
ap uotun oj o uoqtjosqns 'opopDJ^sap mjuaüu^uoa vun ap sapopijjqtsod
svj oduiap ouisiw jv opuotajo 'sajojioif ^n^ ap voiooniisap vj X 'smoum

�V- &gt;,

t~~ • • ^^,J^ *3&amp;^^ r ^4 ^^

^" t ^-^ i ^ |^ &gt;' f~*W *" ^r ^^^^^ y^ ^*

(Vi

.'*•'*&gt;

, •&gt;*5

' #/
- ^, ^^^J^é *.&lt;**tf, *• &lt;^"-* •

^•'.. -' •

. ^ ... ^.- _... .

V11**' • *^* *

^¿^y^&gt;.

Primera foja del Preliminar del 7 de octubre, con las anotaciones hechas por el gobierno
de Bueno Aires, existente en el Archivo^ General de la Nación Argentina, Buenos Aires.

194 —

Segunda foja del Preliminar del 7 de octubre, con las anotaciones hechas por el gobierno
de Buenos Aires, existente en el Archivo General de ¡a Nación Argentina, Buenos Aires.

— 195 —

��í

Y a guisa de comentario agregaba:
"Este escandaloso Suceso con que estos cobardes, sin atreverse a asomar
ásus murallas intentan ofender en la autoridad de V.E. la dignidad délas
Provincias que le han confiado su Gob.no y la conservación de sus de
rechos, me confirma en la opinión de que ni la razón ni la prudencia al
canzan á curar los males del fanatismo, ni templar el orgullo furioso de los
Españoles que han jurado nuestra proscripción. Solo la espada y la bayoneta
tendrán la energía bastante para conducir a estos fanáticos al desengaño
de su impotencia y de sus errores. Yo los considero incapaces de rigurosa
conciliación, y espero por lo mismo que V.E. me permita llevar adelante
la resolución que he formado, de no poner la dignidad de las Armas de
la patria a desaires de esta especie, ni admitir otra conciliación que aquella
que me proporciona la victoria". (15)
En el relato del bando español, aparecido en la Gazeta Extra
ordinaria de Montevideo del 11 de agosto, se hace depender el fracaso
de la entrevista de las palabras, indecorosas para la Nación y la
fidelidad del pueblo de Montevideo como asimismo para el Gobierno
Portugués, de Calcena y Echeverría.
Se cuenta en el periódico montevideano que el Gobernador salió
de la Plaza con sus ayudantes y escolta hacia el sitio señalado:
"Llegado al lugar prefixo apareció un coche con su escolta y bandera
parlamentaria, se apeó de aquel D. José Alberto Calzena y Echeverría con
dos oficiales, y su bandera, y vino acercándose acia donde marchaba el
Sr. General Gobernador, que había dexado su caballo.
Juntos ya, después de los saludos de ceremonia, Echeverría pidió a
nuestro General que lepermitiese venir á la Plaza con su sobrino D. José
Machain (comisionado por la Junta para el cange de los prisioneros) á
conferenciar con el Exmo. Sr. Virrey, de quien esperaba accediese a las
justas propuestas que en nombre de la Junta de Buenos-Ayres iba a hacer
a SE.: negóse el Sr. General Gobernador, asegurándole que estas mismas
las admitiría por sí a nombre de SE., del Rey, y de la Nación, según la
justicia de su contenido". (16)
Agregó también Vigodet que el asunto planteado por Machain se
resolvería por separado. Así las cosas Echeverría argüyó:
Señor, yo soi un hombre de bien, el Rey me debe más de 107 $ pesos,
la causa que defiende Montevideo es la misma que la de Buenos-Ayres,
ambos han resuelto que estos países no reconozcan otro Soberano que el
S.r FERNANDO VII; y por evitar la efusión de sangre entre hermanos,
he tomado a mi cargo esta comisión. VS. puede convencerse que la Exm.a
Junta de Buenos-Ayres consiguiente a sus liberales principios no puede
mirar sin lastima las víctimas, que se sacrifican por unos mismos intereses,
y por cumplir lo más sagrado de sus obligaciones: debe ceder Montevideo,
y cederá en parte la Junta. Le haze mui poco honor a esta Plaza haber
llamado en su auxilio a los Portugueses, y há hecho mui mal; porque ven
drán como auxiliares y se quedarán dueños de esta banda; como lo hicieron
en otro tiempo, de otro modo no se hubieran prestado; pues son tan cap
ciosos, como enemigos nuestros. Las ideas benéficas de la Exjna Junta, y
sus ordenes terminantes han hecho que nuestros Generales no hayan con
descendido con el valor de nuestras tropas que han pedido muchas vezes
(15)Id., id.
(16)Artículo de Oficio de Gazeta de Montevideo, Extraordinaria del 11 de Agosto
de 1811. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, 28,260.

asaltar la Plaza; pero señor, una sola muerte de los de ella nos haría perder
toda la gloria y, satisfacción del triunfo. VS. sabe que España está perdida
y dominada por los Franceses, por esto la Exm.a Junta quiere poner estas
vastas Regiones a cubierto de las miras del tirano; porque si la Península
no está hoy toda subyugada por el, mui en breve no le quedará ni un
pueblo libre; queriendo pues::::" (17)
El Gobernador lo interrumpió diciéndole:
"¿Ha venido usted a parlamentar, o a insultarme? no tiene usted idea
de lo que es un parlamento; así que bazo las perversas bases en que piensa
estrivemos nuestras negociaciones, ni quiero oírle, ni puedo disimular por
mas tiempo su osadía. Si alguna vez, por imposible, volviera a suceder que
nos avistemos, y me hablara usted con tan hipócritas y seductivos desvarios,
haré señal a la Plaza, para que de un cañonazo pereciese quien osa así
injuriar a la madre Patria, sin que pudiera yo tener otro disgusto que morir al
lado de un traidor a ella. España existe, y existirá para castigar a sus im
perdonables, infieles y desnaturalizados hijos. No son ustedes capazes ni
aun de acercarse con sus tropas al lugar donde estamos hablando, porque
deben conocer que perecerían sin recurso; deseamos mas que ustedes que
llegue ese dia vociferado del asalto, para dar a la Patria uno mas de honor,
humillándolos".
Y prosiguiendo en su actitud agresiva, dijo el Gobernador de
Montevideo:
"¡Asaltar a Montevideo! ¿Que tropa tienen ustedes? bandas de insu
bordinados, sin disciplina, y la mayor parte sin armas ¿que Generales? Sol
dados ignorantes, que no saben ni aun que significa este termino General.
Se acabó el parlamento. Entonces Echeverría sacó un papelote que dixo
ser las proposiciones de la Junta, y el Sr. General le contestó ="No admito
papel que viene fundado sobre tan iniquos principios..." (18)
Ya las dos de la tarde de ese día —10 de agosto— regresaba

Vigodet hacia la Ciudadela (19).

En Montevideo se formó un ambiente de espectativa por conocer
cuáles habían sido las cláusulas del pliego que Calcena intentó en-

(17)Id., id.
(19)Carta
(18)Id.,
id.de N. Aguilar a Ignacio ^Vüñez. Sitio de Montevideo, 10 de Agosto de 1811.
En Cazeta de Montevideo, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, 28.260.
Junto con la documentación anterior, referente a la Conferencia entre Calcena y Vigodet, pueden citarse las cartas de D. M. Cavia. La primera dirigida a un amigo fechada en el
"Partido de las Tres Cruzes en que lo quisiera ver en medio de los campamentos,
10 de Agosto de 1811.*
Hoy tubo su conferencia cortísima (para lo que precedió parlamento ayer) el
Sr. Vigodet con nuestro Intendente Calzena cerca de la línea, mas se acabó casi a
capazos porque aquel, quando vio que no era cosa de entregarse o retirarse el exercito, prorrumpió con acento en tono descomedido que si se le había querido insultar
a aquella vista, que la España no estaba perdida ni se pederia para castigar a los
rebeldes, qne asaltasen esas tropas miserables, que lo deseaban para saciarse en su
sangre y enseguida se largó dexando desairado a nuestro buen viejo, sin siquiera darle
tratamiento y quando este pobre se lo daba".
Yla segunda a su hermano D. Pedro Feliciano fechada en: *
"Treshubo
cruzes
10 de 1811:
Hoy
unAgosto
parlamento,
conferencia o entrevista entre nuestro intendente Calcena, y Vigodet, junto ala alondiga pero fue cortísima porque éste estuvo mui fogoso,
despreciando todo, y diciendo que, porque no asaltaban, que lo deseaban. Yo no espe*
raba
otra
porque
los conozco 3.a
bien.
Ambas
encosa
Gazeta
de Montevideo
Extraordinaria del Sábado 28 de Setiembre de
1811. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado. Dirección, 28.260.
— 197 —

— 196 —

�— ¿61 —
— 961 —
'09Z'8Z 'uoijosjiq opeAjsssy -sajiy souang 'jsuopBf^ B^aioijqig -xi8t
ap ajqma^ag ap g^ 0PBq?S laP BijeuipjOBiix^ ^' oaptAa]uoj^ ap BiazB^ na sBqtuy
•uaiq ODzouo^ so| anbjod Bso^ bjio Bqsj
•adsa on oj^ 'DBqBasap oj anb *UBqBi[BBB on anbjod 'anb opuapip X 'opoi opnspajdsap
'oso^oj inuí OAnis^ a^sa anbjod boiisjijo3 anj ojad BSipuo[B bjb O]nnf 'japoSi^ Á 'Buaa
•|B3 aiuapuawi ojisanu aj|ua BlsiASJiua o Bpuajajuo^ 'oiuauíBjJBd un oqnq Xojj
:Il8t aP 01 ojsoSy saznjo sajx,,
:na Bpeq.iaj ouBpija^ ojpa^ -q oneinjaq ns b BpunSas e| j^
'^BqBp o[ as ajqod ajsa opu^nb A ouaiaiBiiiJi
ajjBp Bjambis uis 'otaiA uanq ojisanu b opBjinsap opuBxap o3jb[ as BpinSasua i ajSuBS
ns ua asjBioBS Bjsd u^qBasap o[ anb 'sa{qBjasiui SBdo.ii SBSa uaSBijBSB anb 'sap^qaj
so( b jb8iisb3 BJBd Btjapad as iu Bpipjad BqBisa oa BUBds^ b{ anb 'bisia B¡|anbB e
^Bijnsui opijanb Biq^q aj as is anb opipatuo^sap ouoi na oiua^B uoj oidninjjojd *oip
-jaxa ^a asjBj^aj o asjB^^ajjua ap Bso^ Bja oa anb oía opuenb 'pnbB anbjod sozBd^a
b ¡SB3 oqBjB as SBtn 'Bau;[ b¡ ap B3jaa Buaz[B3 aiuapuam] ojisana aoJ lapoS;^ -jg
ja (ja^B O]aamB{jBd oipaaajd anb o^ BJBd) Binisiiao^ spaaja^no^ ns oqn^ Xo^
"II8I P oisoSy ap oí
^soinaniBdniBa so^ ap oipanx na jaA BJaismb o^ anb na saznj^ sajj^ sb¡ ap opi^JB^^,
[a na spBqoaj o^ims un b Bpitfijip BjamiJd b-^ 'biab3 'IV 'a 3P SB'JB3 S"I asjBip napand^
-i^ í Bua^^B^ aj]na Bpuaja^uo3 B| b a^uai^^aj 'joijaiuB noiae]uauin3op b( uoa oiunf
'Ü9Z'8Z 'nopaajig opBAj^sajj -sajiy aouang 'ibuoi^b^j B3aio||qig ua 'ospjAaiuoj^ ap BiazBf)
'II8I aP oiso3y ap oí 'oapiAajuoj^ ap oijjg -xaurtf^ oioougj o jojmSy •*/ ap nuo^ (6X)
•PJ "VI (81)
P! 'TI (¿O
-ua oju^juí Bn^D[B^) 9nb o
jaoouoo jod BAijBioadsa ap

b{ opis
un 9U110J ^s oapiAajuo^^

'(61) BIaPBPnTD BI BPBH
—ojsoSb ap qj_— eip asa ap ^pjBj ej ap eop sbj^ b
(SI) u"' soidiouiid sonbiut uo% aiqos opDpunf auaia anb jadvd
oitiupD oj^&gt;&gt;= ptsapjoo aj jvu^uaff -ug ja X 'viun[ vj ap savoijpodojd sd^ jas
oxip anb ajoj^dvd un ooos vijj^a^q^^ sa^uoju^ •ojuaiunjjvd ja oqvov ag
•jvuaua^) outwiaj ajs^ voijtuSjs anb unv tu uaqns ou anb 'saiuououát sopop
•jog ¿sajDjauaf) anb? smuuu vis auvd íolmu vj X 'ouijdiosip uts 'sopmiipjoq
•muí ap Süpuvq ¿sapajsn uauayi vdoif an(f? ¡oapfaaiuoj^ o dvjjvsy!n

ap jopeuaaqo^ [a ofip 'BAisaoSs pnjijoB ns ua opuamSisojd
^jpjjy
'uouoif ap svui oun vijjdj vj d uop ojod 'orj^so jap opviafiooa vip asa anSajj
anb sapajsn anb sviu souioasap iosjnoau ms uvtua^auad anb jaoouoo uaqap
anbjod 'opuüjqvv souiDfsa apuop jognj jo svdouj sns uoo asÁnoia^o ap uno
111 sazDdoo sapaisn uos o\¡ soíiij sopvzijDjnjousap X sajatfut 'sajqvuopjad
-tui sns v joSpsoo vivd njtistxa X 'atsixa vuvds^ -njja v uoptoj} un ap opvj
jo jijoiu anb otsnSstp ojio jauat oX ojaipnd anb uis 'vu)oj ajpvui dj o jmjníui
iso oso uainb asaio^jad ozduoudo un ap anb vjnd 'ozdjj vj v joyas ajtni
'sotjoasap soauonpas X sojtjoodtu uot uoo patsn ojnjqotj aui X 'souiatsmv sou
anb japaons o vjamjoa 'ajqisodwi jod 'zaa ounSjo ig -Diposo ns oduiatj sout
jod jojnutistp opand tu 'ajjto ojatnb tu 'sauoi^mooSau sojfsanu sotuaaiJtsa
vsuatd anb ua sasvq sosjan jad soj oxnq anb tso iojuautojjod un sa anb oj ap
vapt patsn auatt ou ¿auuojjnsut o o 'jojuautojjod v patsn opiuan f/?,,
:a^opuapip oidranMajuí oj jopeujaqo^ ^g
(II) n::;:sand opuaijanb iajqtj ojqand
un tu pjvpanb aj ou aaajq ua muí 'ja jod opoSnXqns spot Xot¡ ntsa ou
vjnsuiuaj n¡ ís anbjod íouojtt jap svjiui soj ap Ofjatqno o sauoi8a}¡ sdjsdíí
sojsa jauod ajatnb otun[ trtux^ vj otsa jod 'sasa^uojj soj jod opouttuop X
optpjad ots^ ouods^ anb aqos -gyf -ofuntjt jap uoioonfsttos X otjojü vj npoi
japjad vijov sou vjja ap soj ap atJanui ojos oun 'jouas o jad ivzvjj vj jotjoso

^uopaajtQ opBAjasa^ *sajiy soaan^ '^Bnoi^B^^ v^aiotjqt^ *H8[
oisoSy ap \\ ^ap
jOBJi^^ 'oapiAaiuoj^ ap Biaz^^ ap oijijo aP o[nj;uy (91)
;y (
TI "fl (SI)
(
sazaa snuonui optpad uou anb sodojf sojtsanu ap jojoa ja uoo optpuaosap
•uoo uoXotf ou sajojauaf) soijsanu anb ot¡oat¡ uvv saiuoutuijat sauapjo sns
X 'vtunf vurx^ vj ap sootjauaq soapt svq 'SOJtsanu soüituaua outoo 'sosoto
•doo uot ^os sand íopotsajd uojaiqny as ou opoui ojio ap 'oduiap ojto ua
uojat^ty o; ouioo íopunq vjsa ap souanp upjopanb as X sajmjtxno ouioo uojp
•uaa anbjod ijout muí ovoau ou X 'sasanSnuoj so] o oijtxno ns ua opvuioj]
jaqvu vzvjj otsa v iouoti oood tnui azoy aj -otunf vj auod ua vjapao X
'oapioatuo^^ japao aqap : sauoiooáijqo sns ap opojilos spui oj jtjdutm jod X
'sasajatut souisiui soun jod uoojfijjos as anb 'souittotíi soj muttsoj uis jojtut
apand ou sotdtoutjd sajojaqtj sns o atuainStsuoo sajXy-souang ap vjunf
o-uixg oj anb asjaouaauoo apand S/í 'Upistuioo otsa oSjvo tui o opoutot at¡
'sououtjau ajtua ajSuos ap upisnja vj jotma jod X í//^ OQNVMHSá rS
]3 anb ouojaqog ojto uvozouoaaj ou sastod sotsa anb otjansaj uvu soquio
'sajXy-souang ap oj anb ouistui oj sa oapjaaiuo^^^ apuajfap anb osnoo oj
•sosad f ¿oí ap soui aqap aui Xay ja 'uatq ap ajquiov un tos oX 'jouag
zoÁnSie B;jj3A3i[3g[ svsoo 9B[ jsy
zoÁnSie
as
jocI
bij3A[O93j
aod opB^juB[d ojunsB
[a anb
uaiquiBj oS^iSy
nj un^as 'uotoof^ dj ap X '^C^y jap '-gg aP ajqtuou
o ts jodns
otjtjiuipo
soj
(gi) 'aoptuatuoo
ap otottsnC
souistui svjsa anb ajopuojnSaso 'jopoujaqof) jojauaQ 'jg ja asoSau :'^^ o
jaoou o oqt sajXy-souang ap vtunf o] ap ajquiou ua anb sotsandojd sotsnt
soj v asatpaooo oqojadsa uatnb ap 'Xajjt^ -jg 'ouix^ ja uoo jmouajajuoo
p (sojauotstjd soj ap a^uoo ja ojod otunf oj jod opvuotstuiooj utovoo^^^
asof -q outjqos ns uoo ozojj oj o jnuaa asatjtuuadaj anb jojauaff ojjsanu
o oipid otjjaaatp^ 'otuotuajao ap sopnjm soj ap sandsap 'oX sotunf
•ojjoqoo ns opmcap otqou anb 'jopoujaqof) jojana*} ug
ja Dqouojoui apuop dijo asopuoojaoo oum X 'ojajyuoq ns X 'sajototfo sop
uoo mjjaoatp^ X dubzjo^ ouaqjy asof 'Q janbv ap pado as 'otjojuauiojjod
ojapuoq X otjoosa ns uoo auaoo un ptoajodo oxtfajd jognj jo opoSajj,,
:ope[EU38 oprs p ^p^q e^[oasa A saju^pn^e sns noo bzb[,j bj ap
oi[B8 jopBUjaqof) [a anb oueapiAaiuom o^ipoijad p ua Fjn^no ag
•BjjjaAaq^g ap
A BuaofB^)
'sanSnjjo^
ouiaiqof) p BJBd oumuiise ouioo oaptAaiuopy[
O[qand ap
pp
p^pi^apij
B[ A uoi3B^[ B[ BJBd sBsoJoaapui 'sBjqB[Bd sb[ ap BjsjAajjua b[ ap
osbobjj p japuadap aoeq as 'o^soííb ap [[ pp o;(JíAa}uojA[ ap Bueuipjo
-bjjx^j BjazB^j b[ ua opiaaJBdB '[ouBdsa opusq [ap ojb[3j p u^

(SU
'tlotjotota
aui anb
ojjanbo anb uotootjtouoo vjto jtjtutpo tu
'atoadsa
otsaoj
apouotojodojd
sajtosap v otJtod
dj
ap souijy soj ap poptuSip dj jauod ou ap 'opouuof atf anb uotonjosaj vj
atuojapo joaajj vttuuad aui '^'A 9n^ oxusiiu oj jod oiadsa X 'uotootjtouoo
vsojnStj ap saoodoout ojaptsuoo soj o^ 'sajojja sns ap X mouaiodun ns ap
ouoSuasap jo soottouof sotsa o Jionpuoo ojod atuotsoq otgjaua ; uojpuat
vjauoXoq vj X opodsa dj ojog 'uotodtjosojd vjfsanu opvjní uou anb sajouods^
soj ap osotjnf ojjnSjo ja jojduiat ju 'ouisijouof jap sajoui soj jojno p uozuoo
•jo Dtouapnud oj tu uozoj oj tu anb ap uotuido vj ua ouuifuoo aui 'sovoaj
-ají sns ap uotootuasuoo o] X owqof) ns opotfuoo uou aj anb sotoutaojj
sojap poptuStp 0^ '^^'yi ap poptjotno oj ua japuafo uoyuatui sojjojnui snsp
jouioso v asjaaajpt uts 'sapjoqoo sotsa anb uoo osaong osojopuDosa 8tsgn

ap

�tregar al Gobernador. Un hecho casual, el apresamiento de una
balandra que conducía a Buenos Aires la correspondencia del cam
pamento insurgente, proporcionó a sus habitantes la oportunidad de
enterarse de tales proposiciones (20).
¿Por qué fracasó la entrevista? Las Instrucciones a Calcena
dejan una pauta para la respuesta: Montevideo tenía una ayuda va
liosa en las fuerzas portuguesas y el alerta que se debía hacer a
Vigodet por los futuros hechos de los invasores lo está denunciando.
También facilita la contestación a esa interrogante un comentario
inserto en la Gazeta de Montevideo que dice así:
"La falta de disciplina y subordinación de los soldados, la envidia
que se tienen unos a otros, la escasez que tenían cuando escrivieron, que
aun hoy padecen, el justo miedo que les impone el movimiento y cercanía
de nuestro aliados Portugueses... (21)
Estas expresiones del periódico montevideano, sobre todo en lo
que se refiere a la ayuda portuguesa, explican lá actitud firme y
aun descomedida del gobernador Vigodet.
Si cuando la situación había sido tan crítica como en el período
de mayo, Montevideo, abandonada a sus únicas fuerzas, rechazó vigo
rosamente las proposiciones de los insurgentes, razones más poderosas
tenía ahora -para no aceptarlas, que contaba con un refuerzo, peli
groso sí pero valioso, como el portugués.

VII

LA MISIÓN FUNES-PÉREZ Y PASSO
(Antecedentes: Situación en Buenos Aires; Misión Vedia-Alvarez Thomas)
En la Asonada de abril hizo crisis la fricción que entre saavedristas y morenistas se había planteado en Buenos Aires a partir de
mayo de 1810 y que luego se complicara por la acción de otros
factores.
La tirantez entre la Junta y el Cabildo manifiesta en ocasión
de la expulsión de los españoles europeos; los rumores de que el
Gobierno era partidario de la Carlota y estaba dispuesto a entre
garse y otros motivos más de divergencia, crearon el clima necesario
para que la Asonada fuese un acontecimiento de fácil previsión.
Pero la medida del gobierno no consiguió detener la crisis po
lítica planteada en Buenos Aires. La situación económica —sin llegar

a tener la gravedad de la de Montevideo—• era lo suficientemente
difícil como para que en el pueblo se hicieran sentir sus consecuen
cias. Por otra parte, el bloqueo establecido por Elío, a pesar de no
ser excesivamente rigoroso, mantenía los espíritus dispuestos hacia la
disconformidad. Además el bombardeo de la ciudad por Michelena,
aunque en las esferas gubernamentales no produjese el resultado ape
tecido, dejó su sello aumentando la inquietud del ambiente.
El 20 de julio, llegaba la noticia del desastre de Huaquí a ese ya
agitado Buenos Aires, y había así un elemento más que pesaría sobre
población y gobierno. A cinco días del ataque naval con que Monte
video había recordado a la capital que era una fuerza capaz de hosti
garle, la amenaza de un enemigo vencedor que tenía su camino expedito
a Buenos Aires y la conciencia de la derrota de aquel ejército que lle
gara sin detenerse hasta el Alto Perú, triunfante en Suipacha, incidían
sensiblemente en el ánimo del pueblo porteño y en las decisiones de
su gobierno.
La Gazeta del 25 de Julio en un pequeño comentario, sin que
rerlo, testimonió el estado de espíritu imperante en aquellos días,
cuando sintió la necesidad de establecer que eran falsas las aseve
raciones sobre el estado de "desesperación" de "Buenos Aires, y de
afirmar que el bombardeo no habría de repetirse.
"Como los enemigos de nuestra causa no necesitan mucho para fingir
embustes con que nos pintan en el estado de desesperación a que quisieran
vernos reducidos, no debe ser superfluo repetir nosotros hoy, que continúa
retirado el bloqueo, y bombardeo, con que nos amenazó el célebre Miche
lena. No parece á la vista su esquadra sutil, ni creemos, que vuelva á pa
recer, ni ponerse en estado de repetir impunemente otro igual insulto:
y se advierte así á las provincias para desvanecer las pinturas de muchos
empeñados en propagar noticias infaustas. Con advertencia, que mientras
en la gazeta no vuelva á anunciarse, ó hablarse de ello, será siempre falso
quanto digan". (1)
El pedido del gobierno a Michelena de que se suspendiesen las
hostilidades hasta tanto se resolviera la Misión ante Elío, confirma
que no había tal pretendida seguridad de espíritu y que por el con
trario Buenos Aires sentía a fondo los acontecimientos. (2)
Estas circunstancias obraron de tal modo que hicieron factible
la buena disposición de las autoridades de la Capital para oír propo
siciones de la Princesa Carlota Joaquina. La Infanta desde tiempo
atrás mantenía latentes sus pretenciones —como ya vimos— para
conseguir su coronación en el Río de la Plata. Su representante Felipe
Contucci a mediados de junio realizó varias tratativas con ese fin.
Las actuaciones que con tal motivo se desarrollaron nos son cono
cidas fundamentalmente por las "Instrucciones que dio Cornelio de
Saavedra a su apoderado en el juicio de residencia" que se le siguiera
en el año 1814.
Por su condición de hombre de gobierno sus palabras pueden

(20)Gazeta de Montevideo, Extraordinaria del 31 de Agosto de 1811, en Archivo del
Sr. R. Grille.
En el Archivo del Dr. Engenio Petit Muñoz, existe la primera y última página de la
referida Gazeta.
(21)Gazeta de Montevideo, Extraordinaria del 26 de Setiembre de 1811. Biblioteca
Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, 28.260.

Aires, o. cit., t. II, pág. 631.
(2)Oficio de Michelena a Elío. Bergantín Belén 12 de Agosto de 1811. Gazeta de
Montevideo del 15 de Agosto de 1811. Biblioteca Nacional. Montevideo.

— 198 —

— 199 —

(1)Editorial de Gazeta de Buenos Aires del 25 de Julio de 1811. Gazeta de Buenos

�— 661
— 861 —
j^ [j B^ajoijqi^ •[181 *P O)so^y ap g^ jap oapiAaiu
ap 813ZI^ "H8I P ojsoSy ap ^x ?PH ujluo^aag -oi/^ d Di/a/si^i/^ ap optjQ (%)
•tf9 -8Bd 'ji -i '-jjD -o 'ss
soo^ng ap B^azsj) -H8I ap oijnf ap ^Z pp ^ajty ouang ap b)3zb-j ap iBijoiipg (i)
uapand SBJqBjBd sns oiuaiqoS ap ajquioq ap uopipuoa ns jo^
•^181 OHB F na
BJomSis aj as anb tíBpnapisaj ap opmf ja ua opBjapods ns e BjpaABBg
ap oi[aujo3 oip anb sauoponjisuj,, sbj jod atuatujBiuaaiBpunjf sspp
-ouoo nos son uoJBjjo-UBsap as oatjoui jbj uoo anb sauopBnjoB
•uij asa uoo sbatjbibj^ sbijba ozijsai oiunf ap sopBipaui b p^
adija^ a)nB;nasajda^ ng "bjbj^ bj ap oijj ja na uopBnojoa ns JinSasuco
BJBCI SOUIIA B-íí OUIO3
S9UOpua}ajd SnS Sa^liajBJ BIU3JUBUI 8BJJB
odraaij apsap bjubjuj vj •BurnbBof b^o^jb^ BsaoniJj b[ ap sauoiois
-odojtl jio BJBd piíds^ B[ ap sapBpuoinB sb¡ ap uoiaisodstp Buanq bj
a^qnaBj nojapiq anb opom ^j ap uoJBjqo SBpnsisnnajp SBjs^
(^) -sojuaiuipaiuooB so^ opnoj b Btjuas sajiy souang oijbjj
-no3 p jod anb Á n^iijdsa ap pBptjnáas Bpipuajajd \vi Biqeq on anb
buijijuoo 'oij^ ajuB uoisij^ b¡ BjaiAjosaj as ojubj BjSBq
sbj; nasaipnadsns as anb ap Bua^qaij^ b onjgiqo^ pp opipad
(I) \,ud^íP oruonb
osjvf ajdwais púas 'ojja ap asjvjqvy o 'Bsjmounuv v najaría ou vjazvil vj ua
sujjvaiui anb 'mouauaapv uo^ •sojsnofm sviopou juijodojá ua sopnuadwa
soipnw ap snjmfuid svj j^oaunasap vuvd SDiJumoid $dj p iso ajjaiapo as jC
:otjnsm jongi ojjo ajuawaundwi xyiadai ap oprma ua asuauod íu 'jaoaj.
•od p vajana anb 'sotuaauo tu 'jtins vjpvnbsa ns vjsia vj v aoaxad Of^ 'vua^
•auoi^^ ajqajao ja ozmiauio sou anb uod 'oapjoqwoq X 'oanbojq ja opvniai
onupuoo anb 'Xot¡ sojjosou ji^ada^ onjfjadns jas aqap ou 'soptonpai soujaa
uvjaisinb anb v upioojadsasap ap opojsa ja ua uvfvid sou anb uoo satsnquia
JiSutf vuod otpnui UDiisaoau ou osnvo vjtsanu ap soHiiuaua so^ ouiojn
ap sjjqsq on oapjeqiuoq p anb
ap A 'sajiy sonang,, ap (tuopB.iadsasap?, ap op^^sa p ajqos sauopBj
-3A3SB sb[ 8B8^bj UBJ^ anb j303^qBi83 ap pBpisaaan b{ punís opuen
'SBip 8o[^nbB na ainBJtadmi njijjdaa ap opBjsa p oiuoinijsaj 'ojjoj
-anb uis 'oiJBjuaraoa onanbad un ua oi¡n ap 5^ pp BiazB^j vj
•oujaiqoá ns
ap sauoxspap sb^ na A on^jaod o^qand pp ouiiub p na ainama^qisnas
nBippni 'BqoBdmg na ajuBjunuj 'ruaj oj^y p Bjssq asjanaiap nis bjbS
•a\l anb ojpjafa pnb^ ap ejojjap b[ ap epnapuo^ b[ A sajiy souang b
oiipadxa oniuiso ns Bina} anb aopa^naA oSiui^ua un ap BZBnaoiB bj '^jjbS
-ijsoq ap zBdBo ezjanj enn Bja anb ^b^hIb3 bj b opBpjo^ai Biq^q oapiA
-ajnop^ anb uod pAn anbB^e pp SBip ooup y -oujaiqoS A nopBjqod
ajqos BiJBsad anb SBín oiuamap nn jsb Bjqsq A 'sajny sonang opBjtáB
vA asa b jnbBnjj ap ansBsap pp Bppon b[ BqBa^j 'oijnf ap Q j^
•a^uaxqraB pp pn^ambui ^ opuB^namne ojps ns 9fap 'oppaj
-adB opBjjnsoj p asafnpojd on s^jBjuatnBnjoqnS SBjajsa sbj na anbun^
'Bu^pqoíj^ jod p^pnp bj ap oapiBqmoq p SBmapy •pBpxtnjojno^sip
bj Bp^q soisandsip snjijjdsa goj BinajuBtn 'osojoStj ainameAisaaxa jas
on ap jBsad 'OJI3 ^od oppajqBisa oanbojq p 'ajj^d jjo io¿ *8Bp
-uanaasuoD sns Jiiuas UBjapiq as ojqand p ua anb BJBd omoo Jiojjip
ainauíainapijns oj Bja •—oapiAajuoj^f ap bj ^p p^paABjS b^ janaj b

O
p^Ajasaj^ sajiy souong '[
ap ajqinaiiag ap 9J
¡ap
9J ¡p
jimipjoBJix^ 'oapuajaoj^ ap bi^zbj) (j^)
'oapuajaoj^
ap
bi^
i[ ap BDi9Bd mii|n i uamijd si a^sixa 'zoun^j Jiia^ oiuaSn^j -jg pp OAiqojy p 0^
*B
pp OAH|^jy ua 'U8I ap oíso^y ap jg pp BíJBUipJOBJlügf *oapiAaino]^[ ap BjazBy (qj¡)
JBajj ms— Boirnouooa uoiobiijis vj 'sajiy sou^ng ua BpBajuBjd Baiíjj
-od SI8IJ3 bj jaua^ap oin¿tsnoa on onjaiqo^ pp epipam bj oi9¿
•uoisiAa^d [pBj ap ojnaitnpajaooB nn asanj spBnosy bj anb vivd
oiJBsaDau Biuip ja nojsaa^ 'BpuaájaArp ap st?in soaijoiu soj^o A asj^^
-ajina b ojsandsip BqBjea A bjojjb^ bj ap ouBppjBd Bja oajaiqoj)
p anb ap sajoioiu soj ísoadoana sajonedsa soj ap notsjndxa bj ap
noisBao ua BjsatjiuBtn opjiqe^) p A B}un b^ ajjua zajuBJtj ^\
sojijo ap uopoe B[ jod BjBDijdnio as oSanj anb A ^\2l ^•
ap jiiJBd b sajry sonang u^ opBaju^jd Biqsq as seisinajom A
-aABBB aj^ua anb uopouj bj sisuo oziq JUcjb ap BpBuosy bj n^j
(snutoqj^ zajvajy-rnpaj^ uoisij^ isajiy souang ua upioDnjtg :sa%uapa3a%uy)

ossvd a
ossv

moisi^ vi
UA

-eanSnjJod p ovaoo 'osoijba oiad js osoiS
-ijad 'ozjanjaj un uod BqBjuoa anb 'sBjjBjdaas ou BJBd- BJoqB Bjuaj
sesoaapod sbui sauozBj 'saiua^jnsui soj ap sauopisodojd sbj aiuamesoj
-oSia ozeqoaj 's^zjanj SBomn sns b BpeuopuBqB ^oapiAajuoj^; 'o^bui ap
opouad [a na otuoa Bopua ubi opis Bjqsq u^pBnjis bj opueno ig
•japoSi^^ JopBu.iaqo^ jop Bpipatnoos^p mve
A arajij pnjpoB bj uB^ijdxa 'BsanSnjaod epn^s bj b ajaijaj as anb
oj ua opo} ajqos 'ouBopiAajuocu: ooipoijad jap sauoisajdxa sbjs^j

ojjsanu
ap
xnwaojao X ojuatuimoui ja auodutt 9^(IZ)
anb'"s^sangnjjoj
opattu ojsnl jasopmjo
'uaoapnd
Xou unv
anb 'uojaiaijosa opuvno utnuai anb zasv^sa vj 'sojjo v soun uauaii as anb
tnptaua vj 'sopDp¡os soj ap uopowpjoqns X vm¡di3Sip ap vtjvj dj^
:jsb aoip anb oapiAajnoj^ ap BiazB^) bj ua o^jasur
otJB^uamoa un ajuB^oxiajur Bsa b uoraBjsajuoa bj B^ijpBj uaiquiBj^
•opuspunuop Bjsa oj sajosEAUi soj ap soq^aq soanjn^ soj jod japoSr^
B ja^sq ejqap as anb BjaajB ja A SBgan^njjod sbzjoiij sbj ua bsoij
-ba BpnAB Bun Bjuaj oapiAajuoj\[ :B}sandsaj bj BJBd Binsd Bun usfap
BnaojB^) b sauopanjjsuj sb'j ¿BjsjAajjua bj osbdbjj anb Jo^?
'(O^) ^auopisodojd sajB) ap ^sjejajna
ap pBprunjaodo bj sajuBjiqBq sns b ouopjodojd 'ajuaá.msui ojiiainBd
-uiB3 jap Bioaapuodsajao^ bj sajiy souang b epnpnoa anb BjpasjBq
Bun ap ojuaiuiBsajdB ja 'jsnse^ oqaaq u[ •JopBiuaqo^) jb

�considerarse bien informadas, aún cuando por su calidad de parte
interesada enfoque los hechos desde un ángulo especialísimo.
Sin olvidar las salvedades que debe merecer toda memoria, por
ser tal, como en este tema las fuentes son escasas, es imprescindible
atenerse a ella.
Pero para poder hacer una valoración correcta es necesario tener
en cuenta algunos hechos. Así al confrontarse el oficio de Contucci
a la Junta solicitando la reunión y las instrucciones dadas por aquella
a sus comisionados Vedia y Alvarez Thomas con lo que sobre ambos
hechos dice Saavedra, nos encontramos con que las Memorias no se
ajustan estrictamente a lo que emana de esos documentos. Sin em
bargo caben dos puntualizaciones: primero que las instrucciones las
conocemos por los borradores, desconociendo el original y en conse
cuencia los posibles agregados que pudieran haberse hecho, de es
pecial manera, la orden de detener a Contucci; y en segundo tér
mino, que pueden haber existido órdenes ampliatorias formuladas
verbalmente.
A fines de julio el sobrino de Contucci, entregó a la Junta el
oficio que el día 15 había firmado el emisario de Carlota. En él
"suplicaba" que
"con todo acatamiento, q.e pueda transmitir fiel pronto y secretam.te a
V.E. D.a el resultado de una conferencia, q.e imploro y espero se me con
ceda en el lugar de esta banda, q.e VE. D.a considere más á proposito.
Las circunstancias del (lia —agregaba— me privan de explicar mis sentimXos con claridad, como igualm.te de tener el honor de aproximarme
a VE. Dm como debia y deseara; mas yo ruego encarecidam.te a la be
nignidad de VE. D.a q.e se sirva acceder a esta mi Suplica, pues es solamie
en beneficio de la Patria y de la Humanidad en general, que yo pido esta
entrevista, de la qual no puede resultar perjuicio ni comprometimiento a
la Alta Dignidad de VE. Da., y no dudo un momento q.e será del com
pleto agrado de VE. Dm esta mi deliberación". (3)

Impuesto el Gobierno de Buenos Aires del contenido del referido
oficio discutió la posibilidad del envío de los oficiales referidos
—siguiendo siempre a Saavedra—.
Algunos de sus componentes sostuvieron que no debía accederse
a lo solicitado porque:
"era un verdadero insulto hecho al Gobierno pedir le mandase oficiales de
confianza, que las oyesen, y trasmitiesen"
desde el momento que el mismo Contucci
"confesaba no revestir carácter público en su persona para hacer propo
siciones ó tratados".
Otros argüyeron que
"no se debía contestar á ContuccV
y los restantes dijeron que aunque no hubiera obligación en oír
"las propuestas de aquel particular, con todo, nada se perdía, en imponerse
de lo que quería proponer, sin que por esto se ignorase cosa alguna, ni
de estrechar cuanto más se pudiera el sitio de Montevideo (5)
porque bien pudieran obtenerse algunos datos de interés para la di
rección de las futuras operaciones en la Banda Oriental.

Y
"acaso se proporcionaría dar una prueba evidente de la injusticia y falsedad
con que se tachaba de partidario de la indicada Sra. Infanta á vanos individuos
del gobierno, pues presumíamos que Contucci, no haría otras proposiciones,
que el que reconociésemos á dicha Señora". (6)
Esta fue la posición que sostuvo Saavedra, según él lo afirma

Pero siguiendo las Memorias de Saavedra, Contucci aparece acla
rando que su misión no revestía carácter público. Evidentemente
esta afirmación no está ni siquiera implícita en la transcripción ante
rior. Sólo puede anotarse que el oficio está formulado en primera
persona y de ahí tal vez, Saavedra y los demás componentes de la,
Junta hayan sacado la consecuencia de que lo hacía a título personal.
Dicen las Memorias, que a Contucci

en las referidas "Instrucciones".
El sector saavedrista llegó hasta proponer que:
no revistiendo carácter público su persona —Contucc^-... debía tratarse
como á un seductor, y traidor contra el gobierno y la Patria, trayéndose
preso á la Capital donde debería ser juzgado según derecho . (7)
Pero haciendo la salvedad de que para la

"el amor a la humanidad, y la calidad de vecino y habitante de nuestros
dominios, le compelían a pedir al gobierno mandase uno, ó dos oficiales
de confianza que trasmitiesen fielmente proposiciones que tenía que hacer
en favor de la humanidad misma y que en nada perjudicaban el decoro del
Gobierno; que aunque no revestía carácter público para dar este paso,
lo excusaba porque creía que el Gobierno no miraría con indiferencia los
medios de evitar la guerra entre sus conciudadanos y vecinos: que las cir
cunstancias en que se hallaba su persona (era sospechosa a la Capital), no
le permitían presentarse personalmente". (4)
(3)Oficio de Felipe Contucci a la Junta de Buenos Aires. Caraguatá, 15 de jnnio
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional, "Por
tugal y Brasil 1810-1818" S X, C. 1, A 6. n. 9.
(4)Zimmermann Saavedra, D. Comelio de Saavedra. Buenos Aires 1909, pág, 158.
— 200 —

"comisión era preciso que de los dos oficiales que se nombrasen, uno pre
cisamente fuese de la parcialidad y confianza de los mal contentos, y que
tenían sospechas contra el gobierno ó algunos de sus individuos en este
mismo comentado negocio del Carlotismo, para evitar de este modo, que
al verlos partir propalasen, iban ya á concluir la venta, o entrega de estos
dominios, al General Sousa, pues el de su facción los desengañaría de este
error". (8)
(5)Id., id.
(6)Id., id.
(7)Id., id.
(8)Id., id..
— 201 —

..•

�Habiéndose aceptado la moción de Saavedra, se entró a dilucidar
el problema de quienes serían los comisionados. De parte del gobierno
se propuso y eligió al Teniente Coronel Ignacio Alvarez Thomas.
Por los descontentos se nombró primero a Feliciano Antonio Chiclana;
pero como éste, por razones de política interna renunciara, nom
bróse en su reemplazo a Nicolás de Yedia.
Al primero el 13 de julio le comunicó la Junta así su nombra
miento :
"Interesa álos objetos de esta Junta que inmediatam.te se ponga V. Md.
en disposicn de embarcarse al primer viento p.a la otra vanda de este rio,
y desembarcando en ella se condusca a toda dilig.a al lugar de la Estancia
de Viana, px otro nombre del Cordoves. Debe VMd. en este destino avis
tarse con D.n Felipe (Contuche) Contucce". (9)
Por su parte al Teniente Coronel de Vedia le remitió oficio
con iguales términos, pero agregando en un párrafo final:
"Pero como la persona de vmd. se halla destinada a el Exercito de aqja
Campaña y des import^) sin omportantes en ella sus servicios procurará
'Vmd. imponer á esta Junta desde allí délas ideas q.e explique Contucci en
la pretendida sesión, procurando penetrarle asi el verdadero espíritu q.e lo
anima, como todo lo demás q.e induzca vehementes presunciones de q.e
obra (Icón la]) conseqXe con las miras de su Gobierno, y principalm.te
acercarse a comprehender las q.e tenga con respecto á la impresión q.e ha
hecho, y hace al Gavinete Portugués la sana determinacn de estas Provincias
de convocarse (la la Junta]) a expresar su sentim.to grál. en orn. a esta
blecerse constitucwnalm.te.
La junta dexa —concluía— á la discreción de Vmd. q.e en uso déla
confianza q.e le hace obre con aq.a circunspección y medida q.e sea analoga a la dignidad q.e merece su representacon y con la cautela y reserva
que (también) exigen los intereses déla sagrada causa que defendemos" (10).
Pero, según Saavedra en las instrucciones dadas a sus emisarios,
la Junta de Buenos Aires en capítulo expreso ordenaba que:
"en caso que Contucci, les hiciese proposiciones de reconocimiento á la
SrM Infanta Dña. Carlota, en el momento, con los seis soldados que debían
sacar de la Colonia para su custodia lo aprehendiesen, y con la mayor
seguridad lo condujesen preso á dicho pueblo desde donde se dispondría
su conducción a la CapitaV. (11)
De inmediato el Gobierno porteño hizo llegar a Contucci, por

"al lugar déla Estancia de Da Margarita Viana (alias el Cordoves) y con
ferenciando con Vmd. todo aquel t.po q.e demande el negocio q.e desea
comunicar, se restituyan á dar cuenta á esta Junta, inmediatamente". (12)
Habiéndose acordado la conferencia, el 29 de julio se reunieron
Vedia y Alvarez Thomas con Contucci en el Cordobés. (13)
"Toda la propuesta de Contucci se redujo á decir, que el Ejército del
General Sousa, y cuanto auxilios necesitase el Gobierno de Buenos Aires,
con calidad de que reconociese á la Sra. Infanta Dña. Carlota Joaquina, por
soberana de estos dominios; que de este modo cesaría la guerra, pues Mon
tevideo viendo estrechado su sitio con el mismo ejército de Sousa que creía
venía en su auxilio, se rendiría al instante". (14)
Los oficiales de Buenos Aires respondieron que por sí no podían
contestar, pues sus poderes se limitaban a que debían trasmitir las
proposiciones que se les hicieran a su gobierno. Señalaron también,
de acuerdo con las instrucciones que traían, la conveniencia de que
se ratificaran por escrito las proposiciones que acababa de hacerles
verbalmente; como Contucci se negara' rotundamente a ello, Vedia
y Alvarez Thomas, como comprobante labraron acta de la conferencia.
Viendo que por las diferencias de fuerzas no podían detener a Contucción, según se les había ordenado, los enviados porteños antes de
regresar dijeron:
"Ud. hace su propuesta al Gobierno, nosotros no sabemos si la admi
tirá ó no; entre tanto llegamos á la Capital, y Ud. tiene contestación parece
que el ejercito del mando de D. Diego de Sousa debía suspender sus
marchas". (15)
Aceptó Contucci
"y el que decía —señala Saavedra— no revestir carácter alguno en su Per
sona, pone á presencia de ambos oficiales oficio al General Sousa, mandán
dole que en el punto que reciba aquella orden, suspenda las marchas de
su ejército por el término de quince ó veinte dios, en que se espera tener
contestaciones á proposiciones que ha hecho al Gobierno de Buenos
Aires". (16)
Y así, sin otro acuerdo, terminó la misión.
"Llegaron á la Capital los expresados Alvarez y Vedia, impusieron al
gobierno de lo ocurrido, y entonces fue cuando se dispuso la primera Di
putación al General Elío, y Pueblo de Montevideo". (17)

medio del sobrino de éste, un oficio en que le decía haber resuelto

(9)Oficio de la Junta a 1. Alvarez y Tomas. Buenos Aires, Julio 13 de 1811. Archivo
General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional "Portugal y Brasil 18101818" S. X, C. 1, A 6. n. 9.
(10)Oficio de la Junta al Tt.e Coronel Nicolás de Vedia. Buenos Aires, julio 13 de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional ^Por*
tugal y Brasil 1810-1818", S. X. C 1, A 6. n. 9.
(11)Zimmehmann Saavedka, D. Cornelio de Saavedra o. cit., p. 160.

(12)Oficio de la Junta a Felipe Contucci. Buenos Aires, julio 13 de 1811. Archivo
General de la Nación Argentina. Buenos Aires, Gobierno Nacional. "Portugal y Brasil
1810-1818" S. X, C. 1, A. 6. n. 9.
(13)Daniel Antokoletz: Diplomacia de la Revolución de Mayo y primeras misiones
diplomáticas hasta 1813. Academia Nacional de la Historia. Historia de la Nación
Argentina. Edic. "El Ateneo" 1941. T.V, Sec. II, pág. 221.
(14)Z. Saavedra: D. Cornelia de Saavedra, o. cit., pág. 161.
(15)Id., id.
(16)Id., id.
(17)Id., id.

— 202 —

— 203 —

que los citados comisionados pasasen

�— 0^ —
pí 'vi (¿i)
Pí 'PI (91)
Pí "PI (SI)
'191 •^?&lt;! '"'í3 '" 'njpaamg ap oi^ujoj -q :vn&lt;i3AVVg %r¿ (^i)
'IZZ •2?&lt;I 'II "3SS 'A"I "1^61 ..oauajy 13,, oipa •Bn;ina8jy
norje^[ B| ap bijoisijj 'bijoisi^ B| ap jBuoi^Bj^ BtmapB^y '181 v%srn( so^iipuio^dtp
sauoisiui sv^awiud í oX,n y¡ ap upionjoaa^j vj ap vtjvwojdiQ : zi3iO^Oi*iy lainvg ([)
'6 o"n "9 "V 'I '3 'X 'S ..8I8I-0I8I
^aSniJO^,, *piuopB^ omaiqo^ *sajiy souang *Buiiaa8jy uoi^b^ B[ 9p ¡Bjaua^
'H8I ^p 1 !Iaf 'sa^IV souang •ponjuo^ adt¡a^ o vjunf oj ap ojoifo (ZI)
(¿1) •etoapiaajuof\¡ ap ojqanj X 'oi^^
^ jouauaf) jo umoojnd
•1(7 ouauiiud oj osndsip as opuono anf saouojua X 'opiumoo oj ap oujaiqoü
jo uojaisnduii 'vipa^^ X zaioajy sopnsa^dxa soj jojidvj oj o
•noisita bj oniiaj^^ 'opjonoB oajo ais 'tsb

(91)

p

p na panino^) uod SBtnoqj^ zajBA[y Á
^ \9 'Bianajajuoo bj opBpjoaB asopuaxqBjj

— zoz —
"091 -d '•&gt; -o BjpaAuog ap otjaajo^ -0 •vnaaAWS NHVwaaivnií^ (II)
•6 o'a '9 V 'I 3 "X "S '8I8I-0I8I I!BJg i ibíüj
BnopBj^ onjstqo^) 'sajjy sonang 'Bniina^jy nopFfj b[ ap [Biauag OAiqDjy *ngl
jinf 'sajty eouang -vipaji ap cn¡o3f/^ jauojo^ a'tj^ ; vjun[ v¡ ap ojoifQ (oí)

'6 o'u "9
V 'I "3
•0T8I IIBB^a JÍ IBSnuo^,, p3noi3B\[ onjaiqo^) 'saiiy sou^ng 'Bnijuagjy
npioBj^
bj 'X
ap 'S ,8181
OAiipay -^ 181 3P 1 !Inf 's^Jrv soaang •fmuoj^ A zainajy ¡ v D¡un[ D¡ ap opi/o (6)
sopeuoisiuioo sopsip so[ anb
aaqsq epap ^\ anb na opijo un 'ojsa ap ouiiqos jap oipant
aod 'panino^) b jBáajj oziq ou^jjod oujaiqo^) ^a ojBipauíui ^q
(II) •^jojido^ oj n uoioonpuoo ns
mjpuodsip as apuop apsap ojqand oipip o osaid uasatnpuoo oj pvptjnSas
jojívui oj uoo X 'uasaipuauaudo oj oipotsno ns ouod wiuojoq oj ap jvods
uotqap anb sopopjos sias soj uoo 'ojuauíoui ja u^ 'vjojjv[) "wuq ojuofuj o^jg
oj o oiuaiutioouoaaj. ap sauoioisodoid asaioiu saj 'poniuoj anb osoo uan

souang ap otuaiqoff jo o\pa\{ m¡ anb sauopisodojd vj
tauai vjadsa as anb ua 'sotp ajuiati o aouinb ap ouiutuaj ja jod ojyjjaía ns
ap smpjDiu. soj opuadsns 'uapuo ojjanbo oqioa^ anb o%und /a ua anb ajop
•uopumu 'osnog jouauaf) jo opifo sajmotfo soqtuo ap m^uasaid o auod 'dúos
•J3¿ ns ua ounSjo ^atooioo jitsatiai ou —o^paaoog ojvuas— otoap anb ja Alt

(SI) \.SDHO^OUl
sus japuadsns oiqap Dsnog ap oSaiQ '(j ap opuout jap oji^jata ja anb
a^auod uoiovisajuoo aua\% 'p[j X 'jundo^y vj o souioSajj ojuvj ajjua ¡ou o ojij
•pupo oj ís soutaqos ou sojjosou 'oujaiqof) jo ojsandoid ns a^Di[ ~p[\n
:uojafip
ap s^ine souajjod eopeíAn^ so^ 'opeugpio Biqei^ s^^ as urtóas
•no[^) b jguaj^p UBipod ou sezjanj ap SBtouoaajip sb^ jod anb
•Biouojojuoa -b\ ap bjob nojBjqB| ajuBqojdraoa ouioo 'senioq^ zajBA^y A
BIPaA 'IP B ajuatnBponjoj BJBSau as lo^n^ao^ ouioa ^a^uainp^qjáA
so^jo^Bq ap BqBqsoB anb sauototsodojd sb^ o^ijosa aod ubjbotjubí as
anb ap BiouaiuaAuoD B^ 'ubibjj anb sanopanjisui 8B[ uoa opjanoB ap
'uaxqraej uojB^uag *ouj[aiqoS ns b UBJapiq saj; as anb sanoioisodojd
sb[ jijioisbj; neiqap anb b UBqB^iini^ as sajapod sns sand
uBipod on jg aod anb uojaipnodsaj sajtiy souang ap sa[Biotjo
(fl) 'tíajiiotsm jo miipuai as 'oijtxno ns ua otuaa
oiajo anb osnog ap ojiojafa owstui ja uoo opis ns opoyoaufsa opuam oapiaai
•uoj^ sand 'onanS uj oxjmsao opoiu ajsa ap anb isormwop sojsa ap ouoxaqos
iod 'oumboo[ ojojjoj 'ouq njuvjuj -ojg vj p asaijouooaj anb ap pnjnjoo uoo
'saxiy souang ap ouiaiqoQ ja asoitsaoau soijixno otuono X 'osnog
jap on3j3Í¡¡ ja anb Uioap o ofnpau as ^^niuo'j ap vjsandoud oj opoj^^,
(l) "B^
nojainnaj as oi^nf ap

(Zl) \ajuautojntpauiut 'ojunf ojsa o oruan^ jop o uoXntpsaj as 'jo^unuioo
oasap a'b otooSau ja apuouiap amb od't janbo opo% 'pui^ uoo opuotouauaf
•uoo X (saaopuoj ja sarjo) oumj^ vn-iv8iu¡^ vq ap mouo%s^ ojap jmSnj p,,

:anb BqBnapjo osaadxa o^njidcD ua sajiy souang ap Bjunf bj
uia sns b s^pcp sauop^njjsui sbj ua BJpaABBg unáos '
'(01) tísouiapuafap anb osnoo opojSos ojap sasauatut soj uaSjxa (uatqutot) anb
oa-iasau. X vjajnoo oj uoo X uo-ootuasaudau ns aoajaw a-b popptStp oj o oSoj
•dúo oas a-b vpipaui X uoiooadsunojio rrbo uoo aiqo aoov aj a-b ozuotjuoo
ojap osn ua a-b -pui^ ap uopauasip oj o —ovnjouoo— oxap muñí oj
'rtu. jnuoton%yisuoo asj^oajq
•ojsa o -ujo ua 'jniS orwijuas ns j^sajdxa o ([ojunf o; v]) asjrtooauoo ap
soiouitiojj smsa ap u-ooutuuajap ouos oj sanünuoj ajaumv^) jo aom¡ X 'oyoay
dí¡ a-b uoisa^dwt vj y ojoadsau uoo o$ua% a-b soj japuauauduioo v asjoojaoo
aruijodiouijd X 'ou^aiqof) ns ap sojiui soj uoo arbasuoo ([oj uoo^) oiqo
a-b ap sauoiounsajd saviauiauaa ooznput a-b spuiap oj opot ouioo 'vunuv
oj a-b mfdidsa o^apojuaa ja iso ajuojjauad opuomooid 'uoisas opipuajaud dj
ua loonjuoj anbtjdxa a-b soapi sv^p rjjo apsap vjunf o%sa y lauodwi -pui^
pjojnooud soioinuas sns ojja ua saiuoiioduio uis ([-jjoduii sa]) X ouodutoj
o-bo ap oiiouaxg ^a o opoupsap njjo^ as -puia ap miosuad oj ouioo oia¿^
:[buij ojBjjBd un ua opiiB^aj^B ojad 'souiuuaj saj^nSt noo
oidijo otjiuiaj a\ eipa^V 9P iaaojo[) ajnaraaj^ ^b ajjsd ns
(6) 'aoonjuoj (auonjuoj) adija^ u-q uoo asxot
outjsap ajsa ua -pff
lji aqa(j -saaopjo^ jap ajquiou ojjo rd 'ouot^ ap
^ vj ap uoSnj jo o-Sijtp opoj o oosnpuoo as ojja ua opuoouoquiasap X
'oii ajsa ap opuoa oujo oj o-d ojuata jawtjd jo aswojoquia ap uroisodstp ua
PW 'A v^ud as afuivjDipautut anb otunf ojsa ap sojafqo sojp

: ojuaiin
-Ejqmou ns tsb Bjun b^ o^iunmoa aj oijnf ap ^^ ^a ojamijd jy
•Bipa^ ap SBjoai^^ b ozBjdui^aj ns ua ^sojq
•moa 'BJBpunuaj Buaajut ^aijijod ap sauozB^ Jod 'ajsa ouiod oiad
iq^) oiuoiuy ousioija^ b ojamijd ^^quiou as sojuajuoosap so^ ^o^
q^ zajBAjy opsuSj jauojO^ ajuaraaj^ jb oíSija A osndoad as
ou^aiqoá jap ajasd 3q -sopBnoisiiuoa soj UBuas sauamb ap Binajqojd ja
jBpianjip b oajua as 'BJpaABBg ap nopoin bj opB^daoB

�Esta casi prolija mención de las tratativas entre el Gobierno de
Buenos Aires y la Infanta Carlota Joaquina —que puede aparecer
algo al margen en el estudio de las relaciones entre Montevideo y
Buenos Aires— tiene su interés en cuanto puede haber sido una de
las razones —junto a las que más adelante veremos— que influyeron
en el cambio de posición del gobierno de la Capital. No hay duda
que a partir de ese momento Buenos Aires estará respecto a Elío
en una situación distinta. Deja de lado la arrogancia de no trataf
sino sobre proposiciones excesivamente onerosas para Montevideo, y
va por inspiración propia a la búsqueda de una solución.
Tal vez haya llegado el Gobierno porteño, luego de la entrevista
de Vedia y Alvarez Thomas con Contucci, al convencimiento de que
había que desechar la posibilidad del beneficio que pudiera surgir
de la detención del avance de Souza. De ahí que, sin cortar defini
tivamente esa vinculación, fuese al encuentro de Montevideo. Paso
difícil que sin duda ya había sido pensado y rechazado porque podría
interpretarse —tal vez con sobrada razón— como una confesión de
la angustiosa situación propia.
De cualquier manera, valorándose como se quiera el resultado
de la reunión en el Cordobés —aún desechándose los claros términos
del presidente de la Junta de Buenos Aires al respecto— lo cierto
fue que luego de ella Buenos Aires quiso encontrar el camino de
la reconciliación con Montevideo y tres de sus representantes fueron
a tratar con el Virrey. El 11 de agosto de 1811 la Junta enviaba a
Montevideo al Deán Gregorio Funes y a los doctores José Julián
Pérez y Juan José Passo.

Hay que destacar que esta misión difiere de la de Calcena y
Echeverría en un punto fundamental: la autoridad de donde dimana.
Vimos —^y no está de más recalcarlo— que el envío de Calcena fue
producto exclusivo de una resolución del Jefe del Ejército sitiador;
la comunicación de Rondeau a la Junta noticiándole el fracaso de la
representación lo deja al descubierto; y esta nueva misión, cuando
recién acababa de conocerse el resultado de aquella, no tendría justi
ficativo si no fuese consecuencia —por otra parte el Presidente de la
Junta porteña lo dice expresamente— de las tratativas de Vedia y
Alvarez Thomas. ante Contucci.
En los pasaportes otorgados a sus enviados el gobierno de Buenos
Aires estipulaba que debían pasar a Montevideo a bordo de la fra
gata Nereus acompañados por el Tte. Ingnacio Alvarez Thomas y José
de la Rosa y que
"para q.e el S.or Comand.te de la marina Inglesa, preste en su virtud la
garantía y seguridad que bajo su Pabellón y fuerza que comanda, se hagan
abordo de su buque todos los tratad^ que se ofrescan con el Gefe o Ge/es
que goviernan en Montev.o asegurándoles si necesario fuese (Ique bien])
anombre desu nación, (ísi posible le fuese ó bien]) como un comandxe
particular (al maior aprecio y concepto de) que sean cumplidos religiosnm.te (esta Jxa) en la forma ([]) (que se ([que]) estipule) por la
comicion representativa de la Junta de estas provincias, como pa. que sean
restituidos con toda segurLd sin violabilidad sus personas a esta Capital
vajo la segurLd del Pabellón Ingles". (20)
Por medio de sus delegados la Junta ofició a Rondeau comuni
cándole que los dichos comisionados se hallaban

La resolución tenía su origen, junto a lo dicho, en la siutación
especial de Buenos Aires frente al desastre de Huaquí y en la impo
sibilidad por ellos de mantener abiertos dos frentes; debió pesar
también en la decisión de la Junta el peligro de la invasión por
tuguesa. Ella lo dice:
"Siendo absolutamente necesario que este superior gobierno adopte
todos los medios de conciliación y pacificación con el pueblo de Montevideo,
ya por consideración a la humanidad, como también por los grandes pe
ligros que deben precaver en las intenciones del príncipe regerente de
Portugal con la aproximación de las tropas que entran ya al territorio
español". (18)
Saavedra, presidente de la Junta reafirma este pensamiento cuando
dice, refiriéndose al envío de Funes, Pérez y Passo: ellos marcharon
"con el fin de hacerle entender cuales eran las verdaderas miras de los
portugueses, que él creía venían en su auxilio". {19)

"plenamente autorizados ([p.r ella]) para transigir las diferencias de estas
Provincias con el pueblo de Montevideo ante Su Gob.or Dji Xavier Elio,
y ([el Cabildo]) aquel (Ayuntamiento) en su vista há acordado este
([Junta]) Gob.no que á sus disposiciones y mandatos les (/de or.l) preste
VS. el mismo ObedecimXo q. a su Superioridad entodo quanto le comu
nicaren". (21)
Los emisarios de la Junta podrían actuar en las condiciones que
estimaran propias•
"y con^enientes conforme alo acordado verbalm^e con la Junta en cuyas
ideas e intenciones van ciertos, con todo lo adherente y concerniente o
necesario ([para]) el mejor suceso desta diputación, sin q.e por falta de
expresión deje de reconocérseles con ([]) toda la expresión i facul
tades q.e tendrían si aqui (se) especificasen; i que concluido el ajuste, se
traiga ó embie para su ratificación dentro del termino que se regule". (22)

(18)Facultades otorgadas a Passo Funes y Pérez por la Junta; Buenos Aires 11 de
Agosto de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional
"Banda Oriental 1810-1814" S X, C 1, A 5. n. 10; n. 357.
En Gazeta de Montevideo del 15 de Agosto de 1811. Biblioteca Nacional, Buenos Aires.
Reservado Dirección 28.260. Cit/ Pereda: Artigas, o. cit., t. I, pág. 344.
(19)Z. Saavedra: D. Cornelia de Saavedra, o. cit., pág. 162.

(20)Pasaportes a los Señores Funes, Pérez y Passo. Buenos Aires, 11 de Agosto de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1810-1814", S X, C, 1, A 5, n. 10, n. 357.
(21)Oficio de la Junta a Rondeau. Buenos Aires, 11 de Agosto de 1811. Archivo Ge
neral de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda Oriental 1810-1814".
S X, C 1, A 5, n. 10; n. 357.
(22)Borrador del oficio de la Junta de Buenos Aires a los Comisionados en la Banda
Oriental m. s. d. Archivo General de la. Nación Argentina. Buenos Aires, Gobierno Nacional
"Banda Oriental 1810-1814". S X, C 1, A 5, n. 10..

— 204 —

— 205 —

�— sos —
oí o"n 's v 'i o 'x s '..rai-orn iw^wo FPnBa,.
]ouopB)^ oujaiqof) 'sajiy goaang ounuaSj^ aopBj^ B[ ap ^BJsu^^ OAiqjjy -p '8 -m jmuaijQ
opung v] ua soprnioutuio^ soj o sajjy souang ap vjvn[ oj ap opifo jap jopvuoq (jj)
•¿SS o"n ;0I o'a 'S V 'I 3 'X S
•,ítT8I"0I8I IB"raHO BPnB9.* isaotDBf^ onjaiqo^ "sajiy sonang 'euuus^jy uoiobj^ B[ ap [Bi^a
-a^ OAiqoiy -It8l 3P ojso^y ap \\ 'sajiy souang -nvapuo^ v mun[ ; ap oiojfQ (j¡¡)
"¿SS o'n '0T o'n 'S V 'I '3 'X S '^8I-0I8I IB&gt;n™0
BpuBg,, jBuopB^ oujaiqof) 'ssjjy souang 'Buiiua^jy aoijovj c\ ap [Bj^ua^ OAiq^jy 'H8I
ap oisoSy ap {X 'ajiy souang -ossb^ ¿ ^aia¿ 'ssunj sajouag oj B auodBSBj (o^)
&lt;ZZ) \^^\n^^i as anb outuuaj jap ojjuap uoiovoifijvj ns vivd atquia o
as 'ajsnfv ja opvnpuoo anb i í uasvoiftoadsa (as) tnbv ís uvtupua^ a-b sapvt
•jnovf i uoisajdxa vj vpot ([]^ uoa sajasuajouosaj ap atap umsaudxa
ap rn\r&gt;^ Jod a-b uis 'uoioDjndip ojsap osa^ns uotam \a ([ujvd]) oijBsaoau
o ajuatiuaouo^ X a%uaiai{pv oj opo% uoo 'sojuaio uva sauoi^uajui a svapt
ua viun[ v^ uoa artujvquaa opvpjojD ojd aiujofuo^ sajuaiuaauos „

*Z9t •*?&lt;! '"^! "o '"Jpaanvs ap ojjaiuo^ -q :vaaAvvs ^Z (61)
•ff -^ed 'i •) '-jid -o 'SBSpjy :va3a-^J /^i^ -(igz'SZ ^?l33a*!Q "p
•íajiy onang '[BuopBfj B^lojjqig [I8I 3P oiso^y ap s[ pp o^piAsiuojy ap Biaze^) u^
•¿S o'a ;0I o'a '! ¥ 't 5 *X S ^-181-0181 IB"^?-&gt;0 BPUE8,,
ap ¡i sajty souang !viun[ V] Jod zajaj X saunj ossdj v svpo^jojo sapnijnooj (8D
(61) 'WxnD ns ua umuaa majo ja anb 'sasangnuod
soj ap svuiut svjapvpjaa soj uvia sajvno uapuajua ajjaom^ ap vtf ja ^oon
p
so[p ¡ossb^ A ^a^f^ 'soun^ ap oíAna jb aeopnauípj 'a^i
opusna ojuaini^snad ^is^ euutjBaj Bjunf B[ ap aiuapisajd 'BJ

:aoip oj
'Bsanán^
-jod uoisbaui bj ap oj^ijad ja Bjunf ej ap noisiaap
bjBjj^r
ua uaiqmBj

(IZ) \t
•muoo a\ ojuvnb opojua pnpijoijadng ns o -b oruii^apaqQ owsitu ja
ats^id (/'jo ap/) saj sotvpuuui X sauoiotsodsip sns v anb owqo^ []
ajsa opDpuoov vt¡ vjsia ns va (oiuaiuivjun.íy) janbu ([opjrqn^y ja]) X
' jbiudx u'(J JO-qof) ng ajuo oaptcia%uoy^ ap ojqand ja uoo smouinojj
ap svijuajafjp svj jiSisuv^^ vxod (\pjja -rd]) sopozijo^no ajuauiouajd^

jv vX uvj.% u9 anb sodojj sttj ap uptovuiixoudn dj (81)
uoo -..jouodsa
jvSnuoj
ap a^uauaSau adioutid jap sauoiouajut svj ua jaavoaud uaqap anb sojSt]
•ad sapuvi^ soj jod uaiqutvt ouioo 'pvpiuvuinv vj v uptovjajnsuoo Jod vX
'oapiaatuo^^ ap ojqand ja uoo uppvotftood X uptomjtouoo ap soipatu soj sopoj
atdopD oujsiqoS joijadns ajsa anb otuvsaoau ajuauivtnjosqo opuat^

seidojd
anb eauoiaipuo^ se[ na jbiiiob aejjpod Bjnnf bj gp souBSiuia

[ as sopenoisiuio^ soipip so[ anb ap^pueo
•miimo^ nBapuo^j e oioijo Bjunf B[ sopeáajap sns ap oipain jo^
(0Z) \,saí^ul uojjaqDj jap p'iungas oj oloa
jvndwj ojsa o snuosjsd sns pvptjtqojoia uis p-im^as vpot uoo soprnjpsau
uvas anb 'vd oiuoo 'svpuiaoud svtsa ap vjunf vj ap vapmuasaudaj uoioiutoo
bj Jod (ajndttsa (\anb]) as anb) ([]) Dmjof vj ua (vr[ v%sa) arwvs
•oiSi]3j sopijdmnj uvas anb (ap otdaouoo X otoajdv uoivut jv) uvjnotjjnd
aypuDtuoo un outoo ([uatq o asanf aj ajqisod js]J 'uoiovu nsap ajqiuouv
([uatq anb]) asanf oiivsaoau ís sajopuvin^asv o^aajuof\¡ ua unuuaiao^ anb
safaf) o afaff ja uoo uvosajfo as anb s-pujBjj soj sopoj anbnq ns ap opioqv
uvSvt^ as 'vpuvutoo anb vzuanf X upjjaqvj ns otoq anb pvpiunüas X mjuvuvS
vj pn^jiíi ns ua atsa-id 'vsajSu[ vuuuiu vj ap arpuouio^f jo-g ja ab vjvdn
anb A. bsoj^ b^ ap
asof Á BBraoij^ zajBA^^' oiobuSuj "ajj^ \9 Jod sop^uBdraooB snaja^[ B^eá
-bjj bj ap opioq b oapiAajnoj\[ b iBsed UBiqap anb qB^ndijea saaiy
souang ap ou^aiqoS ¡a sopsiAua sns b BopBSaojo sajjodBSBd so[ n^
•paniuo^ ajns • seraoqj^ zajBA^y
A Btpa^ ap sbaubjbjí sbj; ap —aiuaniBsajdxa aaip O]; Buajaod Bjunf
ap ajnapie^j^ ¡a aiJBd bjjo jod— Biouanaasno^ asanj on is oaiiboij
f Bjjpuai ou 'Bjpnbs ap ops^nsaj p asiaaoaoa ap BqsqBOB napaa
opuBno 'uoisira SAann Bisa A íojjaiqnosap jb BÍap oj noioBjnasajdaj
B[ ap osbobjj ^a a^opuBiopon Bjunf v\ b nBapuo^j ap noiaBamnmoa bj
íaopBijis oípjaf^[ pp apf pp uopn^osaj Bun ap oAisnpxa ojonpojd
anj Buao^B^ ap ojAua p anb —ojJBOfBoaa sbiu ap Bisa ou ^—
•BUBiaip apuop ap pBpuojnB b^ ¡[BjuauíBpnnj ojnnd nn na Bj
A BaaD[B3 ap b^ ap ajaijip uoisirn Bisa anb JBOBjsap anb

jBsad oiqap ísajuajj sop sojjaiqB jauajuBin ap sojja aod pepijiqrs
-odiar bj na A jnbBnjj ap axiSBsap jb ajua-ij sajiy souang ap jeiaadsa
uopBjnis bj na 'oipip oj b ojunf 'naSiJO ns Biuaj nopnjosaj vj
•ossb^
asof
A zaja^
nBijnj* asof sajojoop soj b A saun^ oiJoSaj^)
ub^q
jbusnf
oapiAajuoj^
o BqBiAna Bjunf bj H8I P ojso^b ap j^ jg 'A^iiij^ ja noa jbjbjj b
nojanj sainBinasajdaj sns ap sajj A. o^ptAajuoj^ noa nopBijpuoaaj bj
ap ouiuib^ ja jBJiuoana osinb sajiy souang Bjja ap o^anj anb anj
ojjaia oj —ojo^dsaj jb sajiy souang ap Bjnnf bj ap aiuapisajd jap
Bounujaj soJBja soj asopuBipasap une— saqopjo^ ja ua uoiunaj bj ap
opBjjnsaj ja Bjainb as ouioa asopnBjojBA 'BjauBui jambj^na 3q
•Bidojd n9jDBnjis BSopsn^uB bj
ap uorsajuoa san ouroo —uozbj Bpsaqos uoo z^a jb^— SBJBiaadjajuí
Bupod anhjod opBz^qoaj A op^saad opis BjqBq vÁ Bpnp uis anb jpijip
osbj •oapiAa^noj^ ap ojjuan^ua jb asanj 'noioBjnautA Bsa ajuoiuBAf}
-tuijap jbjjod ais 'anb jub ^q -Bznog ap ^oubab jap uo^uajap bj ap
ji^jns Bjatpnd anb opijauaq jap pspijiqísod bj JBqaasap anb ejqeu
anb ap ojuanupuaAuoa jb 'jaonjuo^) uoa SBinoijj^ zajBAjy Á Bipa^ ap
BjsiAajjua bj ap o^anj 'ouajjod oujaiqof) ja op^^ajj BÁsq zaA jbj^
'uoianjos eun ap Bpanbsnq bj b Bidojd uoioBJídsui jod ba
A 'oapiAajuo^- Bjed SBSojauo ajuauíBAisaoxa sauoioisodojd ajqos ouis
íbjbjj on ap BianB^ojjB bj opBj ap BfaQ 'Bjupsip uopBnjis Bun ua
JI3 B oj^adsajt BjB^sa sajiy souang ojuatnoui asa ap jp-isd b anb
^pnp JÍBq oj^¿ -jEjidE^) bj ap oujatqoá jap u^iaisod ap oiquiB ja ua
uojaXnjjuí anb —souiajaA a}UB[ape sbui anb sbj b ojunf— sauozB^ sbj
ap Bun opis jaqsq apand ojuBna u^ sajajuí ns auaij —sajiy souang
A oapiAaiuojAj ajjua sauot^Bjaj sbj ap oipnjsa ja ua na^jBcu jb o^jb
^a^ajBds apand anb— Bumbsof bjojjb^) bjubjuj bj A sajiy souang
ap otuaiqo^) ja ajjua sbaijbjbjj sbj ap uoiouaui BJ^jojd isBa Be

�Como el Cabildo de Buenos Aires no fue enterado oficialmente
de la representación, en su acuerdo del 13 de agosto, dejó sentada
su protesta por no habérsele informado de "una novedad de tanta
consecuencia" (23).
Antes de que partiesen sus comisionados, la Junta intentó, por
medio del Capitán Heywood, que Michelena suspendiese las hosti
lidades contra la ciudad. A las ocho y media de la mañana del 12 de
agosto
"vino a bordo el Comandante de la Fragata Inglesa Mr. Heywood con otro
oficial —comunicaba Michelena a Elío— que creo sea el Comandante de la
Corveta, me presentó los oficios de la Junta, en que pedía su mediación
afin de que se suspendiesen las hostilidades Ínterin dos vocales de la Junta
pasasen en su fragata a conferenciar con V.; y que si yo convenia en
suspender hasta la resolución de V.E., en no bombear la ciudad; dixe;
que atendiendo a su mediación, y al bien de la humanidad suspendería todo
ataque contra dicha Población, siempre que hoy mismo se embarcasen los
dichos vocales; pero que tenia entendido que el bergantín ó Queche, había
salido de Bausas para Maldonado; que si durante este tiempo lo avistaba,
lo batiría y echaría a pique. Convino el expresado Comandante inglés, quien
es el portador de ésta; y al momento baxó a tierra para tratar de embarcar
los dichos diputados". (24)
El 14 de agosto a bordo de la Fragata Nereus surta en el puerto
de Montevideo, al remitirle las credenciales de la Junta, decían Funes,
Pérez y Passo al Virrey:
"Si VE. admitiese la conferencia amistosa a que se dirige nuestra co
misión, con su aviso le esperamos a bordo de esta Fragata Nereus de la
Marina Británica, adonde podrá conducirse como corresponda

La respuesta de Elío no demoró y fue categórica:,,
"El Virrey de las Provincias del Río de la Plata, ha dado demasiadas
pruebas de sus deseos de conciliación, para que nadie del Mundo dude de
sus sinceras intenciones de entrar en negociaciones con la Junta de Buenos
Ayres; que calmando en parte los males que sus operaciones monstruosas
han causado á estos desgraciados Países, dexase de alguna manera cubierto
su decoro, y el crédito de la Nación Española, tan insultado por aquella
ilegítima autoridad".
Y agregaba:
"si los Comisionados no traen más objeto, que el que demuestran en sus
oficios; si no creen ellos, y sus mandatarios deber usar de otro lenguage,
y estilo; el Virrey no debe hacer innovación en su sistema, ni la hará jamás,
mientras la expresada Junta no se atempere á las proposiciones hechas con
mis poderes por el comandante de la Esquadra Sutil D. Juan Ángel Miche
lena, á quien en este instante le doi orden de que prosiga sus operaciones,
y de no interrumpirlas con pretexto alguno, á menos de no cumplir con
lo que se exige en la citada intimación". (27)
No tenía por qué sorprender a Buenos Aires esta respuesta de
Elío; a Rondeau, a principios de junio, no había querido contestarle
porque el Jefe sitiador solo le daba validez a sus títulos de Mariscal
de Campo (28) ; ahora que la Junta reincidía en no reconocer su
calidad de Virrey —lo llamaba sólo señor —y seguía catalogándose
de "Superior Gobierno", los motivos de Elío, favorecido por la pre
sencia portuguesa, no podían haber variado ni desaparecido.
También pesó en el ánimo del Virrey el hecho de que se le
le invitase a realizar la conferencia en un buque de pabellón inglés.
Elío dijo al Ministro de Estado que no la había aceptado, porque,

a] tiempo que le pedían especialmente.
"se le entregue á ese Exmo. Ayuntamiento el adjunto oficio abierto para
la inteligencia de VE. y que concurra por su parte á tan deseado fin". (25)
Ese oficio dirigido al Cabildo contenía similares conceptos:
"hemos oficiado con esta fecha al Exmo. Sr. D. Xavier Elío, para que si
admitiese la deseada conferencia, se traslade á bordo de esta Fragata Nereus
de SM.B., con quien ese Exmo. Ayuntamiento podrá acompañar, como co
rresponde una comisión que lo represente, como medio imprescindible, para
el acuerdo y seguridad de los tratados que se hagan". (26)

"en los oficios de estos Comisionados y credenciales del Gobierno Comitente
advertí al primer golpe de vista falta de sinceridad y buena fee, mucho mis
terio e incoherencia en el modo de expresarse y sobre todo querían ligarme
a las indecorosas y extravagantes calidades de que yo havía de pasar a un
Buque extrangero distante de la Plaza, y que me acompañase de una Di
putación que representase el Cavildo como medio imprescindible para el
Acuerdo y tratados que hubiesen de hacerse". (29)
Puede además que no haya sido lejano a la determinación del
Virrey de rechazar de plano las proposiciones de la Junta el triunfo
de Goyeneche en el Alto Perú; el mismo día en que Elío contestaba,
Vigodet proclamaba a los montevideanos instándolos a continuar fir

(23)Acta del Cabildo de Bs. As. de 13 de Agosto de 1811. Archivo General de la
Nación. "Acuerdos del Extinguido Cabildo de Buenos Aires". Buenos Aires 1927. Sección IV.
T. IV. "Años 1810-1811", p. 519.
(24)Oficio de Michelena a Elío. Bergantín. Belén, 12 de Agosto de 1811. Gazeta de
Montevideo n. 33, del 15 de Agosto de 1811, pág. 216/17. Biblioteca Nacional, Montevideo
(25)Oficio de Funes, Pérez y Passo a Elío. A Bordo de la Fragata "Nereus" en
Montevideo, 14 de Agosto de 1811. Gazela de Montevideo, 1.a Extraordinaria, del 15 de
Agosto de 1811. n. 33, pág. 217/18. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección,
28.260. Cit. Pebeda: "Artigas". O. cit. Tomo I, pág. 346.
(26)Oficio de Funes, Pérez y Passo al Cabildo de Montevideo. A Bordo de la Fra
gata "Nereus" en Montevideo, 14 de Agosto de 1811. Gazeta de Montevideo n 33, pág.
219/21. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección n. 28.260. Cit. Pebeda:
"Artigas". O. cit. T. I, pág. 348.

(27)Oficio de Elío a Funes, Pérez y Passo. Montevideo 14 de Agosto de 1811. Gazeta
de Montevideo 1.a Extraordinaria n. 33 del 15 de agosto de 1811. Biblioteca Nacional,
Buenos Aires. Reservado Dirección n. 28.260.
Cit. Pereda: "Artigas", o. cit., t. I, pág. 348.v
(28)Oficio de Rondeau a la Junta. Junio 3 de 1811. Gazeta de Buenos Aires, o/ eit.
T. II, pág. 485.
1 (29) Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 16 de Setiembre de 1811. Gus^
iavo Gallinal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elío", en Revista del Ihstituto
Histórico y Geocrafico del Urucuay. T. II, N. 2. O. cit. pág. 988.

— 206 —

— 207 —

memente la lucha y participándoles la derrota de Balcarce y Castelli
en Huaquí. En tanto estimó el gobierno de Montevideo el resultado

�de esa batalla que dispuso la reeimpresión de un número de la Cazeta
de Buenos Aires en donde se daban los partes oficiales del combate.
El Gobernador, trasuntando el ánimo de las autoridades de la
Plaza, llegaba en su Proclama a establecer una concesión a los
"infelizes" que habían seguido el pabellón de los rebeldes, diciéndoles:
"venid vosotros a implorar el perdón de la madre España y estad seguros
de él, venid, y unidos al voto de la Nación multiplicaremos nuestros es
fuerzos para salvar a nuestro cautivo FERNANDO, dexad ya el temerario
y loco partido de la rebelión sino queréis perecer...". (30)
Entre la comunicación de los diputados de la Junta a Elío y la
Proclama de Vigodet existían dos posiciones de imposible armoni
zación como para llegar a un acuerdo: Buenos Aires se titulaba
"superior gobierno" y Montevideo, por medio de su gobernador
—haciendo uso de un hecho concreto y decisivo como Huaquí— en
términos altisonantes se colocaba en posición de futuro vencedor:

Yconcluyó firmemente con "las protestas más legales":
"exije este Ayuntamiento de V.E. que se digne pasar al Cabildo el oficio,
de que se ha hecho mención, y los demás que de su clase le hayan sido
dirigidos por el conducto de V.". (33)
La respuesta que dio el Virrey es sumamente interesante porque
refleja una preconcebida disposición para hacer sentir al Cabildo
la supremacía de su autoridad. Entre las razones que pudo haber
tenido Elío para ello no debe haber sido la menor resentimientos
recientes como el planteado a raíz del último bombardeo a Buenos
Aires, junto con el expresamente indicado por Elío de la actitud
del Cabildo frente a los pliegos de Artigas.
El Virrey pone el problema en los justos términos que le mar
can las disposiciones legales:
"La retención en mi poder del oficio que dirigió á V.E. por mi con
ducto la Junta de Buenos Ayres, fue un procedimiento ajustado a mi auto
ridad y facultades, asi como es agena a las de V.E. la recovencion inopor
tuna, e indecorosa que me hace por su carta de ayer sobre una materia nada
menos que de estado y de puro y alto gobierno reservada únicamente por
las leyes al conocimiento é inspección de los Virreyes y capitanes generales,
y en su defecto de los gobernadores de las Plazas o Provincias". (34)

"con su propio sonido pereció su orgullo y hoy nos les queda mas que la
rabia de no poder disimular que es preciso ceder
España es gene
rosamente benéfica, y así como los aborreció delinquentes, los abrazará
corregidos". (31)
Estos acontecimientos hicieron que la comisión terminara. El 16
de agosto, desde la Fragata Nereus antes de partir de regreso, los
enviados de la Junta oficiaban a su gobierno:

Por otra parte en su nota desconocía que el Cabildo tuviera com
petencia para actuar en asuntos de esta condición:

"Con el Quech que pasa al costado de esta FragaJa a las 11 de la noche
de regreso de esa, anticipamos á VE. aviso de no haver tenido suceso la
comisión por no acceder Elío á nuestra Instancia por la conferencia; y de
morados al frente de Mont.o por falta de viento, esperamos este p.a hazernos
á la vela". (32)
En Montevideo la misión planteó un conflicto de autoridad entre
el Virrey y el Cabildo. Elío no accedió a lo que habían solicitado los
representantes de Buenos Aires reteniendo el oficio que por su in
termedio dirigieran al Cabildo; solo comunicó verbalmente su con
tenido al Alcalde de primer voto y a dos Regidores. Ello causó tan
justa reacción en el Cuerpo capitular que de inmediato la hizo
conocer al Virrey.
"El subceso del día, —le decía a Elío el mismo 14 de agosto— ha llenado
de confusión al benemérito Cavildo de Montevideo
Sea qual fuese el
espíritu de dJto oficio, y fuesen las que fuesen las proposiciones de dha.
Junta, el Cabildo era capaz para entenderse con ella, sin desviarse de las
sendas del honor. Una gestión dirigida directamente al Ayuntamiento debe
saberse por todos unidos, para acordar las providencias que sean con~
ducentes".
(30)Proclama de Vigodet a Montevideanos. Montevideo, 14 de Agosto de 1811. Ga^
zeta de Montevideo n. 34 del 20 de Agosto de 1811, pág. 299/301. Biblioteca Nacional,
Montevideo.
(31)Id., id.
(32)Ojicio de loa diputados Funes, Pérez y Passo a la Junta de Buenos Aires. Al
Frente de Montevideo en la Fragata Nereus, Agosto 16 de 1811. Archivo General de la
Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, "Banda Oriental 1810-1814". S X,C I,
A 5, n. 10; n. 79.

"la intervención que pretende V.E. tener en estas circunstancias y clase de
negocios es del todo incompatible con su instituto y funciones y estoy fir
memente persuadido, que si se la consintiese me haría indigno ala confianza
q.e el Rey meha hecho, poniendo bajo mi dirección y responsabilidad el
mando destas importantes Provincias". (35)
Yhasta llegaba a enfocar la cuestión desde un ángulo personal
llevado por antiguos resquemores:
"El lenguaje y solicitud actual de V.E., —escr^tó— no menos que la
conducta que poco tiempo hace observó, recibiendo, y abriendo sin mi aviso
y previo consentimiento VJE. pliegos del Gefe de los insurgentes por el que
exigían la entrega desta Plaza; me hace recelar con fundamento, ó que VE.
ignora qual es mi dignidad, y lo que puedo y debo hacer como virrey con
forme á mis títulos, poderes, é instrucciones reales, ó que cree que Yo las
desconozco". (36)
Elío tenía necesariamente que saber que la retención que hacía
de los pliegos le acarrearía un choque con el Cabildo; aunque su
respuesta a esa protesta haya demorado cinco días en enviarla,
debía tener ya juicio formado de las razones que lo impulsaron a
(33)Oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Montevideo, 14 de Agosto de 1811.
Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Caja 735.
(34)Oficio de Elío al Cabildo de Montevideo. Montevideo, Agosto 19 de 1811. Ar
chivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 570, fol. 64.
(35)Id., id.
(36)Id., id.

^- 208 —

— 209 —

14

�H

— 60^ —

— 80^ ^

•Pt -VI (9)
P! "Pl (SE)
*?9 'I0} *0¿S oj(nrl *0Aiiej)8iminpy
ap ^Bja a^ OAttp
-JV '1181 P 61 ojso8y 'oapiAa^no
((,)
-oapfaajuoj^ ap opjiqo^ jv o;;jf p
*S¿ BÍBD *0AijB.ii8iuinipy
*uopBj^ b\ ap
OAiqsjy
'1181 9P ojioiy ap n 'oapiASiuoj^ -01/3 o oapwa%uoy^ ap opjtqü^ jap ototfQ ()
8 uojESjnduii oj anb s^uozbj sbj ap opBuuoj opinf tsá jaua; Biqap
'BJ1BIAU3 U3 SBip OOUID OpBJOIU3p BABlf B183JOjd B83 B B^Sandsaj
ns anbunB íopjiqB^ ja uod anboqa un BUBaaiBOB aj soSaijd soj ap
anb uoiouajaa bj anb aaqes anb ajuauíBiJBSaDau Bjua;
C9f^ \oozouoosap
soj o^ anb aajo an6 p 'sajoau sauoio^njjsut a 'sajapod 'so¡njn siui o auiuof
•uod Xajjta ouiO3 la^mf oqap X opand anb O] X 'popiuSip jw sa jonb ouovSi
'3TA anb 9 'oiuawtrpunf uoo jvja^au a^mf aui ívztijj nisap oSaJiua o¡ umSixa
anb ja jod sajuaSunsui soj ap afaf) jap soSatjd -g'/j ojuajuipuasuoo oiciaud X
osiav tiu ws opuaiuqo X 'opvaiqt^ai 'pcuasqo aovif odiuaii oood anb Djjnpuoo
o¡ anb souaiu ou —mqiAosa—• '"g'^ ap jonjoo pnn3i¡os X aíDnSuaj /g,,
: sajoiuanbsaj eong^uB jod opeA3[[
[Buosjad o[nuB un apsap uppsanD b¡ JBoojua b BqBáa[[ BjsBq j^
(S) ',,SD^3Ufao-td sajuvt-ioduii snjsap opuvui
ja pnpijiqosuodsaj X uotDoajtp iui ofoq opuapiod 'ot/oatf uyaiu Xa)j ja ab
ozumfuo^ djv ouütpui ntjmf atu asatjtnsuoa vj as js anb 'opiponsjad atuatuaiu
•jif Xotsa X sauoiounf X otnjt^sui ns uoo ajqtjDdiuoyut opo% jap sa soxooSau
ap asojo X smouDjsunjut^ snjsa ua uauaj •^•J^ apuaiaid anb uopuatuatui t&gt;jn

-moa

•6¿ o-a f0I o-a *S V
"t O'X S '..HSmiSl I'D9ÍJO BPnBa.. 'InopN
q3
y son^ng 'Baiiasíjy nopBj^
B[ ap [Bjausg OAiqjjy "1181 3P 91 o^o^V '^n fj bjbSbj^
bj n oapiAamoj^ ap
[y -tajty souang ap tmtn[ 0} o ossdj A ^a^aj 'saunj sopomdtp soj ap opjfQ ()
"Pt 'PI (l)
^ B33^oi[qig •J0E/66Z •*B|1 'lI8t P isoíy sp O^ IP t o'u apiAajnoj^ ap
'II8I 8P oi^o^y ap ^{ 'oapiAainoj^ •souvapinaiuo^^ o ¡apoSi^ ap muvpojj (q^)
•usatU93np
•uoo unas anb sopuapiaojd svj inpioyo vjvd 'sopiun sopoj uod
asuaqos
aqap ojuaiutümnXy jo atuauio^ajjp opjSutp uoiisaS vuf¡ -joiio^ jap sopuas
svj ap asdznasap uts 'ojja uoo asjapuaiua vuvd zvdvo vja opjiqv^y ja 'vtun[
•znjp ap sauoíotsodojd s^ uasanf anb $07 uasanf X 'oi^tfo oyp ap nnuidsa
ja asanf jonb va
oapiciajuoj^ ap opjiao^ ojj^atuauaq jo voisn/uoj ap
opvuajj ov —otsoáv ap p^ ouisiui ja oy^ 1 tn^ap aj— 'otp jap osaoqns ^g,,
•jíajJijY p Jíaoono^
oziq bj ojBipauíuj oj) anb aBjnjidBO odjan^ ^a ua uoiaa^aj Bjsnf
ubi osnBD o]|^r -saaopi^a^j sop b á o;oa aaiuiad ap apjs^jy jb opina]
-uoo ns ajuamjBqjaA ooiunrno^ ojos íopjiqe^ jb usaaiSiJip oipauuaj
-ui ns jod anb opijo ja opuaiuajaj sajiy souang ap sajuBjuaeajdaj
soj opBipijos uBjqeq anb oj b ^ipaoaB ou ojj^ *opjiqB^ ja A Á^ni^^ [a
aj)ua pepuo^nB ap ojoijjuod un oajuBjd uoisiiu bj oapiAajuoj^ ug;

souuazou vd ajsa souimadsa 'oiuain ap vjjof uod o'iuoy^ ap ajuajf jo sopvuoui
•ap X ! oiDua-iafuoo vj jod tnouojsuj vjjsanu o 01/g iapaooo ou -tod uotstuioo
oj osaons optuaj uatiotf ou ap osmo '^ \ o sowodioiiuo 'osa ap osajSaj ap
atpou oj ap 11 soj o ofDgojj ojsa ap opotsoo jo osad anb voan^) ja uojn

:noioipuoa Bis^ ^p so^unsB n^ jeiijob ejed
B^ [a anb epouoDsap bjou ns na aiJBd bjjo jo^

soj 'osajSaj ap
(t) 'í,SD*3utiouj o svzdjj snj ap sajopmuaqoS soj ap ojoafap ns ua X
'sajvjaua^ sauvjidvo X saXain^ soj ap uoto^adsut a ojuaiwioouoo jv saXaj srrj
lod ajuaviDJtun vpDauasau oujaiqoB oijo X oxnd ap X opmsa ap anb souaiu
opvu mjajvtu mm auqos j. a Xt&gt; ap vjjo^ ns uod aom¡ atu anb vsojo^aput a 'tntnt
•jodom uoi3U3(io33j nj -g-^ ap sttj o mia^o sa ouíod jsv 'sapmjnoof X pvpij.
•orno pu v opojsnfo otnaiiutpajojd un anf 'saiXy souang ap vjun[ vj ojonp
•uo3 iui jod ''g'A V ??^?J?P anb ?-&gt;?/0 PP uapod ivi ua uotouaiai vjn

91 13

:oujaiqo ns b UBqspijo Bjunf bj ap p
ap sajuB snaja^j; BjBáBj^ bj apsap 'ojsoáe ap
uoisiuio^ bj anb uo^apiq sojuaiiupajuooB sojsg;

(I) 'jop^^aíio^
ouozojqo soj 'sajuanbutjap pioajjoqo soj outoo isd X 'o^ifauaq ajuautosou
-auag sa ottods^
uapao osioajd sa anb jvjnuiisip japod ou ap otqou
oj anb svw opanb saj sou Xotj X ojjnS^o ns ptJauad opiuos oidojd ns uo3n

sauopisodsip sb[ ubo
D{ anb souiinaaj 9ojsnf %o\ na Binajqoad p aaod Áajai ^ 1^
•SB^uay ap so^ai^d so^ b ^jua.ij op|iqe^) jap
bj ap otjjj jod opBoipui a^uaiuBsaadxa ja uod ojunf 'sajiy
ouang b oapj^qiuoq ompjn jap zibj b opsa^uBjd ^a omo^ sa^uaiaaj
8Oiuauniiuasaj aouaui bj opis aaqsq aqap ou ojja BJBd oij^j opiuaj
opnd anb sauozBj sbj ajju^ -pBptJoinB ns ap BjoBuiaadns bj
jb anuas jaoBq BJBd uoptsodsip BpiqaauoDaad Bun sfajjaj
anbjod ajuBsaaa^uT ajuauíBuins sa Á^uij^ ^a oip anb Bjeandsaa Brj

:jopaouaA ojcn^nj ap uopisod ua eqBoojoa as sa^uBuosijjB somuuaj
ua —inbBnjj ouioa oAispap Á ojajauoa oqaaq un ap osn opuap^ij—
JopBuaaqo^ ns ap oipam jod 'oapiAajuoj^ Á Moujaiqo8 jowadns,,
BqBjnji} as saaiy souang :opjanoB un v jbS^jj Bjed ouiod uop^z
-iuouiJB ajqisodiui ap sauopisod sop UBijsixa japoSi^ ap buibjdojj
bj Á oijg[ b Bjunf bj ap sopcjndip soj ap uoiaBaiuntnoo bj
(0) ''' '-taoajad siauanb oun voijaqaj. oj ap optu"d oooj X
ououauiaj ja oX poxap 'OQAIVNHSá oaijnoo ousanu o Majos oxvd sozuanf
•sa sojjsanu souiajoyijdnjnut uoijupj oj ap ojoa jo sopiun X 'piuaa 'ja ap
somSas pmsa X ouodsg ajpviu vj ap uopjad ja joiojduii v sojjosoa piuann
rsajopuapip 'sapjaqaj soj ap uojjaqsd ja opm8as UBtqBq anb t^sazijajuiM
soj e uoisaauoa Bun jaoa^qsjga b buibjoojj ns ua Bq^^ajj 'bzbjj
bj ap sítp^piJojnB sbj ap ouiiub ja opuBjunsBjj 'jopBUjaqo^) j^
•a^Bquioa jap sajsioijo sajj^d soj uBqep as apuop ua sajiy souang ap
BjazB^ bj ap ojaumu un ap noisajdmpaj bj osndsip anb Bj^Bjcq Bsa ap

() ''3"A aV otonpuoo ja lod sopiSixip
opts uvXou aj asnjo ns ap anb syuiap soj X 'uo^uaiu ou^au ot¡ as anb ap
'oio-i jo ja opjtqn^ jx&gt; josod auStp as anb '^'A 3P ojuaiuiDjunXy ajsa a(vxan
:usajBSaj sbui SB^saiojd sb[,, uod ajuauíamaij o^njDuoo j

�proceder como lo hizo; premeditadamente provocó la situación; es
él quien se encarga de decirlo:
"Sin infringir estas, y comprometer mi honor y carácter, no podía en
tregar á VE. el pliego que reclama; y con este conocimiento di el paso
atento y generoso de manifestarlo á los Diputados del cuerpo que cité al
efecto por medio de mi Secretario, con cuya diligencia no dudaba quedaría
VE. satisfecho". (37)
Seguro Elío de la legalidad de sus actos, escribía:
"podra desde luego VE. dirigir sus quexas ala soberanía como lo pretexta,
quedando Yo igualmente en la propia disposición de hacerlo por mi parte,
á compañando con mi informe los insinuados pliegos".
Y le remarcaba enérgicamente:
"espero que V.E. se abstenga de repetir semejantes interpelaciones, y que se
ciña al desempeña de los deberes q.e las leyes le prescriben". (38)
Pero comprendiendo que el conflicto y los términos que usaba
en el oficio podrían tener derivaciones poco provechosas para la
causa de Montevideo, en el párrafo final atemperando el tono de sus
palabras decía:
"Llenando V.E. los suyos —los deberes—• y Yo los mios lograremos arrui
nar el espíritu de defaccion que es muy fácil destruya el buen orden esta
blecido. No demos al enemigo la horrible satisfacción de romper con
inuestras manos los lazos de la prudencia, moderación y concordia que han
• sido y serán para el, la barrera mas impenetrable. Sepamos vencernos para
vencerlos y trabajemos cada qual según sus arbitrios y facultades para con
seguir un mismo objeto, qual es, y debe ser la salvación de estos preciosos
Países". (39)
En su contestación el Cabildo enfoca el problema desde un plano
diferente al del Virrey; fundamenta principalmente sus motivos de
agravio en el ataque que ha hecho Elío a sus derechos individuales
en tanto que el Virrey, como vimos, encaraba el tema desde la po
sición de sus derechos de gobernante. Decía el cuerpo capitular el
29 de agosto:
"Jamás creyó el Cavildo que los t.pos en que empiezan los hombres
á recuperar su liben, se le negara atodo un cuerpo representar sus d.ros.
Tampoco imaginó que pudiera ser recomendación importuna e indecorosa,
ni interbencion incompatible con las funciones de su Ministerio reclamar
un dr.o q.e franquea la ley al más infeliz Vasallo. A VE. no puede ocul
társele que son tan sagradas y reiteradas las disposiciones sobre conservarse
intacta la correspond.a; que hace comunicarse una regiones con otras y los
ciudadanos entre sí, que a no ser el grande ínteres q.e tengan la religión
y el Rey en retención y apertura de unos Pliegos para descubrir una infi
dencia, no hay persona de cualquier grado, prerrogativa, o dignidad que
sea, que pueda (alterar su inviolabilidad) ([violar este grande sac.nto)]
(37)Id., id.
(38)Id., id.
(39)Id., id.
— 210 —

con infracción del dro. de gentes, deviendo en los casos permitidos observar
las ritualidades prevenid^ Estos principios tan fundamentales parece que se
havian olvidado, pues una de las principales mociones de la Nación en
Cortes fue sancionar de nuevo su observancia". (40)
Pasa luego a tratar de levantar los cargos que le formulaba Elío
sobre la apertura por su parte, sin previo asentimiento, de un pliego
de los insurgentes:
"Como el lenguaje de VJE. supone en esto un delito, para justificarse
no estará fuera deproposito hacer ver á VE. que ni ha havido tal crimen,
ni materia sobre qué recaiga". (41)
Además consideraba el Cabildo que su actuación pasada era lo
suficientemente clara como para que no pudiera dudarse de sus sanas
intenciones.
"Según los Papeles públicos, o Gazetas de Buenos Ayres, —agregaba—
y según todo lo que ha podido descubrir la perspicacia de VE., al AyuntamXo no sele han dirigido sino tres oficios: dos de los gefes de los insurg.tes y sitiadores, y el último de los diputados de la Junta de B^ Ayr^
a bordo de la Fragata Nereus de SM.B., quando se aproximaron a este
Puerto deseosos de conferenciar con VE". (42)
Refiriéndose al oficio que le enviara Artigas el 21 de mayo
"que exigía del Cavildo la revicion de la Plaza haciéndolo responsable como
á Padre de la Patria por los estragos y horrores que causarían sus Armj
vencedoras por la desgraciada acción de las Piedras: —decía a Elío— VE.
los recibió y abrió, hiñiendo dirigido a este AyuntamXo". (43)
Yanotaba que el oficio de Artigas del 25 de mayo
"que se reducía á pedir los equipajes de los vecin.s que por sospechosos
fueron expulsados de esta Plaza el 24 de Mayo, es verdad que los recibió
el Cavildo, y también lo es que al t.po que VE. dirigía un Ayudxe a re
clamarlo, encontró éste ados Capitulares que se encaminavan á instruir á
VE. de su contenido".
Por último
"El tercero, y que ha dado mérito á reclam.r el Cavildo sus dr.os, con
tenia la solicitud de los diputados para q.e el Cavildo concurriese a la
conferencia".
Yfinalizando:
"El segundo y tercero, no ablan de la rendición de la Plaza; y el pri
mero lo recivió VE. ¿Cómo puede pues afirmarse sin equivoco que el
Ayuntamio sin aviso y consentim.to de VE. recibió y abrió un Pliego del
Ge fe de los Insurgentes, por el q.e exigía la rendición de la Plaza?
(40)Borrador del Oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Montevideo^ 29 de Agosto
de 1811. Archivo General de la Nación, Montevideo, Archivo General Administrativo, libro
560, fol. 60/3.
(41)Id., id.
(42)Id., id.
(43)Id., id.• ' • &lt; )
— 211 —

�— nz —
' ' ••-P! 'VI (^)
P&gt; 'VI (W
VI 'VI (I^)
•/09 "II '09S
ojqij 'OAnoJlsiuimpv jBjans^) OAiq^jy 'oapiAawoj^ 'nopBj^ cj ap jejsaa^ OAiqjjy -n8I 8P
oisoiiy ap 52 'oapiAa}uoji¡ "oij^ o oaptaaiuom ap opjiqv^ jap oi^ijQ jap jopojjog (o^)
¿ozdjj vj ap uopnpuaj vj mStxa a-b ja uod 'saiuagjnsuj soj ap afa^)
\ap oSatjj vn ptjqo X ptqioaj '^^'yi ap oj-uipuasuoo X ostao ms ofuiotun^y
ja anb oooamba mis asjouutfo sand apand outp^? '3'/f pmioaj oj ojaut
•ijd ja X ivzojj vj ap upiotpuaj vj ap uojqv ou 'ojaojat X opunSas ]¡¡,,
:opnBZT{Bujj j
•tcmouajafuoo
vj v asatjjnouoo opjtav^ ja a'b vjod sopojndtp soj ap pnttotjos vj rmta%
•uoo 'somjp sns opjitio^) ja xutojoaj o ojijaui opnp vu anb X 'ojaojat j^n

— 01^ —
•P! 'VI (6)
Vi 'VI (8)
'Vi 'VI (i)
[(apúvuS ajsa jnjoia]) (pepi{iqe[oiAnt ns jbjíijjc) opan'd anb 'vas
anb pvpiuHip o 'vajtoSojjajd 'opojS uainbjvno ap vuosjad Xou ou 'mouap
-ijm vun jiuqnosap vjod soSaijj soun ap vjmjiadv X uot^uajau ua Aa^ ja X
umSxjaj. vj uoSuai a-b sajajut apuviS ja jas ou v anb 'is ajiua sovvpvpnp
soj X svjio uoo sauoi^aj vun asjvaiunuioo aom¡ anb ivpuodsajjoo vj vijdíui
asjníiJasuo^ ajqos sauotaisodsip soj svpDjajiaj X sopvjSvs utn uos anb ajasjrn
-jnoo apand ou '^f^{ y 'Ojjosv^ ztjafm svui jo ^a^ dj oanbuvjf a^b o^jp un
joulvj^aj O1J3JS1U1 ¡^ n^ ap sauotounf soj uoo ajqpvduioout uoiouaqjajw tu
'osojooapui a vunjjodtui uovmpuauiooaj jas vjatpnd anb putSvuit ooodutvj^
•soj-p sns jviuasaidaj odiano un opojv vjv^au aj as -uaqtj ns joiadnoaj v
sajqutou soj uvzatduia anb ua sod-j soj anb opjtavj ja pXajo smuv[n
.•ojsoSb ap ^^
p JBjnjidBo odaana [a BJ^3Q "ajuBUjaqoS ap sóqaajap sns ap uoiais
-od bj apsap Binaj p ^qeje^aa 'soutia ouiod íÁ9íjxj^ p nb oíhbj na

•uoptuaruoo ns ap -^-^
jmjjsm v unavupuvova as anb sajnjntido^ sopo atsa o-ijuojua 'ojintunjo
•ai v arpnXy un oiSiuip "3^ anb od'i jv anb sa oj uatqtuvj X 'opjitin^ ja
oiqioa^ soj anb pnpiaa sa 'oXnj^^ ap f^ ja vzojj vjsa ap sopnsjndxa uouanf
sosoipadsos uod anb S'utoaci soj ap saívdinba soj Jipad v monpaj as anbn
o&amp;eva. ^p g pp suSijay ap opijo p anb qe^onB j^
(St) 'oTuiojunXy atsa o opt^iJtp opvayuiq 'o^qn X oiqioai soj
"^^ —OJJ3 ^ moap— :snupatj sd^ ap uoiooo opmovdds^p vj Jod svjopaouaa
s-vuy sns udijdstid^ anb s^jojjoij X soHvjjsa soj lod mjinj vj ap a^pn¿ p
ouio^ ajqvsuodsau. ojopv^iovq ozvjj vj ap uoiomai vj opjmo^ jap mSixa anbn

sajBnpiAtpai soqoaa^p sns e oq^ oq^aq Bq anb anbe^e p na oiabjSb
ap soAtjoui sns ajuaiujBdy^uijd Bjuaiu^punj íXajji^ pp [B a^najajip
oaB[d un apsap Bma^qojd p Boojua opjiqB^) p aopeisa^noa ns n^

sosoi^aud sojsa ap umovajos ej jas aqap X 'sa jonb 'otatqo owsiut un jmUas
•uoo ojod sapvjjnoof X soijjtquo sns unüas jvnb vpvo soiualoqojj X sojjaouaa
ojod soujaouaa souiodag •ajqvjiauadun svut vuajjvq oj 'ja vuvd upjas X opts • .
uoi¡ anb vipjoouoo X uotoDJapotu 'mouapnid vj ap sozvj soj sounui svjfsanu
uoo uadutoj ap uotoovfspDS ajqijjou vj oUtuiaua jv soiuap o¡^¡ 'optoajq
•ojsa uapjo uanq ja vXmisap Jtoof Xnut sa anb uotooofap ap njtjtdsa ja jou
•xnjjv soutajojgoj sottu soj o^ X —saJaqap soj— soXns soj '2'A

oíbiu ap -[^ p seSijjy ejeiAua aj anb oioijo ys asopuauípg

:epop

(Zf) '^ilA uo •^^i^a^afuoo sp sosoasap ojjanj
ajsa v uojnuiíxojdo as opumtb ''yfífS aP sna-ia^¡ vjoSdjj dj ap opjoq o
s-^Xy rg ap v%un[ vj ap sopojndip soj ap owijjn ja X 'saioptntis X sar^^ns
•m soj ap safaH soj ap sop :sowifo sai% ouis opiStjip unt¡ ajas ou ojwdi
•unXy jd ''g'/^ ap mooojdsiad o/ utjqnosap optpod vt¡ anb oj opot unías X
'saiXy souang ap svjazn^ o 'sooijqnd sajadDj soj un3an
•sauoiouajuí
sen^s sns ap aejepnp ejaipnd on anb bjeíI oinoo cjep ajuatuainaiaijns
o^ eaa epesed u^io^rnoB ns anb opjiqe;^ p eqejapisnoa semapy
(If) ^v8yooaj. anb auqos truavout tu
jm opiíitnf di/ tu anb '^¡'A 9 ja" -la^nu ojisodojdap vjanf yjvna ou
asjmoi^psnt viod 'otijap un ojsa ua auodns •^-/j ap atwnSuaj ja ouiojtt
:sajuaSjnsui so[ ap
o^aifd nn ap 'oiuaiuiijnasB oíAaad ms 'aiaed ns jod ejnijade B[ ajqos
J13 ^qB^nmaoj 91 anb soSjbd so[ jbjuba3[ ap jbjejj b o^anf bsbj
(Of) 'JM3UVtuasqo ns oaanu ap jovopuvs anf sajjo^
ua uoiDDf^ vj ap sauotoout sajDdtoutJd sv] ap vun sand 'opopiajo umaou
as anb aoaivd sajüjuauiopunf vn soidt^utid sois^ s-ptuaaajd sapDptjvntjj svj
iDtuasqo sopnyuixad sosoo soj ua opuamap 'sajuaS ap -oup jap uoi^^vjfm uoo

q[

sns ap ouoj [a opuBjgdma^B [buij ojBJj^d p uo 'oapiAaiuop^ ap esne^
b¡ c^ed SBsoqoaAOjd o^od sauoi3BAijap janai nejjpod oiotjo p na
eqesn anb souinuaj soj Á ojDijjuoa p anb opnaipnaJdnio^
(8) 'iiaqjjosajd aj saXaj soj a'b sajaqap soj ap ouaduiasap jo outo
as anb X 'sauotoojadjatut sajuofautas jpadaj ap vSuajsqv as 'ü'yi anb ojadsan
BqBOJBinoj a[ j
'uso9atjd soponutsm soj auijofui iui uoo opuouoduioo 0
'ajjod tut jod ojjaovv ap uotoisodstp otdoud j ua ajuauijvngi o^ ojruopanb
'vjxajajd 0/ outoo viuojaqos ojo soxanb sns Jiüiiip '^'A oSanj apsap tupodn
:BiqiJ3sa 'sojas sns ap pepijuSaj B[ ap oi^^
(l) \ftuoafspos -A
vtjopanb vqopnp ou vt^uaStjtp vino uoo 'otjojajoag tut ap oipaut jod otoafa
jo ario anb odjano jap sopvjndtQ soj v ojuojsafiuoui ap osojauad X oiuaio
osod ja tp ojuatuiioouoo atsa uoo X íouivjoaj anb oSatjd ja '3'4 o jvSajj
•ua otpod ou 'jatoojoo X jouou yoi jaiauioidwoo X 'svfsa Jt^uijfm wgn
:o[ai3ap ap eSjeana as namb [a
s^ ínoioBnjis b^ oooAOjd a^uaniBpBjipauíajd íozíq oj oraoo japaaojd

�infería:
"Sí por lo dJio no ha cometido un crim.n el Cavildo tampoco ha podido
cometerlo por falta de materia". (44)

Completando las bases de sus atribuciones el Cabildo encontraba,
en apoyo de su opinión, que si el Consejo de Regencia en ocasión
del problema carlotino había aprobado su conducta, y posteriormente
hasta concluyó mandando

El Cabildo reconocía sin ambajes la autoridad que en materia
de gobierno tenía Elío:
"No le ocurrió al AyuntamXo q.e el recivir Pliegos de los Gefes de la
rebolución, fuera eclipsar, o disminuir las Altas facultades de V.E.; pjr el
•contrario creyó que tanto por la Armonía que es la maior de las fuerzas,
qXo por el carácter de represent^ de un Pueblo q.e está haciendo los más
loables sacrificios ([y está]) dispuesto aderramar su san^re por sostener
los dr.os de la Nación y del Monarca, podia entrar mui bien con V.E. en
discusiones, q.e no serian indecorosas a su Alta dignidad, y aun contestar
por si solo a las barbaras propuestas de los Enemigos (acordado antes con
V.E.) ({pero siempre con anuencia, yde V.E.]) como lo tiene de estilo".

"que no siendo convXe la introducción de tropas Portuguesas; no lo per
mita este AyuntamXo. No puede pues VJE. negarle al Cavildo lo q.e le
concede el Consejo de Regencia; (q.do eso) (Vy sí]) en un punto tan delicao y grave ha podido tener intervención é influjo; no es fácil concevirse
por que sin transgredir, y perturbar las Altas facultades de V. no haya
podido el Cavildo recibir oficios de los Gefes de los Insurgentes, y con
sultarlos con aquel celo y energía q.e se está mereciendo los elogios de
toda la Nación". (47)
Pero donde la reacción del Cabildo ante las palabras del Virrey
se hizo mayor fue cuando trató la prohibición, que parecía quererle
imponer Elío, a que expresara sus pensamientos.

También más adelante:
"Ningún punto mas de estado y de Alto y Puro Gov.no no podia estar
reservado por las leyes al conocimXo é inspección de V.E. que el presente
en que directa y primariam.te se trata de saibor una parte imbadida del
Patrimonio del Rey". (45)
Pero todos esos derechos del Virrey no valían lo suficiente para
el Cabildo como para anular las facultades que le correspondían.
Concretando su argumentación sobre una posible prohibición por
parte de Elío de contestar por propia iniciativa las proposiciones
enemigas, argüía:
"Negar esto al Cavildo es negar a los Pueblos la parte que han tenido
en las gloriosas revoluciones de España. Es suponerlos unos meros instru
mentos del Poder, y no el mismo Poder, compatible con la representación
de V.E.; y es en una palabra anular las providencias que tomo este Ex.mo
Ayuntamiento de resultas de la Conbulsion del 25 de Mayo en que quiso
interesar la Capital aeste Pueblo: haviendo todas ellas merecido la sobe
rana apr ovación".

"Lomas terrible para el Ayuntamiento es que V.E. le prevenga que
se abstenga de semejan.s interpelaciones que equivale a lo mismo que a
imponerle un silencio degradante, como si representar un Cuerpo tan digno
sus dr.os, fuera un insulto, un atentado, ó un Crimen".
Y aferrado en sus propósitos insistía:
"Concluye el Cavildo, reclamando los referidos documentos, para per
petua memoria y constancia en sus Archibos, y para que los representantes
de la Posteridad bean el mejor modelo del Eroismo y Patriotismo, ponién
dose en sus Actas las contestaciones que devieron dar y no pudieron dis
minuyendo de este modo sus glorias". (48)
Cómo se resolvió el problema no lo sabemos; pero a una tran
sacción debe haberse llegado cuando el Cabildo no cumplió su esta
última disposición, de dejar constancia en sus actas del incidente.

Y señalando una contradicción de procederes del Virrey sostenía:
"Si V.E. cree que esto es atacar mas, y mas sus altas facultades; y
traspasar el Cavildo los limites de su Instituto, y funciones no comprende
este consejo a que ha sido citado por V.E. para hoir sus votos en las Ocu
rrencias del dia. Este procedimiento no ha podido ser un acto de mera
urbanidad y ceremonia, porque sería ocioso hoir el sufragio deunos asis
tentes que ni podrán mover ni decidir.
Mas q.e acto de urbanidad el Ex.mo Ayuntam.to ha estado persuadido
que su intervención es un acto (de rigurosa) justicia, y que podía (recla
marlo) ([concurrir'^ ) sin infringir los poderes e instrucciones, y sin com
prometer ni el honor ni el carácter de VJE.". (46)
(44)Id., id.
(45)Id., id.
(46)Id., id.

(47)Id., id.
(48)Id., id.
— 212 —

213 —

�SIS —
— ziz —
Pl "PI (8t)
Pl "PI (¿t)
"P 'Pl (9)
Pi "Pl (S^)
pí "pi (n)
(gf) ;,'^'A aP J^V&gt;t&gt;J00 ja tu jouoy ja tu jajauioud
•uioo uis X 'sauoto^Utsut a sauapod soj jtSutjfut vts ([MJjnouo^]) (o[JBtn
•B|39J) tnpod anb X 'oinjsnt (eaomSu ap) ojov un sa uppvaajajui ns anb
optpvnsxad opvjsa tn¡ oruimunKy owx^ ja pvptuDqm ap op&gt;n a-b svj^
tu jaaout
upjpod tu
sajuaj
•sjsd sounap otÜBjjns ja Jioy osotoo•jtptaap
vtuas anbuod
'muoutauaD
X anb
popjuoqjn
Bjatu ap ojoo un jas optpod mi ou ojuatuttpaoojd ajsg -mp jap svtouajj
•noQ soj ua sojoa sns Jtou ojod '^~A •""' ptto opts m¡ anb v otasuos ajsa
apuajdtuoo ou sauopunf X 'otmusu¡ ns ap sajtuiij soj opjttiD^) ja jDSDd
X isapojjiuof svjjo sns smu X 'smu jbddjd sa ojsa anb aajo '^A tn
:Btuajso8 Aaiiij^ pp sajapaaojd ap u^io^ipBJjuoD ^an opae[eaas j

•ajuappni pp sbjob sns n^ bioob^suoo aefap ap 'uopisodsip Btnpjn
Bjsa ns oi{dumo ou opjiqB^) p opnena opBSa[[ asjaqeq aqap uoioobs
-ubjj Bim b ojad ^soiuaqes o[ ou Biua[qojd p oiA[osaj as 00103
( •^smjojS sns opoui ajsa ap opuaXnutui
•stp uojatpnd ou X jop uojataap anb sauotoDisatuoo soj so%oy sns ua asop
•uaiuod 'ouispoiJtoj X oiusioj^ jap ojapow jolaui ja uvaq poptjajsoj vj ap
sa%uo%uasajdaj soj anb vund X 'soqttfojy sns ua viouoisuoo X otjouiaut nnjad
-^ad vjod 'sojuawnoop sopijafaj soj opuvuivpaj 'opjinvj ja aXnjouojn

•uUOt3B(lOJdB
OtlBJ
•aqos ry¡ optoajaut snjja vpoj opuatuBU :ojqanj ajsao jmtdDj
o^ josajajuj
ostnb anb ua oXBj^ ap ¡^ jap uoisjnquo^y vj ap sBjjnsau ap ojuatumiunXy
ourxg atsa outot anb soiauapiaoud soj jojnuv ojqojod aun ua sa X í'^'A ap
uotoBjuasajdaj bj uoo ajqtp&gt;dwoo 'japoj ouistui ja ou X 'japoj jap sojuaut
•njfsut sojaui soun sojjauodns f¡¡ •ouvds^ ap sauotonjoaaj sosotuojS soj ua
optuaj ubu anb auod bj sojqanj soj o jBgau sa opjttiBj jo ojsa joi

sanopisodoid sbj baijbioiui Btdojd jod jBjsajuoo ap oq^ ap
jod u^ioiqiqoad ajqrsod Bun ajqos uoiOBjuamnSjB ns o
'neipuodsajjoa a[ anb sapBj^noBj 8Bf jB[nnB ejed omoa opfrq^^ p
BJBd ajuapijns o[ ubijba ou k^uxj^ pp soqaajap sosa sopo} OJ9J

:Bjjsisni sojisodoíd sns ua opBjaajB j^
-^uaiutj^ un o 'opojuajo un 'otjnsut un vuanf 'so-jp sns
ou^tp uoj oduan^f un jco%uasaidai ys ouioo 'a^uvpvjüap oiouajis un ajuauoduit
d anb ouistut oj v ajvatnba anb sauovmjadjajut s^uvt^uias ap vSuajsqv as
anb vSuaaa^d a\ "ij'^j anb S3 ojuatuiojunXy ja vjod ajqiuaj SBUior¡n
•sojuainiBSuad sns BJBSaadxa anb b 'oij^j jauodmi
a^jajanb eja^aed anb 'u9piqiqojd bj ojbjj opnen^ anj jcoábui oziq as
í^ap SBjqBpd sb[ ^jub op^iq^^ ¡ap uoioo^aj B[ apuop oía^
(¿f) -upion^ vj vpoi
ap sotSoja soj opuai^aiatu visa as arb mSiaua X ojao janbv uoo sojjojjns
•uoo X 'sajuaSunsuj soj ap safaff soj ap sojyifo Jiqpau opjmv^ ja opipod
oXoif ou '^'j\ ap sapojjnoof sojjy ^o^ jmqjmj^ad X 'uipajUsuvjt uis anb jod
asuiaaouoo jpvf sa ou íotnjfut a uoiouaaiaim uau^j opipod m¡ aavuS X 000
•ijap udj oiund un ua ([ís ^]] (osa op-b) ím^uaSau ap oíasuoj ja apa^uoo
aj a'b oj opjiav^ jr&gt; ajmSau '^A sand apand opj •oruiv^unXy ajsa viiw
•jad oj ou isvsanSnuoj svdoj} ap uoioDnpoujui vj arauoo opuais ou anbn

(íf) V^iT
Ia? otuoutujoj
jap optpoqutt ajjod rnin uoqjos ap oiojj as aruioiioutiid
X Bjoajtp
anb ua
ajuasajd ja anb '2'A 9P wtaoadsut a oruitoouoo jv saXaj sbj jod opoiuasaj
jBjsa oipod ou owaoQ ojnj X ojjy ap X opvtsa ap sbui o/und unSut^¡n

:ajuB[apB sbui nai
\tojtjsa ap auati oj otuoo ([•^'A 9P•^ 't^^uanuo uoo ajdutats o jad]) Cg1^
uoí s^ine opcpjo^B) soStuiau^ soj ap svjsandoud sojoqjoq soj o ojos ts jod
jojsatuoo uno X 'pvpiuüjp otjy ns o sosojooaput uoijas ou a'b 'sauoisnostp
ua '¡[A uo va11 }nm JOJjua otpod 'bojouoj/^ jap X uowb/^ oj ap so-up soj
jauatsos uod ajsuvs ns joutvujapo ojsandsip ([Bjsa X]) sopijtjoos sajqooj
sbui soj opuatJBif Bjsa a-b ojqanj un ap s-jtuasajdaj ap jajopjoo ja jod orb
'sozjanf soj ap joiout vj sa anb muoutjy oj jod o%um anb pXajo otjojiuoo
ja rd i'g'A 9P sapojjnoof smjy soj Jinutuistp o 'josdtjoa ojanf 'uptonjoqai
oj ap safaQ soj ap so^atjj Jtatoaj ja a-b oj-uiojunXy ^ ptjjnoo aj o^¡n

:ojfg[ ejnai oujaiqoS ap
BiJajBin ua anb pepuoine B[ safeqme uis epouoaaj op[iqe^) [^
opuBpuBui o^npuoa e^seq
a^uanijoija^sod A 'BjonpuoD ns opeqo-ids BjqBq oapo^jea ^uiajqojd [ap
ua Bpna8a}j ap ofasuo^ p ís anb 'uoiuido ns ap o^ode na
sanopnqu;B sns ap saseq sbj opne^a^dnio[)

'oiJajoui ot¡
ap ou
otjof
jodoj
ojjatatuoo
opipod 011 oooduiBj opjtaoy ja u-uiijo (tf)
un opjiauíoo
ou-p
uod tn

�— sis —
'886 "^?^ 'Z o'a 'II '* *
íl^ x ooiboxsiq oi^xix
•shi i^a vxsiAag na 'o&gt;;^ jaiat&gt;x -o^j la
jap vtouapuodsajjo^ :ivimv3 oavxsíij)
'II8I aP ^qin!1S "P 91 'oap¡Ainoj^ -opo
aP -";ílí 2o !Í3 aP "P^^O (8)
"09^"8Z o'n "?!*•
-rQ opBAjasag 'sajiy sonang 'jBtioi^B^j; 83aioi[qig na 'g^ i gg o'n oapiAaquoj^ ap BjazeQ
•1181 p ajquiajias aP o'l 'oapiAajuoj^ -íoj/jo^ XI op^.way 'BJjaig Í13 3P otoifo (¿)
"886 '^?11 'Z o'u 'II "' 'AVn^naQ isa o^mvh3O30 a o^iaoxsijj oximii
•ski laa YisiAag na 'oj;3 uamvx -od^ ^a-ui/i ;ap viovapuodsa^^o^ :ivMiTrv^) OAVisn^)
'II8I aP ejquiaj^as ap 91 'oapiAaiuoj^ •opvisii ap ojjsitiij^ jo oi^jf ap otoifQ (9)
'01 'S 'I 'X '.^H8I-0I8I ^inaiJO
BpnBg,, 'feuopBj^ onjaiqo^ 'saiiy souang 'sutinaSjy nops^^ b^ ap ¡e^aua^ OAit^jy 'XI81 3P
o;soíy ap ¿j 'sajiy souang •oua¡ai¡oiff¡ o taji^ solíang ap mun[ dj ap opijQ (^)
Cí?/I 'ttoijvuotonjoa9jí ouuaiqoff opvnmsui pp vui^jstg jnfüf ja nuois
•noo anb sbjdiu soj jtpadwi tund ^jqisod opijjüd ja opoi ^vdos ap pnjnsaoau
o¡ Á 'satu^prud soipatu soj sopoj ap soi^uvisunourj svjsa ua vSjoa aiti suata
-aid 9ui oj^^nf) o; ap owiuiffl Jouag ouiispuajajx^ ja anb ua Jtjiqy ap ¿
ap sauapuQ sajvan sop soj X 'sasanSnuoj soijixnv ap uoisnupv vj aiq
-os
¡^'S 9P sauoiotsodsip souoa sajuasaud vaiqiuvj ojja vjvd opuatuaj
'Djunf vpiuajai vj ap dioud/sui vj ua ituaauoo ojuautout un apnp ou 'muauj
•xa popisa^au vun ap sosjnduii o ojos vpipad sDsanUnjjoj sndojj^ soj ap
ouotfjMt^ ojjsanu ua vpojjua oj jujiíta X saswd soisa ua uapio uanq ja X
'zod vj ^aoajqmsaj. ap oiuauirujsui ua jas oi^ifuoos jnuosjad Jatnbjonb ap
vjsod v aiduiais opoasap ai{ lat^vim X jouo^ oidojd 1111 uod anb o^n
¡UOISIOOp ^j JBUIOJ B UOJ9IA
-oui o[ anb sesne^ sb^ ^p BifdmB SBtn uoisj^a eun ep otj^ 'opejs^ 9p
OJ}siai{\[ [B ajquiaijas ap 9^ p oiau^ anb nmpaejomaui ¡a u^
(L) '.P^ÍI0 ^PudjS janbo uod sot/oat/ so^ifauaq X
SDSojauaS sviu sn¡ sauorjpodoud a sotuvjaaj stw saoan svjuvj oputoajdsou
•aui X opipuajosap daui^ sauXy souang ap ouuatqof) ja anb ap muí vdjno
sa o/^¡ 'sastvj sosoiDajd sotsa ua sojutnS^suo^ vjvd aqvs opunui ja opoj
anb oj atuauiajuossout opvCoqvij at¡ —ojuaiuivjquiou ns sajjvjtunuioo jv
X opaaaoy 'vjjaig o tnoap 'anbuod vjun[ vj ap optpad jo opipa^^o
ojtjqnd oSatoos X 'uapio uanq jap soidrjuud uod ajuouiyn
:83UOZBJ 8B89 3p 8BUll[B
¿Bjunf B[ BjoBq ^\ anb sanoroisodojd bb[ jjo b a^jtppap BJBd ojjg
anb soAi^oni so\ uojanj sa^Bn^? "oi[nf ap g-[ ja Bjunf B[ b uapqoíj^
BjaijunsBj; anb sauoioisodojd SBpi^u sb[ ajqos jas uis jbjbjj b asjiu
-aqB \tb iCajJi^ ^a ua oiqrasa nn ooijiuiiis uopBjdaaB B[ us
UBjanj jB^idB^ bj jod sopiuajsos ^soidiouud,, soj opu^no uny "s
sonang ap baijbioiui Bim jB^daoB b ^iíinij as a^sa anb onis 'ojj^ ap
—a}uani{Bjano8 auaijsos as ouioa— oíSjns ou npirniajr bj ap Bapi bj
anb SBpnp e jB@nj uis 'ajaijur as sop^uoisimoo sns b sauoponj^sui sbj
na Áaiii^^ ja ajuauíBsajdxa aoip anb oj ap Á SBjqsjBd SBjsa aQ

i^qig na 4ll*8I 9P oi^oSy ap

— nz —
889 *?^ 'II
II ''
' "•'!'
'!' " '^aJi
ap si
"XI8I P oisoSy ap ZZ PP -&gt;!V 9&lt;&gt;o^ng"889
ap Biaza^) bj
ap [BUojip^ (f)
socang
•89 "¿¿d 'II ") '"ira -o 'eaJiy eooang ap Bi^zu^) -ust ap oisoSy ap
y ong ap Bi^zu^) ust ap oisoSy ap 8f
^sajry sonang ap sz eijo^ iBa^f 'rnta^ip-t^ o sajty
souanff ap vjunf oj ap oioijq (g)
•989 -d 'H -j '-jp -o 'sajiy eousng ap BiazBg -n^l ap
oisoSy ap 81 'U?I88 orm^^jag -sajiy
souang ap v¡un[ bj o puajaifoi^^ ap ototfQ (^)
/
^í
'"1P ' 't,SB^PJyn :vaaHaj -11^ •09^"8^ o'n n9!DMJÍQ opBAjasag 'sajty
sonang (^BaoiJB^[
i^q
na 4ll*8I 9P oi^oSy ap [ \^p BiJBnipjOBJix|^ oapiAainoj^ ap B]az
•"3 "IISI 8P ojso^y ap
'oapiAaiaoj^ -ossoj i. zajaj 'saunj o oi/^j ap opi/g (I)
Bjanf bj ojsoSy ap ¿jj ja —z^a jbj SBpBjua^aaoB o— 'ossb^ á zaaa^
'saun^ ap oiAua ja uojbaijooi anb sauozBj sbj ua opuaijsteja^
•jBjidB^) bj ap sajuBjtqBq
soj ap 'osuai eÁ 'órame ja U9 Biouanjjuí Bjaap oppaafa i^q-ei[ anb
auaij jpns BjpBnasa bj ap uoppB bj BjauBui jainbjBna ap
jbjBna
i saiqnms soj

(fj '„&lt;&gt;;/ ^ap
vjjuos soapnoasuo^ sojotf ¡ jod opiuaisos
X ' saXajaxad

oSanj
anj uppBisajno^
uppBisajno^ bj
bj ap
ap sandsap
sandsap Baajaq^ij^
B
j un
n anj
onj
-^aja anb oopjBqmoq ja 'saiiy souang ap BjazB^j bj ap jpap jy
\fiuipjnajsa
otjnfanbuoo
ap 91
jap uopms^juoj ns p zaa opunSas Xou aua-i faj. ^s()
otu^iqo^
'uoton^ifijDi vaanu r&gt;\ vas ou anb 'ojoafa ojío Jtuns apand ou 'ozit¡ svj anb
afax jap aiuvd uod jnuotoou ojuauivpunf unSjo ua oXodo uts X íotsntut svui
oj Bijas ouuatqoS jap pupiuSip oj v sosouooapui ajqos —vuajauoi^^^ o v^unf
vj mpuodsau aj— oposod jap c¿ jap sauoi^isodoud soj p opuauafap vqn
pjj sa^uBfacuas jBjdaoB b —BqBsaABjjB anb Jod sapBj
sbj ap JBSod e— Bjsandsip Bqeisa ou sajiy souang
(Z) ',,-iouado ouod uotomsatuos ns ouadsa
ojos anb X 'uoistui vqotp tui ap sojnottuo soutsiut soj oiunf 'vutox^ vj p
ojtdaj. anb oj uod i-^ • ap oSuat ojja vuod anb sauapod soj ap pniuia ua
'oposod ouiixoud jap &lt;;¡ ua aoru anb uptoouiiiw oj ap sauoiotsodoud soj uoon

ou ap

j as ou is sapBpijiisoij sbj japuadsns
jap uotspap bj Bjunf bj b BjjjaApB 'uajag uijue^aag ja

apsap^p^
^ip^ ojsoás ap gj ja A uoaaijJBdiut as sauapjo
(I) •ttuot0Duiitm opoi^ oj ua aStxa as anb oj uoo uijd
-luna ou ap souaut v 'ounSijo otxataud uoo sojutduinuuajui ou ap X 'sauotoou
•ado sns o^isoud anb ap uapuo wp aj ajuojsut ajsa ua uainb o 'ouajauotj^
ja^uy uon[ •(] Jijng ouponos^ v¡ ap ajuopuowoj ja uod sauapod siui uo^
sovoau sauoptsodoud soj v auadtuajo as ou otun[ vposaudxa oj sou$uaiutn
'Btuaisis ns ua sauopBAOuui
bijbi[ ou anb oqoip Biq^q oi^^j BpBÍBquia bj b Bisandsaj 0U103

(9) 'sajvuoiovu oidioviud ap ofvq
uoi3Dijjouooad ap saoootfa soasap opunjuajvdo vsoisiuio X jmuaq vtouajaf
•uoo vua uod opuvjsui awuoptfo v vjunf vj otajoa ojso^o ap ¿^ jg,,
•ajqniai^as ap g\ ja opcjs^ ap ojjsthtj^ jb oíAna ojj^j uoisitu bj ap
anb uoiaBjaj bj ap 88abjj b souiaqBS opiua^uoo ns ap ojad 'soma^onoa
oj ou sajiy souang ap oujatqoS ja oi^iuiaa anb ojnauinoop j^
•(5) oapiAajuoj^
b soioijo soun ap ojAu^ ja ajqísod Bjaioiq anb Buajaqoij^ b ojpxjos

•pBpiJojnB ns ap ojuaiiaiaouo^aj
un b asaiuiApB as on sajiy sonang sbj¡u^iui bbaijbibjj na jbjiuo BJBd
^ajJi^ jap uoioisodo Bpippap bj uoo uojBaoip Bjunf bj ap sopBpvua
soj anbjod opBSBOBjj Biqsq ossbj A zaja^ 'saunj ap uoisitn vj

aa
IIIA

��la Nación, Montevideo, Fondo Ex Archivo y Museo Histórico Nacional, Caja 8

¿Eran reales estos recelos que decía tener EIío hacia los portu
gueses? La actitud del Virrey aparece —en los hechos exterioresalgo confusa. Las relaciones que en esos momentos mantenía con el
Jefe portugués eran aparentemente cordiales; apenas terminada la
última misión de Buenos Aires comunicaba su resultado a Souza; su
secretario Esteller continuaba sus actividades para aunar esfuerzos.
Pero a pesar de ello Elío no tenía absoluta seguridad en los futuros
movimientos del invasor; algo de esa duda se desprende en el ya
citado oficio al Ministro de Estado:
"Aunque estamos persuadidos de que procederán de buena fee, —los
portugueses— y bajo la inviolabilidad de los pactos sagrados... dispuse
sin embargo a precaución mandar por las costas de Santa Teresa y del
Uruguay dos oficiales prácticos, honrrados y de conocimientos en las Cam
pañas, que condujesen y entregasen al General Don Diego de Sousa los
Pliegos, que en copia... incluyo á V.E. con el designio entre otras cosas
de darle todos las avisos y noticias conducentes al mejor orden y arreglo
en los conocimientos de sus Tropas y a la seguridad de sus disposiciones
Militares, exigiendo también estas mismas del precitado General para pro
ceder conformes y de acuerdo en todo en los planes, medidas y operaciones,
como que tienen su Tendencia a un propio objeto, y es el medio mas
aparente para evitar un compromiso". (9)
También tuvo que influir en la determinación del Virrey la si
tuación en Montevideo. Los inconvenientes —ya expuestos— de la
Plaza no se habían atenuado; por el contrario, los ininterrumpidos
cinco meses de sitio habían agravado las dificultades. Además la en
trada de las tropas del Brasil se traducía en el momento en un sim
ple apoyo moral, sin consecuencias en el orden material; sólo signi
ficaba en los hechos un peligro para los insurgentes, pero no un
beneficio directo e instantáneo para Montevideo. La Plaza seguía
soportando el ataque de los sitiadores; del 15 al 18 de agosto sufrió
un bombardeo sostenido de día y de noche (10).
Como prueba de las privaciones puede tomarse la orden que Elío
impartiera el 24 de agosto a Vigodet mandándole que para solventar
las necesidades urgentes debían pasar a las Reales Caxas las rentas
de los individuos que se hallaran en extramuros (11); igual aserción
corrobora el oficio que con motivo del problema de la instalación
de la Real Audiencia en Montevideo, ordenada por el Consejo de
Indias, le dirigiera a éste Elío; al darle las "justas causas" que lo
habían obligado al no cumplimiento, establecía que su implantación
era innecesaria y perjudicial porque la hacienda resultaría gravada
sobremanera y no se contaba con el dinero suficiente y si se exigiesen
más contribuciones al Pueblo
(9)Id., id.
(10)Noticias en Gazeta de Montevideo del 20 de Agsoto de 1811. Biblioteca Nacional,
Montevideo.'
(11)Ofició de Vigodet al Cabildo de Montevideo. Montevideo, 26 de Agosto de 1811.
Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 568,
fol. 53.
— 218 —

"Estoy seguro —decía— que los vecinos se retraherian de contribuir
para este principal objeto -—el sostenimiento de la causa— creyendo que
sus erogaciones se invertían en mantener empleados inutlies". (12)
Mientras tanto en el Paraguay se operaba un cambio en el go
bierno: el establecimiento de una Junta independiente que dejaba
a Montevideo más aislado aún de gobiernos fieles al Consejo de
Regencia.
Estas deben haber sido las razones que llevaron a Elío a aceptar
la proposición que recibiera la tarde del 31 de agosto (13). Y el 1.
de setiembre comunicó a Don Miguel Sierra, Don José Acevedo y
Salazar y Don Antonio Garfias que había •
"resuelto nombrar a V.EJi. para que ala mayor brevedad pasen a la Fra
gata de S.M.B. la Nereus á la Capital". (14).
A dos de los emisarios de Montevideo ya los hemos visto actuar:
a Garfias como secretario interino del virrey, desde la partida de
Esteller y a José Acevedo y Salazar —Oydor de la Real Audiencia
de Chile— desde las primeras tratativas con la Junta de Buenos Aires.
Ocupándose de ellos dice Mateo Magariños en su carta a la que tantas
veces nos hemos referido:
"En mis anteriores te he dho. alguna cosa del Oydor Acevedo, y te
repito, q.e no se fíen de él p^ q.e es un botarate indigno de la Toga;
y q.n graduó por un mozo de juicio y buenos y leales sentimientos es a
Garfias asesor de la Precidencia de Chile,... he tenido con el dos confe
rencias, y me ha agradado, y su opinión la aprecio; pero de Acevedo, si
estubiese de hum.r te contaría mil anécdotas, q.e te servirían de divercion,
y de conocer sus ningunos principios, pues hasta criminal es que se le
tenga dado facultades jusgar pues ni save lo q.e es Histituta, ni hq salu
dado un libro de LL. y solo quatro Gazetas q.e todo lo toma por el rabo,
y solo es un charlatán de Cortes al paso q.e sus Hermanas y Madre me
merecen toda consideración y respecto". (15)
En las correspondientes instrucciones, el Virrey autorizó a los
comisionados
"en toda forma, persuadido de que sus conocimientos, patriotismo, y zelo
por el mejor servicio de su Majestad, y bien del estado, cooperarán del
'modo mas satisfactorio al desempeño de su comisión".
(12)Oficio de Elío al Consejo de Indias. Montevideo, 31 de Agosto de 1811. Copia en
Archivo General de la Nación, Montevideo. Adquisición M. Falcao Espalter. Caja 2.
(13)Oficio de Sierra, Acevedo y Garfias a la Junta de Buenos Aires. A bordo del
Bergantín Belén a la vista de Buenos Aires 2 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo
Extraordinaria n. 39/40, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, nú
mero 28.260.
(14)Oficio de Elío a Sierra, Acevedo y Garfias. Montevideo, 1. de Setiembre ¿le
1811. Gazeta de Montevideo, Segunda Extraordinaria n. 39/40, en Biblioteca Nacional,
Buenos Aires, Reservado Dirección, n. 28.260.
(15)Carta con anotaciones diarias... [Mateo Magariños]. Cit. Archivo General de

— 219 —

�— TSÜ —
•P! "PI (I?)
'WOtS "&lt;I '.JI8I
•0181 8OV,, "AI "X 'AI a!JaS '¿Z6I ^i^\ souang '^i\y souang ap opiiqe^ opraimu^
Ip sopjanoy,, "oopBN l 9P IBJauaf) OAiu^y 'ngi 9p ajqmapag ap j jap Boy "Ti 0-u
;0I o'a 'S V 'I '0 'X S \^H8I-0I8I IBJU!JO BPUBH,, Inoi3j^ oujaiqo^ -sajiy souang 'sup
-uaSjy nopBj^ bj ap jBJaua^) OAiipjy 'XI8I ^P ajqmaijag ap g gaiiy souang dp ez3^S)jo^[
¡ea^ '%aia^ X ossvj 'otsso^y 'saun^ X 'svtf^n^ X opanaoy 'vuaig aitua opjan^y (02)
'09Z'8Z o'a 'noiDDaj¡a opBAjasajj -sajiy souang '(buoiob^ B^aioijqig ua 'ot/6 o'n 'BTJBn!P
-jobjix^ Bpan^ag 'oapiAajuoj^ ap bibzb^) *XI8I aP Z ajqmatjag *ua[ag p *J^'S ^P ujiuB8.iag
jap opjoq y 'saixy souang ap viun[ bj o soifjD^) X opanaoy 'vjjaig ap ototfQ (6)
*09^8Z o'u 'uopDajiQ opBAjasay -sajiy souang 'pjuopBKj soa^oiiq
-i^ na '0?/6 o*a BHBU!PJOBJ^^3 span^ag 'oapiAaiuo^ ap biszb^) *{X8I 3P ajqmai^ag ap ^
483jiy soaan^ 'SDtfjD^ X opaciaoy 'ojjajg d saiiy souang ap ojun[ vj ap oiotJq (81)

(IZ)

-IQ opBAJas^jj -8j;y soaang '[ouops^ Baaior^qig na 'Qf/6t o'1' BJJBnrpjocj]xg epan^ag
'oapiA9iuoj^ ap ujazB^ 'II8I 9P ajqiaaiiag ap z '^aiiy eouang ap bisia b[ b
u^[3go'B
auuG^jag
'09r8Z
"?!"
[ap opjoq y -sajiy souang ap viun[ o¡ v smjat&gt;¡) X opatiaoy 'ojjatg ap moifQ (¿[)
-ssjiy eonang '[Baopdfj soaioi^qig '(^^/^^ o'n BiJBuipJOBJlií^ Bfiun^ag 'oapiAaiuoj^ ap BiazB^)
'09Z'8^o o'a
•[181 ap ajqnia^ag ap o'i 'oapiAaiuoj^ -svi/jd^ X opaaaoy -ojuaig
ojj^'?í^aaJ!0
ap opt/Q opBAjasa^
(90
y juaig o ojj^ ap opt/Q (
^^7^ 'aDJouDdsa uotovu vj ap X 'X
'Xa^ ¡ap mota jas jo ojjnsau oj¡a ap anb
sajajuí apuojS ja uod sotuaiuiijuas ap poptuuofuoo vj anb smu souioasap
vpvu anb '2'A VJ0H psap opuojxajojd djjbij ua -g-^ jouoiojodojd asaip
•nd anb Djatnbjon^ sa oj uauivwip ojjsanu o anb 'sajuatuaauoo X jpn smu
oozajod aj anb joSnj ja ua X 'ajquiou 'y/i anb uormpuhq vj ap upiun
ua uoisiiuo3 vjjsanu ap ouadutasap jo uapaaojd vjvd '¡¡'^ ap osiav ]an

sopojsafiUDUt o^uaj saj anb 'svapi sojsnf X 'sauot^uatut stut un^as 'S'S'A
uvjumpuoo as 'uoistuioo visa v octtvojai oujnoo anb smuap oj 'ajuawjoqjaa
w¡¡ ¡j¡

so\noyiiv soj unsaudsa anb oj ua oumuoo as 'npvjtpaui 1 mías
uomiaq\\ap trun ap sandsap t ^dottuuai soquio ap uotun vj uvjjijuo^ vind asjoj
•dopo uinjpod anb somuu?i p soipaui o^ auqos ^tjafuoo o oxpaooid asn

uopDJifpoj ns vuod 'S'S'A w&gt;^i}iwaj soj (91)
aui sopvfvuj
soj omuiuat
sopmpuo^
'aounuodo
jap ^f¡
ojjuap

'uo'L opuDuuaj vq x jap umovutuioQ vj o sajatf 'v^uatuy ap
soquto ap soijottiuat 1 sojqanj sytuap soj sopoj uo^ anb atuawjonSi "eucdsg
ap so^ uoa upiDDf^ ap odiart^ un ap vuijof A pvpiun nj ua 'rrpuadap ns ap
sojqanj so¡ sopoj -uoo apouooau as anb oüjoqwa ms vinjoap 'opmsa \rm%^o
ns ua opojjnoDf ariuajuojsDq oiaptsuoo as ou anb o\ vuud 'sopvjndiQ ap
SDjja o mquia 1 Duvds^ ap sajioj so; ap oiusiuit^ouooaj \ap o%unsv
•joduit a aaojjl ja aiqos uorjnjosai 1 uoiovjaqijap o¡ svijuiíiojj so^ ap
osajüuo^ jaP sJOíl i ^aonj ap pnjtuajd vj o vjun[ dj opuva^asa^ :0-f

esquíe jod
,.o'l opuoujaj u-q -js
ja ounjaqofj ouisanu ap oruitoouooaj jap up\or&gt;%sa%oid vua^uts svtu vjn
uoo 'uoisas B[
(OZ) •,^
umjn[ aso[ uop 'jq X 'osoj ?so[ uon[ uop 'jq 'oisso^ ap uiajo^ aso[
uop uq 'saunj muoSaj^) uoq uiq •••V}un[ oj ¿od sopouoisiuio^ sar soj^
uod opiA^juoj^ ap oiu^iqo^ pp sopBjndip so[
souang ^p Bza^jjo^ ^a^j B[ ua uoaaiunaj as aaquiaijas ap ^ ^^
•ojoap b bijbao^[ as anb o^uaranaop aisa ap aáans oiaoo g
ja ou A jj Bip ouisini asa ozi^aj as Bjamud Biauajajuoa b¡ 'soinaaaA
unáas 'anbaod uoiaBuiuua^ap B^sa ua uoiobijba buii oqni{
(61) 'uopopj03D mouauafuo^ n; ojDd miStsap sou -^-^ anb iv^nj jo jmsvd
d ajjanui ja ua souiauojsa 'a7uamjiis ounutnu vj ap aauo X xaip
: sopBuoistuioD so[ uojatpuodsaj odtnai; ap ^pipaad uig
(81) '.fljaaaj opo% ap '^'^'A -"^nSasv p ajuaiuaauoa mjo^sa oj uoa av^os un
pjDjadsa Bunumu ap mp ja apuop ajjanui jo oqujv ns p ''S'S'A au)*?saP atsa
v oiouaua/aud uoo anb ja o 'ozajouof o%sa ap vsoo oj tniouojsunajp svpot
íod X 'S'S'A aP poptpouioo oj vjod oidoud svtu ja vjun[ o; p opt^^und m¡n
anb

¡¡^ ap os
URíjBjadsa anb
a^eo
anb a^eoiuniuoa
A Bjunf B[ b sajBpuapojo sns jBjuas^jd e
aadB as sbijjb^) A ^bzb[b A opaAaay 'Bjjaig ajqmapas ap
[a 'sajiy souang ap bjsia A b[^ub [b 'uajog nijuB^jag p apsaQ

'ojunsv ajsa ajqos sojnotuo soj uajSa^v
as anb ojsousapvpijvuuof
osuadsns pjvjsa
•sajuatpuodsajjoo
soj anb
uoo
'vpuoq ojsa ap jap Dtuasau p 'sajXy souang uoo ojaüuojjxa jap oiojauioo ]a
ajqtj X oijpadxa apanb X 'auua-i as oanbojq ja anb oxvd X 'opuoiu tvt ap
ouojujaj ja ua aiuojapo osod un uap ou svsanSnuoj sodouj^ soj anb ojod
'uapuodsajjoo aui anb soj ojuauíoui jo Jtpadxa uaiquim o^ opuDjxajoud
'ouodutoo vj uoo ojsa ap oiojamoo X uotoooiunuioo vj auqtj opuoxap 'asof '
ap oáojuo ja oposod uauijau as ozojj ojsa ap vista vj o uojjou as anb sodout
soj X 'pvpijijsou vpot asao anb ouod unp ojjanbo aqap anb ajuouiutjat X ojvjo
uapjo Dun 'sdsoo svpoj ajuv 'pjiStxa as (1 o'j^¡ ojund ja) asoq vsioaJd oisa
ap oxoq jojojj X jviouajafuoo o auaicio as o/un/ opmounuo oj ?$ JJ,,

P ppidp

ouFou?, opunSas

zBd B[ jBjsnfB Bjed BUBds^ b sopBuorsiraoa asjBpuBiu ueuaqap
anb Bjaa[tjB}sa ounj[n jod ísajjy souang ap Bjun^ b[ b ojsaj•BAIJIU
p A
o^zB[aiY ap sauapjo sb[ b ÁBngBjBj p 'oq^ ap opiíBin p ofsq fBjuaiaQ
Bpaeg B[ ap [bjo^ p opuBpanb oiojaiuoo ap p^jjaqif B[ Bi^uanoas
•uoo ua asaioa[t[Bjsaj as A eaaiy souang ap oanbopq p assjnBAaf as
anb b uBjpuai —ajqmaijas ap g p soiuasns o^an[ iBiau.9 % na— UB[d
asa ap a[BjuaiuBpuiij sojund ecj -sapBpi[i)soq ap uoisuadsns Bun ap
asBq B[ ajqos sajiy souang ap B^unf B[ A ojf^ aajua uopBipain ns
ojsandj^juí BjqBq '}j *y "g 'oiunf ap soidpuod b anb souiia b^
• uuotoojaptsuoo ua tnw uauaj 'S'S'A ^pjaqap anb 'uojd oyojp uoo sauuof
•uoo sauotovjaqijap stut p X 'mdoo ouodtuooo anb ap 'ajua^a}/ adtouijj ^-^
ja jod otsandojd uojd jo souaui opuonb opouiooo as ou vjjanbo is 'sopoi
•ndtQ sns o 'ojunf opouotouaut oj uoo jdjvjj o 'S'S'A ^pjojwa oj^ j
:sajuaingis sojund soj v ojSajjv uoon

as anb bj ua umaBjsajuoD u\ uoaaiqioaj ojBtpamuí

�Con este primer artículo la Junta de Buenos Aires reafirmaba
lo que había sostenido ante Elío a partir de enero de 1811: el reco^
nocimiento de las Cortes y el envío a ellas de sus diputados era un
acto privativo del Congreso General de las Provincias y por su parte
sólo le estaba dado asegurar que Buenos Aires constituía una unidad
con los demás pueblos de la Nación Española.
Desde un punto de vista enteramente doctrinario, la aceptación
por Elío de esta declaración tan limitada significaba una contradic
ción: negar lo que había originado el actual estado de guerra.
"2.: Que removida la ribalidad i obstáculos que opuso la contra
dicción p.a que la Junta hiciese efectivos los auxilios a la Península para
la continuación de la Guerra contra los Franceses, que desde los primeros
días de su instalación tenia decretados, sostiene que proporcionara los que
permita el estado de las rentas i los que puedan recogerse del obsequio
i liberalidad de los habitantes, a que el Gov.o propenderá con las mas eficases providencias e insinuaciones.
3.: en demostración de la sinceridad de los sentimientos i principios
en q.e se han constituido y sostienen los Pueblos bajo el gov.no de la
Junta, ofrece esta diri^ir un manifiesto a las Cortes de Esp^ña, comprehensibo del acta del presente acomodam.to, el qual, ratificado por la
Junta y Govjto de Montevideo tendrá todo su efecto entre tanto aquellas
expliquen su voluntad". (22)
Este numeral tres parecería significar que el tratado entraría en
vigor una vez ratificado por ambas partes; pero la redacción del
artículo puede llevar a alguna confusión en cuanto no indica expre
samente qué sería del tratado si las Cortes lo rechazaran. Como ve
remos más adelante, para el Cabildo y militares de Buenos Aires
existió la duda y tuvieron necesidad de aclarar detenidamente su
contenido.
"4.: Que el Gov.no de Montev.o, i la autoridad del Exjno S.r D.n
Frjco Xavier Elío serán reconocidas y respetadas dentro de los límites
propios de aquella Governación que lo fueron en Z tiempo de los Virreyes
i de la instalación de la Junta; i serán respectivamXe dependientes de el
de Bj Ay^ los territorios i Pueblos de aquella banda q.e lo fueron en su
antigua comprehension". (23)
Además de la reducción de la jurisdicción de Montevideo —se
fijaban, como se verá más adelante, los arroyos Rosario y Pando
como límites oeste y este respectivamente—. Cabe destacar que en él
se habla, como se venía haciendo desde la llegada de Elío, de la au
toridad del Excmo. So.r —sólo señor y no virrey—- don Francisco
Javier Elío.
Una vez concluido el acuerdo los enviados de Montevideo con
siguieron que se hiciera una modificación en este apartado cuarto
que significaba una ampliación en el reconocimiento de la jurisdicción
de Elío.
"En lugar del art. 4. —se adicionó a las proposiciones anteriores—
se debe decir, q.e toda la banda Oriental del Río de la Plata (hasta el
Uruguay), ha de quedar sugeta al Govierno del Ex.mo S.or virrey".

Y sigue lo acordado:
"5.: Los Pueblos de ambos territorios quedan respectivamente en la
obed.a de sus govjios, sin q.e a nadie pueda perseguirse por sus opiniones
políticas, ni pjr lo q.e dellas haya deribado.
6.: Que inmediatam.te se embiará este tratado a Montev.o por los
:.S.es Diputados; la Junta prevendrá al G.ral de su Egercito sobre Montev.o
que luego inmediatamie retire sus tropas a la parte de acá del arroyo de
S.n José suspendiendo toda hostilidad contra aq.l Pueblo i habitantes de
';su vecind.o y campaña; i el Ex.mo S.r Elío oficiará al Sr. Gsal. de las
tropas Portuguesas y al S.r Goyeneche, p.a q.e suspendan sus marchas
y no abansen un paso adelante en nuestros territorios, entretanto se arriba
al termino de un avenimiento recíproco i amistoso en q.e está enten
diendo; y ordenará asi mismo la suspensión de toda hostilidad y bloqueo
dentro del Río". (24)
Por este artículo ambas partes contratantes conseguían fines bien
definidos: la Junta ganar tiempo en la detención de Goyeneche para
reorganizar sus fuerzas; Elío entrar en contacto directo con la cam
paña, recurso indispensable para el sostenimiento de la Plaza.
"7.: Que ratificadas las presentes condiciones, se retirarán las tropas
del Eg.to de B.s Ay.s dentro de los límites de la denendji de su Gov.no en
.. . aq.a banda manteniéndose con el mejor orden y disciplina q.e evite todo
motibo de quexas i disgusto entre ambos Gov.os, siempre a la obser.n cui
dadosa de los movim.tos de las tropas Portuguesas, hasta q.e el territorio
de la Nación en aquel Continente haya sido evacuado p.r aquéllas; en
cuyo caso, libres ya de fundados recelos, se restituirán sus vecinos a
sus hogares y las tropas de Buen.s Aires a esta banda a excepción de las
que se consideren necesarias a la guarnición de los puntos que convenga
guardar.
8.: Asimismo el Ex.mo S.r D.n Franco Xavier Elío hará cesar toda
hostilidad y bloqueo en el Río, Puertos i Costas de la depend.a del Gov.no
de B.s Ay.s, haciendo retirar destos i de los Canales interiores los Buques
destinados a este efecto". (25)
Como se ve, insistiéndose en lo establecido, en el artículo séptimo
se buscaba por parte de la Junta obligar especialmente al "señor
Elío" a suspender las acciones navales contra la Capital y su territorio.
"9.: Quedará restablecida la comunicación i correspondencia por
tierra i por mar entre Montevideo y sus dependencias, con la Capital de
Buenos Aires; los Buques Nacionales i Extrangeros podrán librem.te entrar
en los Puertos de ambos Govjios, pag.do respectivamXe en ellos los correspondxes derechos; i franco el giro de unos á otros puertos de entrambos
Gov-nos, bajo las reglas q.e se acordarán con el de Montev.o.
10: bajo las precedentes condiciones que hemos estipulado y suscri
bimos los Diputados de ambos Gov.os y se ratificarán pj la Junta y Gov.no
de Montev.o dentro del perentorio termino de ocho días, será firme i estable
la amistad de su dependencia, i reciprocam.te obligados a prestarse auxilios
i concentrar sus fuerzas en todos los casos y puntos en q.e amenase el riesgo
de ser invadidos por ¡as fuerzas de una Potencia Extrangera aunque venga
con el color i título de mediar y pacificar nuestras divisiones y diferenMS,
i a la religiosa observancia délo estipulado se obligarán uno i otro Gov.no,
constituyéndose a la responsabilidad de las resultas q.e ocasionaría su
infracción". (26)
(24)Id., id.
(25)Id., id.
(26)Id., id.

(22)Id., id.
(23)Id., id.
— 222 —

223 —

�•pj "vi (9Z)
•p? "vi (sz)
•pj 'vi in)
(9Z) -uoif
ns dijduoisooo a-b svtjnsai sdj ap popijiqosuodsaj vj v asopuaXntjtsuoo
'oiraof) ojfo i oun upjv^ijqo as opDjndpsa ojap mouoiuasqo osotSijaj vj v j
'SD-uauafip X sauoisiaip svjfsanu jo^ifiood X uvipaui ap ojntjt i iojoo ja uoo
vSuaa atibuno vjaSutujx^ vtouatoj vun ap sozuanf sdj jod sopipoaui jas ap
oSsatj. ja asouawB a-b ua sotund X sosdo soj sopo} ua svzjanf sns jojtuaouoo i
sojjtxno asjojsajd o sopodtjqo afuioooidioax t 'mouapuadap ns ap potsiuio vj
ajqotsa i auiMf oías 'smp oipo ap outuuat oxiotuaiad jap oituap o-aatuoj^ ap
ou-uof) X V]un[ oj sd uvjvoifpoi as X so-aoQ soquio ap sopopidiQ soj soiuiq
•ijosns X opojndpsa soru^y anb sauopipuoo saiuapaoaid so^ oíoq :qj
•o'aatuo^^ ap ja uoo upivp^ooo as a-b sojSa^ soj oíoq 'sotraog
soquiojjua ap souand sojjo p soun ap ojiS ja oouDjf t ¡souoauap sarpuodsan
•O3 soj sojja ua afuioaitoadsai opivd 'sou-íio^ soqiuo ap so%ian¿ soj ua
jvjjua arutajqij urupod souaguojixg i sajouopofj sanbng soj isauiy souang
ap jojtdoj d¡ uoo 'sotoüapuadap sns X oapiaa%uo]^^ ajjua jmu jod i
lod m^uapuodsai^oo i uoionoiumuoo vj vpioajqojsai vuopanf) :o'6,,
•O1.IOJIJJ3J ns Á [Bjide^ e^ bj;uod sa[BAun sanoio^B sb[ japuadsns e ttojj
JOU38,, [B 9juaiu[Biaads9 jB^i^qo Bjunf Bf ^p ^jjBd jod Bqeosnq as
oraijd^s o^nDjjJB p na 'oppa^qBjsa o^ ua asopuaiisisni 'aA as ouio[)
(SZ) 'uotoafa ajsa o sopnmjsap
sanbng soj sajojjaiui sap^uoj soj ap i soisap jujijaj opuatom¡ 's-Xy s-g ap
ou-ao^) jap vpuadap n^ ap sojso^ i soj^anj 'ojy ja ua oanbojq X popijpsoi^
vpot uosao yjuij otjn uaiaoj¿ ojudjj uq j-g owxq ja ouisiwisy :0'g
'uopjonS,
vSuaauoo anb so¡und soj ap uotoiuuonS oj o soijosaoau uauapisuo^ as anb
sdj ap uppdaoxa o vpuoq ojsa o sany s-uang ap svdojj soj X sajD8oi{ sns
o souioaa sns upnnnisaj. as 'sojaoaj. sopvpunf ap vX sa^qij 'osvo oXno
ua ÍSDjjanbo ^d oponooaa opis oXm¡ a^uaupuo^ janbo ua upioo/^ oj ap
o%io%iua% ja a'b oisou 'sosanSnjjoj svdojj soj ap soviumoui soj ap vsopop
•mo wuasqo vj o 3udtuats 'so'aof) soquio a^tua ojsnSsip i sDxanb ap oqijoui
opo% ajina a'b vmjdiosip X uapio jofaui ja uoo asopuaiuajuvut vpuoq vrbo
ua owaof) ns ap wpuauap oj ap saituiij soj ap oijuap s'Áy srg ap om¡[ jap
sudón ^o^ vvjvsi}3i as 'saumotpuoo sajuasaid soj sopooijitoj an^f :o'L,,
•bzbj^ B^ ap ojuairuiuajsos ^a Bjed ajqBSuadstpui osjn^aj 'eued
-uibd B[ uod o^oaaip o^aB^uoD na JBajua oi^^j ísBZjanj sns jbziub^jo^j
Bjsd gq^auaio-^ ap nopnaiap B[ na odiuau jbubS Bjunf b^ :sopmijap
naiq sauíj nemSosuoo eajuBjBjjuoa saijed seqme o[n^jiJB aisa joj
(tZ) \Pm lP onuap
oanbojq X popijpsot¡ opoj ap uoisuadsns oj ouisitu iso piouapio X íopuaip
•ua%ua pjsa a-b ua osojsnuo i oooudioaj oiuaiuimano un ap ounuuat jo
oqijuo as ojuoiajjua 'souopjjai soj^sanu ua a%wojapv osod un uasuoqo ou X
soyoiout sns uopuadsns a-b o-d 'a^oauaXoQ J-g jo X sosanSnjuoj sodojj
soj ap 'jorff -ug jo vimotfo oijg j-g oui-x^ ja i íBuoduioo X o-puioaa ns
ap sajuoiiqo^ i ojqanj j-bo vjjuoo popijiisotj opoi opuaipuadsns aso[ u-g
ap oXojjo jap poo ap a%xod oj v svdojj sns ajpaj arutojmpautm oüanj anb
o-aajuoffl ajqos otiojaS^^ ns ap joj-f) jo pjpuaaaud t&gt;jun[ oj ísopotndiQ sa-g
soj uod oaaivo^^^ v opojoui a%sa pumquia as avuiojmpauim an() :0-g
•opoqijap oXoif sojjap a-b oj rd íu 'sooijijod
sauotuido sns jod asumSasjad opand aipou o a-b uis 'sou-aoS sns ap o-paqo
oj ua ajuauíoapoadsaj uopanb souojiuiaj soquio ap sojqanj soj :o'f,,

'.,

— zzz —

•P! "VI (Z)
•V! "VI (ZZ)
'uXajjia uo-g owx^ jap oujajao*) jo Dtagns jvpanb ap ou '(Xongnj/j
ja vtsoy) vtojj oj ap oi^ jap jotuatjQ opuoq dj vpot a-b 'jjoap aqap as
—sauouaiUD sauopisodojd soj v puoiotpo as— o'f -jjo jap uoSnj ug,,
noraupsunf bj ap ojuonupouooaj p ua uppEijdoiB Bnn BqBDijiuSre
•oj[3anb
ap
ojjBna opBjjBde ajea ua uopBoijtpora eun Bjapiq as anb
-uoo oapiAajuoj^ ap sopsiAua soj opjan^e p oprnpuoD zaA
oospuBj^ uop —Aojjia ou A jouas o^os— j-og •ora^x^ pp pcprao]
-n^ bj ap 'oi¡g ap Bps^a[[ b¡ apsap opuapBq bio^a as ouioa 'B^qBU as
p na anb jeaBjsap aq^^) *—a^uaoiBAijaadsaj a^sa A ajsao sajimi^ oiuoa
opUB^ A OIJB8OJJ SOAOJJB SO[ '3JUB[3pB SBUI BJ8A 38 OUIOD 'UBqB_flJ
as— oapiAajuoj^ ap uopaipsunf bj ap uopanpgj bj ap SBUiapy

'uuoisuauajduioo
ns ua uojanf oj a-b vpuoq vjjanbv ap sojqanj(Sí)
i sotjoiujaj
soj s-XyvnSpuo
s-g ap
ja ap satuaipuadap afuivapoadsaji unjas i íDtun[ oj ap uptoojotsut dj ap i
saXaujty^ soj ap odwaij ja~ ua uouanf oj anb upiODUiatiof) ojjanbo ap sotdojd
sajiutij soj ap oujuap sopotadsau X sopioouooaj uouas oyg uaiaox oo-J^
u-q Á-g owxg jap popijotno dj j 'o-aaiuo^^ ap ou-aoQ ja an^^ :0'f^-

.

hs ajuaixiBpniajap jbjbj^b ap pBpteaoau nojaiAn^ A Bpnp bj oijsixa
•opiuajUOD
sajjy souang ap BajBjijim A opjiqB^) ja bjb¿ 'ajnBjapB sbui somaj
-aA ouio^ •uBjBZBqaajc oj sajjo[) sbj ts ope^Bjj jap Búas anb ajuauíBg
-a.idxa Baipur ou ojusno ua uoisnjuoo eun^jB b jBAajj apand o^narjjB
jap uopaBpaj: bj ojad ísaja^d SBqtuB jod opsoijijEj zaA Bun
ua BUBjjua opBjBjj ja anb jboijiu^js BjjaaaJBd saaj jBjauínn

sojjanbo otuot autua otoafa ns opoj pjpuat oapiaatuoj^^
ap ou-ao^)
X otunf
fgg) 'típD¡unjoa
ns uanbtjdxa
oj jod opujifyiDj 'jvnb ja 'oruiopouiooo atuasaud jap vtov jap oqisuauajd
•uíoo 'Duudsn ap sauo^ svj D otsai^iuotu un MüiJip otsa a^ajfo 'otunf
oj ap ou-noS ja oloq sojqanj soj uauaytsos X ojnntpsuoo uoy as a-b ua
soidioutud 1 sotuaitupuas soj ap poptuaoms oj ap uptoouisouiap ua :o-g
•tfa soui soj uoo pjapuadoud o-tioff ja anb
o 'satuotiqouasoj
ap popijojaqij
1
-sauoioonuisui
sm^uapiaoid
sasvo
oynbasqo jap asuaSooau uopand anb soj 1 svtuau soj ap opvtsa ja ofiutuad
anb soj vjvuopjodojd anb auapsos 'sopotajoap otuat uoiodjdisui ns ap smp
sojauifid soj apsap anb 'sasaouDjj soj ojjuoo vjjanf) vj ap uotoonuttuoo oj
vuod vjnsutuaj vj v sotjtxno soj sonitoafa asaioiif vtunf oj anb vd uotootp
•Dutuoo vj osndo anb sojnootsqo 1 poptjoqti dj vpiaoutaj an(f -oZ"
•Bjjan8 ap opBjsa pnjaB p opBuiSwo BjqBif anb o[ JBSan :uop
-oipBJjuoa Bun BqBDijiuSrs BpejiniTj ubj uopejB^^ap Bjsa ap oj[^ jod
uopBjdaaB B[ 'oiJBiiijjaop ajuaiuBjajua bjsia ap ojund un apsaQ
•Bjousdsg; uopB^j B[ ap eojqand SBinap so[ uod
pspiun Bun Bjnjtjsuoa saaiy souang anb JBjn^asB op^p BqBjsa a[ ojos
ajjBd ns jod A SBputAoaj sbj ap [Bjaua^) osaaSno[) [ap OAijBAiad ojdb

:opBpjODB oj anSis j^

un BJa sopBjndip sns ap 8B[p b oiAua p A sa)JO[) sbj ap ojuaitopou
-ooaj p :XI8I aP o.raua ap jpjBd b ot[^j ajuB opmajsos Bjq^q anb o\
BqBuiJijea sajiy souang ap Bjunf B[ o[nDijjB lam^a ajsa U03

�.2

En general puede decirse que esta convención del 2 de setiembre
significó para Sierra, Acevedo y Salazar y Garfias la consecución de
los puntos de las instrucciones recibidas de Elío.
A su vez Buenos Aires obtuvo el reconocimiento de algunos de
los principios por los cuales más había bregado: la dilación al reco
nocimiento de Elío como Virrey y la admisión de que Buenos Aires
constituía en el momento un gobierno de tanta autoridad como el de
Montevideo.••• '
En presencia de esta convención con los emisarios de Montevideo,
la Junta citó al Cabildo, comandantes y jefes de la guarnición para
considerarlo. Reunidos en la misma noche del 2, los capitulares soli
citaron una copia del acuerdo para estudiarlo antes de dar su opinión
definitiva. Habiéndola obtenido como medida previa el Ayuntamiento
mandó•

I
I

"citar a todos los comandantes y jefes de la guarnición y al vecino d.n
Manuel de Sarratea, a cuya presencia, y para acordar lo conveniente, se
leyeron uno por uno los artículos del tratado dispuesto". (27) •
Cabe señalar por su importancia la presencia en esta reunión de
Sarratea. Recién llegado de Río de Janeiro, luego de continuas con
ferencias con Lord Strangford, Linhares y hasta con Casa Irujo, el
hábil diplomático porteño estaba en buenas condiciones como para
asesorar al Cuerpo capitular sobre los problemas a discutirse.
"y después de discutida y conferenciada la materia, de acuerdo y con
formidad con casi la total parte de los concurrentes, determinaron los se
ñores poner adiciones a varios artículos, en la forma y manera siguientes,
expresando su conformidad a los que parezcan dignos de ella".

1
"8

Aceptado en su totalidad el encabezamiento y el capítulo pri
mero se resolvió respecto del segundo que:
"2a rivalidad y obstáculos de que en él se hace mérito, debe entenderse,
y aún expresarse, que han consistido y consisten en la continuación y per
manencia de los gobernantes mandados de Europa, quienes efectivamente
han descubierto esa rivalidad y puesto los obstáculos para que las Américas
no presten auxilios a la España". (28)

.3

í

Lisa y llanamente esta variación significaba hacer responsable
a Elío de la impotencia en que se encontraba Buenos Aires, por su
estado de guerra, de ayudar a España.•
El Cabildo, comprendiendo que podría interpretarse como un
reconocimiento tácito de la autoridad de las Cortes la promesa de
enviar para su aprobación el tratado, declaraba: .
"que el manifiesto de que se habla en el tercer artículo, no se ha de dirigir
precisamente a las cortes de España, sino indeterminadamente a todas las
naciones para que por él se vea cual ha sido el comportamiento de Buenos
•Aires". (29)
(27)Archivo General de la Nación. "Acuerdos del Extinguido Cabildo de Bueno
Aires", o. cit. Acta del 3 de Setiembre de 1811.
(28)Id., id.
(29)Id., id.

— 224 —
— 225 ^

15

�looang ap

SI

TI "P/ (6^)
P! "P/ (8Z)
•II8I ap ^jq[mapag ap )' IaP BJDy -JID •o *í4sajiy
opmguiixg lP sopjanay,, •uoiob N I 9P V jaua3 OAi^uy (¿^)

(6Z) \?W
(6Z)

souang ap oiuaiumjuodwoD ja opis m¡ jvn^ van as ja uod anb vjtid sauoijou
ídj sopot o ajuaiuopDuiuuajapui ouis 'truvdsg ap sajjoj sdj o ajuauíost^aud
S
ap rru as ou 'ojnaijio laoiai ja ua vjqtni as anb ap ojsai/iumu ja anbn
:eqejep^p 'opBjBJj [a n^peqojde na ejed
^p Bsamojd b^ 391.103 sb[ ap pepijo^ne ^\ ap oip^i o^uaimioouoaaa
un ouioo ^sjBjajdjajuí Bjjpod anb opuaipnajduio^ 'op[iqB^ ^^
-BUBds^ b JBpnXe ap 'Bjjaná ap opBjsa
ns jod 'saaiy ouang BqBjjuooua as anb ua ^pua^odini B[ ap oi[^ b
dBqcoijiuáis uoiobijba bjs^ ajuameue^ ^
^/ '.&lt;BVoíls3 "1 soijixtm uajsaud ou
svoiuauiy soj anb ruvd sojnovjsqo soj ojsand X pvpijntifj osa ouatqnosap utrq
a%uaxuoaij3a(a ^auainb 'Ddojn^ ap sopopumu saniouuaqoS soj ap motiaumu
•jad JC uoponvnuo^ vj ua uajstsuos i optjstsuoo um¡ anb 'asimaidxa uno X
'as^apuajua aqap 'onuaiu ajo^ as ja ua anb ap sojnovtsqo X pvpijoau o/,,
: anb opun^as [ap oi^adsaj oiA[osaj as ojam
ojn;idB3 p A oiuaiinezaqe^ua ¡a pepipio) ns ua opBjdaoy
*"//' aP ^ouSip uvozajod anb sój o pvptuuofuOD ny opumajdxa
'sajuatnSis vjauvui X muuof vj ua 'sojn^itdo soiuvn o sauoi^ijm jauod saiou
•as soj vojvvtiujaiap 'satua^unouo^ soj ap a^ind jvjoj vj isbj uoo poptuuof
•uoo X opjanoo ap 'injaiuw oj vpuijuaja/uoo X uprin-&gt;sip ap sandsap ^n
b BBtiw[qojd so[ ajqos
ouio^ sauopipuoa seuanq ua BqBjsa ouajaod ooi)Biuo[dip
[a 'ofnjj B8B^ uo^ Bjseq A sajequi^ 'pjojáueJig ^1Qr\ UO3
-uoa SBnunuoa ap o^an^ 'ojiau^f ap oi^j ap opBá^[j uaiaa^
ap u^iunaj Bjsa ua Biauasajd b^ BiouBjaodiu; ns iod JB^Biias
() •^nsandsip opojn-tj j^p sojnoiu^ soj oun jod oun uouaXaj
as 'ajuaiuaauoo oj jupuojo ojud X 'mouasajd vXn^ o •vajvjjDg ap januoy^
urp ouiiaa jo X umotujjmS bj ap sajat X saiuvpumuoa soj sopot o -&lt;?-&gt;„
opuBin
ojuaitUBiun^íy p BiAaad Bpipatu oinoa opiuajqo B^opuaiqBjj -BAijiuij^p
u^iuido ns jBp ap sa^ue ojjBipnjsa BJBd opaan^B pp Bidoa uun uoaBjia
-i[os sajB[niidB3 so[ '^ [ap aqaou buisiui B[ ua sopiuna^j -o[JBjapisuoa
u^iaxuJBnS b¡ ap sajaf Á sajuBpuBuio^ 'opiíqB^ [b ojid Bjunf B[
ap soijesiina so\ uoa uopuaAuoa Bisa ap Biauasajd n^
ap p otnoa p^pijoine biubj ap oujaiqoS un ojuaiuoiu p ua
sajiy eouang anb ap uoisiuxpB bj á Á^nif^ ouioa oij^j ap o^uaiuiiaou
-oaaj [B uoioB[ip v\ :opBáaaq Biqeq sbui sa^Bna eo\ jod sotdpuud so]
ap 8oun^[B ap ojuaimioouo^aj p OAiijqo sajiy souang zaA ns y
•oq^ ap Bpiqioaj sauoroanjjsui sb[ ap sojund so^
ap uoianaasuoa b\ sbijjb^ á JBze^eg X opaAaay 'Bjjaig BJBd o
ajquiaijas ap ^ pp uoiauaAUOD Bjsa anb asjpap apand ^jauaS

�Pero la variación de mayor importancia que hicieron el Ayun*ajTHfarto y demás concurrentes al acuerdo al convenio suscrito entre
los representantes de la Junta y Sierra, Acevedo y Salazar y Garfias,
fue en el artículo cuarto.
Vimos que en primera instancia se resolvió que la autoridad del
"señor Elío" sólo llegaría a los términos de la gobernación de Mon
tevideo, y que luego los emisarios del Virrey consiguieron que se
estipulase que toda la "Banda Oriental del Río de la Plata" quedaría
sujeta al gobierno del "Señor Virrey". Ahora se resolvía:
"que el gobierno de Montevideo quede a cargo del excelentísimo señor don
Francisco Javier Elío, y la autoridad de éste, a que se contrae el artículo
cuarto, sea reconocida y respetada únicamente dentro de aquella plaza y
en lo que alcanze al tiro de cañón por no ser propio ni regular que se
entreguen bajo su dominación a tantos vecinos y habitantes, que poseídos
del más puro patriotismo se han declarado por la justa causa, de que po
drían resultar consecuencias demasiado tristes". (30)
Y terminaban sus modificaciones:
"que el artículo quinto debe entenderse y explicarse con arreglo a limi
taciones del inmediato anterior; que el sexto debe igualmente entenderse
con arreglo a las adiciones del cuarto; que el séptimo debe igualmente en
tenderse con arreglo al cuarto; que el octavo siga en los mismos términos
en que se haya acordado; que el noveno siga igualmente en la misma forma
en que está extendido, y que el décimo corra del mismo modo, sin hacerse
en él alteración alguna,debiendo quedar por no puesta la adición o nota". (31)
Finalmente envió el Ayuntamiento a la Junta por medio de
Manuel Aguirre y el Síndico procurador general, las variaciones y
modificaciones que se habían hecho.
"Regresaron dichos señores —dice el acta del Cabildo— y expresaron
que la excelentísima Junta prevenía pasase en el acto a la real fortaleza el
excelentísimo Ayuntamiento con todos los demás señores concurrentes".
Discutidos los cambios propuestos
"no se presentó motivo para variar las adiciones puestas a los artículos". (32)
Pero los enviados de Montevideo no podían de manera alguna
suscribir estas modificaciones introducidas por el Cabildo bonaerense,
porque ello significaría dar un considerable paso atrás en lo ya acor
dado y, por sobre todo, reconocer el sojuzgamiento de Montevideo
a la Junta de Buenos Aires; así fue que las rechazaron.
Para Elío lo acordado era también inaceptable.
"el resultado no fue otro en substancia —le decía al Ministro de Estado—
que someterse aquella Junta a las ideas de aquellos miserables Militares y
del Cavildo que pretendían que mi Jurisdicción solo se extendiese poco
(30)Id., id.
(31)Id., id.
(32)Id., id.

mas que al Tiro de Cañón, clamando furiosamente contra las proposiciones
que estaban casi acordadas, sin escuchar razones, ni darse a partido, con
que lograren entorpecerlo todo, y fomentar mas las discordias". (33)
Siera, Acevedo y Salazar y Garfias una vez rechazado el con
venio por ser
"las modificaciones del Cabildo —se decía en la Gazeta de Montevideo
N. 40— contrarias a los derechos de la Nación... a propuesta de los Di
putados de la Junta, que aparentaron mediar con un interés sincero, para
que se conviniese en lo que el Exmo. Sj- Virrey pedía, y de que no podía
prescindir, convinieron" (34)
en suspender momentáneamente las negociaciones sin dejar nada de
finitivamente resuelto.
Dadas las dificultades planteadas por las adiciones introducidas
por el Ayuntamiento y demás concurrentes al acuerdo, los comisio
nados de ambas partes, que habían intervenido en la convención del
2, resolvieron el 5 de setiembre
"que la Comisión de los quatro Sres. D.r D. Gregorio Funes, Dr. D. José
García de Cossio, Dr. D. José Julián Pérez y D. Juan José Paso, pasasen
a bordo de un buque de SM.B. a la vanda oriental". (35)
para concluir en el campo de los sitiadores "dicho convenio y
acuerdo". Los diputados de Elío tenían que volver a Montevideo
"debiendo quedar desde aora suspendidas todas hostilidades por parte de
ambos Gobiernos, expidiéndose órdenes correspondientes en cuya medida,
adoptada por conformidad de los S^es Diputados de Montevideo, se pro
cede a su cumplimiento, y a su constancia". (36)
La Junta revalidó los poderes
"que plenam^e había conferido antes de ahora álos Srs. Vocales de ella
Dr. Dn. Gregorio Funes, Dr. Dn. José Simón García de Cossio, Dr. Dn. José
Julián Pérez, y Dr. Secret. Dn. Juan José Paso, p.a tratar con el gobjio de
Montevideo de un avenimiento pacifico y amistoso que haga cesar los males
quela aproximación de las tropas Portuguesas amenazan a la vanda oriental
con arreglo a las instruccjies que les tienen dadas de antemano por escrito
y de palabra". (37)
(33)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 16 de Setiembre de 1811.
Gustavo Gallinal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elio". Revista del Instituto
Histórico y Geocrafico del Uruguay, o. cit., t. II, n. 2, pág. 989.
(34)Gazeta de Montevideo n. 40, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado
Dirección n. 28.260. Cil. Pereda: "Artigas", o. cit. T. I, p. 365.
(35)Acuerdo firmado por Acevedo, Sierra y Garfias y Funes, García de Cossio, José
Julián Pérez y Passo (secto). Buenos Aires, 5 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo.
Tercera Extraordinaria n. 40, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección,
n. 28.260.
(36)Id., id.
(37)Revalidación
de poderes para A justar diferencias con Montevideo a favor de
Funes, Cossio, Pérez, y Passo. Buenos Aires, 5 de Setiembre de 1811. Borrador y original
en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1810-1814". X, 1, 5, 10, n. 72.

— 226 —

— 227 —

�— LZZ —
~ 9ZZ —
BpnBg,, jBnopB^ onj^iqo^) 'sajiy sonang 'BniluaSjy nopB^^ bj ap ^Bjaua^ OAiij^^y
^BaiSijo A. jopBJ^og *H8I aP ajtqmaijag ap *saj;y souang 'ossv^ X 'zaiaj 'oisso^y 's^
ap uocivf o oaptaatuo^^ lio? smDuaia¡tp jojsnfy Divd saiapod ap upiotjpifDna'^j (¿)
•P! 'P/ (9)
'upp^ajifi opBAjasa^ -sajiy sonang *jmioi3Bi^ E03ioi]qig na 'o^ o'n BijBuipjooJixg
'oapiAaino^^ ap B^azs^ *It8I ap ajqmai^ag ap 5 'sajry souang '(ojoasj ossd^ X zaia^ uPUn
aso[ 'oisso^ ap opjo^) 'satínj X íui/joj) X ouaig 'opanaay lod opmuitf opianoy (j^)
"S9 "d 'I 'X ''?a " ',,to^."J^,. :
opBAjasag •aajiy souang 'jcuopBj^ Baa|oi[qig na 'ot&gt; o'n
ap
'686 '^í"1 'Z o'n 'II "' '"*!a " 'Avnon^^ iaa oduvhdos^ a odihoisih
oiiiiismj iaa yisiai^ "ojíSf Jamvx 'ooj Xajji^ jap vnuapuodsajjojt¡ :minmg
'II8I 8P wqiniS P 91 'oapiAajaoj^ -opots^ ap ojjsiui^^ j oij^ ap opifQ
ap ^
jod otiviuajuD ap svpop uauai; sa^ an^^ sairo^mjsui snj v ojS^jjd uoa
vpuva VJ v uvznuBiuv svs37iiinuoj svdout sdj ap uopvuiixoudv nj^nb
sap&gt;vi soj J. V S30 v3m¡ Bnb. osojsiiun X ojifpnd oiu^nuiu^av un ap oapmaiuo^^
ap ou-qoS ja uoo jbjdjj vd 'osvj aso/ uon[ %uq -jajaag uq X 'zajaj umjnf
asof "uq "j(j 'oísso^ ap moinf) uouiig aso[ 'uq 'jq 'saun^ mioS^j^) 'uq -jq
o¡[3 ap sajDDOj^ 'sj soya vioip&gt; ap sajuo opuafuoo Diqvij a^uivuajd anbn
so]; opi

Bjnnf

(9S) '¡^^jovvtsuoo ns o X 'ojuaiuiijdwno ns o apa^
•oíd as 'oaptaatuoj^ ap sopnindiq saxg soj ap pvpituuofuoo jod vpvjdopo
'vptpaiu vXno ua saiuatpuodsauuo^ sauapjo asopuaiptdxa 'sotuaiqoQ soqiuD
ap aiMd uod sapopi^^isoti svpoj svpipuadsns djod apsap jmpanb opuaiqap^

OIU9AUO3

v j^ajoa anb uein^j oj[g; ^p sopBjndip so^ ^
Ol[Oip5^ SajOpBIJJS 8O[ Dp OtllUBD p U3

BJB(1

(S) '¡^ppiauo vpuoci rq o 'q'ws ap anbnq un ap opuoq n
uasvsvd 'osvj asof uvn[ mQ A zaia¿ upijnf asof ^q 'jq 'ojsso^ ap m^^v^)
aso[ -Q 'j^j 'saun^ oijoSaj^ -q xq -saig oijmib soj ap umsiuioj o¡ anbn
^p ^ ja uo^^tA^osaj '^
[^p uoiouoauoo b[ na opiiioAiajuí UBjqBij anb 'eaiied seqme ap sopeu
-oísirao^ so^ 'opjanos \e s^jn^jjnonoo s^iuap ^ ojnaitnBjun^y ja jod
SBppnpojjuí saaopipe sb^ jod sepeaiuB^d sapBjjnoijip sbj
•ojpnsoj
-ap BpBU jBfap uis sauopBpoSan 6^] ^inaiuBanBjnamoin japnadsns ua
(P) uoiaimauoo 'jipuiosaid
mpod ou anb ap X 'mpad Xajui¿y xg 'ouix^ ¡a anb o\ ua asatutauoo as anb
Bjvd 'ojaouis sajajuj un uod dvtpaui uojvtuauvdo anb 'vjunf V] ap sopujnd
-i(j so; ap msandoid •••ucnovfj oj ap sovoauap so^ o sdijdjjuoo —Qf 0-^r
oaptaa%uoj\i ap D^azof) o¡ ua moap as— opjjqo^) \ap sauopo^tfipoui so^^

'Pl (Z)
P-1 "Pl (I)
•pt "Pl
*
-p¡
(0)
(
oood asaipuatxa as ojos uoixnpsimf iiu anb umpuajajd anb opjino^
jap
X sajoiiji^^
^ sajqDuasiw sojjanbo ap svapi soj o ojunf ojpnbo asjajaiuos anb
—opojs^r ap ouisiw^^ ;d moap a/— mauvjsqns ua ojjo anf ou opo^jnsau jan

d
qBj bj^ op^pjooB o^ oj[^ bjb^
zsqooj sb[ anb anj isb ísaaiy souang ap Bjunf B[ b
j^j; ^p ojuaiius^ziifos p aaoouooaj 'opoi ajqos jod 'A opep
o[ ua sbjjb os^d a[qBjapisaoo un jep bijb3ijiuííi9 o[[a anbjod
oq opfiqB^) p jod sepionpojtjur sauoroBoijjpoui SBjsa Jiqrjosns
BJaueni ap uBipod ou oapiAajuo|^ ap sopBjAua so[ oj^^
(Zí) '

noTiJD soj o sojsand sauoptpo svj ímiva vjvd oapoui ojuasaid as oun
eojsandojd sorqinBa

•usajuaimouo3 sauouas sputap soj sopo) uos ojuatuitnunXfr ouiispuajaoxa
ja Dzajojuof jvaj ttj o ojov ja ua asosnd muaaaid v^unf muispuajaoxa nj anb
uojvsajdxa Á —opjiqv^ jap oioo ja aoip— sajouas soyjip uojuiajüa^

•oqoaq o^ipuig
UBjqBq as
sauoraBoijrpota
Á sauoiDBiJBA SBf '[BJauaS jopBjnaojd
p anb
A ajJin^y
pnuBj^f
ap oipain jod Bjunf B[ b ojuainiBjun^y p orAua
-y t i/iAU^ a^uaia^Biir
(1^) \p%ou o uorjipn
(12)
ugpipo v
vj ojsand ou lod lopanb opuaiqap'vunSjv uopojajjv ja ua
asiaony uis 'opoui ouisiui jap ojioo ouipap ;a anb X 'optpuajxa visa anb ua
muiof musitu oj ua atuautjvnSt oSis ouaaou ja anb iopopioov oXoy as anb ua
sounuid) souistui soj ua vSts oavtoo ja anb '.oijmno jo ojgauv uoo asuapuat
•ua atuautjvn&amp;t aqap outpdas je anb íojiono jap sauoptpo soj o ojSanv uoo
asxapuajua atuautjvnSt aqap ojxas ja anb iioiiaiuv otoipauiui jap sauopoj
•tuíij v ojiiaiiv uoo asuootjdxa X asiapuatua aqap ojurnb ojnyijio ja anbn

8ns
-- A
(OS)
optnsmuap
sotouanoasuoo
umip
•od anb ap 'mnoo vtsnf
oj \sajsin
lod opvuojoap
uoi¡ as
otuspoijjnd jmjjnsai
omd spui
jap
soptasod anb 'satuoitquu X soupaa sojuui o uopomuiop ns ofvq uanü^ijua
as anb jnjnSai tu oíd oíd uas ou jod uouoo ap oin /o azuoojo anb oj ua
X vzDjd ojjanbo ap ojjuap a^uautvotun vpvjadsaj X vptoouooau vas 'ouono
ojnoino ja aoifuoo as anb o 'ajsa ap poptiojno vj X 'oij^^ laiavf oospuvjj
uop lonas ouiispuajaoxa jap ogioo v apanb oaptaatuoj^ ap ouiajqoS ja anb^
:btajos3j as Bjoqy •^Aaiii^ jonag,, jap onuaiqo^ jb Bjafns
Buspanb ubjbj,j bj ap ojjj jap jejnaiJQ BpnBg,, bj spoj anb asBjndpsa
as anb uoaatn^isuoa iajji^ jap souestma soj olían] anb A 'oapiAaj

'sbijjb^) A JBZBfBg A opaAaay 'Bjjaig A Bjunf•ojjBna
bj ap sajuBjuasajdaj
soj
ojn^pjB ja ua anj
ajjua ojijosns oiu^auoo jb opjanaB jb sajuajjnaaoa SBinap Á^ ofmmwcr
-unÁy ja uojapiq anb BiauBjjodtni jo^bih ap uopv*3^\ bj ojaj

() 'asmpjoosip sdj snui jvjuauiof X 'opoj ojjaoadjotua uajvjSoj anb
uoo 'oppiüd v asjop iu 'sauozoj. jmpn^sa uis 'svpvpjooo isds uvqnjsa anb
sauotoisodoid svj oujuoo ajuauíosotunf opuouiojo 'uouvj ap outj^ jn anb svui

-aoji^ ap noiaBiuaqoS bj ap soniuuai soj b bjjbS^jj ojos ttojj^ mas,,
jap pBp^ojnB bj anb otAjosaj as BiauBjsui Bjatnijd na ani&gt; souii^y

-noo p opezBipai

J3B Jod OIU^A
enn sbijjb^ á jBzB[Bg A. opaAa^y 'B^aig

�• Y el mismo día solicitó la cooperación del Comandante de Marina
de S.M.B. Heywood, confiada en que prestaría como garantía
"el Begantín Nansí p.a conducir quatro SSxes diputad^ al Surgidero de las
aguas de Montev.o (en el qual) ([para que allí]) ó en nuestro campamento
de afuera, puedan tener la conferencia acordada con los Diputados de
aquella Plaza". (38)
Llegados el 8 de setiembre al campamento del Cordón, los re
presentantes intimaron de inmediato a Elío la suspensión de hosti
lidades.
Al día siguiente le comunicaron que ya se habían
"expedido ordenes correspondientes para que los vivanderos puedan asistir
á esa Plaza con víveres para su provisión diaria, conforme al preliminar
acordado con los S.res Diputados de V.E.". (39)
• Inesperadamente aparece firmando este oficio don Manuel de
Sarratea. De lo anterior surge que la Junta no lo nombró conjunta
mente con los demás comisionados sino que determinó su venida en
una posterior resolución. Sin embargo no debe extrañar esta decisión
del gobierno bonaerense; es sabido que en las esferas gubernamen
tales porteñas en ese entonces •.—como ya queda dicho— la opinión
de Sarratea sobre el conflicto con Montevideo era tenida en cuenta
dadas sus recientes vinculaciones con los diplomáticos que actuaban
en las cuestiones del Plata.
Al Virrey no le pareció, por el momento, necesaria la concesión
que hacían los diputados de Buenos Aires. En parte para evitar el
contacto de las personas residentes en la Plaza con los elementos
insurgentes, ya que ello podía acarrear molestas consecuencias y
también, por sobre todo, para dejar sentado expresamente que a
Montevideo no le era imprescindible para su subsistencia la ayuda
de la campaña oriental.
"Pudiéndose arreglar mui pronto las diferencias —íes contestaba— que
subsisten entre ambas partes, y encontrándose la Plaza con víveres sufi
cientes para su actual manutención, me parece mas propio que se detenga
. . la venida de los vivanderos que VJSS. indican, hasta que lleguemos a la
deseada conclusión. Y mientras dura la suspensión de hostilidades, me pa
rece prudente, para evita^ todo tropiezo, que ni las tropas de la Plaza lleguen
a la línea que forman las capillas del Cordón, Aguada, y SJta Barbara,
ni las de Buenos Ayres tampoco".
Concluía el Virrey diciéndoles:
"Espero la respuesta sobre este punto, y sobre el modo con que quieren
VSS. empezar a tratar1 de los negocios que son el objeto de su venida". (40)

Aceptadas por los comisionados las razones dadas por Elío para
diferir la entrada de vivanderos, los representantes de Buenos Aires
quedaron
"igualmente acordes en no avanzar de la línea del Cordón, Aguada y Ca
pilla de Sja Bárbara...". (41)
En el campo sitiador la llegada de Funes, Pérez, Passo, Cossio
y Sarratea produjo
"cierta fermentación en contra de las medidas adoptadas por el Gobierno
Argentino". (42)
El acuerdo que estaba en tela de juicio era el que el 2 de se
tiembre habían suscrito, en la Real Fortaleza de Buenos Aires, Sierra,
Acevedo y Salazar y Garfias con los representantes de la Junta; es
decir que no se tenían en cuenta, ya que Montevideo las había recha
zado de plano, las modificaciones introducidas luego por el Ayunta
miento de Buenos Aires.
Como se hiciera ver en el campo sitiador a los Representantes
porteños que la aprobación de las bases de aquél Tratado preliminar
"podía traer consecuencias de gravedad' convinieron en reunir a los
vecinos en el Cuartel General en la "Panadería de Vidal".
D. Carlos Anaya en la relación que hace de esa reunión dice que:
"Los SS. Diputados se contrageron á explanar la urgente necesidad en
que se encontraba el Gob.no de la Patria de llamar así la concurrencia del
Exercito; mas varios ciudadanos tomaron la palabra para rebatir esa urgente
necesidad, y de las obligaciones y compromisos de esa misma Autoridad pa.
protexer y sostener la Libertad de los Pueblos, en cuya confianza habian
desplegado toda clase de sacrificios. Los SS. Representantes, fortificaron las
medidas del Gob.no tendentes a evitar la indudable derrota que iba á ano
nadar los connatos patrióticos, con un formidable ejército Portugués que
pj marchas precipitaba hacia el Sitio en auxilio provocado p.r el Gral.
Elio, y que sería un sacrificio inútil a la Patria exponer el exercito a una
indudable derrota, poniendo al Gob.no en el caso de no poder volver sobre
sus pasos p.a en mejores circunstancias reconquistar la libertad de la Banda
Oriental, cuyos propósitos eran imperecederos en los sentim^os del gob.no
a demos de otras causas privadas q.e tenia p.a adoptar sus medidas. Nin
gunas de ellas hizo fuerza contra los compromisos muy positivos en que se
hallaba el pueblo Oriental: el Vecindario se comprometía á sostener el Si
tio personalmente, Ínterin el ejército salía al encuentro del que mandaba
el Gral. Souza Gefe Portug^ en marcha pjx el campo sitiador; con otras
mil razones que hizo conocer el riesgo de los Representantes en querer
llebar á cabo la misión de que estaban encargados; resolviendo retirarse
á buen^ Ayjs á participar los Inconvenientes con que había tropezado,
después de hacer responsable al Gral. en Gefe sobre aquél no cumpli
miento". (43)

(38)Oficio de la Junta de Buenos Aire^ al Capitán Heywood. Buenos Aires, 5 de
Setiembre de 1811. Archivo General de la Nación. Correspondencia de Lord Strangford y
de la estación naval británica en el Río de la Plata con el gobierno de Bnenos Aires.
Buenos Aires 1941. Pág. 327.
(39)Oficio de Funes, Co^ió, Pérez, Sarratea y Pauso a Elío. Campamento del Cordón,
9 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo, Tercera Extraordinaria, n. 40, del 16 de
setiembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, n. 28.260.
(40)Oficio de Elío a loa Señores Diputados de Buenos Aires. Montevideo,
9 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo, Tercera Extraordinaria n. 40 del 16 de
Setiembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, n. 28.260.
Cit. Pereda: "Artigas". O. cit. Tomo I, pág. 369.'

(41)Oficio de Funes, Cosíío, Pérez, Sarralea y Passo a Elío. Campamento del Cordón,
9 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo, Tercera Extraordinaria n. 40 del 16 de
Setiembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, n. 28.260.
Cit. Pereda: "Artigas". O. cit. Tomo I, pág. 370.
(42)Carlos Anaya: "Memoria Biográfica de la vida doméstica..." Archivo Gral.
de la Nación, Montevideo, Fondo "Ex Archivo y Museo Histórico", Libro 69. Cit. Ariosto
Fernandez: "El Éxodo del Pueblo Oriental", Montevideo, 1946, pág. 8.
(43)Id., id.

— 228 —

— 229 —

�— tzz —
Pi "PI
-8 "ÍJd '9t6I *opiAiuoj([ '^jujuaiJO ojqanj ¡ap opoacg ^g,, :
"113 '69 OM\y\ '^ojuoisijj oasti]A¡ X oAiipjy xg,, üpuoj 'oapiAaiuoj^ 'no
f[ ap
i^jjy M- • Doitsatuop vpin ; ap DojfvuSotg nijoiua^/,, :vav¡v sothv;)
•0¿ -aBd 'i omo¿ -%p -q -usvipjyn :
'ÍD
'092*8^ o'a *u?P3^J!Q opBAjasajj *9aJiy souang '|buoi3b\[ B^ajoijqig
B33joi[qig ua ''XI8I ap
ap ajquia
ajquiaijag
^P 91 13P O^^ o*u BUBUip-ioBjjxg BJa^jaj^ 'oapiAaiuo^j^ ap B^azB^ '1181 3P ^-iquiaiiag a p 6
'uopao^ ^ap oiuauíBdujB'j -oi/g ovsd^ ^ oaiojjD^ 'zajaj 'oisso^ 'saunj ap ovnjQ (tf&gt;)
•íjduino ou janbo ajqos ^faf) u 'P&gt;^f) ? ajqosuodsai ^aovv ap sandsap
'opozadoj} mqmi anb uoo saiuaiuaauoou[ soj jodropuod o $-\y s-uanq v
asimpaá opuainjosa^ ísopoüjvoua uvqujsa anb ap upispa vj oqoo y xoqajj
jauanb ua sa%uviua$aida}i so; ^p oSsau ¡a laoouoo ozn{ anb sauozox jnu
svjto uoo ¡uopvpis oiIuihj ja vd m/juviu ua ^^tmoj afaf) mno 'JJ^) \a
oqop-umu anb pp ojiuaruua jo mjns ojiojata ja uijajtti 'aiuauijDuosjad op
•i ja lauatsos n mtawoudwo^ as oiuvpuija^ ja :jD}uaiJQ ojqand ja nqDjjirq
ai anb ua soaptsod Anuí sostwojduioj soj ojtuoo vzuanf oziif svjja ap svuné
-vij\j •svpipaiu sns jvtdopv vd viuaj a'b svpvajjd svsno^ svjio ap svuiap o
ou-qoS jap soruipuas soj Ua sojapa^auaduit unía sojpodoid soíno 'jv^uatjQ
vpung dj ap pDjjaqtj dj lojsinbuooa^ smDUDjsunDjto sajofaw ua vd sosDd sns
auqos jaajon íapod ou ap osvo ja ua ou-qoQ jo opuaiuod 'oiojjap ajqopnpui
vun v ojwjaxa ja jauodxa mujvj vj v jpnui opifiujos un vtjas anb X 'oiff
l
'jnj^) ja xd opvjoaoud otjixnv ua otitg ja monv vqvjidpajd svtpjmui jrd
anb sanUnjjoj on^iaia ajqopituuof un uoo 'sojpoiuivd sotvuuoo soj uvpvu
•oud v oqi anb vjojjap ajqopnpui vj jvjiaa o sajuapuaj ou-qof) jap svpipaw
$v¡ uojn^ifpjof 'sajuo^uasa^da^ ' soq -sototftuovs ap asojo vpo% opoSajdsap
uotqmj vzunijvoj v^no ua 'sojqanj soj ap pvj^aqi'j oj uauaisos X laxajo^d
•od pvpiuomy musiut osa ap sosiiuoudiuoj A sauoi^ogijqo so^ ap A 'popisa^au
aiua^m vsa jpvqai vund vjqojod vj uoudíuoj souvpvpmo soijon smu ioiio^ax^
jap m^uadjnouoD vj isa jvuivjj ap kijju^ vj ap owqoff ja oqojjuo^ua as anb
uo pDpisaoau ajuaHun vj jouojdxa p uoia^v^iuoo as sopojndjQ • noqu
:anb a^ip uomnaj 683 ^p ^aeq ^nb uopB[3j bj ua eXeuy eopB^ -q
'IBPÍA 9P BF8PBUBd BI ua IBJ8uaf) ^^Bn^ p na eoupaA
so[ b Jiunaj ua ucuaiutAiioa ^pepaAejS ap SBi^uanoasuoa jaej) cjpod,,
|anbe ap saseq sb¡ ap uoioBqoadB bj anb
eo[ b jopepis oduie^ ^a ua j^a BJapuj as
•saaiy ouang ap ojusitn
-BjunXy [a jod o^anf sepianpoJiui sauope^ijipoin 9B[ 'ouB[d ap opez
-Bqaaj ejqcq sbj oopiAOjuoj\[ anb vA 'e^uana ua ueiuai ae ou anb jpap
sa ÍBjunf bj ap sajuBjuasaadaj eo[ uoo sbijjb^) X JBzejBg A opaAaay
'ejjaig 'sajiy souang ap Bza^jJO^ JBa^J b¡ ua 'oiíaosns uBjcjBq ajquiaii
-as ap ^ ^a anb \a BJa opmf ap Bj^j ua Bqe^sa anb opianaB j^
(Zt) \pupua%iy
ja lod svpvjdopv svptpaw svj ap m%uoo ua umjuiuautjaf

3cr)

'zaaa¿ 'saunj; ap

ofnpoad
odiusa ja

(if) •••qff s
-dj A opvnSy 'uppjo^ jap Dauij oj ap jdzuduo ou ua sapuooo ajuautjon^i
uojBpanb
sajty souang ap saiueiuasajtdaj so[ 'eoaapuBAiA ap Bpej^ua b^
BJBd oi[^ lod sspsp sauozBj 8B[ sopBuoisiuioa so[ aod sspBjdaoy

^,,n/.awa -saJiy
'[biio^bj^
ua 'ngl
p ajqraaiiag
ap 9[ [ap o^ ,,
0-u-:u
BiJBUipjosJix^
lua^ja^ousng
'ojji[a3iuojy
ap Boaioi|qjg
BjazrQ *U8I
p ajtpuaijag
ap ^
^apiAaiuoj^ 'saity souang ap sopvjndiQ sauouag so^ v 0^1^ ap ot^rfQ (0^)
'09Z^Z o'u 'uop^jig ofiBAjasa^ -^ajty souang '|Buoi.)B¡y¡ Bjaioijqig ua 'I[8I 9P ^jqman^s
ap 9[ [p 'o^, 0-u -BMBuipaoBJixg Bjaojaj, 'oapiAaiuo^^ ap bj^zc^ 'II8I *P ^-"I&gt;9!l*S ^P 6
'uopjo^ [ap oiuauiBdmB^ '01/^ oreo^/ ^ mjo^jog '^aJaj 'ottto^ 'taunj ap ototjo (6E)
•ssjiy souang ap oujaiqoü [a uoo bib|,j b[ ap oijj [a ua BjiuBjijq [babu uoijBjsa B[ ep
X pjoj9uBj)g pjo^ ap Bijuapuodsajjo^ 'uoi^b^ b¡ ap [Bjaua^) OAiq^jy "[[g[ ^p ajqmapag
ap 5 'sajiy souang -pooinXaj^ upjtdo^ ¡v sauíy souang ap t&gt;tun[ b¡ ap oioj/q (j
^O^/' 'uP!U3a m aP otafqo ja uos anb sopoSau soj ap ^d^vji d ímadtua 'SS"A
uauainb anb uoo opoui ja ajqos A 'otund ajsa ajqos msandsaj dj ojads¡¡n
:sajopuapip
muooodum%
sajAy souang
ap sd^
'Djnqjng wg A 'opongy 'uppjo^ ]ap sojjtdvo
svj uoutjof
anb oamj
d^ tu
d
uangajj dzojj vj ap svdoj/ so/ iu anb 'ozaidojj opoj tivpaa ujod 'ajuapnjd aoaj
•od aut 'sapoptjpsoi{ ap vptsuadsns tr¡ ojnp sojiuaitu ^ 'uptsnjouoo vpmsap
d^ o souianüajj anb otsoy 'uooipui 'gS"A a"'? sojapuonm soj ap vpiuaci vj
oSuaiap as anb oidojd sotu aoajod aut 'uopuainuuut jonton ns ojod saiuap
•tfns sajaam uoo dzdjj rj asopunjiuooua A 'sauvd soquio aj%ua uaistsqns
anb —vqotsajuoj saj— smouajayip soj ojuojd muí jojUajjo asopuaipn¿n
epnii? bj Biaua^sisqns ns BJBd ajqipupsajdnxi
Bja aj BUBdiuB^
ou oapiA^juoj\[
'[Biuaijo
bj ap
b anb ajuaiUBsajdxa opBjuas jefap sjsd 'opoj ajqos Jod 'u^iqiuBi
A SBpuanoosuo;) SB^sajoui jb^jjbob Bjpod ojja anb vA 'saiua^jnsui
soiuamaja soj uoo bzb[j bj ua eajuapisaj seuosjad sbj ap ojoe^uo^
ja jbjia3 Bj^d ajjed u^ 'sajiy souang ap sopBjndip soj uB/^^q snb
uoisaouoo bj BiJBsaoau 'ojuaiuoui ja jod 'opojBd aj ou A^juij^ iy
•bjb^^ jap
sauoijs^no
ua
UBqBnjoB anb soaiieuiojdip soj uod sauopejnauíA
eaiuapaj
sns sbj
sepep
Fjuan^ ua Bpiuaj Bja oapiAa^uoj^ uod ojoijjuo^ ja ajqos BajBjJBg ap
uoiuido bj —qfP Bpanb bá oiuoa— saauoju asa ua SBuajaod sajB)
-uauíeujaqn^ SBJa^sa sbj ua anb opiq^s sa ^asuaaaBuoq oujatqoá pp
uoispap Bjsa jBUBjjxa aqap ou o^jBquia urg -uopnjosaj jouajsod Bun
ua BpruaA ns outuuajap anb ours sopBuorsnuo;) sBuiap soj uoa
-B}un(uoa ojqtuou oj ou Bjunf bj anb aJíane JouajUB oj aQ
ap [anuBj^f uop oíaijo ajsa opueuutj aoaj^dB
(6í) 'u'3'A 3P ^opojndtQ saj-g soj uoo opvpjooo
jnunuipid jo dxuuojuo^ 'Dump uptsmoud ns vjvd sauaaia uoo ozvjj vsa p
jpsisu uvpand souapuvuw soj anb Djnd sajuatpuodsajjoo sauapjo optpadxan
p
ppadxan
UBiq^q as
anb uojBoiunuio^ aj ajuain^is Bip jy
as b^ anb
ap uoisuadsne bj ot[jj b ojBipauíui ap uojbiuijui
-ai soj 'uppjo^) jap ojuaniBduiBO jb ajquiapas ap g [aj^
ap sopmndiQ soj uoo vpopjoso tnouajafuoo vj jauaj (8S)
unpand
'vuanfo
ap
'"^"Id
Dljaribo
ojuauioduiDo ouísanu ua o ({fjjv anb vjvd]j (jonb ja ua) oaaiuo^\¡ ap son^o
soj ap ouapi^jng jo s-pv%ndip saj-gg ojjonb upnpuoo vd isuoj^¡ upuoliag jan
bijubjbS ooioa BUBjsajd anb na BpBijuoa 'pooMXajj -g'J\["S ap
ap aiuBpuBuio^ jap uopBjadooo bj o^t^qos B/p oiusitu p ^

�El 12 de setiembre, en vista de los resultados de la reunión de
los orientales, los emisarios de Buenos Aires oficiaban al Virrey en
estos términos:
"Es ya oportunidad de entrar á tratar sobre el asunto de la negociación
pendiente, bien sea en este quartel general, por su mayor comodidad, ó
en el parage, que a VE. acomode, entre nuestra línea, y murallas de Mon
tevideo, donde esperamos, ó pasaremos a la hora, que VE. fixe". (44)
Elío respondió sin demora aceptando la proposición:
"Ala 1 de este día pasará la Diputación nombrada por mí á la casa
de Massini con el objeto que VV.SS. me manifiestan en su oficio de esta
propia f.ha á que contexto". (45)
A la hora y en el lugar acordado se reunieron los representantes
de Montevideo y de Buenos Aires. Antes de entrarse en la discusión
de fondo don Manuel de Sarratea presentó las credenciales que le
había otorgado el gobierno para actuar conjuntamente con los demás
comisionados. Aceptadas que fueron, los diputados de Buenos Aires
declararon que
"no podían permitir se extendiese la autoridad del virrey a otros territorios
que los demarcados según el arreglo antiguo del virreinato para el gobierno
de Montevideo, cuyos linderos se extienden por una parte hasta el arroyo
del Rosario y por otra hasta Pando (46)
en atención a que por la reciente Asamblea de orientales se habían
aumentado las dificultades. En efecto, en la Panadería de Vidal los
orientales se opusieron, como ya lo había hecho el Cabildo de Buenos
Aires, —quizá con más vehemencia los orientales, porque en ello iba
la suerte de su propio territorio—- a que se ratificase el convenio del
2 de setiembre y en especial manera el artículo cuarto con las adi
ciones que habían introducido en la nota final los diputados de Mon

se terminase toda discusión, y anunciase en el momento el rompimiento de
las hostilidades haciendo responsable a la Junta de los graves daños que
por su insistencia se irrogaban al rey nuestro señor don Fernando Vil, o
toda la nación española y a todos sus vasallos que habitan en las provincias
del Virreinato del Río de la Plata por hacerles sufrir la antedicha Junta
los males horrorosos de la guerra civil, y los necesarios en el estado de
anarquía a que ella los ha expuesto y aun conserva". (41)
Como los enviados de Buenos Aires se negaran totalmente a
aceptar aquellas proposiciones y por su parte sostuvieran firmemente
las suyas, no pudo llegarse a ningún acuerdo y como consecuencia las
negociaciones quedaron una vez más interrumpidas.
Enterado el Virrey del resultado de la reunión efectuada en la
Quinta de don Antonio Massini, comunicó el mismo 12 al Coman
dante de las tropas sitiadoras que quedaba
"desde el momento de recibir éste, roto el armisticio, y renovadas las
hostilidades". (48)
Este nuevo fracaso de las negociaciones con Buenos Aires, a pesar
de la experiencia que había recogido en las tratativas anteriores, sor
prendió a Elío; esperaba que la Capital, teniendo en cuenta las
graves dificultades militares porque atravesaba, se acomodaría fácil
mente a sus pretensiones. Pero dejemos al virrey explicar su desazón:
"La entera derrota del Exercito del General Casteli por las Tropas
del General Goyeneche... la aproximación a estas Campañas de las Tropas
aliadas que tanto terror infunden en los partidarios de Buenos Ayres según
sus papeles y relación bervales: el descontento general que rey na en la
Capital y Provincias interiores con un Gobierno precario y desconcertado;
y las victorias y ventajas de nuestros Exercitos en la Península que se les
hizo ver por documentos originales, todo hacia que esperásemos los mas
felices resultados de las Cesiones y Conferencias; pero un enxambre de
Egoitas, de Necios Charlatanes y desolapados hipócritas, frios espectadores
de la ruina y desolación de estos Pueblos, y bien hallados con sus desor
denes, declamaron altamente contra las Saludables reformas, tratando de
acomodar el Gobierno a sus antojos".
Y continuaba en su oficio al Ministro de Estado, manifestando su

tevideo.

arrepentimiento por haber creído en las palabras de la Junta:
"Visto por los diputados de S.E. que contraviniendo a las proposiciones
extendidas por el Secretario de la diputación de Buenos Aires y a la nota
del artículo 4. que ellos le adicionaron, no podían ni admitirse ni apro
barse los demás artículos, que aunque no convenidos allí por entonces, se
hubiera accedido a ellos por su excelencia, proporcionando así todos los
medios de paz, tranquilidad y conciliación, único objeto de sus deseos y
de la sinceridad de sus intenciones, resolvieron, conforme a las órdenes
terminantes de SE. que no admitiéndose sus justas y equitativas propuestas
(44)Oficio de Funes, Cossio, Pérez, Sarratea y Passo a Elío. Campamento del Arroyo
Seco, 12 de Setiembre de 1811. Gazeta de Montevideo, Tercera Extraordinaria n. 40, del 16
de Setiembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, n. 28.260.
Cit. Pereda -."Artigas", o. cit., t. I, pág. 371.
(45)Oficio de Elío a los Diputados de Buenos Aires. Montevideo, 12 de Setiembre
de 1811. Arcruivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1810-1814". X, 1, 5, 10; n. 105. Cit. Pereda: "Artigas", o. cit., t. I, pág. 372.
(46)Elío. Relación de la Sesión en la Quinta de Massini. Montevideo, 12 de Setiembre
de 1811. Gazeta de Montevideo n. 40, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado
Dirección n. 28.260. Cit. C. L. FjtECEiao: "Estudios Históricos sobre la Revolución de Mayo",
o. cit., pág. 115.

"comprobado pues por una esperiencia no interrumpida, que son inútiles
é infructuosas todas las medidas prudentes y justas para reducir a sus de
beres a estos desnaturalizados Españoles, estoy resuelto al llebar a cabo vna
empresa, que es tan interesante a la Nación, y hé comenzado con constancia
y tesón. Tengo animo sereno para hacer frente a los insultos y precripciones
y la satisfacion de que los defensores de esta Ciudad perseveran cada vez
mas firmes en la noble resolución de perecer antes que someterse al Go
bierno Yugo, que con tan inaudita perfidia, há querido imponernos el
Gobierno despota de Buenos Ayres. Esta conducta temeraria há exasperado
demasiado los ánimos de este vecindario, y há aumentado el clamor y deseo
que antes tenia de que se acerquen y hagan su deber los Portugueses". (49)

; (47) id., id.
(49)Oficio
(48)Id.,
id.de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 16 de Setiembre de 1811. Gus
tavo Gallinal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elío", en Revista del Instituto
Histórico y Geográfico del Uruguay", o. cit. T. II, n. 2, pág. 989/90.
— 231 —

— 230 —

�'06/686 *&gt;?&lt;&gt; 'Z o'a 'II 'X *P ' 'MAvn9íQ isa oDuvHDoa^ a o^moisifj
isa visiAa^ a ',toij^ uaiavx 'ooj Xauji^ ;p mouapuodsajjoj^ nYjimv^ oavi
•sflO II8I 3P Jqinaiias P 91 'oapiAaiuop^ opujs'j ap oj%smiy¿ jd oij^ ap ojjtfQ (g^)
•P! "P/ (8t)
P! "PI Ut) •'
'usasanSntuoj soj uaqap ns uogov X uanbua^o as anb ap mua% sajuo anb
oasap X uouiojs \a opviuauino wi¡ ^ 'oiuopuisati aisá ap souiiuv soj opvisvuiap
opojadsDxa ou otuouauia% wnpuoj vjs^ -sauXy souang ap viodsap ouuaiqo^)
\a souuauoduii optuanb ou 'vipifuad niipnvui uv¡ uoo anb 'o8n^ ouuaiq
•of) jo asiajauios anb sajuo uaoauad ap uoionjosau ajqou oj ua sawuif soui
zaa vpoo uouaaasuad popnf^ visa ap sajosuafap soj anb ap uotoofsijos oj X
sauopdiuoaud ^ sojjnsm soj o atuauf uaooy vuvd ouauas omitió oSuaj^ -uosaj X
opuojsuoo uoo opvzuautoo au X 'uopofj vj o aiuvsauajui uoj sa anb 'osauduia
ava oqoo o jmqa\\ jv otjansau ^ojsa 'sajouods^ sopozijounp&gt;usap sojsa o sa^aq
•ap sns d Jionpau nivd sojsnt X sajuapnjd soptpatu soj sopot snsontonj¡ui a
sajjjnui uos anb 'opiduinujajui ou oiouaiuadsa oun uod sand opoqojduioon
:Bjunf v\ ap SBjqB^d sbj n^ opjaa^ j^qeq jod
ns opuc^sajiuBiu 'opBjs^ ap oj^siuij^[ ye opijo ns n^ eqenuiiuo^ j
'tisoíojut&gt; sns o otuaiqo^) ja jvpowo^o
ap opuovoj% 'soiuuojai sajqopnjog $nj ojjuoa atuautoijo uojmunj^ap 'sauap
•uosap ^ns uod sopojjtyq uaiq X 'sojqanj so%sa ap uoioojosap X vuinu vj ap
sajopojoadsa soiuf '^viijjodit¡ sopvdojosap X sauojojjvy^y soioa^j ap 'soijoS^
ap ajquwxua un ouad '. soi^uajafuoQ X sauoisa^ soj ap sopnjjnsai saoijaf
sdui soj soutasvjadsa anb vi^u^ opo% 'sajnuiSuo sojuauin^op uod xaa ozti¡
saj as anb vjnsuiuaj oj ua sojisuax^^ sojjsanu ap svtojuaa X sotjojyia soj X
! opojjaouo^sap X otxooaid ouuaiqoQ un uoo sauoiuaiui suijviaouj X jojtdo^
vj ua ouXaj anb joiaua^ otuaiuo^sap ja :sajoauaq uorjvjau X sajadvd sns
unSas saiXy souang ap soiuoptuod soj ua uapunfui ioua% o%uo% anb svpmjo
svdoj^ soj ap souoduio^) soisa o umoounxoido vj • • • ayoauaXof) jouaua^) jap
d
so^ lod i]3¡SDrj jojaua^) jap ojijjax^^ jap ojoujap ouajua vjtl
:uozesap ns JBotjdxa A^iiu. \n soui^fop oj^j -sauoisua^^jd sns b ajuam
-[iobj BUBpouio^B ^s 'BqBsaABjjB anbjod sajBjijiiu sapB^^noijip saABjS
sb[ Bjuana na opuamaj 'jcjide^) bj anb qBj^dsa íoj^g; b oipuaad
-jos 'sajoija^UB sbaubjbjj sb¡ ua opiáooaj ^icjBq anb Biauauadxa e[ ap
j^sad e 'sajiy souan^ uoa sauopBioo^au sb[ ap osb^bjj oAanu
(8f) -ppj
soj sopnaouaj X 'motjstuiÁO ja ojos 'ajsa uiqpau ap ojuauioui ja apsapn
BcjBpanb anb SBJopeijis SBdoj; sb[ ap ainep
-HBrao^) ^e ^i ooisini p ooiunuioo 'iuissbj^ oiuojny nop ap Bjum^
b[ ua BpBtiiaaja uoranaj bj ap opBj^nsaj jap Áajji^ [a opBja^u^
•SBpidmnjjajuí sbui zaA Bun uojBponb sauopBpoSan
sb^ Biauanoasuoo ouio A opaanoB un^um b aejBáajj opnd ou 'SBjCns sbj
aiuauíaouij nBjaiAtijsos aja^d ns jod Á sauoiaisodoad SB¡[anbB
b 3juaui[B}&lt;n uBJ^^au as sajty souang ap sopBiAua so[ omo[)
(¿f) \^a-iasuoo uno X ojsandxa m¡ soj ojja anb v mnbjDuv
ap opDtsa ja ua sotuosaoau soj X 'jtiio ojjan^ vj ap sosojouuou sajout soj
vjunf ot¡^ipatuo oj jjjfns sajia^ov Jod o^djj vj ap oiy jap o¡vuwjji^ jap
soi^utaojd soj ua uojiqui¡ anb sojjosva sns sopoj X ojouodsa umoou oj vpoj
d '¡¡^ opuouuaj uop jouas ojj^anu Xau jo uoqogojji as oiouajsisut ns jod
anb souop saaojg soj ap ojunf vj o ajqosuodsaj opuaioou sapopijpsou soj
ap otuaiwiduio-i ja oiuauioui ja ua asoiounuo X 'upisn^sip opoj asvutuuai as

— 0Z —
'^,ojCB^^ ap um^njona^j o¡ ajqos soatjojsif] sotpnis^,, :oal3.irj mi •;) "113 '09Z'8 o' npioaajtg
opn.-i jasayr -sajiy souang '[buoijb^j B.W]Oi[i[ig ua 'Df o'u oapiAaiuof^ ap •SU
bi^zbq
'1181
-íed
'-liaap
-o
ajquiaitag ap ^f 'oaptAajtio^^ 'itnssv^^ ap vjuin^) v^ ua upitag D^ ap upi^vja^^ '^13 (9^)
Bpung,, [Buoijb^ otu^rqo^) -sajiy souang 'BtiuuaSjy uoi.ibm B[ ap [Bjaaa^) OAi^^^jy '[181 ap
ajqnia.uag ap ^[ 'oapuatuo]^ -sauty souang ap sopowdtg so} o mjg ap ot3t¡Q (¡f)
•09^'8^ o' 'nppaajta opeAJaes^ -^^jiy souang •jlg
'[buoidbj^j
Bj3io;p|rg
aa'usvSiuy,,:vaavs^
'jjgf ap ajqmaiiag"113
ap
•Sed 'j
-j '-jra -o
91 [3P 'OP o'u BUBinp.10B.11x3 BJa^jaj, 'oap¡Aaiaoj( ap eiaze^ 'HS! 9P ajq^^aiias ap ^[ 'o
oXojjy jap oiuaujBduiB^ "01/^ o orto^/ -&lt; o^tvjjog 'zajaj "otsso^ 'saunj ap oiotfQ (f&gt;f)
a **fd -otsso^ -saunj ap opi/(
sojsandoud
svanmtnba ^
X sotanf
sojsnf sns
ou anb -gg ap saiuoututuai
oud soanvttnba
•—- asopuairtuipo
—
sauapuo soj o auiuofuoo 'uouairtjosau 'sauopuajut sns ap poptuaouis vj ap
X soasap sns ap ojatqo ojiuji 'uotootjpuoo X poptjtnbuou) 'zod ap sotpaui
soj sopot iso opuouopuodoud 'mouajaoxa ns uod sojja o opipaooo ouatqnq
as 'saouojua uod tjjo soptuanuoo ou atibuno anb 'sojnjpjn svuiap soj asuoq
•oudo tu asuptuipo íu umpod ou 'uououoptpo aj sojja anb ^f ojnotjuo jap
ojou vj v X sauty souang ap uopvindtp 07 ap oijvjau^ag 7^ uod soptpuapea
sauototsodoud soj o opuatutaouiuoo anb •^¡•g ap sopvjndip soj uod "^• '

ap sopejndip so[ [buij bjou b[ ua opranpojju; usrqBif anb sauoia
sb[ uoa ojjBn^ o[noqjB p bj^ubui ppad^a na A. ajqmapas ap %
[ap oiuaAuoa p ase^ijtjej as anb b —ouojijjaí oidojd ns ap a^jans b^
Bqi o\\9 ua anbjod 'sa[BjuaiJO so[ BpuaniaifaA sbui uoa Bzinb— 'sajty
souang ap op[U[B[) [a o^oaq BjqBq O[ bX ovaoo 'uojaiendo as s;&gt;[E}U3ijo
so[ fBpí^ ap BjjapBue^ bj ua 'ojoaja a^ 'sapE^jaoijip sbj opEjuamne
as sa[Bjuai.io ap BajquiBsy aiuapaj bj jod anb B uopuajc ua
oXouuo ja djsví/ ajjvd oun uod uapuapxa
as souaputj
soXno
'oajjiaaiuo¡^
ap
(gp) opuoj
visvi{ vjjo
uod
X oiuDso^ jap
ouuatqoS ja ouod ojouiauum jap onSnun ojSauuv 79 unSas sopoououiap soj anb
soiuotiuua} soujo o Xauuia jap pvpiuo/nv vj asaipuapca ^s upiutuad uotpod oun

sany souang ap sopejndip soj 'uojanj anb SBpBjdo^y -sopenoisiuioa
anb uojBjejaap
BBOiop soj uoo aiuaniBiun^uoa JBnjaB BJBd oujaiqo^ ja op^a jo jo Biqstj
aj anb sajBpuapaja sbj ojuasajd BajBjJBg ap januej^ uop opuoj ap
uoisnasip bj ua aejBjju^ ap sajuy -sajiy ouang ap A oappvajuoj^; ap
sajuB}uasajda.t soj uojaiunaj as opepjo^B je^nj ja ua A bjoij bj y

visa ap ot^ifo ns ua uvjsai/tuotu aui 'SS~AA
3n^
otafqo ^3
uoo
ap
(SPJ
\tojxajuo^
anb
p luissvp^
m¡-f mdoud
vsoa vj p luí uod vpvuquiou uowvjndiQ v¡ vuosod mp ajsa ap [ ojy\,
.-uopisodojd bj opuBjdaaB BJotuap uis oipuodsaj oi[
(pp) ',taxif 'h^ anb 'ouot/ oj v souiauosod o 'souivuadsa apuop 'oapiaat
-uoff/ ap sojjounut X '091/17 njjsanu aujua 'apowooo -^^ o anb 'aíSouvd ja ua
o 'pupipomoj uoXoui n^ uod 'jvuauaS jatuvnb ajsa va Das uatq 'atuatpuad
uopmDoüau 07 ap ojunso ja auqos uDjvut p uoujua ap pvptunjuodo bX s¡¡n

ua Asjjij^ jb UBqBiaijo saJiy souang ap souBsima soj 'sajeiuauo soj
:souimjai sojsa
ap uoiunaj bj ap sopsijnsaj soj ap bjsia na '^jqoíaijas ap ^1 [3

�Bueno Aires también tenía fundadas esperanzas en las tratativas. De ellas dependía la solución de sus urgentes problemas. •
El general Rondeau, el 12 de setiembre, finalizada la conferencia,
ofició a Belgrano y a Echeverría, por ese entonces en el Paraguay,
solicitándoles que a la brevedad posible trataran de obtener la coo
peración de la Provincia para luchar contra los portugueses. Al plan
tear las razones que tenía para hacer ese pedido, escribía:
"El ejército de mi mando aunque muy fuerte para los de Montevideo,
no es bastante para que obre contra éstos y los portugueses, pues á más
de la dispersión qua ha habido en la caballería patriota, que cansada de
una penosa fatiga en una estación cruel, desnudez y falta de asistencia se
ha disminuido en mucho, y acabándosele aquel brío con que principió y
continuó por algún tiempo; la tropa de línea que solo alcanza a 2000 hom
bres, está una tercera parte absolutamente desarmada, y con todo me pro
metía conservar las ventajas adquiridas é intentar empresas de mas bulto;
pero una seria meditación me determina á pensar de otra manera. En las
circunstancias me es de necesidad hacer una retirada, que ponga en segu
ridad el ejército hasta tanto que, reforzado, lo considere capaz de operar
contra unos enemigos que reunidos se harán poderosos". (50)
El fracaso de la misión, llevando al convencimiento a los envia
dos de Buenos Aires de la necesidad de actuar prontamente en el te
rreno militar, les hizo escribir el día 13 expresiones coincidentes con
las del Gral. Rondeau.
"la prevenida intención que hemos encontrado en Dn. Xavier Elio contra
nuestra causa y adhesión a los Portugueses aq.ns está resuelto entregarle
la Plaza, apesar de las venéficas y liberales proposiciones, que aun se ha
llaban admitidas por sus Diputad^ combencidos estos déla razón que nos
asistía ha roto anoche precipitadamXe el ([armisticio]) tratado pendxe
([y]) sin guardar termino alguno de urbanidad ni los establecidos en la
guerra; por lo que acabamos de ([]) conbencernos que sus fines son
unicam.te ([sus ideas son
y]) de entregar la trá. a la nación Portu
guesa en odio y venganza person.l anuestra forma de Govjio y justa causa
q.e defendemos eroycamXe.
Para ponernos a cubierto de este enemigo y de sus aliad.s aquien talves,
intente nuestro exXo salir aincomodar aunque con inferior num.o".
y agregaban también:
*

"es neces.o ([]) en esta ocasión levantar el sitio de esta Plaza y aun
de su jurisdicn porloque contamos q.e al recivo desta habrán V.SS. vigorisado á ese Patriótico Ex.to afin de que esa ([la]) Junta trate de penetrar
hostilisando a los Portugueses por las Misiones del Uruguay q.e las tienen
sin fuerza alguna, y por los demás puntos q.e los ceptuen oportuno p.r q.e
llamándoles la atención podamos por acá operar contra la fuerza de una
nación tan innerme y pésima como la que nos inbade". (51)

De estas palabras del jefe sitiador y de los comisionados, puede
concluirse que la situación de las tropas insurgentes no era lo sufi(50)Oficio de Rondeau a los Comisionados Belgrano y Echevarría. Cuartel General
de Arroyo Seco, 12 de Setiembre de 1811. Museo Mitre, Documentos del Archivo de Bel
grano, o. cit., t. III, p. 418.
(51)Borrador del oficio [de los Comisionados] a Mal. Belg.o y D.n Vicente de Eche
varría, Cordón de Montevideo, Setiembre 13 de 1811. Archivo General de la Nación Argen
tina, Buenos Aires, Gobierno Nacional "Banda Oriental 1810-1814". X, 1, 5, 10.
— 232 —

cientemente estable como para continuar en las mismas condiciones
el asedio. Sin embargo y en contraposición, sus diputados se mos
traron irreductibles ante las pretensiones de Elío; la razón puede y
debe haber estado en la firme determinación del vecindario y ejér
cito oriental, manifestada en la Asamblea de la Panadería de Vidal,
de que no se aceptasen las condiciones exigidas por el Virrey.
Liquidadas las tratativas, el gobierno de Montevideo, con esa su
inclinación tan particular en él, comunicaba por medio de su Go
bernador a sus habitantes que había fracasado la nueva instancia,.
diciéndoles:
"Los enemigos del Rey y de la Nación pensaron triunfar de vosotros
con ardides; la fuerza de las armas, que empuñan, no alcanza a rendir
vuestros valerosos pechos, muralla mas inexpugnable, que con la que el
arte ha defendido esta Plaza. Se han frustrado sus proyectos, desecho sus
planes, y conocido sus negras intenciones: nuestra constancia les ha prefixado el destino, que la justicia debe darles.
Ufanos en la apariencia los miserables, que forman el gobierno súbersivo de Buenos-Ayres, creyeron que sus desgracias, y su ruina se nos ocul
taría a la sombra de un exercito, que finxen nuevamente organizado en el
Perú, y del que vociferan delante de esta Plaza...
El Exmo. Sor. Virrey ha apurado los medios que pudieron formar la
conciliación, han abusado de ellos, y faltos de una fuerza, que ostentan,
prefieren morir con ignominia, a ceder en el temerario partido, que em
prendieron de sojuzgar a si a los pacíficos moradores de algunos pueblos
de esta banda oriental, que los detesta por sus delitos". (52)

IX

MISIÓN DEL DR. JOSÉ JULIÁN PÉREZ
El primero de octubre de 1811 el Dr. José Julián Pérez, a bordo
del Bergantín Paraná surto en las aguas de Montevideo, escribió al
"Excmo. Sr. Virrey Don Francisco Xavier Elio":
"El gobierno de Buenos Aires me ha comisionado para proponer a
V.E. nuevos medios de restablecer- la tranquilidad en estas provincias, y
espero órdenes de V.E. ...para bajar a tierra y asegurar a V.E. de los sin
ceros sentimientos de aquel gobierno y de mi consideración y respeto". (1)
¿Qué motivos tuvo el Gobierno de Buenos Aires para que una
vez más se dirigiese a Elío solicitando una nueva conferencia para
tratar de solucionar el conflicto platense y reconocerle ahora —expre
samente y de antemano— el título de virrey?
Las circunstancias que determinaron la misión de Funes, Pérez
y Passo, no sólo se mantenían sino que se habían intensificado.
(52) Proclama de Vigodet. Montevideo, 15 de Setiembre de 1811. Gazeía de Mon
tevideo n. 38 del miércoles 18 de Setiembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Airee.
Reservado
Dirección,
n. Julián
28.260. Pérez a Elío. A bordo del "Paraná", I. de Octubre de
(1) Oficio
de José
1811. Copia en Archivo Público de Rio Grande del Sur, doc. 87 A. Cit. Pereda: "Artigas",
o. cit., t. I, pág. 376/7.
— 233 ^

�•¿/9¿ *?I 'I •&gt; -&gt;P •&lt;&gt;
'^.ín^ij-i^,, :^ai\si¿ -113 -y ¿8 '^P ljnS l'P pusj^ otg ap ODijqnj oAiq^uy na !d&lt;&gt;0 "II8I
ap sjqnuo ap O'I ',4?uJ8d,, IaP opJO4 V '"'.13 " *aj?d "?.'?"/ ?"&gt;[ P Vn¡O (I)
'09Z'8^ o"u 'oí^MJia opoAJssa^
•sajiy souang '|BuoBg^ K&gt;atoi|qig ua '[JRI ap ^jqxnaiiag ap g[ sa|Ojj3im pp g ou oapjAa)
-uon ap B'.a^üj) -^x8I aP ajqmaiias *P SI 'op!*)uo|^ -japo^;^ ap muojoo^j (^5)
•op^oijisuajuí UBiqsq as onb ouis UBjuajuBin ^s o^os ou 'ossb^ X
za-ia^ 'saun^ ap uoisiuj bj uojBuiuuajap anb SBpuBjsunaJia sb^
¿^aiaiA ap ojn^jj [3 —ouBiuajuB ap JL ajuara^s
-ajdxa— bjoi]B ajjaaouoaaj X asuaiBjd oj^ijjuoo ja jBuopnjos ap jbjbjj
b.ib(I Biouaaajuoa BAanu eun opuB^pijos ojjg e asaiájjjp as sbui zaA
aun anb ejed saaiy souang ^p ouaaiqo^) ja oatij oauooi an)?
(1) \p%adsai X uoioojaptsuoo tía ap X oujatqoS janbo ap soiu^puiiuas soj3
•uis soi 3P '3'A -^^-t^SasD i nuati v jvívq njod••• '^{W 9J&gt; sauapjo oiadsa
X 'sm^waojd svjsa ua pnjyi^nbuvj^ vj .¡aoajqo^saj ap soipaw soaanu "¡[^
o javodoud vjod opouoisiuioa di/ ata sajiy souang ap otuatqoS ^3,,
:ÍI3 J3TABX o^spnBJ^ uoq
jb oiqijasa 'oapiAajuoj^ ap sen^B sb[ ua o)jns bubje^ unu^^^jag jap
opjoq b 'zajaj UBijnf asof *jq p J18I ap ajqn^^o ap ojaoiiid j^

Mynar ^sor aa isa mqisi^
XI
(ZS) 'ustf1aP sns •"&gt;&lt;! ^j^aiap soj anb 'pj^vaijo vpunq ojsa ap
sojqand souhüjd ap s^jopv^ow sooift^od soj v ts o jv^^zníos ap uojaipuaud
•tua anb 'opiund oijvjawat ja ua lapa^ v 'mmuiouSx uoo Jtioiu uaiatfaud
'unjuatso anb 'Dzuanf vun ap sojjvf X 'sojja ap opnsnqrt um¡ 'uoíduijiouod
vi jvtujoj uouatpnd anb soipaui soj opvundo vy Xaix\y[ -iog ^outx^ /^
' *' vzoj^ vjsa ap ajuvjap uouafi^oa anb jap X 'nuaj
jo ua opDztuoSjo ajuauivaanu uaxuif anb 'otpiaxa un ap vuquios vj o mim
•ptjo sou as vuinj ns X 'stnovjSsap sns anb uo^aXajo 'sauXy-souang ap oais
•^aqns ouuaiqoü ja uvtujof anb 'sajqvuasiw soj oijuatundv nj ua souvffj
'sajjop aqap vioitsnt oj anb 'oupsap ja opmcif
•aid tn¡ saj vtauDjsuo^ ojjsanu :sauotouaiut svjSau sns opisouoo X 'sauojd
sns otpasap 'sotJaXoud sns opo^jsnjf uou a •vzdj^ rrtsa opipuafap mj aun
ja anb vj uoj anb 'ajqouílndxaui svui vjjvmui 'sotpad sosouajva so^isana
jipuau d ozuüojo ou 'uounduia anb 'svuijo snj ap vzjanf vj ¡sapipun uoo
sojjosoíi ap uvjumui uoiosuad uot^n/^ oj ap X Áay ¡ap so^ituaua so'j^
: sajopuapip
1 'bioobisui BAanu bj opBSBDBjj Biq^q anfa sajuBjiqBij snB b jopBiuaq
-o^) ns ap oipain jod Bqcaiunaioo 'ja aa jBjnapJBd ubj uoiobuijoui
ns Bsa uoo 'oapiAa^uoj^ ap oujaiqoS ja 'sbaubjbji sbj sepepinbi^
•jíajJi^Y ja Jod sspi^ixa sauoiaipuoa sbj uasBjdaaB as ou anb ap
'IBPÍA 3P BuajJBUBj bj ap BajquiBsy bj ua BpBjsajiuBin 'jBjuaiao ojia
-jafa Á oiJBpuiaaA jap uoiaBuiuua^ap auuij bj ua opB^sa jaqsq aqap
Á. apand uozbj bj íoijg ap sauoisuajajd sbj ^jub sajqp^npaui uojbji
-som as sopsindip sns 'uoioisodBjjuoD na JL o^JBqma uig -oipas^ ja
sauopipuoa sbuisiui sbj ua .remiiiuoa BJBd omoa ajqsisa a^uauía^uaio

'01 'S 'I 'X \.H8r-0l8t IM3!-^ *Pu8a.. IBa!JN oojai^o^ -sajiy soaang 'bdij
-U9$jy aoi^B^j B{ ap fBJaua^) OAiq^jy TI8E 9P ^T ajquiapag 'oapiAdiuop^ ap uopjo^ 'Dijjnn
Pfí aP oaii|.u v (ap soiu^ran^og 'aaxijy O3SHJ\[ 'tt8í aP ajquranag ap zi 'OJ3S oiony ap
¡po^ ap oi
-ijns o[ Bja
ou saá
sajuaájnsui ssdojj bbj ap uoiaBnií^ ej anb asji
ja ou
apand 'sopeuommoa soj ap k jopsijis 3jaf jap SBjq^jed ssjsa ^
(l¡) \tapDqm sou anb bj outoo nuitsad X autuauui uv} uoi.mu
min ap ozjanf vj vj¡uoj ornado vjo jod sotuopod uopuajo vj sajopuvuivjj
a'b j'd ounuodo uanida^ soj ^b sojund smuap soj uod X 'ounSjo vzuanf vis
uauaij soj a'b Xvn^nj/j jap sauonjm so/ jod sasanj^nuoj soj o opuosijpsou
Jiutauad ap aitti^ v^unf ([DJ]) osa anb ap utfo orxg ojiioujoj asa o opostj
•otiia ••',^ uojqou vtsap oatoai jo a'b sowvtuoa anbojuod wotpstunf ns ap
uno X dzbjj ojsa ap otijs ja jotuvaaj voisojo ojsa ua ([]) O'saaau san

•jcruinu uouafui uoo anbuno jopowoouio jijos orxa ojjsanu ajuajut
'saajo} uatnbo s-pmjo sns ap X oüpuaua ajsa ap ouaiqno o soujauod ojoj
osnoo ojsnl X ovíioq ap owuof ojjsanuo j-uosjad •arutvoXoja
ozuo^uaa Xsouiapua/ap
otpo ua osang
arb
•nuoj uotoou oj o 'oji oj joSajjua ap ([X
uos soapt sns]) arutootun
uos sautf sns anb souuaouaquoo ([]) ap sowoqvoo anb oj jod iojjanS
oj ua soptoajqojsa soj tu poptuoqun ap ounSjo ouiuuai jopjonS uis ([X])
arpuad opvjuui ([oiopstuijo]) ja aruiopojidioaud auoouo ojoj ou oitstso
sou anb uozoa ojap soisa soptouaquioo s-pnjndtQ sns jod sopptutpo uoqojj
•vi/ as uno anb 'sauototsodojd sajouaqij X sootfauaa soj ap josado 'ozojj oj
ajjogajjua oijansaj visa swbo sasangnjuoj soj o uoisaupo X osnoo ojjsanu
pjjuoo otjn jataoj¿ 'uq ua opoj%uooua soway anb uoiouajut cptuaaaud o/,,

uoa sajuapiauioo sauoisajdxa g[ Bjp ja Ji^uosa •nBapuojj
oziq saj 'jBjrfnu
ouaaj
-jBj^) jap
sbj
-a} ja ua sjuauíBjuojd jBn^ae ap pepisa^au bj ap sajty souang ap sop
-BiAua soj b ojuaiuipuaAuoa jb opuBAdjj 'uotsnu bj ap oseaejj ¡^
ÍOS) \sosouapod upuoy as sopiunaj anb soSiuiaua soun djjuóo
jojado ap zodoo auapisuoo o/ 'opozjofau 'anb ojuv¡ ojsov otiojata ja pvptj
•nSas ua oSuod anb 'opojpaj oun jaoou poptsaoau ap sa aui sviouojsunouto
soj u^ -ojauvui ojio ap josuad p ouiuuajap aui uoiooiip^ui mjas oun ojad
ioijnq soui ap sosajduia jojuatui a snptjinbpo svívjuaa soj joajasuoo mjaui
•ojd aui opoi uoo X 'opouijosap ajuatuotnjosqo ajjvd ojaojaj oun ntsa 'sajq
•utou qooz o ozuoojo ojos anb oauij ap odojj o; íoduiap unSjo jod onupuoj
X otdiouijd anb uoo otuq janbo ajasopuvqooo X 'oitonui ua optnutuistp ou
as Diouajsiso ap ojjof X zapnusap 'januo uotoojsa oun ua ogpof osouad oun
ap oposuoo anb 'ojoujod oijajjoqvo vj ua optqou ou onb uotsjadstp O] ap
svui p sand 'sasanünuod soj X sojsa ojjuoo ajqo anb ojvd ajuotsoq sa ou
'oapiaatuofn ap soj njod ajuanf Xnuí anbuno opuoui tut ap ojtoiata j¡¡n
:Bjquasa 'optpad asa jbobu Bjed Bjn^j anb s^uozbj sbj i
-UBjd jy "sasanánijod soj ejjuoa aBijonf BJBd BpuiAOj^ bj ap uoia^.
-ooa bj jauajqo ap ubjbjbj} ajqísod pspaAajq bj b anb sajopue^pi
'XBn^BJB^ ja ua saouojua asa jod 'Bj^aAaij^^ b A ouBj^jag b 9Pfjo
'Bpuajajuoa bj BpBzijBurj 'ajqraajjas ap ^j ja 'iisapuojj jBjauaS jg
•sBuiajqojd sajua^jn sns ap uopnjos bj Bjpuadap sejja aQ *sba
sbj ua sezuBjadsa SBp^punj Biuaj uaiqiuBj eajty souang

�La desorganización del ejército y la desmoralización de la de
rrota en lugar de haber disminuido, con el tiempo iban acrecentán
dose. Saavedra y Molina, desde Salta, a donde habían ido como co
misionados de la Junta, el 5 de octubre escribían:
"V.S. debe creer que no viniendo de esa ganando instantes, siquiera la
de dos mil hombres armados y mil fusiles para armar los que tenemos y
podemos reclutar mientras llegan, no solo no seremos capaces de recuperar
nuestras inmensas pérdidas, sino que es imposible podamos resistir el pri
mer movim.to de Goyeneche y serán infaliblemente perdidas estas Pro
vincias... de la frialdad que notamos en estos habitantes es menester que
hablemos a V.E. con franqueza a la vista de la benignidad artificiosa y
astuta de Goyeneche... guardan la posición de unos espectadores indife
rentes". (2)
Esta difícil situación se vio agravada por la crisis política que se
operó en Buenos Aires y que desembocó el 23 de setiembre en la
formación del Triunvirato.
El nuevo gobierno comprendió que para poder llegar a la tan
necesaria reorganización militar era imprescindible eliminar el frente
oriental.
"...habrá ya VJS. instruídose de los tratados celebrados con el gobierno de
Montevideo —decía a la Junta del Paraguay el Gobierno de Buenos Aires—•
Ellos han sido el efecto de una necesidad imperiosa; mas entran con ven
tura en el gran plan de nuestra independencia civil. El poder descuidar
por ahora de ese punto de atención, que precisamente demandaba la mayor
parte de las fuerzas de esta capital, y que aun cuando ello no podía es
perarse con prudencia un resultado feliz en fuerza de que el ejército del
mariscal Souza cargaba ya sobre el nuestro que sitiaba la plaza de Monte
video; es cabalmente una de las medidas que más exige el plan de recuperar
lo que tan desgraciadamente se ha perdido". (3)
El mismo día en que recibió la propuesta del representante por
teño, Elío comunicó su aceptación.
"A la hora que á V.S. mas le acomode —contestaba— podrá bajar á
tierra y pasar a esta Real Fortaleza, donde con el mayor placer y satisfacción
oiré á VS^ como comisionado del Gobierno de la Capital, quantas propo
siciones me haga, con el justo fin de restablecer el sosiego y buen orden
en estas Provincias, q.e tanto ha propendido, como no ignorará VS. y el
mundo entero; protextando de nuevo á VS., que nada de cuanto quepa en
mis arbitrios y facultades por alcanzar tan alto objeto, dejaré de hacer", (i)
Ninguna de las circunstancias tan graves porque pasaba Buenos
Aires, que acabamos de apuntar, escapaban al conocimiento del Virrey
(2)Oficio de Saavedra y Molina a la Junta de Buenos Aires. Salta, 5 de Octubre
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional. "1811
Salta junio-diciembre", Leg. 31. Cit. R. Levene: "Formación del Triunvirato". Academia Na
cional de la Historia. Historia de la Nación Argentina. O. cit., t. V, Sec. II, p. 376.
(3)Oficio del Gobierno de Buenos Aires a la Junta del Paraguay. Buenos Aires, 20
de noviembre de 1811. Museo Mitre, "Documentos del Archivo de Belgrano", o. cit., tomo
III, pág. 433.
(4)Oficio de Elío a Pérez. Montevideo, 1. de Octubre de 1811. Archivo Gral. de la
Nación Argentina, Buenos Aires. X, 15, 10, leg. cit. Copia en Archivo Público de Rio
Grande del Sur, Doc. 87. Cit. Pereda: "Artigas", o. cit., t. I, pág. 377.
— 234 —

cuando tomó tal decisión. Informando al Ministro de Estado sobre el
particular señalaba:
"Por tercera vez há ocurrido la Junta de Buenos Ayres (hoy conver
tida en gobierno egecutivo...) proponiéndome nuevos arbitrios de res
tablecer la vnión y tranquilidad tan perturbadas en estas Provincias por
medio de su Secretario Don José Julián Peres a quien al efecto authorizó
por la credencial N. 2.. Ya consecuente siempre con mis primeras ideas
niveladas por la de S.A. el Consejo de Regencia, y por las circunstancias,
me presté de nuevo a entrar por convenio como pudiese por el conciliante
la justicia y la equidad y fuese decoroso a la dignidad y authoridad del
Gobierno Supremo de la Nación; sin que sirviese de obstáculo a mi alla
namiento el estar convencido que en este tercer paso de dicho gobierno
no obraba como debia la buena feé, ni el deseo de su reforma por el bien
común; sino que há procedido a impulsos de la necesidad y apuros en
que lo há puesto la situación respetable y ventajosa de los Tropas del Ge
neral Goyeneche... no menos que por su temor al Exercito Poturgues, y
por la debilidad, y falta de energía para sostenerse aquellos mandones en
un Gobierno Desconcertado, precario y despreciado de la universalidad de
las gentes de honor, y amantes del orden. — Todo esto repito lo conozco
muy bien como una verdad demasiado publica". (5)
Conceptos similares empleaba en el oficio que dirigiera al Mi
nistro Español en Río de Janeiro, Marqués de Casa Irujo, el 18 de
octubre:
"Tengo la satisfacción de poder informar á VE délo ventajoso q.e se
presenta el aspecto délos negocios políticos del Virreynato de mi mando.
Desechadas por mi las (proposiciones que presentaron) ([con aquella
primera conq.]) los cuatro diputados q.e vinieron á tratar en la Fragata
Inglesa la Nereus por no parecerme decorosas, siguiendo ([siempre]) aquel
sistema de firmeza con q.e siempre me han hallado aun en momentos bien
apurados, esperaba volverían á buscarme para mejorarlas no (solo por)
([porq.e]) la derrota del ex.to suyo del Perú, y () los pasos aunq.e
tan lentos del ex.to portugués, sino por las noticias q.e adquirí de (q.e) el
vecindario de Buenos Ayres cansado ya de tantos males, amenazado continuam.te por el Bombeo, y privado délo mas preciso (a causa del) bloqueo
(í]) empezaba á lebantar la voz de un modo q.e se hacía temible al
Govierno devil, ([y]) miserable ([y]) aun dominado por los Comd.tex de
las fuerzas
La voz general fue la de composición con Moni.o a toda
costa y esto creo les obligo á enbiar inmediatam.te al Dr. D. J.é Jn. Peres
ante mi con plenos poderes pja tratar de la pacifiacion". (6)
Vistas las proposiciones de una y otra parte, Elío resolvió con
vocar a distintas autoridades y personas de la Plaza, para asegurar
"mejor el acierto en el importante asunto pendiente con el Diputado del
Gobierno de Buenos Ayres me parece muy del caso consultar las proposi
ciones hechas por una y otra parte con el Excelentísimo Cabildo, comandante
(5)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 3 de Noviembre de 1811. Gus
tavo Gallinal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elío", en Revista del Instituto
Histórico y Geográfico del Uruguay. O. cit., tomo II, n. 2, pág. 1016.
(6)Oficio de Elío al Marqués de Casa Irujo. Montevideo, 18 de Octubre de 1811.
Borrador en Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental 1811-12". S X, C 1, A, 5. n. 11. Ordenación n. 268/71 en el Archivo de
Foto-copias del Instituto de Investigaciones Históricas de la Facultad de Humanidades y
Ciencias de Montevideo. Museo Mitre: "Contribución Documental para la Historia del
Río de la Plata" o. cit., t. I, p. 151.
— 235 —

�ap ouiaiqoS ^a uoo sopvuqaja^ sopvjojt soj ap asoptnjjsut 'S'A "^ PJ1"H '

— ssz —
'ISI '^ 'I " '•! "o .."Id I 9P !H
jap bijoisij^ b\ sjcd jBiuatun^o^ uopnquiao^^^ :ami}\[ oas;i)^[ *oapiAajuoj^ ap ssijuai^
sapBpiusuinjj p pBijnjB^ b^ ap sbjijoisi{^ sauoiJB^psaAuj ap ojnipsuj [ap SBido^-oio^
ap OAiqjjy ]3 na U/89Z o'u u?&lt;rep-&gt;0 "II o"u 'S 'V 'I 0 'X S '.^I-im IBlu3!J0 BPUIIa,,
•[CuoijB^j ouaaiqo^ -sajiy souang •Bu¡jua8jy uopBfj bj ap jBJaua^) OAiqjjy ua jopsjjog
'1181 8P sjqnjjQ ^p 81 'oapiAajuo^j -olnjj oíd^ p sanbiv^^ ;o 01^3 ap otai/0 (9)
•9101 "^?&lt;' 'Z o-u 'II otuo&gt; '''^ 'O 'AvnDaHfi lao ooijva^oa^ a odiuoj.si[j
iaa visia^h a ',,0173 lamvx 'o3i ^aJJ}A 13P ^t3uapuodtajjojn nviiim^ oavx
'H8I P a^qiuaiAoj^ ap 'oapjAajuon 'opDjsg ap ouisiujf^ p&gt; oijg ap oioi/Q (9)
ajuvpumuoo 'opjiqo^y ouitstiuajaox^ ^a uo^ a%jr&gt;d ojio X mm jod souoav sauoto
-tsodojd sdj jojjnsuoo osoo jap .ínui aoajod aui sajXy souang ap ouuaiqoQ
jap opvjndiQ ja uoo atuaipuad otunso apiotjoduii ja ua ojjapv ja jolaiun
ejed 'bzb[&lt;j b[ ap sbuosjocI ^ sap^pijoine SBjmjstp e jbooa
-uoa oiA^osaj oi[^ 'a}jB&lt;J bjljo ^ Bun ap sauoiDisodojd sb[
^"9^ \tuoiomff3Dd vj ap jvjdjj vd sauapod souajd uoo iiu a%uo
sajaj ~v[ ?•[ -q -jq jv arwoiDipaiuut jotqua 0 o^tjqo saj oauo ojsa X, vjso^
npoi b o'iuo^^ uoo uoioisodwoo ap nj anf jvuaua^ zoa vj
sazuanf svj
ap sarpwo^ soj lod opomuiop uno ([-i]) ajqojastw ([]) 'Jiaap oiuatao^
jv ajqiuiai trpm^ as amb opoui un ap zoa vj uujttoqaj v vqozadtua ([])
oanbojq (jap vsnvo vj ostoaud smu ojap opvawd 'oaqutog ja jod avuirmuij
•uoo opozvuauto 'sajoui sojurn ap vA oposuvo s^jÁy souang ap oijupupaa
ja (a'b) ap t^inbpo aúb smo^ou sdj jod ouis 'sanSnj^od orxa jap sojuaj u%
^butw sosod soj () ^ 'nuaj jap ojíns orxa jap vjouuap vj ([a'buod])
(jod ojos) ou sojiDiolaui viod auuvosnq v umiaajoa nqojadsa 'sopvundn
uaiq so)uauiout ua uno optrjjou uvy aui aiduiais a-b uoo vzauuif ap outaisis
janbo ([auduiats]) opuamSts 'svsouooap atujaoauvd ou jod sna^a^[ trj osajUuj
vidUdjj vj ua jvjdj) p uojaium a-b sopojndip ojjono soj ([-buoo vuawud
Djjanbo uoo]) (uojvjuasajd anb sauotJtsodojd) su; iui xod svpvuoasaQ
•opuvui iui ap oivuXajjiyi jap sooptjod soijoüau sojap otoadso ja vjuasaid
a^ a-b osotvjuaa ojap 3^ p untujofut japod ap uot^jofstios vj

ap 21 Ia 'ofnjj BSB3 ap
~}VÍ IB BjaiáiJip anb opijo

'119. •*?d 'I 'i ^?3 ' ',,t0^"-'^., ^vosraj -if^ -¿g -ooq 'jng pp ap
H P 'V'O ^*V TI8I 3P ajqn^o P 0"I '&lt;k&gt;P&gt;^K '^ajaj o 01J3 ap oiji/o (t)
ijb^j
9^ -sajiy eou^ng •^Dngnjvj ¡ap njun[ vj o sajif souang ap otuatqof) jap 0131/Q () 'III
'9LÍ 'd 'II 'D9S 'A "' ''*P '0 •VKUMS3HV NOiDvf^ vi 3a vmoxsiH •biji8!H "1 3P I
-bj^ Bituap^^y '^ojvjtnumjj^ \ap uoiüdwjojj3 ^a^í^Aa^ '}j 'ji^ '( •Sa'j '^ajquiap^p^otunf B ap
II8r '[Guopsj^ oujaiqo^ 'sajiy souang 'Butjua^jy aopc^¿ B{ ap ^Bjau^^) OAiqjjy *[fg[
ajqnioQ ap 5 'Bi[Bg -sajiy souang ap mvnf o¡ o vui¡o¡^ i ojpaavvg ap oyjijQ (j)
ap
;^ pp ojuaruipouo;) [b neq^deasa 'jejande ap someq^^e anb
souang eq^sed ^nbjod soaviS ubj SBiouBjsunajp se[ ap buS
(f) 'njaaot{ aP ajofap 't
'oiatqo otjn uv$ jvzudojv jod sapnjjnonf X soujiqjo siui
ua vdanb ojuono ap vpmj anb "SA 9 oaanu 3P opuotxajojd íojajua opunui
ja X -gyf vunjouSi ou ouioo 'optpuadojd in¡ otuot a-b 'svpuiaojj svjsa ua
uapjo uanq X oSatsos ja jaoajqojsau ap uif ojsnf ja uoo 'dSdu aui sauotois
•odoud SDjunnb '¡viiüdj dj ap oujaiqof) jap opouoistuioo ouioo 'SA 9 ?Jf
uotoovfspvs X jaoojd joXvui ¡a uoo apuop 'ozajouoj ;^j/ ojsa v josod X
b jvívq vjpod —oqojsajuoo— apouioov aj snui 'S'A 9 an^ bjou d/

-jod ajuBju^s^jdoj [ap Bjsandojd B[ oiqpaj anb ua ^jp oiusim ¡^

(S) anb
'uP!Pja&lt;l
V soj
9g ajuauwpmovjSsap
oj
jvjadnoaj 0p urrjd ^a ^Sixa smu
soptpaui
ap oun aiuauijvqoouot
sa anb
íoapiti
•ajvof^ ap vzBjd vj Dqvijis anb ojisanu ja ajqos vjC vqoSivo vznog jdosijduí
jap otioiata ja anb ap vzjanf ua zijaf opvijnsaj i/n mouapnjd uoo asjnjad
•sa vipod ou ojja opuono uno anb X 'jvjidno vjsa ap sDZjanf sdj ap ajjod
uoXmu v] vqvpumuap ajuautvsioajd anb 'upiouajn ap ojund asa ap bjouo íod
jnjnnosap uapod jg "Jinio vpuapuadapm ojjsanu ap uojd uvjS ja ua vjnj
•uaa uoo uojjua svui insotjaduit puptsaoau vun ap o^afa ja opts umf sojj^
—sajty souang ap oujaiqoQ ^a XvnHojvj jap vjunf oj vtoap— oapmajuof^

'cuiauBf ap oijj na jouBdsg ojjsju
ua B({ea[duia saaB[iuits

(S) 'tP^iq^^ opmsowap pnpjan mm ouioo uatq ^nuí
oozouoo oj ojidaj ojsa opoj^ — -uapio jap sajuvuto X 'jouov ap sajuag so/
ap popijBSjattiun ryj ap opmoajdsap X oijnoajd 'opojjaouoosaQ oujatqof) un
ua sauopuoui sojjanbv asjauajsos vjod mSjaua ap ojjvf X 'pvpijiqap vj jod
X 'sanSjntoj ottojax^ jd jowaj ns jod anb souaui ou * *' auoauaXoff jvuau
•af) jap sdOojx soj ap vsoíoiuaa X ajqvjadsaj uoi^onjis vj ojsand ou oj anb
ua sojndv X pDpisaoau vj ap sosjnduii v optpaoojd mj anb ouis íunutoo
uaiq ja jod vwjojaj ns ap oasap ¡a 111 'aaf ouanq vj mqap ouioo vqojqo ou
oujaiqoS ouoip ap osvd jaojai ajsa ua anb opiouaauoo uoisa ja ojuaiuiou
-d;/b tui o ojnoDjsqo ap asaicuis anb uis íuoioo/^ vj ap ouiajdng oujatqof)
jap pvp^joutnn X pnpiuSip vj v osojooap asanf X pojnnba vj X moifsnt vj
atumjiouoo ja jod asaipnd ouioo oiuaauoo jod xoj%ua v oaanu ap ajsajd aui
'sDiouDjsunojio sxrj jod X 'mouaSa^ ap otasuoQ ja -y ap vj jod svpojaaiu
soapi sojautijd siui uoo aidxuaxs aiuanoasuoo v^ •Q-^ 0-^¡ jmouapajo m jod
ozijov%m&gt; o^oafa jv uaxnb v sajaj uoijn[ aso[ uoq oijviajoas; ns ap otpaui
jod smoumojj svtsa ua svpvqjnjjad uní poptjmbuDJt X upiua vj jaoajqni
•saj. ap soij}tqjv soaanu auiopuatuodojd (• • • onpnoaSa oujaiqoS ua vptt
•jaauoo Xotfj sajXy souang ap vjun[ oj optjjnoo vij zaci vjaojaj Jojn

ajqos opBjsg ap

jb opuBiuaojuj -uoispap {b; ouioj opuen^

p JBUituip a[qipupsajduii Bja jpjifiur uopBziuB^joaj bi
ub^ B[ b jBxía¡[ japod BJBd anb pipuajdmoo ouiaiqo^ oAanu [^j
B[ ua ajqmaijas ap g^ p oooqmasap anb •ojBJiAunjjj^
^ saaiy souang
ua oaado
[ap uop^tujoj:
as anb eai)j[od sisua b[ jod BpeAB-róe ota as upiaenjis [tarjip bjs^j

•aftput sajopvjoadsa soun ap uoiJisod vj uopjnng • • • avoauaXof) ap Djnjsv
X vsoptjiuD pnptuStuaq bj ap vista vj v vzanbuvjf uoo '2.'A (Z)
^ouiajqinj
-^atua^
anb jaisauaui sa sajuDjiqoij sojsa ua soiudjou anb pnpjotjf 0/ ap •••totovía
•ojj ío^sa soptpjad ajuauiajqtjofut unjas X ayoauaXo^) ap oruitaoui jaui
•tjd ja Jtfstsaj souinpod ajqisodutt ^a anb outs 'snptpjad svsuautut sojjsanu
jBjadnoaj ap saoodvo souiajas ou ojos ou 'unáajj svjpianu jnjnjoaj souiapod
X souiauai anb soj jmujn njnd sajtsnf jtui X sopvuiuo sajqutou jtui sop ap

rnerqijasa ^jqnjao ap c; p 'Bjunf b[ ap sopBuoisim
-oa omoD opi uBiqt:q apuop 'l[^g apsap 'bui[oj^[ A BjpaABBg #asop
-UBjuaaajOB UBqi oduiaij [a uoa 'opjnutoisip jaq^q ap aBJ&gt;ri[ ua bjojj
•ap B[ ap uopBzi[BJomsap b^ A o^tajafa pp uoiaBziuB^jos^n B'j

�— LZ —
'8I8T '^^TV sonang -8J!odxg oui¡,i boj ap Binajdmj -tuapiQ jap ogiwy ;jj uod opo^tfit
•VJ3 sngiuy aso[ -q -taiqtq sojqanj soj ap ¡duiuioa/ loj^aioid jjn :[AT3 -^ -j] (Zl)
•S9I o" '01 'S 'I 'X
*ttT8T"0I8I XBiuat jq upuBg,, *|Bnope^ oujaiqo^) 'sajiy souang 'napaa^jy nopsj^ [ ap
|Bj9ua^) OAiq^jy 'XT8I 3P ajqnjDQ ap 8 *&lt;&gt;^9g oXojjy 'Djunf oj ^91ad 9P P?/O (II)
"6/8¿ •^•&lt; 'I 1 '.."J'-'K.. ^vaaaad 113 SOI 0- '01 'S 'I 'X tI-0181 IJOHO BPa
souang -Bunus^jy uopBjj B[ ap [Bjaua^) OAiqruy •smfiDf) X opanujy aso[ 'taiaj a
o^a^ oXony ap ojuauivdtüD^) ja ua j¡gf ap aiqniJQ ap ¿ jap uptsag dj ap ojoy (01)
(Zl) '?'?s Ia iwunnaj p uapuo ja
ua sojjá ap pvjunjoit vj asnjjnsuoo as anb viod 'soutoaa souonut lod opviu
-utf 'jviauai jv oriiosa un pjuasaid X OZ?V ** svSruy ap sauoi^saSns uod^

'6101 '^?&lt;* 'o'Z oa 'II "' '''!' ' 'AV9fin isa ooiAvaso^f) a o^iuoxsijj
p 9jqai9iA0^ ap

'oapiAa]uo|^ •oppjs^ ap oujsnii^^ yt otffl ap oi^fQ (^)
9 ^i
•gZ6 %iVá 'Z o'n 'II omo' "'i^ 'O 'AvuDrisn isa ODUVH^oa^ A

'H8I P a^qnjao p I 'oapiAajuo^i -tapogi^ b mj¡[ ap &lt;noi/o ()
pjo^i tapogi^ b mj¡[ ap &lt;noi/o
vq Xaujia louag ourx^ ja jod sopvuotstuioo 'sntfjVQ oiuojuy wq X opaa
•aoy ap asof wq sajonas soj X 'zaia¿ umjnf asof u-q ^jq sajXy souang ap
oujatao^ jap opvmdtQ uouag ja 'ouoaf vj ap mp Xoy sopvílaiSuo^.

ap 8 Ia 't46osojjna sajBiu^uo sounS^
anb 'oiiBip opeiouBjsunojio jínuí,, un opuainSis 'biab^ ap Jioop ^y
•oapiA3^uoj^[ ap ouaaiqoS ye
sopBjqi[ BiJBÍap soj opis ^p O}U3uubjuba3[ ^a anb jod UBjjajjoa anb
aiaans bj bjo sajqiuoq sojjonbB b BqBdn^oajd anb oj [Bioadsa Bjau^iu
3q -saín un O[os ub^ Bio^q 'sajBjiniis SBTOuB^sunojp ua ojsaijiuBin ap
oisand Biqeq as vÁ anb oiuaimpuas íuoiou^auoo B[[anbs eiaBq uoiois
-odo Bun ^iuaiquiB as oapiA^}uoj\[ uoa opBjBJ^ Biq^q zaja^ ano O{ ap
eaiouauuod souná^ bubíIiubd b[ ap oiJBpmaaA [b japna^sBJi [y
•SBuiap 9O\ ap aSuBo ^a jbibj^ BJBd anb zaA b^ b 'ojaaja
[B noSaaqo asof b opuBuoisuuoo 'sopB^ajjua uasanj Xbii^bjbj pp
sojauoisud bo^ anb ap uapjo ^ip ^ajji^ ja 'ojuauuiuaAB op^asap ubi
ja ajqísod jaoBq BiBd pB)unjOA Buanq opuEJjsoui Á 'ojub^
(II) \t
•au oj optnjouoo otov as anb oSanj ajtitwau anb oionpuoo tut ap vpmDuvt
•sunojto uozou vun •^-/¡ o jvp atxuiiad aui ou oapiaajuo^^ ap sauotouajaud
soqanu sd^ uowodi^ijuu ajqísod n\ uoo '^.'A 9 "Jjnsuo^ ap pvptsaoau 07
•soiotnUad sajqnjnyp^ut jduoiovdo apand vjowap ns anbjod
oiuauiout ap vptpud uis ojjmpvdsp uatq o vSuat '^^'/{ amb ojadsa opo% uoo
'oaj^oj ajsa ap osajSai ja njsmf asjaom( aqap ou aso[ u-g ap oÁouy jap aud
Dj¡o vj v sodojf svjjsanu ap opvjtjaj bj oSuvquta utg •smouauafuoD smjva
ap sandsap ozauijff uoo uauapsqos anb X 'omjoui uaiquinj anb sauoiotsod
-oíd SDjauqos uotonjosaj vutiijn tui sajjosvd trd '^'/{ ap satuvutuijat sauapuon
'BqBJad
-89 anb BqB^ouB '¿ jap u9iunaj bj ua opejqajaa JBuiui
ja uoiaBaijiiBj i oipmss ns BJBd 'zaaaj opu^ijiiuaj 'Btp ojio jy
(01) \fl-tadsa as ou anb opvrjnsau oíjdjj
•uoo ns ap vstito aj as o 'ooo^dioaj ojuaiuiiuaan un ap ouiuuat jv nSajj as
otuoj ajjua 'sm/jjoiu sns vpuadsm anb ap ojoafa p svsaníinuoj sndoii snjap
'JOJQ jouas jv aioifo A 'oi^ ja ua oanbojg X popijijsov vpoj asao anb vjvd
BiDuapmoud ap 'Xauui^ Jouag owx^ ja a%^ans oidoid vjap anb X ¡vjja ap
otjoip oisvqu ja auqij opuofap X aso[ UBg ap oXojuy ja oposnd 'vzvjj vj ap
vista ujv uujjDtf as anb svdoj) soj oiuosaoau odutap ja ua asopuvatax toins
jap uptouadsns o^ asuaiuioo as X 'popijusou r&gt;po% asao anb ap utfv ajuou
•iwj^i X vivjo uapio vun oiuauiout jv ap Jouag ouoip anb ap oiotntiad uis
opvjndiQ ^oua&lt;¡ opijafa^ ja jod Djsa oSanj apsap vétnj as anb uojvpuooo X
jvpuoov umqap isa^Xy souang ap oujaiuog opnjto jv vjjnsuoo v%uoxd vun ap
oipaui jod asjaouaa uvjisaoau anb atuaipuad uowviooSau vj opot jap itnjouoo
vjod pvjjnoiftp vjjo anb vun optunoo opuaiqou anb tuouatrp íoj/g

soj u^ Bpiqaauo^ 'uoisas b[ ap Bj3B uojbiujij ajqn^^o ap ¿ ja 'ooag
oAojjy jap ojuauíediuB^ ja na sajuBjuasajdaa saj} soj sopiunayr

(6)
\fil^^Jaui
vj tsap
uopoqojdo
oivd
uasDpjooo anb oj ap vjuan^
asaip
aui as anb
pnpijoo vjíui
uoouvsuadstp
otatqo opvotp
•ui jap ojgoj jo sajuaonpuoo soipatu soj ap uasDjvut zaiaj umjnf asof uoq
opilafa^ ja uoo anb viod —opois^ ap ojjsivij^ jv moap aj— vzuoifuoo tut
vpoi ap X 'sajqvpuauiooai Xntu sojaSng 'ajiu^ ap ovXa^ jap vnanf) ap lojtp
•ny X joiauaf) losasy sot/ivf) oiuojuy uoq ouoiouoy jv X 'otouaipny jva^j
visa vivd ojsiaoid uop.iQ opaaaoy ap asof uop v saiapod ap pnjtuajd uoon

:ozuojnB
ja 'Burajqojd jap jbjbjj ua eiaua^jn
ejcpqopuarpu^jdmo^
ap ¿ ouisiui

d

(8) ',,upipuodoid as viov vtpip p anb saiuvtioduit sotunsv sojap ivjoij vjod
'Xaiity¡ 'iog •oiux^ jap uotovitaou vj ua X souiatqo^) ajsa ap vsd'J 0/ ua 'y^
ap uptooiodioo ajqojadsai vj uauodtuoo anb 'saig soj sopoj uajuasaid as
'mp jap aouo soj p otjvf uts vuvttvui anb Xa^ jap otoiaiag jo auamuo^,,

jsb odijijou ojubjsui jb 'epiqp^j uapjo bj opuaijdmna 'japo^iy^

jb
'sapepijiqBsuodsaj
SBjnjnj sajqBJOABj
uaiquiej Jtpnja
A sajiy souang uoa sauopejaj
sb[ ua SBiouBjsunojp
sbjs^
jeipaACudB BJBd SBzjanj jiun ap 'Aajji^ ja jod Bpiiuas 'pspisaaau
B| ua o 'soinaaouoasap oj 'soiuifrp ouioo 'jbuij opBjjnsaj oAna 'opBa
-jajjB ouisiui janb^ ap oaijoiu uoa opjiq^^ ja uoa op^anae un ua jbjss
opnd oiqraBD jap uozbj vj 'sopBpuaaBq Á otaaaiuoa 'Bpuapeq 'ojp
-jafa 'buubui bj ap sajnejuasajdaj b uaiqoíB^ BqBuiBjj anb ouis 'opjiq
-B3 jb epuaja^ui vioouoo^s aj ojos ou BJoqB ojad íítouja;qo3 oand
X ojjb
ubi,, ^p
^p sauopsana
sauopsana ua
ua jiuaAjajuí
jiuaAjajuí
jed Btuaj
Btuaj
aje^
anb sojnqijjB
so oand
joqB
ojad
íítouja;qo3
jjb ubi,,
jed
aje^
anb
soj ajqos Boiraajod eun ojuatuiBjunAy ja uod
uod opruajuBin BjqBq ossb^
Á zajaj '8aun,j ap epiuaA bj ap uoiseao ua anb eomapjoaaj ¡^ajj;^
jap japaaojd ja ua ojiS ajsa juaBjsap auaiAUoa 'sajajuí ns joj
apopijo
jBjijip^
ODiji^oj
jopBiuaqo^ jb BjaiStJip ajqnjoo ap•oapiAajuoj\[
¿ mp ja anb
jaÁua
Bioap
(1)vj'^'S'A
3iquiou anb sopvpuaooy
sojuvj
X
sajumoiautoo sias 'ouonpy
ap lopoitsiuiwpy
'opuatoojj joay
apsoijo
soitstu
•tfjl 'vnatg j^n^iff uoq otavu ap upjidoj ¡a 'svsanj^ otinj^ ajuaojyf uoq
'laipogug 'ouipayi ap sanbio^^ odutoj ap ¡oosiivffl /a 'vuiiDf^ ap joiauaQ •

�— 6SZ —
— 22Z —
•JEurniijajj opsiBij^ ja nos opuaipimn^ asof usg B gj I3 uojBiiiaj as sajiy souang ap ssdoif
sol anb a^ip ag -(09^'8^ uopjajig opBAja^sjj -sajiy 'a 'jBuopBj^ s^aioijqig) •^jqn^Q ap j^
[ap oapiAamoj^ ap Biaz^;) b[ ug -^[ ja oiuBAaj as o^is ] anb aiuamBsajd^a aoip ^eajqi-]
soiqanj so] ap pjuiuiofj aoijaioj^ 13,, n^ 'biab;) -soppouoa soiuainnaop so.no ap as.iaB.il
-xa apand anb B[ ood Bdajjsip BpciuauíBpunj uaiq fisa uojsnj^uoa Bisa opuBn^ uny
•IS o^ '01 'S
'I 'X \.I8I"0I8l IB'na!JO BPnBa IBuopB(j onjaiqof) -sajiy sonang 'BuiíaaSiy uopB^ b[
ap jBjaua^ OAiqajy '1181 ap ajqmo *P ti '8BZHB8 aP BJ^j sajiy souang ap ojapiSjns ja
uci oiJUJjaj^ Biaqjo^ sajiy souang ap oujatqof) jo ojanty ap ouiijj ap optfQ (j^)
•g -ayd -ip -o •&lt;&lt;;|tit.i0 Xa^nd ?aP
opox^,, :zaaNVNS3j oisomy "^p '^ 0-n ofe^a'j 'IX8I BJjanf) - jBuopBj^i oujaiqo^ -sajiy
souang 'Bupua^jy uopB^ bj ap jBJaua^ OAiipjy *XI8T 3P ajqniaQ ap \\ 'OJOJJ oj ap oi^
jap raojj ídj ap o.i ijtuaia oujaio^) owx¡[ ¡ap sajouag soj v nvapuo^ ap otoj/Q (q^)
•911 o"" '01 'S 't 'X '..t-181-0181
[BjuaiJO Bpn"fj,, 'iBuopB^j onjaiqo^ -sajiy sonang 'BnnnaSjy oopB^^ B[ ap jBjaua^ OAiqjjy
'U8I 3P 61 aJC|n^^O '89J!Y soaang 'za^aj v sajty souang ap vtunf nj ap opi/Q (61)
"Etl o'u '01 'S 'I 'X '^8I-0I8I IBla3!JO BPaBS&gt;.
'jbqoidbj^ ouaaiqo^) -sajiy sonang 'BnijuaSjy uoioejij bj ap jBjaua^) OAi^jjy 'usi ap aiqnuQ
ap zi 'saJiy souang 'zajaj umpi[ aso[ n saity souang ap v%un[ vj ap oiojjq (g^)
(lZ) '8^íu^ SBjp ap jBd nn souam o\ aod
sb[ ^p oiuaimiAoin p asjooouoo ^iqap 'eppou B[ saaiy souang
jbS3[j Bj^d anb janodns odiSo]; sa anbjod '^^ Bjp ^ ozuarao^
b{ anb ^buuijuoo apand ojs^ -oijis ^p opuBJija-i ^^qi as bX
bb[ anb BqBuuojui af 'Bppa[qB)8a uoi33B9ubjj bj jB^ide^) B[ ap
onaaiqo^) \v jBoiunrao^ p^ 'bj^aijj ap oraij^ 'sBzi^g ap Bjanj
souang ap ojapi^jns [a ua oíanaaajAI tuaqjo^ b^ apsap '^j_ [3
(0^) -ojiajafa ns ap u^isiAip ^pan^as bj ouiuuaj jauíi^d
ua opuaiAom 'BpBj^a-1 bj b oidiauíad Bjjsp as 'ojjansaj uBjq^q oj un^at*
'ajuarn/íis bububui bj b anb ajopuaioip iiBapuoj^ asof sajiy souang ap
jb Bjai^utp jouaiuB eip ja anb oioijo ja ajuasajd opuaiua;
apand jsy -oapiAa^noj^ ap sajopapajjB soj ua oiuatuedmea ns
ap SBJopBnis sedo.11 sbj asjBJijaj b uoJBzuaraoD aiqnj^o ap z\ 13
(61) •s/
•soitu ap ptStxa -b ooiun oj an¡ a-b otsaud oisnt ns uod asajpid a-b sotuatu
•psva soj Jíing vjponbs^ vjp asvujsiuiuiqns a-b vd muojo^ ; ap arpumuo^
;o -uio min X 'uoioonpuo^ muoid smu ns vd oSaijd opiiafai ja ajopwoiaii
•ua sotuatuoui sajuoxatuas ua ojiisa ap mouapupsaxd X pvpiuoqun ap soidio
•uiid soj uo3 vfsandsai ns ua ajuan^asuoo anf a'b owqo^) ajsa y asjDjuas
-aid X '^Douvqwasap osit¡ ojuajuiiuaqn ja souuooiunuioj ap otuajut jo a'b duij
•v[^ ap jmytfo un ap otpaui jod vjaaj^j ap ouiijj aso[ "(j jpns vzu^nf vj ap
arpuDwo^ jap souafo so^uvuf sdj ap opijDti asdaqtyq uaisiutai ojuoud soui ns
jvuSoj Djnd uif jv osisaud (opuais) ([anf X]) oduiaij jap piuawijadxa as anb
pupaijojjuo^ vj uod Buodsuon ns ajqisod anf ou ajuawv¡mpawui soSaijd
soj opvSajjua asjaqm¡ ap X •—oi^oadsap ojuoid— ouaduta ajsa ap jnsadvn
¡zaaaj b oujaiqo^ ja Bqs^ijdxa oj isy
'sojjBAajj ejqap anb anbnq jap BppjBd bj oijiuuad
ou ajuBuiaj odiuaij jbui ja anbjod saaiy souang ap jijes uoaoipnd
ou soiaijo sotsa ajqnj^o ap ^j; ja BiSBq ojaj (g^) 'ojiajafa jap BpBj
bj asjBnjoaja Biqap omoa biujoj bj s SBAiiBjaj sauoi^anjjsm ap
d un ejnj^ui aj anb Z8A bj b ajusjuasaadaj ns b BqediaiiJBd oj as
Bqaaj uo^ íjb}U3ijq Bpusg bj ua opBjndiQ ns opijiuiaj Biq^q aj anb
ja oiAjOAap saiuBiJBA SBunSjB uod oua^jod oujaiqo^ j^
•¿ jap JBUiuii^aJj opBjBjj^ jb sauopipB sop uojBjndusa as
anb bj ua sopuBq soqiuB ap sopBuoisiiuoa soj ap uoiunaj BAanu san

'X S '..H8I-0I8I InO BPnB9 'I^nora^N oaja1.&lt;lO "JÍV sonang -BuuuaSjy nops^j bj ap
o'n '01
': v '1 p
3
fBjaoa^) OAiqjjy -[181 aP ^jqni.iQ ap fi 'SBzi[Bg ap ojanj sa.ity •rs
souang
apo"
ojapi^jns
u 'oiJnjja^^j Bjaqjo^ -sajfy souang ap oujaiqof) jo ova.iij/ ap oiuuj ap otoifo (¿I)
'S 'I 'X \,H8I'0I8I I1UO BPnBa.. 'lBnpB(^
oujaiqo^)
'sa^ty 9P
eouang
'ourjua^jy
uoijbj^*0t
b¡
'601
on *..9BWJBO
BWB3
'^^J?d "?!s!Jí.,
ap [BJauag OAiqjjy "l[8I 8P II Jqnjo0 'oapiAauíoj^ 'zajaj o svifjo^) ap 07^113 (91)
•jp 'tt---B3jfBjj&gt;oig Btjouia^,, :vAViy soiay^ (si)
"0181 IBla3H0 BPDB9 '[BUOP"W oujaiqof) 'sajiy eooang 'BUiluaíijy uoi.ib^j bj ap ^Bjaua^
•SOI113
o"3P
'01!3!/O
'S 'I 'X
'H8I
OArqjay 'H8I ap ajqnjao aP 01 'oap¡A'uoj( -zaj^j "P!l"f ?íoí v
(H)
"P^xSn :z3aM¥iira3J OísoiHy -)f^ '69 ojqn 'o^jjoisrg oasnj^ i OAiqojy xg opuoj oapiA)
•uojy 'nops^ bj ap jsjaua^ O^i^ojy •^• • -ooiJpjSoig vuout^^t&gt; :vAV*iy soihv;) ([)
onjoaja as o^ag ojíojjy jap ojuaraBdraB^ ja na ^j; ja A (¿\) ojaaja
jb BJaip^ouoD aj as anb assd ja uo^ oapjA3iuoj\[ ua ojjua zaja^
*(9l) sajuaipuad unB sajjeiap JBiuijfn BJBd bzbj^ bj na Bqej
-adsa aj as —ajqnj^o ap j;j;— Bqoaj bj ap Bjp ja ua anb 'za-iaj "J(J jb
sbijjb^) ap oipauMa^uí jod Jaq^s oziq oapiAaiuoj^ ap oujaiqo^) f^j
•oqea
b bjjba3JJua
asopanb
bzbj^[Bjuaijo
bj b oipasB
ja jbjuba^[
BJBd oi[^j uo^ otu^Auoo
ja í^jsajojd
Bjsa^ojd
B'j
[jo Bjsa^
uoiorniDotia vj ajuauíoaiiiuifap osndsip as X opoi oXnjouoo rnby^ -atunjapü
•tí&lt;co}puax^
jap
smu vqvaiasa^ a^ 'osvoo anb 'sauoijaijn sojiw soj asjojdaajajui
uoipod oood
jap
•uiüj a'b X 'ajua^jn vi j^s 'ojjansaj viqou o¡ owqo^y ja opunnb anf) :oxtp
asopuojod anb ^a anf 'asuojina mpod ou oujojsujj un uts anb opuaia sput
iopojtja^ X uotsuadsns vj uoo auuofuo^ souaui oqojsa 'uaiquiot opiujnouoo
oiquy a'b 'soSpiy jauojoj jg uv^ijiy^ uppoutpioqns vj rd opozjof anbuno
'muodsjp as 3/a^) va 'Joi^ ja iotpauiaj mual ou dX ojad isojoo sns sopoj ua
oijojaojfau ^d 'oiJtoj owqof) jo jo^i/isop ap vaoqooo anb ojouodsa prtpiA
-orno vvn ap sdiiuvjvS soisandns soj ua ozumfuoo vj opuoj^ajdsap ostwoid
*woo otjo soui ja uiuagns aruioaia uoj anb smouajstsaj soj uojajng¡gt
oju
BjBjajf
'Oiiis jap
^uBAa^ jb uoioisodo ns ua auuij Bjn^as.•B^ÍBuy
ou^pupaA
ja 'ueq^p
aj
99 anb seijubje^o sbj A uBjuodxa aj as anb sauozBj sbj ap jBsad y

soj u
uoj oij^^ 'jojf) jap ajuvpnXy un ojjv janbn ua
opuoSajj
loji^uax^
jap
(^I)
•uS0pVpjO3D
SVpUVJDg
opnjpai X opi jap upisuadsns oj aouojj opoi o uvnajj o'd o-qof) jap s'Ujq
svj japuajua ozit¡ as vb o 'upiunau vsojatunu vun oqni¡ an'iuoapoaf^n
opuB^jojo
(fi)auarj
zajaj
Bjanjuiai qj oinsrui ja na•sbjjubjbS
anb oioijo
ja ajuasajd
as-jq
is 'jb
a^tp anb oj b asBq ua ^sJBjdaaB apand —ajqnjoo ap oí—
-bj ej ap eiuin^) bj ap BajquiBsy bj biab^) ^frj anb ua Buoaj w
(SI) 'tS3:mjD sa-lln SD1 ^*30^^ uoXonSoivj vjn ap j'd tnpouo^ vjumff vj ua
saouoiua vja oj a'b ''jvjf) jar¿) ou/spu ja ua oijoputoa^ jo uptunau p joutvjj
ptdopv nt^uapnjd ns anb X zajaj ~jq jo opnpmj jop ap oíap ou anb osod
¡popa Djawiud vj yp anb otSuaua oj ap X otfanf ap ouajj 'ojtajjog j^nSi¡^¡
•uq uanoí ja O'jau^ag X outuj ns J'd 'soSp^y J'uo^y jap vt^uanjjuj oj ofoq
a^uautojjo uojvuijvjo as 'oijajsiui jap sopiqtojado sajuojiqoy soj X 'opoj asjoj
-jn^o opnd ou spp^ 'Otpjaxg jap poptjiqotxa vj o opituas otupstp uoqop anb
sauopojado X ojxataud ojuap ofoq —aotp— upni^^ oaanu vj opojnuits anfn

j
soj ap u
uorunoi ej ap soaijoiu soj 'isb opunj vAeuy
: sajB}uauo

) uoq

�Mientras tanto, el Virrey dictaba un edicto:• •:;
"En virtud de un convenio del Gobierno de Buenos-Ayres con esta su
perioridad, todo vecino del pueblo, y de la campaña podrá volver a su casa,
y ella será una inmunidad, que nadie quebrantará sin experimentar el cas
tigo condigno al exceso.
Entre tanto que se sanciona en debida forma la citada negociación;
declaro, que toda persona (sin excepción) que haya, o no, tomado partido,
por qualquier motivo que fuese, con el indicado gobierno de Buenos Ayres
esta directamente baxo de mi protección, y ninguno le agraviará sin ofender
mi autoridad". (22)
Al mismo tiempo las otras autoridades de Montevideo, libres ya
del asedio, comenzaron a tomar medidas y previsiones para reorga
nizar la plaza y sus inmediaciones, tan considerablemente afectadas.
En su Acuerdo del 15, el Ayuntamiento estableció, que
"por haora, y sin perjuicio de tomar en lo subcesibo las providencias que
le parezcan mas oportunas se permita la venta libre de carne y su intro
ducción franca para qualquiera sugeto que quiera hacerla por los precios
y en los parages que mas vien le acomode". (24)
El 16 el gobernador Vigodet, viendo el peligroso incremento
que iban adquiriendo los ataques a la propiedad privada dentro de
la ciudad y sus extramuros, dictó varias disposiciones, para conseguir
la limitación de esos busos. (24) Por orden aparte, teniendo en

Es de tener presente está resolución del gobernador de Monte
video -—aunque probablemente no dictada bajo su exclusiva deter
minación— precisamente cuando estaba por firmarse el armisticio,
porque testimonia claramente la falta de confianza en.la situación que
pretendía crearse; y aún más, la inseguridad de que se llegase a su
realización ya que tantas veces se babía estado al borde de su logro
sin poder alcanzarlo. Montevideo aprovechaba esa calma y esta reti
rada del enemigo para evitar que en lo sucesivo, las hasta entonces
tropas sitiadoras, volvieran a usar de aquellos lugares estratégicos
como lo eran las construcciones de extramuros al servir de parapetos
paraDesconfianza
los ataques. ésta probada no solo en la urgencia con que se
exigía el cumplimiento de la orden, sino declarada expresamente por
el Virrey al Ministro de Estado; al escribirle las noticias de las tratativas le decía que había aceptado las proposiciones a pesar de estar
"convencido —que— en este tercer paso de dicho gobierno —el de Buenos
Aires— no obraba como debía la buena feé, ni el deseo de su reforma por
el bien común". (26)
Como el edicto que el 12 diera Elío no había encontrado el eco
deseado en los habitantes de la campaña, el 18 reiteró su ofrecimiento
proclamándolos:
"Os vuelvo á asegurar de nuevo baxo mi honor, que nadie os atropeliará sin que experimente el castigo, como lo tengo asi publicado, y lo

cuenta que

Volved á vuestros hogares á cuidar de vuestras haciendas, que yo ve
cumpliré.
laré de todas modos por vuestra seguridad. Los Portugueses no son vuestros
enemigos, ni adelantarán un paso como se cumpla lo propuesto por el go
bierno de Buenos Ayres. Yo que he sabido en todo tiempo mantener al
vecino de la campaña en tranquila posesión de sus bienes, la organizaré

"La defensa de la Plaza, quando en algún tiempo pueden acometerla
enemigos, es del mayor interés para todo ciudadano, y el impedir que en
algún asedio se aprovechen de las obras exteriores para arruinarla".

de modo que nadie podrá temer insulto alguno.
Os ofrezco de nuevo mi protección, y para fiar en ella acordaos de mi

decretaba:

carácter que jamás he faltado a mis promesas". (27)
"es una obligación de vasallaje, y es una ventaja considerable para evitar
los males que experimentó esta ciudad en la invasión de los ingleses, y
que acaba de sufrir de las tropas de Buenos-Ayres. Montevideo debe allanar
su campo que alcance el tiro de cañón, asegurando asi su defensa y el exConfio en que lo haréis en el termino preciso de diez dias recogiendo
esos materiales que trasladareis inmediatamente á el lugar donde mejor os
pareciese convenir, fuera de dicho terreno, y no pudo persuadirme me obli
gareis a que pasados los diez dias contados desde el de la fecha dé una
providencia exceutiva para demoler todos los edificios, sin que quede uno
en breve horas.
Montevideanos, —concluía— vuestra defensa, vuestro mismo honor,
vuestra gloria exige esta medida para que los conservéis eternamente". (25)
(22)Edicto de Elío. Montevideo, 12 de octubre de 1811. Gazeta de Montevideo del
15 de Octubre de 1811 n. 42. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección 28.260.
(23)Acta del Cabildo de Montevideo del 15 de Octubre de 1811. En Revista del Ar
chivo General Admi^istrativo. "Actas del Cabildo de Montevideo", o. cit., tomo IX, pág. 510.
(24)Vigodet, Bando. Montevideo, 16 de octubre de 1811. Cazeta de Montevideo del
22 de Octubre de 1811, n. 43. Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Cit.:
(25)Vigodet, Orden. Montevideo, 16 de Octubre de 1811. Impreso. Archivo y Biblioteca
"Pablo Blanco Acevedo", Montevideo. Bibliorapto 2, Cpta. 15. Y en Cazeta de Montevideo
del 22 de Octubre de 1811, n. 43, Biblioteca Nacional. Buenos Aires. Cit.i

Por otra parte el Cuerpo Capitular, el día antes que se ratificase
el Armisticio, elevaba a consideración del Virrey una formal protesta
por los excesos que, según él, se cometían por el ejército sitiador en
retirada.
"El Cabildo no puede mirar —decía— con indiferencia los clamores
de una multitud de vecinos, que despojados de sus propiedades por el egercito de Buenos Ayres imploraron la protección de este Ayuntamiento, paraque consulte un medio, q.e los ponga á cubierto de tamaños males. Ellos
representan que á los incalculables daños que han experimentado, durante
el sitio de esta Plaza, se han agregado (hoy) los que nuebamente sufren
por el fichado]) egercito en su retirada, que no contento con haber admi(26)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 3 de noviembre de 1811. Gus
tavo Gallinal: Correspondencia del Firrey Feo. Xavier Elío, en Revista del Instituto
Histórico y Geográfico del Urucuay, o. cit., t. II, n. 2, pág. 101?.
(27)Proclama del Virrey Elío a los habitantes de la Campaña de Montevideo. Mon
tevideo, 18 de Octubre de 1811. Gazeta de Montevideo del 22 de octubre de 1811. En Bi
blioteca Nacional, Buenos Aires, cit.
— 241 —

— 240 —

16

�De dicha Junta, que estuvo integrada por el:
tido bajo sus banderas, y con el pernicioso atractibo de. la libertad, una
porción de esclabos, arrastra eon quantos encuentra, y nada perdona, que
no conduzca, dejándonos -en el mismo estado de escasez y miseria que antes.
El Cabildo está seguro de la verdad de estas quejas, y considera la
conducta del egercito (de Buenos Aires) como opuesta en teramente á los
artículos del tratado".
En atención a tales circunstancias solicitaba del Virrey que se
adoptara una medida que, sin violar los tratados, reparara los daños
indicados, al par que proponía una posible solución al problema:
"Entre Jm varios medios q.e pudiera apuntarse para lograr el fin pro
puesto no ocupa el menor lugar en el concepto del Cabildo, q.e el Govierno nombre una comisión, que, enterada de los artículos del tratado, pro
ceda al lugar destinado al reembarco de las tropas de Buenos Aires, paraque encargándose de aquellos esclabos, y demás especies que no estén com
prendidas en el convenio, las reserve, pja entregarlas a sus dueños, luego q.e
hagan constar de su propiedad. Sobre todo V.E. ([S.]) (Icón sus conoci
mientos y)] que conoce ([mejor]) los verdaderos intereses de este Pueblo,
y el mérito de sus habitantes, sabrá adoptar a beneficio ([en obsequio]) de
ellos las mejores providencias". (28)

"Governador Político y Militar desta Plaza Don Gaspar de Bigodet, del
Cavildo pleno, Comandante General de Marina, Mariscal de Campo Marqués
de Medina, Brigadier Don Vicente María Muesas, del Regente y Oidores
Don Tomas Anzotegui, Don Manuel Reyes, Don Manuel Villota, Don Juan
de Zea, de los antedichos comisionados Acevedo y Garfias, Ministros de
Real Hacienda, Administrador de Aduana y de sus Comerciantes y otros
tantos hacendados".
surgió, según lo afirma el propio Elío
"uniformedictamen y aclamación".
Hay que fijar bien que el Armisticio de octubre no se suscribió
contra los orientales sino a pesar de los orientales; en efecto, el Go
bierno de Buenos Aires intentó evitar el sacrificio a que exponía al
vecindario de la Banda Oriental. El pronunciamiento de la Panadería
de Vidal le había demostrado que existía una voluntad firme en contra
de las resoluciones tomadas; pero, junto a eso, también comprendió
que tenía una sola alternativa para solucionar su situación: pactar
con Elío; y para poder pactar debía inevitablemente acceder a las
imperiosas
proposiciones
delvimos—
Virrey. el Cabildo bonaerense rehizo lo
El 3 de
setiembre —lo
acordado el día anterior entre los representantes de Montevideo yla Capital; pero Acevedo, Sierra y Garfias rechazaron las variaciones,
principalmente por lo muy limitada que quedaba la jurisdicción que

ARMISTICIO DEL 20 DE OCTUBRE
Levantado el sitio de Montevideo, tal como lo habían pedido insis
tentemente los diputados del Virrey, continuaron las negociaciones.
El cese del asedio significaba la exteriorización de una predisposición
mutua para llegar a un definitivo acuerdo.
Faltaba sólo el ajuste de algunos términos. Elío, antes de tomar
una resolución definitiva, para salvar
"una que otra dificultad, que es inseparable por lo común de la execución
de medidas que no están siempre de acuerdo con todas las miras humanas".
a la vez que conseguir
"acallar algunos pocos descontentos con esa transacion por sus fines par
ticulares".
resolvió convocar a una Junta Solemne con la que consultó
"cada uno de los Artículos que abraza".
(28) Borrador del oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Montevideo, 19 de Octubre
de 1811. Archivo General de la Nación, Montevideo, Archivo General Administrativo^
Libro 569, f. 66/7.

se leLlegado
quería reconocer
al Virrey.
el Triunvirato
al gobierno, Buenos Aires vuelve a buscar
el arreglo y se encuentra —como era de prever— con la obstinada per
manencia de Elío en sus proposiciones. El Gobierno de Buenos Aires
quiso rechazarlas; lo impulsaban a ello los mismos motivos que los
de los primeros días de setiembre, junto con el pronunciamiento ca
tegórico de los Orientales; pero el intento quedó en intento; no pudo
vencer la firmeza que tenía el Virrey, respaldado en circunstancias
favorables, y hubo de tranzar aún cuando para ello "olvidara" dar
intervención —como lo había hecho en la ocasión pasada— al Ca
bildo de Buenos Aires. (2) Y así, por influjo exclusivo de las cir
cunstancias y sin malquerencia hacia los orientales, Buenos Aires tuvo
que llegar a lo requerido por Elío, pero con el pensamiento de que
ésta había de ser una providencia transitoria.
"La patria exige ere este momento el sacrificio de vuestros deseos —les
decía a los orientales el 27 de octubre— y por mucho que parezca contrariada
esa propensión genial á servirla, luchando con los rigores de la guerra,
quiere economizar esa sangre, que le es tan preciosa; para que oportuna
mente empleada decida de su suerte futura". (3)
(1)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 3 de Noviembre de 1811. Gus
tavo Gallinal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elío". Revista del Instituto
Histórico y Geográfico del Uruguay, o. cit., t. II, n. 2, pág. 1019.
(2)Véase
Pereda:
"Artigas",
o. cit.,de
t. Buenos
I, pág. Aires
414. del 27 de Octubre de 1811. Ga(3)Artículo
de Oficio
de la Gazeta
zeta de Buenos Aires, o. cit., t. II, pág. 844.. .':. .. \

— 243 —
— 242 —

�-^f8 -Sed 'i| -i '-jio -o 's^jiy souang ap
-O 'II8I P -&gt;qmO P LZ PP ^-"¡V
g ap mazBj) ej ^p oioijq ap oin^ijjy ()
•^l^ 4ÍBd 'i -i '-i;a -o \¡snSpjyn :vaaaa^ asB8¿Y (Z)
"6101 "^^^ '^ o'n 'II •' ''V3 " 'AvnonHQ iaa oouvHooa^ a
oxnxixsHj Taa visiAag \,&lt;&gt;JÍ3 jatan\ 'oo^ Á.au\^ jap movapvodsajiojn :inm?9 oavx
'1181 aP ajqraaiAOj^ ap •oapiAajnoj^ opojsg ap ojismi^^ jo oi;g ap oioijQ (^)

py
8P 61 '

OAiqojy 'oapi/valuoj^ 'aoi3\s^¡ 0[ ap (Bj^u^^ OAiqjjy
'[[81
ap
'1/99 i '69S
o*&lt;fíl
^ !13 oaptaajuo¡n ap opjjqn^) jap opifo jap jopv
\tvzDjqo anb sojn^xuy so^ ap oun

^^^ \vuninj ajians ns ap optoap opoajduta ajuaiu
•vvnuodo anb nund ivsopajd unj sa a\ artb 'auSuns usa ivzttuouooa auarnb
'ouianS oj ap sajogu soj uoo opuDifonj 'vjiiaias y jntuaíi uotsuadoid t&gt;sa
opDtjDutuoo v^zajDd anb oipnui Jod X —auqmoo ap ¿^ ja sajojuaiuo soj v moap
saj—• soasap souisana ap otjifijjus ja otuawoui a ¡so na a&amp;ixa mjjnd vjn
•bijojisubjj Biou^piAOJd Bun j^s ap BiqBij Bisa
anb ap ojuainiBsnad p uod oiad 'oq^ jod opuanbaa o^ b jB^aj^ ^nb
OAni 89Jiy souang 'saje^uai-io o[ Bioeq Biauojanb^iu uis A. sepuBjsuno
-jio sb[ ap OAisnpxa ofn^juí jod 'isb ^ (^) -sajiy soaang ap op^iq
-B3 ye —BpBSBd noisBao- B{ ua oipaq Bjqsi| o[ oraoa— uopuaAjajai
JBp itBJBpiAJO,, Ofja BJBd OpUBnD UtlB JBZUBJ} 3p Oqtll[ A 'S3^qBJOAB^
SBpuB^sunajp na opBp^dsaj 'Xajjj^ p Bjuaj anb Bzguuij bj j^du^a
opnd ou íoiuaim ua opanb o^uajuí p ojad ísa^Bju^iaQ so[ ap ooijoáaj
-B3 oiuoiuiBpunuoad p uo^ ojunf 'ajqmayias ap SBip sojamiid so[ ap
eo[ anb soAijoui eomsiin so[ O[p b UBqBs^nthni o( :sb[jbzbijo3j osmb
sajiy souang ap oujonp^ [^j 'sauopisodojd sns ua oj[^ ap biououbui
-jad spBuijsqo B[ uoa —jaAajd ap Bja ouioa— Bjjuan^uo as A of^ajjB ^a
jBosnq b aApnA saaxy souang 'oujaiqo^ p3 ojBJiAunwj^ p opBSaf'j
•^ojji^ jb jaaouo^aj Buonb a\ as
anb U9poipsj^nf bj Bqepanb anb BpBjiuiij Ánui o\ jod ainauípdpuijd
'sauopBiJBA sb[ uoaBZBq^aj sbijjb^ jÍ ejjaig 'opaAaay ojad í[BjidB^) v\
A oapiA8}uojA¿ ap sajuBjuasaadaj soj aj^ua jouaiue Bjp p opBpaooB
oj; oziqaj asuaa^Buoq op[iqB^) p —souiia o\—•• ajqmapas ap g j^
•^ajjij^ pp sauoiaisodojd SBSojjadnii
8bj b lapaaaB ajuauia^qB^iAaui Biqap jB^^^d japod BJBd A íoq^ uoo
JBiasd :uoi3Bn)is ns JBuoionjos BJBd BAiiBUjaijB B[os Bun Bjua; anb
oipuajdtuoa naiquiB^ 'osa b oiunf 'ojad isepBuioi sauoionjosaj sb[ ap
Bjjuoa ua auuij ps^un^oA Bun Bjisixa anb opBjjsoiuap Bjqsq a{ JBpi^ ap
BtaapBUBj b^ ap ojuaiinBi^unuoad ^^ -^BjuaiJQ Bpu^g B[ ap ou^puioaA
p Bjuodxa anb b oioijijobs p jbjia3 ojuajuí sajiy souang ap oujaiq
•O I3 'oiaaja ua ^sa^siuauo so\ ap jBsad b ouis sa^^uaijo soj
as ou ajqnjoo ap opijsiuijy p anb uaiq JBÍij anb
jp

avijoftun^

oidoad [a BuuijB o\ unSas 'pi
•tt$opDpuaom¡ sojuni
A sajumoiawo^ sns ap X vuvnpy ap jopojistmuipy 'opuaioofl /"ay
ap sojisiui^^^ 'svifjof) X opaaaoy sopmtoisiuioo so^npaiuo soj ap 'va^ ap
uvn[ uoq 'oiofltj^ januB^^ uoq 'saXa^ janvo^^ uoq 'tníiaiozuy sduioj^ uoq
sauopiQ X ajua¿a}¡ jap 'svsanfl Dijvj^ ajuaot^ uoq laipD^ijg 'vurpíi^^^ ap
sanbiu^^i oduioQ ap p&gt;3sijo^^¡ 'omjv^^^ ap jojauaQ a^uvpumuoj 'ouajd
jap 'japoüifj ap u^dsoQ uoq vzdjj vjsap íofijij^ X ojijíjoj
:p jod BpBjSaiui OAnjaa anb 'ejunf Bipip

oj[nsuoa anb v\ uoo aauía^og ejunf eun b jBaoAnoa oiA[osaj

•jvd sautf sns íod uopvsuouj osa uoo sojuatuoosap sojod sounSjv

Jin8asuoo anb za
•ítsDumuny snjixu str¡ svpot uoo opjanoo ap ajduiats uojsa ou anb sopipaui ap
vmonoaxa vj ap unuioo 0/ jod ajqojadasm ía anb 'pvjjnoifip vjjo anb mtnn

B[ e

JBA^B9 Bjnd
'BAijiutpp
uoi^njosaj
jBtnoj ap sajuB 'oi[^{ -souiauai soungfB
ap ajsnfB
p o[os
Bqsj[B ^ buti
•opjanaB OAijiurjap
un v jB^a[[
Btijntn
uoprsodsipajd Bun ^p uopBziJooajxa
B[ BqBaijiuSis
oipasB ejed
[ap asaa
[^
•sauop^po^an sb[ uojbiiuiiuod 'iajji^ pp sope^ndip so[ ajuatuajuaj
-srsur optpad UBjq^q o[ omoo ¡bj 'oapiAajuoj^; ap orjia p opsjuBAa'j

aa

i^a oi^ixsi^^v

\,soiouapiaojd
sauoíaw
ro^ sojja
ap ([otnbasqo ua^) otoifauaq o imdopv(8Z)
pjqos
'sajuvjtqny sns
ap ojuaui
ja X
'ojqanj atsa ap sasauajui souapvpuaa soj ([jotaw]) aoouoo anb [(X so^uaiui
•íoouoo sns uoo]) (['S]) '^'A opot auqog -popaidojd ns ap jotsuoo unSvu
a~b oSanj 'souanp sns o SDjuoSaujua vd 'a^asa^ svj 'otuaauoo ^a ua sopipuajd
•tuoj uajsa ou anb sapadsa sputap X 'soqojosa iojjanbo ap asopwoíjnoua anb
•DJDd 'sauty souang ap sodojj soj ap ojjvquiaau jo opouijsap jngnj jo opao
-oíd 'opDjvuj jap sojnjijjv soj ap vpojaiua 'anb 'uoisiutoo oun ajqutou ouuata
'O Ia ^'b 'PltaoD 1aP oidaouoo ja ua loinj jouatu ja odnoo ou ojsand
•oud uif ja jbjSoj vuvd asjojundo ojaipnd a'b soipaut sotioa
sof a-iW^^n
-Buiafqojd
fqd [B uopn[os a^qísod Bun Biuodojd anb JBd [B 'sopsatput
souep sof BJBJBdaj 'sop^jBJi so[ jbjota uis 'anb spipacu enn BJBjdopo
as anb iajai^ [ap BqBjp^os SBiauBjsun^ap sa[B) b uopuajB u^

soj v atuauiojaj ua visando ouioo (saity souang ap) •tlopo}Oj$
ojtoia^a jap
¡ap Ofonpuoo
sojnoifjo
oj ouaptsuo^ X 'sofanb soisa ap popjaa vj ap om^as oís opjiqv^ jg
•saiuo anb vuasiut X zasoosa ap opojsa ouisrui ja u- tompuotap 'ooznpuoo ou
anb 'vuopiad opou X 'oujuanoua sojuonb uoa vjjsojjo 'soqojosa ap uopjod
oun 'jnn-iaqij o¡ • ap oqitooijo osopiujad ;a uoo X 'sniapuoq ra^ oívq opti

�Tampoco para el Virrey el Tratado adquiría carácter de solución
definitiva; el 3 de noviembre al informar al Ministro de Estado sobre
el convenio le señalaba:
"há empezado la victoria a convertir sus ojos risueños acia nosotros; y si
S.A. la ayuda oportunamente con sus auxilios ahuyentando para siempre
a los revolucionarios gobernantes, y sus partidarios S. A. puede tener la
satisfacción de que aqui nada se há dejado ni dejará de hacer por defender
la Sagrada Causa, procurando inspirar confianza a los que pueden y deben
cooperar en ella; pero es inevitable confesar que sin los recordados au
xilios y la protección de S.A., será infructuoso todo genero de sacrificos". (4)
Tal era el ánimo con que ambas partes contratantes fueron a la
estructuración del armisticio.
El 7 de Octubre, Acevedo y Salazar, Garfias y Pérez convinieron
en la redacción de un Tratado Preliminar para ser sometido al es
tudio de las autoridades de Montevideo y Buenos Aires, el que fue la
base del Acuerdo definitivo del 20.
"Congregados acordaron dhoss. Sres los art^ siguientes:
"1P...Ambas partes contratantes á nombre detodos los habitantes sugetos
á su mando protextan solemnemente ala faz del universo q.e no re
conoce, ni reconocerá jamas otro Soverano que el Señor D. Fernando
7. de Borbon y a sus legítimos sucesores y descendientes.
"2P...Sin embargo de considerarse el Gobierno de Buenos Aires sin fa
cultades necesarias en su actual estado, y que, en consecuencia debe
resevarse para la deliberación del Congreso general de las Provincias
que está para reunirse, la determinación sobre el grave é importante
asunto del reconocim.to de las cortes generales y extraordinarias déla
Monarquía; se declara con todo que reconoce la unidad indivisible
de la Nación Española de la qual forman parte integral las Provincias
del Rio de la Plata en unión con la Península, y con las demás
partes de América q.e no tienen otro Soberano q.e el señor d, Fer
nando 7.".
"3P.. .Persuadido firmemente el Gobierno de Buenos Aires de la justicia
y necesidad de auxiliar y sostener a la Madre Patria en la Santa
guerra q.e con tanto tesón y gloria sostiene contra el usurpador déla
Europa, conviene gustosísima en procurar remitir á España á la
mayor brevedad todos los socorros pecuniarios que permita al pre
sente estado délas Rentas y los que pueden recogerse de la franqueza
y generosidad de los habitantes á que el Gobierno propenderá con
las más eficazes providencias é insinuación^". (5)
(4)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, 3 de Noviembre de 1811. Gus
tavo Gallinal: Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elío, en Revista del Instituto
Histórico y Geográfico del Uruguay, o. cit., t. II, n. 2, pág. 1020.
(5)[Convenio Preliminar del 7 de Octubre de 1811]. Manuscrito s/d y s/f. Archivo
General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda Oriental
1810-1814". X, 1, 5, 10.
El día anterior Elío había nombrado a Acevedo y Salazar para representarlo en las tratativas con los diputados de Buenos Aires. Así le escribió:
"Persuadido de la prudencia, zelo, y patriotismo de V. Sias-, he venido en comi
sionarle con amplitud de poderes paratratar conel Señor Diputado del Gobierno de
Buenos Ayres Doctor Don José Julián Pérez, de los medios de restablecer la paz y tran
quilidad en estas Provincias con la calidad de darme cuenta de lo que se acordase
entre ambas partes para su ratificación
Archivo General de la Nación. Donación Eduardo Acevedo, Caja 1.
— 244 —

— 245 ^

�9fZ -^
P! 'Pl (6)
•(tsoiauap
•uadap soapoadsaj sns X 'oapiaafuoy^ X sajt^- s-jf a^jua jotu jod X,
ouayi j-d mojamos X oiDuapuodsajjoo 'uoiJootunuto^ vj smouauaaosap
sajomoo soj ap sa%ua oqojjm¡ as outoo aruiouaiua piaoajqoisai ag- • 'o'fl,,
-'••• •:BqB8ajSB as j^
•(ísnunuof
sns ap uoisasod voifiood X vjatnb ua pimcap saj as sopoui sopo} ap X
^ sns o otsná s pjinjpsa-i as jtnuaiuo vpuDti vj ap ouisaa opox'"o'l^
:anb BioajqB^sa as 0-¿ -^jb jap ot.iBjo.ioa omo^
"rwaj ojjy ja na sBjouBdsa SBzjanj sbj ap apf jb

•J&gt;t -PI (8)
Pi 'Pl (i)
' P! "Pl (9)anb
pusg b[ Bpoj BJBOJBqe oifjj ap uop^ipsunf B[ anb Jaaafq^jsa
oiapisuoa ag •saje}i[ini sauopejodjoo sb[ uod ^juam^junfuo^ 'oaa[d
ua sajiy souang ap oiuaiqo^) [B sandsap A opiyqB^ [B a^qBida^ein
saanf sepoj b anj oja^ 'Bxiaig Á sbijjb^) 'opaAaay sajonas so[ uasaf
-npojjur as uojBj^of opBjBjj o[ ap [buij fB anb saaopips sb[ jBjdaoe b
Bjsandsip oíaajed sajiy sonang ap Bjunf b^ Bjp pnby "eipjo^sip bj
ap uoptmuijuoD bj ap jej^aaa oaijoiu ja BjsBq Á oppnasip sera ojund
ja opis Biqcq —0-g ojnai^je aisa ap ja sa [Bi^uBjsns opiua}uoa oXno—
ajqmapag ap ^ jap ja ua f op^^jBdB j^ -ojuni-ij joíbiu ns opBzuBOje
Bjjqetj o^notjjB ajsa ap nopBoijijBj bj oij^j opin^^suoa Bjaiqnq rg

' oiuaiuwpowoon atuasaud ja jDdpiund^
ap ostrnojdinoo ja Bijsixa o[os bjoijb oja&lt;j
^juajj pp Bmajqojd 3abj^ p 'ajuaiuBauBjuauíoui souain
oj aod pío; on is 'BiJBnopnjos saiiy souang epipam BÁn^ uoo 'bbij^
-jboi sns Bjaipnadsns anb BJBd aq^anaXo^) b jbioijo ap ajqmaijag ap
^ p oiíj^sns BjqBq as anb oeiraojdraoo p 'oapiAa)no[\[ ap ajJBd jod
'3juaui[iqt;q nBipnp \ o[n^uJB p ua SBpBjoBd SBpuapiAoad sb^
(6) 'oiuatwioajuooD aiuasaid ja ajopuvdtoyuvd arpauaXo^)
•t ouag jo X 'nuaj jap Xaui^ -jog -oiux^ jv vjm^ifo -^-g ajuawjünSj- • 'o'Zln
•tísot3Utaouj sojsa ap
X sojjanj 'oi}¡ ja ua oanbojq X pvptjitsoif- npoj asas o^anj apsap
a'b vuvd SBSiJajd sauapuo sdj jojqij ua oox^ 'g uaiquim vpan(f •' O'H,,
soqum v SDpojsafmmu ajua3a}f adtou\i¿ jog jap sauoijuajui su;
ajuamSisuo^ jouoiis^ oiuojijjaj ja auqtj uaxap X sojatuouf sns p uaiyi

'uowqo^ oijo X oun rd soi/^at/ unas a'b asvjo
viambjonb ap souauoisijd soj sopoj afuiointpautut sopmjiisa^ uoiag' * "0'6,,
• ^opiifoitxa anf a-b ap sojund sóido id
soj ua nunpanb jmuaiuo vpuDa oj o aiuatoauauad miajjiuy oj Dpox" 'o'8,,
^ svuiap X ajsa ap
mouDcuasqo njap sajuoioS ua/os a-b ouiaiqoS ojjo X oun ap uouiaj X
oja^aj opoi jauodap soptpuauaiduioo unai^ as anb soj pn^^ia ns ua
opuaiqap 'a%xod vj¡o X oun i-d soptjun^o smouauaavsap str¡ ap vsnno
lod 'vpvcuasqo n^onpuoo vj ajuauivuafua opuvpiajo 'oatjoui niatnbpmb
ouio tu 'svuuv sdj opDuiO} sajadvd ottjosa jaqvt¡ jod tu 'optuat vÁtn¡
a-b svoijijod sauotuido sdj uod asanf a-b uopipuo^ o opnjsa 'viafsa
•{biuoijo ainajj p na z^d sun
b jbS^^^ nBjSixa eBiouBtsunojp sbj anb uoa Biaua^jn B[ epep japaa b
so^sandsip usqBjsa 'ojoadsB asa na ^ajji^y pp Biou^^isuBjjni
-anbut bj ap sopipsnsjad 'sajiy sonang ap sotJBSima so^ Bjoqy 'S
-eiq sapBpiaojnB sb^ ap ajj^ne bj b sopBjqi[ otjojijjo^ pnbB ap ouio^a
so^ sopo^ b jBÍap a^qísodini BJa anbjod asjiiimpB Bipod ou '[

soquto ap ouojujajja vpimp anb ajiuiij ja v^as nuoinj ja anb opotu
(8) -¿ouiaiqo^)
ap 'Xaiiyi -jog ow'x¡[ jap vj a-b pvpiuojno vito njzouojaj as njja
opot ua anb uis djojj vj ap oiy jap jnjuauo npuvn vj ajuauíojajua
uoAvdnoosap sajiy souang ap oujaiqof) jo uaoapaqo anb svdojj s7''o'9,,
•uoioBnjis
uoioBnjis A u^pBOj
u^pBOja ns ap soaijooi soj opueaijdxa
y souang ap oujtaiqo^) ja asji^utp Bjqap nainb b BuBds^ ap sajjo^)
sej b sa anb ajuauíBjoajj^d aBjuas ruopBJspB Bun eqeasnq oapiAaj
-noj^f o-s A ^^ sojnaj^je soj noa BJoqy -opunuí jap sauops^[ sbj scpo^
b ajuatuBpBuiuuajapui oais 'euBds^ ap sajjo^ sbj b ajuaiuBspajd ou
BiJiáuip as ojsoijiubj^ ja :a}UB}jodint nop^aijipom Bun oppnpoj^
-ai BjqB^ 'sajiiy souang ap sopBjndiQ soj uoa sbijjb^) A jBzejBg A opaA
-aay '^jjaig Jod opepaooB oj ap uoisia^j bj jbjbjj je ajquia^as ap g
jap noiunaj bj na as^aja^noq opjiq^^ ja 'op^sajdxa Bjsa omo^
'Buajd
om^isnoa
oapiAaj
-uoj^f anb oSanj sootaja^ 'A^ixx^
japuopejdaaB
ojunoj un Bun
ouioo
BjjpjBA openoia
-natu oíaaAUoa jou^jub jb uoioBpj uod anb opeSaaSe un sa aje^
(1)p "usoasap
X sauoiouajm
smjouipjoojj
(1)
•xa X sajojauaS sajio^ so]
uv/sa/iuvui
n ojnsutuajsns
oj p
uasvd anb
vzuotfuo^ ns ap svuosuad svui o oun pjvjqwou oujaiqof) opijafau jg-' 'o',,
*ua)naniBiuojd,, asjBiAaa Bjjaqap anb 'sajajuí ap ou^ig na
'sBuiap^ aaajqejsa as anb na A sajjo^ sbj b sajiy souang ap oujaiq&amp;
ja Jiííijip Biqap anb ojsarjiaBj^ jap opruajuoa ja ajnamesajdxa
as anb na 'ajqtnaijag ap g jap jb ojaadsaj 'jBjamnn a^sa a

(9) sns
\J-i9uaS
osauSuoj
umovjaqij
-ap mpip afuo oj o%so%i sopotndiQ
a^ sojja
p otauajap
ja uapuadsns
t&gt; opoSijqo uoy aj anb sosno^ so^ opuvotjdxa sauo'^ sü] p ojsai/iuDiu
un atuawDfuoid jigijtp o aoajfo as saiiy souang ap ouuatqof) jap
soidrjuud X sopimuitiuas soj ap 'pojnuaouis vj ap uopvjisowap u¡^- "o'fn

.-oiuaAUOD
BinSas
j^
•sojdaouoD sojjanbB uoa jen^t
opoj unjana
Bisa opiuaj
-noa ns ísajjy sonang ap bz8[bjjo^ jb^jj bj na ajqmapag ap ^ ja opsp
-joaB oj ap saurj bj na ^nuijuoa as sojn^t^jB sojampd sojsa u^

�"15... .En consecuencia al antecedente artículo todo Buque Nacional ó
extrangero podrá libremente entrar en los Puertos de uno y otro
territorio, pagando respectivamente en ellos las correspond.tes Reales
derechos conforme á un arreglo particular q.e se acordará entre los
dos Gobiernos".
"16....En el caso de invadan px una Potencia extran^era se obligan resciprocam.te ambos Gobiernos á prestarse todos los auxilios nece
sarios pa rechazar las fuerzas enemigas". (10)
El decimosexto apartado pretende resumir conceptos expresados
más ampliamente el 2 de Setiembre. En el artículo 7. de aquél Pre
liminar se dijo que las tropas de Buenos Aires no se retirarían hasta
tanto no lo hicieran las portuguesas:
"siempre a la observación cuidadosa de los movimientos de las tropas por
tuguesas hasta que el territorio... haya sido evacuado... en cuyo caso
libres ya de fundados recelos...". (11)
Y en el n. 10 se había establecido que ambos gobiernos quedaban
"obligados" a prestarse mutuo apoyo cuando hubiera amenaza de una
invasión extrangera
"aunque venga con el color o titulo de mediar y pacificar nuestras divi
siones y diferencias".

del Arroyo de S.n José las tropas que se hallan á la vista de esta
Plaza dexando libre la comunicación y abasto de Monl.o y el Ex.mo
Sor. virey dará igualm.te orden p.a la propia cesación de hostili
dades, y bloqueo en el Rio, y oficiará al Señor Gral. de las tropas
Portuguesas p.a q.e no avanzen estas, sino q.e suspendan sus
marchas". (13)
Este Convenio fue hecho conocer por los signatarios para su rati
ficación a las autoridades de Montevideo y de Buenos Aires respec
tivamente. Una y otra hicieron algunas modificaciones —en especial
la Junta— a esos artículos. Buenos Aires junto con la copia del Tratado
Preliminar recibió un oficio de Pérez en el cual le indicaba su posición
respecto del movimiento de las tropas sitiadoras:
"la retirada de nuestras tropas—escribía—á la otra parte del Arroyo de
S.n José no debe hacerse hasta el regreso de este Correo, con todo espero
que VE. tenga á bien despacharlo sin perdida de momento porque su de
mora puede ocasionar incalculables perjuicios". (14)
Además Juan José Passo se trasladó a Buenos Aires para ampliar
el significado y la razón de lo acordado. (15)
Con esa base y teniendo siempre presentes las dificultades mili
tares y económicas por que atravesaba la Capital, la Junta devolvió
a Pérez lo estipulado diciéndole:

Considerando a la luz de estos antecedentes el precedente artículo
16 podemos medir el alcance y el objetivo concreto que con él se
perseguía: rechazar la intervención portuguesa en cualquier forma
que viniera.
También se estipuló:

"Con la brevedad que há sido posible, y exige V. en su oficio de 8
del corriente, sele dirigen por éste Govierno ratificadas las estipulaciones
que lo acompañaban; en las quales aún que se advierten algunas anota
ciones no trascienden (ala) ([en la]) Substancia délos convenios y (si al)
([estipulados, y siaí\) objeto de aclarar unos conceptos que ([pudieran])
en lo sucesivo (discernidos pudieran) despertar (ízelos en ambos go]) (mo
tivos de desavenencia) Gobiernos ([con perjuicio de la común tranquilidad"]).

"17....El Ex.mo S.or Virrey protexta no variar este sistema hasta q.e las
Cortes declaren su voluntad ". (12)

Y finalmente le ordenaba que procediera al canje de sus poderes

Con lo cual venía a dejarse sentado que el Convenio podía ser des
conocido por las Cortes ya que ellas debían "declarar su voluntad" al
respecto.
Finalizaba el Acuerdo Preliminar del 7 de Octubre:
"1S....Ambos Gobiernos se obligan á la religiosa observancia de lo esti
pulado, constituyéndose en la responsabilidad de las resultas q.e
pudiese ocasionar su infracción".
"19... .Antes de explicarlo debe acordarse el tiempo y modo de dar cumplim.to al artículo sobre evacuación de las tropas de la vanda
oriental".
"20....El Señor Diputado del Gobierno de Buenos Aires se ofrece á dar
por su parte al momento una orden clara y terminante á fin de
q.e antes de la ratificación del presente tratado se retiren más allá
(10)Id., id.
(11)Tratado Preliminar del 2 de Setiembre de 1811. Buenos Aires, "Actas del Ex
tinto Cabildo de Buenos Aires^. Acta del 3 de Setiembre de 1811.
(12)[Convenio Preliminar del 7 de Octubre de 1811]. Mansc. s/d, s/f. Archivo Ge
neral de la Nación Argentina. Buenos Aires. "Banda Oriental 1810-1814". X 1, 5, 10.
— 248 —,

advirtiéndole
"que por cartas separadas se le instruye de como debe conducirse en su reti
rada y la del Exercito". (16)
Las indicaciones a que hacía mención la Junta se referían solo
a 6 artículos pero en conjunto ellas tenían cierta importancia.
En el numeral 8 indicaba que la artillería perteneciente a la
Banda Oriental se entregaría
"en los puntos donde actualmie estS',
Sobre el apartado 11, que trataba del cese del bloqueo y de las
demás acciones navales, aclaraba:
(14)Oficio
(13)Id.,
id.de Pérez a la Junta. Arroyo Seco, Octubre 8 de 1811. Archivo General
de la Nación Argentina. Buenos Aires, leg. cit.
(16)Ojicio
(15)W., id.de la Junta de Buenos Aires a J. J. Pérez. Buenos Aires, 12 de Octibre
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, leg. cit., n. 113.
— 249 —

�"Eli o*n '"'í9 -Í9I '8aJ!V onang 'eaiiua^^iy uoptjj^ j p jBjaiw^ OAnpjy '^x8I P
iqi.^&gt;0 f SI 'esJiy souang 'zJa¿ '/ "/ saJi^ souang p Djunf ^ ap oiotfQ (91)
•p; -'p/ (SI)
•jp -891 '^^jiy Bonang •Bm^usSjy uopBj^ B[ ap
Aiqajy ^iigi op g sjqnjaQ 'O3S &lt;&gt;A&gt; O JJV •t"1/ 7 Iai^d aP "i^ifO (H)
•PJ 'P/ (1)
IBqBJBpB 'S3JBABU 831101338 SB
sbj ap ^ oanbojq jap asaD jap BqBjBjj anb '^j opB^jBd^ ja
\2%sa

— 8fZ —
'Oí 'S 'I X ',.81-0181 I"oaiJO BPaBa,, 'ajry onang -na;
-^ OAiq^jy -j/e 'p/s -asuBj^ "[ IU8I ap ajqn]30 p ¿ |ap jijuiiui^j^ oraaAi
nop\[ i p
'II8I ap ajqm^iias ap jap Bi^y ^.sajty soaang ap
•*3 PP WV -sjiy soaang "usi p ajqmaiiag ap ^ jap jenimiiaj^om
opsiBJx "(n)
ojoji
• "P/ (01)
ojjv sbuí uajpaj as opojDjj ajuasaud jap uptoo^tfttou vj ap sajuv a'br
ap utf p ajuvwuijaj A mvjo uapjo vun ojuauioui jo auvd ns uod
jop p aoaufo as s^jiy souang ap oujaiqof^ pp opnjndiQ jouag ¡y • 'o'0Z

apuop sojund soj uan

as jBjuaijQ Bpueg
bj b a^uapauajjad BjjajjiiJB bj anb Bqesipai g jBjamnu ja u^
•BIOUBJJodlUl BJJ9I3 UBIUd) SBfp OJUnfuOD U3 OJ^d 8O[ll0I}JB 9 B
o^os UBjaaja^ ^s B^unf bj uoiouaui bi3bi| ^nb b sanopBJipui
^^ ((g ;p vj í upo^
•íjaj nt ua ^sjjonpuoo aqap otuoo ap aXnjjstn a; as svpDjDdas sojjjao jod anbn

vpuoa oj ap sodouj $^ ap uoponotxia ajqos ojnoijjo ja oruiijd
-tun^ jop sp opoiu A odutait ja asuupjo^o aqap ojjoojjdxa ap saiuy •'0'6U,
ns jouoisd3o 'opojnd
asatpnd
a-b sojjnsaj svj ap popijiqvsuodsaj•uuoi33ojfut
V] ua asopuaAnjpsuoo
•psa oj ap mouDíiuasqo osoiSijaj 0/ p uvSijqo as souuaiqo^) soquty • •
raaqn

ap ¿ jap Jt'uiunpj^ opjanay ja qjj

jb ttpBjunjoA ns jBJBjaap,, ueiqap sbjj anb eÁ sajjo^ sbj jod opioonoo
•ojaadsaj
-sap jas Bipod oiu^auo^ ja anb opBjuae asJBfap b biu9a j^na oj
sns ap afuBO [B BJOipaoojd anb BqBuapjto a^ aiuaui[Buij
[unuioo rr¡ ap ototnUad uoo~\) soujatqOQ (mouauaavsap ap soati
•ova.) ([oíi soqtuo ua sojaz]) jouadsap (uvuajpnd sopituaasip) oatsa^ns o\ ua
([imiaipnd]) anb soidaouoo soun jvjdjdo ap otafqo ([1pis ^ 'sopojndiisa])
(jd isj A sotuanuoo sojap mountsqng (\r^ ua^) (np&gt;) uapua%3sx&gt;i% ou sauoio
•djouv süwiijjv tiauampo as anb uno sajonb soj ua iunqvundwooo o\ anb
sauoiovjndíjsa so^ snpüoifijou oiuamof) a%sa jod ua^^jip ajas 'ajuaijjoj jap
g ap opi/o ns ua -y¡ a^vxa t 'ajqisod opis pi¡ anb popaoajq o¡
:3|opuapip ope^ndpsa o[ zajaj b
oiA[OA^p B^nnf bj 'pjidB3 b^ BqBsaABjjB anb Jod SBsiinouo^a j s^jbj
-i[itn s^peijnsijtp sb[ sa^uasajd ^adraaig opuaiua^ A. assq Bea no^
(-[) "opBpaoaB o¡ ^p uozbj bj á opBoijiu^is ja
e BJBd sajiy souang b ^pBjsBj) as ossbj asof nenf setaapy
(tl) 'jsomníiad sajqv^nDjvout jduoisvso apand vjoiu
•ap ns anbiod ojuauiout ap vprpiad uts ojuovoDdsap uaiq p vguaj ••^J\ anb
ouadsa opot uod 'oauuoj ajsa ap osa^Sai \a vjsm{ asja^ov aqap ou asof u-g
ap oíouy jap ajjod o^io vj v—mqij^sa—sodoJi sojjsanu ap cpoji;aj o¡n
SBdojj sbj ap o^uairaiAOin jap
aopisod ns BqBoipui o\ jcn^ ja na za-iaj ap oíatjo un oiqiaajpj
opBjBjj^ jap Bidoa bj uoa oiunf sajiy souang -sojnanjB sosa b —Bjunf ej
jBiaadsa ua— sauoiae^ijipoui SBunájB uojaiaiq bjjo A buJ -ajuaniBAij
-aadeaj sajiy souang ap Á oapiAajuoj^ ap sapspuojnB sbj b uojaBaij
ns BJBd soiJBiEuáis soj iod jaaouoa oqaaq anj oiu^auo^

(SI)

sns uvpuadsns amb ouis 'sn^sa uazuoav ou 3-b trd st&gt;san^nno¿
svdouj soj ap 'jvjff -touaf; jv jdiji/o A 'o?y ja ua oanbojq X 'sapop
-tjijsov ap uoí^vsao mdoid vj trd uapjo aruijmi^i piDp Aaxia '^o
owx^^ ja A o-}uof\¡ ap oisoqo A uoi^ootunuto^ vj ajqtj opuoxap ttzojj
t&gt;tsa ap ?sia bj v uvjjvu as anb sodouj snj aso[ v ap oíLouy jap

* potunjoa
ns uajrtjoap
satio^y
sbj a'b vjsvy ouiajsis ajsa jmjoa (ZI)
ou ojxatojd
Aa^i^
uo-g owxg
J^"'omUn

:ojndi}sa as uai
j}sa
as
uaiquiBj^
buijoj jatnbjBna ua BsanSniJod uoiau^Ajajut bj jBzsqaax'BJaiULA
.-BinSasaad
anb
as ¡a uoa anb oiajauoa OAiiafqo ja Á aaueajB ja Jipam soinapod
o[naijJB ajuapaaajd ja sajuapaaajuB so^sa ap znj bj b opu

•i/jip sojjsanu ÁOotftDDd A jtnpaut ap ojmti o jojod ja'ltsmouajaftp
uoo oüuaa anbunon
A sauots

BjaSuBjjxa
uoisbaui
aun ap BZBuauíB Bjaiqnq opu^no o^odB onjnni asjejsajd
b usope^ijqo,,
ueqepanb soujaiqoS soqine anb oppajq^}sa Bjqsq as q\ o*n ja ua j^

(II)
sopopunf
ap oA
sajqij
osd^ oAns ua "' opvnovaa opts dAdu
• •\t"'soja3aj
• ouojiuuai ja
anb n^^mf
sosanSnj
•uod sodojt soj ap sojuatwiaotu soj ap vsopopino upiootuasqo vj o ajdutatsn
:sBsan3njjod sbj usjapiq oj oa ojhbj
bjsbu uBjjBjpaj as ou sajjy souang ap SBdojj sbj anb ofip as JBuitnij
-aj^ janbs ap 0-¿ ojnaj)je ja ug -a^quiaijag ap jj ja aiuatUBijduiB sbui
sopesajdxa sojdaouoa jiumsaj apuaiajd opBjjBds ojxasoinpap [^
(01) 'svSiwaua svzuanf soj josmpa^ trd soijos
•a^au sotjíxnv soj sopoi asjvjsaud p sotuaiqof) soquio aruio^ojdt^
•sai uogijqo as oja^uojjxa mouajoj vun rd uopvcim ap osva ja u^- • 'o'g[,,
soj anua pjopjo^o as a-b jojnotuod ojgaujv un p auuofuoo
souoauap
. 'usoujatqof)
sop
sajoa}¡ sarpuodsajjoo svj sojja ua aiuaumapoadsai opuvüod 'ojjojtuat
ojjo A oun ap aov^nj soj ua jvuiua atuautajqtj pjpod o^aíiuvjjxa
p jouoioof^ anbng opot ojnoy^tt atuapaoajuo jo mouanoasuo^ vg- • 'O'S[,,

�Sor. Virrey á los SS. Dr. José Acevedo y Dji Antonio Garfias, y la Exma.
Junta al Sor. D.n José Julián Pérez para que arreglen el correspondiente
tratado, quienes después de cangear debidamente sus expresados respec
tivos poderes han convenido..." (26)• '
En los primeros cinco artículos no hay diferencias de contenido
respecto al Acuerdo del día 7; solo existen escasísimas variaciones de
vocablos..
Ellos quedaron estipulados definitivamente así:
i
"1... .Ambas partes contratantes á nombre de todos los havitantes sugetos
ásu mando protextan solemnemente ala faz del universo que no reco
nocen, ni reconocerán jamas otro soberano q.e al Sor. Dji Fernando
Séptimo y asus legítimos sucesores y descendientes.

"6....Las tropas que obedecen al Gobierno de Buenos Aires desocuparán
enteramente la vanda oriental del Río de la Plata sin que en toda
ella se reconozca otra autoridad q.e la del Ex.mo Sor. Virrey de
modo que el Paraná será el limite que divida el territorio de ambos
Gobiernos". (28)
Montevideo en las anotaciones al margen que hiciera a aquél tra
tado para guía de José Acevedo y Antonio Garfias, conforme con lo
sustancial, solo pidió que se agregara que el territorio de Paysandú
quedaba comprendido bajo su jurisdicción.
Pero Buenos Aires concorde en ello a su vez indicó muy especial
mente a Pérez —también está visto— que la línea divisoria no podía
ser otra que el río Uruguay y que en consecuencia la indicada del
Paraná
desecharse.
Sindebía
duda para
poder delimitar mejor y soluciolar el conflicto fue
que se llegó a la división de este artículo 6. (del día 7) en dos.

"2....Sin embargo de considerarse la Ex.ma Junta sin las facultades nece
sarias en su actual estado, y que en consecuencia debe reservarse
para la deliberación del congreso general de los Provincias que está
para reunirse, la determinación sobre el grave e importante asunto
del reconocimiento de las Cortes generales y extraordinarias de la
Monarquía; se declara contodo que eldicho gobierno reconoce la
unidad indivisible de la Nación Española de la qual forman parte
integral las Provincias del Rio de la Plata en unión con la Península
y con las demás partes de America que no tienen otro Soberano que
el Sor. Dji Fernando Séptimo.

En el primero se estipula:
"5... • Las Tropas de Buenos Ayres desocuparán enteramente la vanda
Oriental del Río de la Plata hasta el Vruguay sin q." en toda fila ^e
reconozca otra autoridad q.e la del Ex.mo Señor Virrey". (29)
A pesar de este determinación como medida de transacción hubo
necesidad por parte de Buenos Aires de reconocer jurisdicción a
Montevideo sobre algunos pueblos de la margen occidental del Uruguay.
Pero para ello, Elío tuvo que restringir sus pretensiones originarias.

"3... .Persuadido firmemente el Gobierno de Buenos Ayres de la jus
ticia y necesidad de auxiliar y sostener a la madre Patria en la Santa
guerra q.e con tanto tesón y gloria hacen al usurpador de la Eu
ropa comviene gustosísima en procurar remitir á España ala mayor
brevedad todos los socorros pecuniarios q.e permita el presente es
tado de las rentas y los que puedan recogerse de la franqueza y ge
nerosidad délos habitantes á que el Gobierno propenderá con las mus
eficazes probidencias é insinuaciones.

Y así quedó conformado el artículo 7.:
"Los Pueblos del Arroyo de la China, Gualeguay, Gualeguaychu cituados entre Rios, quedarán de la propia suerte sugetos al Gobierno del Ex.mo
Señor Virrey y al déla Ex.ma Junta los demás Pueblos;"
Como prueba de ese complejo problema de concesiones mutuas
queda la estipulación final del artículo 7. que dice:

"4....En demostración de la sinceridad de sus sentimientos y principios
el Gobierno de Buenos Ayres ofrece dirigir prontamente un mani
fiesto á las Cortes, explicando las causas que le han obligado á sus
pender el embio á ellas de sus Diputados hasta la antedicha delibe
ración del congreso general".

"no pudiendo entrar jamas en aquella Provincia ó distrito tropas de uno
de los dos gobierno sin previa anuencia del otro. (30)
Con estos artículos —únicos que se se refieren al problema de
los límites —no quedaba bien delimitada la demarcación geográfica
de las jurisdicciones de las partes contratantes. Sin embargo hubo

"5P...EI insinuado Gobierno nombrará una o mas personas de suConfianza
que pasen á la Península, á manifestar alas Cortes grales. y extraor
dinarias sus intenciones y deseos". (27)
Pero el apartado siguiente tiene que haber sido motivo de ardua
discusión por parte de los comisionados de uno y otro Gobierno. El
7 de octubre se había estipulado —conviene la repetición— lo si
guiente :
(26)"Tratado de Pacificación de las Provincias del Río de la Plata entre el Ex.mo
Señor Virrey Dn. Fran.co Xavier Elio y la Ex.ma Junta Executiva de Buenos Aires". Mon
tevideo, 20 de octubre de 1811. Copia autentificada por Juan Baut.a Esteller. Archivo Ge
neral de la Nación. Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 570, f. 69-70.
Copia en Gazeta de Montevideo, Extraordinaria del miércoles 23 de Octubre de 1811,
n. 48, pág. 337/41, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires, Reservado Dirección, n. 28.260;
y en Gazeta de Buenos Aires Extraordinaria del 27 de Octubre de 1811. Gazeta de Buenos
Aires, o. cit., t. I, pág. 844.
(27)Id., id.

•

por parte de Montevideo y Buenos Aires opiniones coincidentes, que
luego no quedaron indicadas en el Tratado, sobre la posesión de dos
puntos: Paysandú y Martín García. En efecto, la Junta facultó a Pérez,
después que este le remitiera el preliminar del 7, para que accediese
a la solicitud de Montevideo en el sentido de que el pueblo de Paysandú estuviera comprendido dentro de los dominios del Virrey.
(28)[Convenio Preliminar del 7 de Octubre]. Mans. s/d.; s./f. Archivo General de la
Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional. "Banda Oriental 1810-1814". X, 1, 5. 10.
(29)Tratado de Pacificación de las Provincias del Río de la Plata entre el Ex.mo
Señor Virrey D.n Franco Xavier Elio y la Ex.ma Junta Executiva de Buenos Aires". Mon
tevideo, 20 de Octubre de 1811. Copia autentificada por Juan Baut.a Esteller. Archivo
General de la Nación. Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 570, fol. 69/70.
(30)Id., id.
.— 253 —

— 252 —

�— ssz —
— z^z —
Vi "PI (OE)
"0¿/69 "lJ '0¿S 0JMn 'OAiiBJjsiuiuipy jBJauaj) oAti^iy •oapiAaiuon^ •uopBj^ b[ ap
OAiq^jy -¡[^i^g Bjnug uBiif Jod BpBjijuuaine Bido^ "n8l p Jqm.i() ap 0^ 'oapiAaj
•uoj^ -lts9jty souang ap oaiin^^x^ ojunf vwx^ dj X oi^^ jatao^ O'^uou^ wq Xaixt^ -ioua
aw'x^ \a ai%ua djo/^ oj ap oty jap svi^uiaojj soj ap upion^ifioDj ap opojB^^ (62)
'01 'S 'I 'X \4tI8t-0I8I IBJa^'-'O "PnBH., 'IBaoiaB^ oiuaiqoj) -sajiy soaang 'Butiua^iy oo¡ob{¿
I ap ¡BJ3U3Q OAlIJJjy -J/-8 i-p/8 -8UBJ^ -[8Jqni3() 9p [ap JBUIUI![3Jd OIU3AUO^] (8^)
jap soiuiuiop so[ ap ojjuop optpuaadmoa BjaiAnjsa npuES
ap ojqand ja anb ap oppuas ja aa oopiAajuoj^ ap pnipijos bj b
asaipaooB anb bjbíI '¿ jap jBuiimjajd [3 Bjaijiuiaj aj ajsa anb sandsap
'zajaj b onnoBj ejunf bj 'oj^ap ug "EjoaB-^) ujijbj^ ^ npuBs^Bj tsojund
eop ap uoisasod B[ aiqos 'opejBj^ p na sep^aipui uo-iepanb ou o^an^
anb 'sajuoppuio^ souotindo sajiy souang Á oapiAaiuop^ ap ajjBd jod
oqnq oáasquia uig -sajuBjBJiuoo ajjBd 9b¡ ap sauoiaoipsijtif sb^ ap
BoijBjSoaS uoioB^JBinap B[ BpBjuuijap aaiq Bqcpanb ou— sajiinjj so[
ap Bina^qoad [B najoipa. as as anb soomn— so^nouJB so;sa no[)
(0) 'ojjo jap mouanuü maaid tíis oujmqoS sop soj ap
ovn p svdoj.% ojiuisip o vjoutaouj vjjanbu ua sdiuvC jBjjua opuaipnd oun
:aoxp anb o'¿ ojnDi:uB pp ^buij upiDB^ndijsa b^ Bpanb
SBnjnuí sauoisaauoa ap Bina^qojd ofa^dino^ ^sa ap sqanid orao^
aísojq3tij svuiap soj vjun[ murx^ vjap p&gt; X a^jji^j uouag
owx^ \ap oiuaiqof) pj soiaüns ajians mdojd tr¡ ap uoinpanb 'sojh ajjua sop
•vnn^ mpAvngaivnQ 'XvnSaivnQ 'vuiif^ dj ap oíOAjy jap sojqanj so-j&gt;t
•o'L In^JlJB [3 opBnuojiíoD ^panb jsb
sanoisaa^ajd sns ai^uujsaj anb OAni oij^j 'o^p BJBd
pp pajuapiooo ua^jBui v\ ap so^qand sounájB ajqos
e uoiooipsijnf jaoouooaj ap saiiy souang ap a^j^d jcod pBpisaoau
oqnq uoioobsubjj ap Bpipain oraoo u9pBniuuaiap aisa ap jBSad y
(6Z) \^ajJÍA JOV3S ow^3 J3P 2 ^'b pvpiuojnv bjjo voxouooai
a? v\i&lt;t opvt ua ob uis Xon^njyi ja vjsuif divjj uj ap ojy jap jvtuaiiQ
vpuoa dj aiuauiDuajua uvjDdn^osap sauXy souang ap sodoJ so^- • 'o'n
as ojamud p u^
asop ua (¿ Bip pp) o*9 o[iioj^jb a^sa ap uotstAip bj b 9^a[[ as anb
anj ojoi^uoo p je^opn^os A jofam jBjiun^ap japod BJed Bpnp utg
'asjBqaasap Biqap bubjbj
pp BpBoipui b^ Bpuanoasuoo ua anb A Á^nSni^ ojj p anb bj^o aas
Bipod ou BiJosiAip Baui[ v\ anb —o^sia Bjsa uaiquie}— ^^-t^&lt;J aiuaui
-[epadsa ^nm ooipui zaA ne b o[p ua apjoauoa sajiy souang ojoj
•noiootpsijnf ns ofsq opipuajdinoa Bq^panb
ripuBS^Ej ap oijojiJjaj p anb BJs^ajáB as anb oipid ojos ^
oj uod auiaojuoo 'sbijjb^ oxuojuy jí opaAaoy asof ap BinS BJBd
•bj} pnbB b BJapiq anb uaSjBiu [b sauoioBjouB sb[ ua
(8Z) '
soquiv ap oiuort-uai ja vpiatp anb ajiuitj ja vías vuvivj ja anb opoui
ap iauuty^ '-to owx^^ jap bj a'b popuoinv vijo nozquooax as vjja
vpoj ua anb vis v%oj¿ vj ap oiy jap jvjuatio vpuva vj atuauvoiaiua
/sauiy souang ap ou^aiqoff jo uaoapaqo anb sndoAi iO7'''o"9,,

'1181 aP 3J1n)J0 aP tZ 8a[ooj3iin [ap BUBinpjoBJlx^ 'oapiAaiaoj^ ap Bisze^ na sido;)
*0¿"69 7 'OÍS -"\'.'l 'oAi^BJisiuiiupy [BJauaj) OAiqjjy -oapiAaluoj^ •uoi.ibj^ b[ ap [bj^o
-9^) OAii^jy *ja|[aiS3[ B'ineg nBnf iod BpB^ijiiuainB Bido^) TI8t 3P ajqnpo ap gg 'oapiAai
ourxn p a-t pia oiojj b¡ ap oitf jap sm^uiaojj st&gt;j ap uotoootfjooj ap

-18 oj —uopijadaj bj auaiAuo^— opBjndrjsa Biqsq as ajqnjao ap ¿
•oujarqo^) ojjo A oun ap sop^aomuioo soj ap ajjsd jod uotsn^sip

' -uooujxa X -sajou^ saiio^ sojp (IZ)
jojsafiuotu
'soasap
pX
'ojnsutuaj
sauotouajut
vj p
sns
uasod
soijoutp
anb
vzuoifuoQns ap souosuad sotu o oun piojqwou ouiaiqof) oponuisut jg- - 'o',,

-aqijap ouoipajuD oj ojsoy sopojndiQ sns
\jouauag
ap sojjaosajSuoo
p oiquia jap
ja japuad
uopoi
•sns p opoütjqo uoy aj anb sosnoo soj opuootjdxa 'sauo^ soj p ojsaif
'íuouf un ajuauiotuo^d JiÜiJip a^ajfo saiXy souang ap oujaiqof) ja
soidpuud X sojuaiuipuas sns ap popt^asuis dj ap uopojtsoutap "3''o'f;,
•sauoponuisut
9 svpuapiqojd
sazv^ifa
svtu svj uoo pjapuadojd oujatqof)
ja anb p sajuojiqotj
sojap poptsouau
-aS X ozanbuojf / ap asjaSooa^ uopand anb soj X so^uaj soj ap opot
•sa atuasaud ja njiu/jad a-b soumunoad sojjodos soj sopoj popaaajq
joXoui ojo vuvds^ p ipjiuaj jojnooud ua ouitsisojsnjl auaiauioo odoj
•n^ dj ap jopodmsn p&gt; ua^oq otuojS X vosaj ojuo% uoo a-b vjuanS
ojuog oj ua ojjiDj ajpoui oj o jauajsos X uotjtxno ap popisaoau X oiait
•sní oj ap sauXy souang ap oujaiqof) ja ajuauiauijif opiponsuaj- • 'o"fM
anb ouojaqog ojjo uauatt ou anb oouauiy
ap sajjod
soutap
sojuog
uoo ja
X
•ouiijdag
opuouuaj
ivq
ojnsutuaj ] uoo uoiun ua oiojj oj ap oiy jap sotouinouj soj joiíiajut
ajuod uouijof jonb oj ap ojouvds^ uopo^^ dj ap ajqtsiaipm popiun
oj aoouooai ouuaiqo^ ouoipja anb opojuoo ojojoap as iotnbiouo^^^
oj ap sotjouipjoojtxa X sajojaua^ sauoQ soj ap otuatuipouooai jap
oiunso ajuDuodwi a aaojg ja auqos uopomw-i atap oj 'asjiuna^ ouod
pisa anb sotoutaojj soj ap jouauaS osau^uoj jap uopojaqjjap vj ojod
asjosuasaj aqap otouanoasuoo ua anb X 'opojsa jonfoo ns ua soíjds

•sajuaipuaosap X sajosaons sotupigaj snso X ouipdag
opuouuaj V(J 'JOg jo a-b ououaqos ojjo souiol upjaoouooaj tu 'uaoou
•ooau ou anb osjaatun jap zof ojo ajuauiauwajos uojxajoud opuow nsp
soja^ns saiuvttaou soj aopoi ap aiquiou p sa/uojojjuoo sajjud soquiy- - 'o'ln
:jsb ajuauíBAijmijap sopejnd^sa uoj^panb sojj;^
.'••••-sojqBaoA
ap sauoiaBiJBA 8BHIISISB3S3 nojsixa ojos i¿ Bjp jap opjanay jb ojoadsaj
optuajuo^ ap SBpuaiajip ^eq ou sojn^jiJB oaup sojauírad soj n^
, •(9ZJ '"optuaauoo uoy saiapod soatt
•oadsau soposajdxa sns atuauiopiqap joaSuoo ap sandsap sauatnb 'opojoxt
atuatpuodsajjoo ja uajSajio anb vjvd zauaj umjnf asof u-q -^og jo vjunf
•owx¡[ oj X 'soifuo^) oruoiuy u-q X opaaaoy asof -jq 'gg soj p XajJty^ 'JOg

�Algo similar ocurrió con la posesión de la isla de Martín García,
pero en esta ocasión el Gobierno de Buenos Aires, ratificado el Ar
misticio, se preocupó de aclarar debidamente que la isla entraba en
los límites de su mando. Así se lo expresó a Vigodet el 28 de diciembre:
"Aunq.e p.r el Tratado de pacificación celebrado entre este Gob.no
executibo y el ex.mo Sr. Virrey D.n Fran.co Xavier Elio no consta d.e q.e el
Precidio de Martin García hubiere sido comprehendido entre los limites
de esta jurisdicción sin embargo hay constancia de q.e el Diputado de este
Gobierno, solicitó la incorporación del indicado Presidio, y q.e sus ges
tiones no fueron desatendidas á vista de lo infructuoso q.e es a esa Plaza
y lo útil q.e es a esta". (31)
El 8. sufrió una pequeña cercenación que no implicaba ninguna
variación; su redacción quedó así:
"En dichos Gobiernos no se perseguirá a persona alguna sea de la es
fera, estado o conaicion q.e fuese por las opiniones polticas q.e haya tenido,
ni por haber escrito papeles, tomado armas, ni otro qualquiera motivo, ol
vidando enteramente la conducta observada por causa de las desavenencias
ocurridas por una y otra parte". (32)
Este principio de las garantías fue uno de los puntos más dis
cutidos en las Asambleas de Orientales; el vecindario allí reunido
no creía en su cumplimiento por parte de Elío, y el 10 de octubre
en la Quinta de la Paraguaya, aun cuando llegó un ayudante del
Virrey con el pliego de las seguridades personales acordadas,
"Siguieron la resistencias... despreciando la confianza en las supuestas
garantías de una autoridad española que acabava de clasificar al Gov.no
Patrio p.r refractario en todos sus actos". (33)
El 12 y el 18 reiteró el Virrey su ofrecimiento. Pero a pesar de
tantas protestaciones los hechos posteriores dieron la razón a los orien
tales: el Gobierno de Montevideo, olvidando lo repetido y lo pactado,
inició a poco de firmado el armisticio una política de represión.
Como las aclaraciones hechas por la Junta y el Gobierno de Mon
tevideo a lo estipulado en el Tratado Preliminar eran coincidentes no
debe haber sido difícil llegar a la estructuración del artículo 9.. En
realidad lo propuesto en aquella primera oportunidad tenía el grave
inconveniente de ser algo difícil de realizar. Por eso ahora se indicó
que la artillería debería quedar en el lugar donde se encontraba, siendo,
sin duda, la solución más armónica con la realidad.
"Toda la Artillería perteneciente a la vanda oriental quedará en los
propios puntos donde actualmente se halle, y la Artillería q.e tenían los
buques de Buenos Ayres aprehendidos por los del cruzero se restituirá
igualmente a la posible brevedad.
(31)Oficio del Gobierno de Buenos Aires al Gobernador y Capitán General de la
Plaza de Montevideo, Gaspar de Vigodet. Buenos Aires, Diciembre 28 de 1811. Archivo
General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit. X, 1, 5, 10.
(32)Tratado de Pacificación de las Provincias del Río de la Plata entre el Ex.mo
Señor Virrey D.n Fran.co Xavier Elio y la Ex.ma Junta Executiva de Buenos Aires. Mon
tevideo, 20 de Octubre de 1811. Copia autentificada por Juan Baut.a Esteller. Archivo
General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo. Libro 570, fol. 69/70.
(33)Carlos Ana ya: "Memoria Biográfica...". Archivo General de la Nación, Mon
tevideo, cit.
— 254 —

�— ss^ —
— fsz —
-aoj^ *noioB|^ B^ ap jBJau^^) OATipjy -tl' "ooifpj^otg mjtouiay^^ ivwny soihv^ ()
'OL/69 *lJ 'OÍS oj&lt;1!1 'OAijBJisiQímpy |t?j^ti3^) OAiipjy *o^piA3iuo^j[ 'uoidbj^ b[ ap jBja
oAiq^jy *jaj¡aisg B'inBg aenf jod Bpe^t^iiu^inB Bido^ '1181 ap ^jqni^Q ap Q^ '
"UOW '*ai\y souang ^p vapnoax^ viun[ tnu-x^ vj o?^3 iaiiio^ oa'UDjjr wq Ka^i^ Jouag
owx^ ja ajjua v^dj^ dj ap oi^j jap sdi^uiciojj svj ap upi^ooiftoDj ap opojDJ (Z)
'01 *S ^I 'X '^T^ '^aI ^^uope^^ ouj^iqo^ 'sajiy souang 'BUilu^^jy uopB^j bj ^p ¡BJaa^^)
OAtnojy "H8I ^p 2Z ^M^uaioiQ 's^jiy souang -¡apoiijf ap jvdsvf) 'oapma^wj^^ ap mv¡¿
d^ ap jDjaua^ upjidD^ X jopouuaqo^ jn sauty souang ap ouuaiqo^ jap oío^¡q ({)

f

q 9¡qisod n¡ o ajuawpngr
as ojaznjo ^ap so^ jod sopipuayajdo s^jXy souang ap sanbnq
noj uuiua) 9*6 vuajjiuy oj X 'ajia^ as aiuawjnnj^D apuop soiund soidoid
soj U9 nxapanb jojuaijo vpuva vj v ajuat^auauad mjajjiuy i)¡
•pBpt[B3J ^\ UOD BOIUOUIIB SBUI U9plt[OS B^ 'Bpnp UIS
'opu^is 'BqBj^nooua as apuop jBSn^ ^a ua jepanb Bijaqap Bjja^[i;jB bj anb
9Diput as bjoijb osa joj -jBzijBaa ap jpjjip oSjb jas ap
OABaá ja biuo; pepiunjaollo bjoiuijcI BjjanbB ua ojsandojd oj
U3 o'6 ojnDijjB jap u^ioBJtijarujsa bj b jbS^jj jiotjip opis jaqsq aqap
ou saiuapiauío^ UBaa jBuiniijajt^ ops^Bj^ ja ua opBjndijsa oj b oapiAai
ap oujaiqo^) ja Á B^unf bj Jod SBqaaq sauopBJBj^B sbj oukk)
'uoisaadai ap Bapjjod Bun oiapsiuiJB ja opBuuij ap oood b oioiui
oj Á opnada.1 oj opuBpiAjo 'oapiAajuoj^ ap ouaaiqo^ ja :sajBj
-uaiJO soj b uozbj bj uo.iaip sajoijajsod soqaaq soj sauoi^Bjsojo^d
ap iBsad b oja^ "ojuaiuipajjo ns Xajji^ ja ojajtaa gj ja Á ^l j
() 'sojao sns sopoj ua otjvjovuf^j xd oijjoj
oiraoff jo jv^iftsvjo ap vavqnjo anb vjouvdsa pnpuojmi vun ap snpuvuvíi
svtsandns so^ ua vzumjuoa v¡ opumoaidsap * *' sowuajsisad t&gt;j uouam8tn
sajBuosjad sapBpijnSas sbj ap oSaijd ja uoo
jap aiuBpni(B un pSajj opuBna unB 'b^biiSbjB^J bj ap B^uin^
bj no
ajqnjao ap QI Ia -^ 'J13 aP 9%^^d Jod o^naiuiijduino ns ua
ou
opiunaj jjjb oiJBpupaA ja ísajBjuaijQ ap SBajquiBsy sbj ua soptina
-sip sbui so^und soj ap oun anj sbj;ubjbS sbj ap oidiauíjd
(Z) "&lt;taJ-""' ojio vun lod snpiuunoo
sm^uauaavsap sry¡ ap vsrwj jod vpvcuasqo vjonpuoo dj ajuauioia%ua opuopta
•jo 'oatjow vuatnbjonb outo tu 'svwjo opvwot 'sajadvd ottiosa uaqm¡ íod tu
'opina} vXvu a-b svoiijod sauoiwdo svj uod ^sanf a'b uot^jnuoo o opotsa 'ouaf
•sa vj ap vas vun^jo vuosjad v pjtngasjad as ou soujaiqo^ sotpip u^n
:isb ^panb u^paBpaj ns í
BunSuiu BqBaxjdrai ou anb uoiDBuaajaa suanbad Bun oijjns o-g jg
(T^) •&lt;iDíra sa a'^ 1Pn 1 •*
vzvjj vsa v sa a-b osoni^iufui oj ap msm v svpipuajnsap uouanf ou sauoii
•saS sns a-b X 'oipisauj opooipui ^ap uoiavuodjo^ui vj pnoifos 'ouuajqof)
a%sa ap opvjndiQ ja a-b ap m^uDjsuoo Xvu oSioquia uis upp^ipsijnt vjsa ap
sajiuiij soj aujua opipuauaJduio^ opis ajaiqnu viojv^) upjD^^ ap ojpioajj
ja a-b a-p vjsuo^ ou oij^ jaiavy^ O3-udj^ u-q Xaujj^f mu oui-xa ^a i oqijnoaxa
ajsa autua opvuqajao uojjayijpod ap opvjouj^ ja jcd a-bunyn
: ajqtuapip ap g p lapoSi^ b osajdxa oj as isy -opuBUi ns ap saiiuijj soj
ua Bq^ajua bjsi bj anb ajuauíBpiqap jbjbjdb ap odn^oajd as 'oppstuí
-jy ja opBoijijBj 'sajiy souang ap oujaiqo^ ja uoisboo Bjsa ua oaad
uijjbj^[ ap bjsi bj ap uoisasod bj uoo oíaanoo jbjiuiis oSjy

�territorio, pagando respectivamente en ellos los correspondientes
Reales derechos conforme á un arreglo particular que se acordará

Se acordó además el 20 de octubre:...
"10....Del mismo modo se devolverán todos los prisioneros de qualquiera
clase q.e sean echos por uno y otro Gobierno".
"11....El Ex.mo Señor virrey se ofrec^ á que las Tropfi Portuguesas se
retiren a sus fronteras y dejen libre el territorio Español conforme
a las intenciones del Sr. Principe Regente manifestadas á ambos go
biernos". (34)
Este último artículo está señalalando —como luego veremos más
expresamente— que Elío no tenía seguridad plena en la actitud que
asumiría Souza frente al armisticio.
"El Exmo Señor virrey se ofrece.

entre los citados gobiernos".
"17....En el caso de invasión por una Potencia extran^era se obligan reci
procamente ambos gobiernos á prestarse todos los auxilios necesarios
para rechazar las fuerzas enemigas".
"18....El Ex.mo Sor. Virrey protesta no variar de sistema hasta que las
cortes declaren su voluntad q.e en todo caso se manifestará opor
tunamente al Gobierno de Buen^ Ayres". (36)
Este agregado final al décimo octavo apartado debe haber 8Ído
incluido con el propósito de evitar que Buenos Aires ulteriormente,
pretextando un desconocimiento de las resoluciones de las Cortes,
pretendiera variar su sistema de gobierno.
"19....Los mencionados Gobiernos se obligan ala religiosa observancia de
lo extipulado, constituyéndose en In responsabilidad de las resullas

Sólo ofrecimiento y no ineludible compromiso de promesa hayde parte de Elío respecto a la retirada de los portugueses.

q.e pudiese ocasionar su infracción".
En el artículo 12 se' introdujo una pequeña modificación de pa
labra —ríos por Puertos—- que se comprende fácilmente teniendo pre
sente las ya mencionadas anotaciones escritas al margen por las partes
contratantes en el Preliminar del 7. En efecto, Montevideo y Buenos
Aires indicaron que debía incluirse al Paraná y Uruguay entre los
lugares donde cesarían las hostilidades. Y así fue:
"12.^. .Queda también el Ex.mo Señor Virrey en librar las ordenes pre
cisas para que desde luego cese toda hostilidad y Bloqueo en los
Ríos y costas de estas Provincias".
"13... .Igualmente su Excelencia oficiará al Ex.mo Sor. Virrey del Perú
y al Sr. General Goyeneche participándole el presente aconteci
miento". (35)
Continuando con las estipulaciones —que fueron vanas promesas
por parte de Montevideo— se hizo una aclaración al artículo 13 del
primitivo Acuerdo, que significaba una ampliación de su contenido:
"14....Todo vecino de la vanda oriental se restituirá si gusta á sus ho
gares y podrán pasarse mutuamente de uno a otro territorio quantos
lo deseen: dejándoseles de todos modos en quieta y pacífica posesión
de su fortuna".
Sin merecer variaciones, los artículos siguientes quedaron redac
tados como sigue:
"15... .Se restablecerá enteramente como se hallava antes a las actuales des
avenencias la comunicación, correspondencia y comercio por tierra
y por mar entre Buenos Ayres y Montevideo, y sus respectivas de
pendencias".
"16....En consecuencia del antecedente articulo todo Buq.e Nacional
ó extranjero podrá libremente entrar en los Puertos de uno y otro

"20.a...El Exmo. Sor Virrey y el Sor. Diputado de Buen.s Ayres nombrarán
dos oficiales q.e acuerden el modo de dar cumplimiento al articulo
sobre la evacuación de tropas de la vanda oriental q.e se efectuará
con la mayor anticipación embarcándose en la Colonia todo el nu
mero posible". (31)
Cumpliendo lo convenido en el artículo 19 del Preliminar del 7,
se estableció así "el tiempo y modo" de la evacuación de las tropas
insurgentes. Buenos Aires propuso —o al menos indicó a Pérez que
lo hiciera— que la evacuación de las tropas quedaría al arbitrio de
su gobierno para ejecutarlo por tierra o por agua. La redacción de
este artículo debe haber sido el resultado de los intentos de Monte
video para que el retiro del ejército no se llevase a cabo como un
simple acto de disposición y voluntad de Buenos Aires.
Además Buenos Aires propuso y obtuvo un artículo adicional en
la siguiente forma:
"21... .Las presas que se hagan desdela firma del presente tratado serán
restituidas y respeto a las anteriores se estará a lo extipulado en el
armisticio de 7 del Corriente". (38)
El artículo 20 del Preliminar desapareció del Tratado definitivo
porque su contenido, habiéndose cumplido, no tenía razón de ser.
Pero se agregaron tres artículos más para solucionar los problemas de
las propiedades confiscadas y de los esclavos, que en gran número
habían pasado a las filas revolucionarias, como asimismo para otros
que pudieran originarse.
"22... .Todas las propiedades existentes de qualquiera especie que sean
correspondientes a los vecinos de la vanda oriental quedaran en
poder de sus respectivos dueños á reserva de los Esclavos compre(36)Id., id.
(37)Id., id.
(38)W., id.

(34)"Tratado de Pacificación de las Provincias del Rio de la Plata...". Archivo
General de la Nación, Montevideo., cit.,.
(35)Id., id.. .

— 257 —
— 256 —

17

�hendidos en las listas manifestadas por el Sor. Diputado de Buenos
Ayres que ofrece dejar en libertad para que vuelva á poder de sus
amos á quialquera de los expresados negros q.e lo deseéá y la execucion de este artículo será del cargo y cuidado de lo soficiales de
que se hace mérito en el 20".
"23. .. .Si ocurriese en adelante alguna duda á cerca de la observación de
. qualquiera articulo del presente tratado se resolberá amigablemente
por una y otra parte".
"24....El presente convenio tendrá todo su efecto desde el momento q.e
se firme y será ratificado en el término de ocho días ó antes si se
pudiese". (39)
Debe considerarse el Armisticio de Octubre como el reconoci
miento por ambas partes de una situación especial: el equilibrio de
fuerzas. Buenos Aires no podía vencer la indomable resistencia de los
muros de Montevideo; Montevideo, sólo poderoso por mar, no había
sido capaz, ni tenía el poderío suficiente para reducir a la Capital. Y
lo que pudo ser pesa de desequilibrio —las tropas portuguesas— fue
necesario abandonarla porque era demasiado riesgosa.
El tratado es el resultado único y exclusivo, la culminación final,
de las tratativas que desde el inmediato momento de su llegada Elío
mantuviera con Buenos Aires.
Las ideas del Virrey, que fueron en realidad las que predomi
naron en la estructuración de los 24 artículos, estaban independizadas
de los diversos intereses foráneos que actuaban en el Río de la Plata.
Elío trabajó con entera libertad de resolución; no tuvo inconveniente
en pactar a espaldas y aún contra el hasta entonces aliado portugués,
cuyo auxilio había sido solicitado por él, desobedeciendo las órdenes
de la Regencia y contra el sentir de Casa Irujo.
Por consiguiente hay que considerar que, a pesar de reconocer
Montevideo la autonomía de Buenos Aires, el Armisticio del 20 de
octubre significaba un triunfo —el máximo posible en aquellas cir
cunstancias— del Virrey Elío.
A su vez Buenos Aires, aún cuando abandonara la Banda Oriental
y renunciara a algunos pueblos del litoral, conseguía con el convenio
la tranquilidad que ya le era indispensable para la reorganización de
sus fuerzas diezmadas y vencer la apatía que en los pueblos del in
terior habían suscitado las derrotas del ejército de Balcarce y Castelli.
Por otra parte, el peligro portugués, del que tardíamente se per
catara Elío, era tan grave para Buenos Aires como para las posesiones
del Virrey; de ahí la promesa de ambos bandos de ayudarse mutua
mente frente al extranjero.•-••'••
Veamos ahora las razones que dan ambos gobiernos para explicar
las causas que los llevaron a pactar.
Días antes de firmarse el tratado el Virrey escribía al Ministro
de España en Río, sobre los motivos por los cuales no sacaría mayor
partido del marcado dominio, que según él, tenía sobre la situación.
(39) Id., id.
258 —

"Las proposiciones q.e se le exigen —decía refiriéndose a Buenos Aires—
son duras p.o su situación les hará en mi concepto entrar por ellas y quando
no entrasen perdida la posición que tenían, la artilLa Gruesa y batería ya
en mi poder sin recurso porsu parte de reenplazarla; el Ex Jo Portugués
en Maldonado en comunicación por tierra y agua con migo; el ExXo de los
Insurgentes no podría emprender nuevamente nada contra esta Plaza ni
([podría]) tendría al fin mas éxito q.e su exterminio pues q.e no podría
([]) pasar pM B^ A^. A prime^ vista parece que considerando al
Gob.no de B.s A.s en tal fatal situación dura exijiese de una vez todo obli
gándoles a reconocer al Virrey; p.o datos q.e no es fácil explicar ni tam
poco ([que]) otro q.e yo posea me aseguran q.e dado este paso está la
mayor parte andado p.a conseguir el restos convencidos q.e en mi no reyna
el Espíritu de mandar y dulcificada asi en parte la acrimonia con q.e los
imprudentes e impolíticos de ambos sistemas habían ([empeorado]) em
ponzoñado los ánimos queda B.s A^ mucho mas dispuesto a una compo
sición decorosa y justa; el quererlos obligar de una vez á todos los sacri
ficios sería acaso exponerse á unos esfuerzos desesperados los cuales podrían
producir alguna desventaja en qualq.er acción de Guerra cuyo éxito de
pende á veces de raras casualidades, y por decontado se alargaría la guerra,
se acabaría de arruinar la Campaña y se derramaría siempre alguna sangre
q.e se puede evitar. A costa de algún mas tiempo de ([sistema]) firmeza
y moderación creo conseguir todo Sistema q.e he abrazado con tanta mayor
([]) satisfacción por ser el característico del Nto. Govierno".
Hacía además en la misma exposición, capítulo aparte de la im
portancia que tuvo en su resolución el peligro que encerraba la pre
sencia de las tropas de Souza:' '•'•
"En estas circunstancias me va siendo ya de algún embarazo la conducta
é ideas q.e descubre el Gral. Sousa y sino compare VE. la lentitud y mo
rosidad q.e ha empleado en su aproximación
Mi Secret.o D.n Juan
Bta. Esteller q.e ha regresado después de haber estado —4— meses á las
inmediaciones del Gnral. Sousa, ha conocido por sus conversaciones y las
de muchos oficiales sus ideas de ambición... todo nos (ida a conocer])
pone en la necesidad de precabernos y hacer sin demora en el momento
q.e se vea la menor resistencia a cumplir lileralm.te lo q.e se estipuló, las
mas serias reclamaciones y pa. esto informo á VE. de todo (con tiempo)
para q. esté á la mira y tenga estos datos pa. hacerlas con la firmeza qut
exige un negocio de tanta trascendencia".
Y concluía señalándole con respecto al problema de. Goyeneche que• • .

•

v- "aunq.e esta devia ser una razón —su triunfo en el Alto Perú— pa. q.e yo
no hubiese concedido esta ([calidad]) ventaja; —permitir que Bj A^ reor
ganizara su ejercito del norte con tropas de la Banda Oriental— como ella
no puede verificarse en mucho tiempo y en este devo yo y puedo estar en
disposición de obrar de otro modo y de intimar con valentía y al mismo
tiempo me desembaraza de otros mil compromisos". (40) .. •.
El Virrey había comprendido ahora su error de haber llamado
a los portugueses y quería desembarazarse de "esos compromisos"; el
(40) Borrador del oficio de Elío al Marqués de Casa Irujo. Montevideo, 18 de Octubre
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1811-1812". S X, C 1, A 5, n. 11, Cpta. 735.
Ordenación n. 268/71 en Archivo de Foto-Copias del IiiBtituto de Investigaciones His
tóricas de la Facultad de Humanidades y Ciencias de Montevideo. Cit. Museo Mitre:
"Contribución documental para la Historia del Rio de la Plata", cit. Tomo I, pág. 151.
— 259 —

�— 6S^ —
~ 89Z —
'ISI -^?&lt;l *I otnox "li^ '^^bjbj^ •[ ap oijj jap sijoisijj bj BJBd ptiuamn^op uopnqiJiuo^;^
:3Hi^j oasrl[V i;3 •oap¡Aaicoj^ ap sbijusi^ X ^apepiuearag ap pEi[njüj bj ap sbjijoj
•sijj saaope3i)saAU] ap o^iupsu] jap ssido^-oio^ ap OAiq^jy ua x¿/892 0*u nopguapjQ
•S¿ •&gt;!dD *II o'u '! ¥ 'I 5 'I S '.^I8I-U81 IiO
fBaopej^ oajaiqoQ 'sajiy souang *Bui]ua3jy uopB^^ v\ ap ^Bjaua^ OAiq^jy 'X18I ap
ap 21 'oapiAaiuo^ otnj¡ nsvj ap sanb^^^ ; oi/g ap ojotfo ¡ap jopvjjoy (g^)

p

9osiraojdnio3 sos^,, ap asjEzBJBquiasap suanb X saeanSnjjod so[ 6
jaq^q ap jojj3 ns bjoub opipuajduioo ejqei{

'sosiuiojduioo jiui solio ap vzvivquiasap aui oduiaii
owsiui jo X mjuajoci uoo jbiuijui ap X opoui ojio ap uojqo ap uppisodsip
ua jBjsa opand X oX onap ajsa ua X oduiait ovonut ua asjo^tffjaa apand ou
vjja ouioo —ptiuauo opuog vj ap svdoji uoo auou jap oiiojata ns vjoziuog
•JO3J s-y rg anb Jitiuuad— ivlviuaa ([popijvo]) njsa optpaouoo asatqnu ou
oX ab 'vd —t&gt;J3&lt;/ HV Va ua ofuniut ns— uozoi vun jas viaap vtsa a-bunon
• •anb
-aio^) ap Braa^qoad p ojo^dsai uoo a[opuB^Buae Binpaoo
•tímouapuaosvj% mum ap oiooSau un aStxa
fnb vzauijíf v^ uoo sojja3m¡ 'vd sovop sojsa vSuat X ojiui v^ n ajsa 'b vjod
(oduiap uoo) opoi ap '^ \ o owjofut o^sa ^od X sauotovuio^oaj smjas snui
sdj 'ojndtisa as a-b oj ar^ijojajfi Jijduino v mouajsisaj jouaui vj van as a'b
ojuauioui ja ua vjoutap uis jaoov X soujaqttoaid ap popisaoau dj ua auod
([jaoouoo v t&gt;p]) sou opot '"'uoiotquiv ap saapt sns sajnijifo souonui ap
sv¡ X sauoiovsjaauoo sns jod optoouoo m¡ 'vsnog "¡viuf) jap sauoiovipauiut
soj p sasaui —p— opvjsa jaqm^ ap sandsap oposajSaj vv a'b jajjajs^ mojg
uon[ u-q o^}ajoa i¡^
uotoouiixojdo ns ua opoajiltua mi a'b pvpisoj
•oui X pmpuaj üj ^ ¡ ajndtuoo ouis X vsno "¡oif) ja ajqnosap a'b svapt a
vjjnpuoj dj ozojvquta vnSjo ap vX opuais va aui soiountsutiojio so%sa ^fl,,
. .:eznog ap eedojj sej ap epnas
-ajd b^ eqBjj^oua anb oaíiipd p u^ionjosaa ns na oaih anb BiouBjjod
-raí b[ ap a^^ede ojnjjdBo 'uopisodxa Biusira n\ na s^uiape
•ttoujainoQ -oj^ jap ootjsijajoDjDo ja jas jod uotoov^siws ([]^
joXmu Djum uoo opvzvjqv ay a-b muajsts; opoi JinSasvoo oaio uoiomapoui X
vzauutf ([ouiaists]) ap oduiati svui utiSjd ap vjsoj y 'jviiaa apand as a'b
aiSuos vunSjv ajdiuais mivwojiap as X vuvduiv^ vj jvwniiD ap vuvqnjv as
'vjjanS dj oijBíJjD/D as opoiuooap jod X 'sapopipinsoo sbjdj ap sajan y apuad
•ap oiixa oXno vjjan^) ap uoioon Ja'bjonb ua oíoiuaasap nunSjo Jionpoid
uvijpod sajono soj sopojadsasap sozjanfsa soun v asiauodxa osooo mías sotoif
•tjoos soj sopoi o zan vun ap jüSipjo sojjaianb ja tvjsní X osojooap uoiois
•oduioo vun v oisandstp svui ouonui s-y s-y opanb soutiuv soj opouozuod
•uta ([opvioadwa^) umq^q soutaists soqutv ap ^ojpijodiui a saiuapmdwt
soj a'b uoo muoutijov vj aijvd ua isd vpvoijiDjnp X ivpuvui ap nitjids^ ja
vuXaj ou tui ua a'b sopiouaauoo soisaj ja jin^asuoo vd opopuo auod joXvui
vj visa osvd ajsa opvp a'b uvjnüasv aui vasod oX a'b ojio ([anb]) oood
-uiu} iu jvotjdxa Jiovf sa ou a'b soivp o'd íXajjj^ jv jaoouooaj v sajopuvS
•ijqo opoi zaa vun ap asatftxa vjnp uoiovniis jvivf jni ua s^y s-g ap owqoff
jv opuojapisuoo anb aoajod vjsia vautijd y -s-y s-g vd jvsvd ([])
mjpod ou a-b sand oimuijapca ns a'b oiixa svui utf ;d mjpuai ([mjpod])
tu vzdjj visa vjiuoo vpvu aiuauivaanu japuajduta mjpod ou saiuaHumuj
soj ap orx^¡ ja ioSyui uoo vnjiv X vjian jod uoiovoiunuioo ua opvuopjvj^ ua
sanSnuoj otx^ ja ¡ vjjvzojduaaJ ap auod nsjod osjnoaj uis japod tui ua
oX mjatoq X v$anj*y vjjpjv vj 'umuaj anb uotoisodoj vptpjad uasvjiua ou
opuonb X sojja jod jvjiua otdaouoo iui ua vjm¡ saj umoonns ns o'd sojnp uos
—saiiy souang v asopuaijifaj moap— uairxa aj as a-b sauoiotsodojd SDjn

'
'77
(6)
•Pípp
'^I pp^d
•uopcnjis bj aaqos ejuaj '[ unSas anb 'oiuioiop op^oJBUi
joa'biu BI.IB0B8 ou 8^[Bno so[ jod soaijoui so[ ajqos 'oi}j na BtjBds^ ap

•jBjoBd
b nojBA3[[
so[ anb
sbsiib^ sb[
BJBd soujsujoS soqinB nep
anb sanozBJ
sb[ BJoqB
soiubo^
•ojafuBjjxa
a^uara
-t'njnuí asj^pnAB ap sopu^q eoquie ap Bsauíojd
t?[ jq^[B
apainajj
iAa^ij^
pp
sauotsasod se[ BJBd omo;&gt; sajiy sou^ng Bjsd 3abj8 ubj bj3 'oif^ bjbjb^
-jad as a}uaiUBtp.iBj anb [ap 'san^njjod oaái^od p 'ajj^d bjjo jo^
*t[[a)8B^) Á aojBOfBg ap ojiojpfa pp SBjOJjap sb[ opBipsne uerqBq joij^j
-ui pp so[qand so[ ua anb BijBdB b¡ j^ouoa A s^p^oizaip SBzjanj sns
ap uopBztuBájoaj b[ BJBd a^qBsuadsipm BJa a[ vÁ anb pBpt[inbuBJí B[
OIU3AUO3 [a uoo Bjnifaelloa '[Bjojr[ pp so[qand sonn[B b BJBpunuaj A
[BjuaijQ Bpu^g B[ BJBiiopuBqB opuBiio unB 'sajiy souang zoa ns y
•oj[^ ^ajjiy^
pp —sBpuBjsun^
-jp SB[[onI&gt;B na ajqtsod oturxein ^a— ojunijj
un eqe^ijin^is
aaqnjoo
ap oí, pp oppsiuuy p 'sajjy souang ap BiinouojnB B[ oapiAajuoj^
ja^ouoaaj ap jssad e 'anb JBjapisuoo anb Áv\\ a^uain^isao^ joj
•ofnjj BSB^ ap jpuas p bjjuo A Bpua^ajj bj ap
sauapjo sb[ opuapapaqosap '[a Jod opB}io¡[os opis Bjq^q otjixnB oAn^
'e^n^ruJod opBi[B sa^uojua BjSBq [^ bjjuoo unB jÍ 8Bp[Bdsa b jBjoed ua
oju^tuaAuoauf OAnj ou íuopn^osaj ap p^}jaqi[ BJajua uoo pÍBqBjj ojf^j
•bjb^ bj ap ojjj [a na UBqBnjoB anb soauBJOj sasajajuí sosjaAip so[ ap
sfipBzipuadapui uBq^jsa 'so[noijJB f^ sof ap uoiaBjnjonjjsa e[ ua uojbu
-uuopajd anb sb¡ pepi^aj ua uojanj anb '^ajji^ pp SBapi sb'j
souang
uoa BjajAnjuBoi
JI3 Bp^Saff ns ap ojuaiuom ojBipauíin 'sajiy
p apsap
anb bbaijbibj)
sb[ ap
'[Burj uopBu;ui[na b[ 'OAisnpxa A ooiun opBjfnsaj p sa opBjBjj [^
•BSo^saij opsisBuiap bj^ anbaod B|jBuopuBqB , oiJBsaaau
anj —SBsanSnjjod SBdojj sb[— oijqi[inbasap ap Bsad ^as opnd anb O[
^ "[BjidB^) B[ b jpnpaj BJBd ajuyiarjns ouapod p Bjuaj iu 'z^dBa opis
BjqB^ ou 'JBUI jod osojapod o^os 'oapiAa^uoj^ í oapiAajuo|\[ ap sojiun
so[ ap Biauajstsaj a^qeuropui Bf jaauaA Bjpod ou sajiy souang -sbzjouj
ap opqr[inba p ^^padsa uopBnjis Bun ap sajjBd SBqiUB .iod ojuajuí
-iDouoDaj p ouio^ ajqnjaQ ap opiisinuy p asjBjapisuoa aqaQ

as fs saiuv o smp oipo ap ouiuuat ja ua opoyifi^vj ojas
auutf as
(6)X\?saipnd
a-b otuauioui ja apsa^ oioafa ns opoi vupuai oiuaauoo atuasajd jg' • 'o'fzn

aiuautajqvSiuto pjaqjosaj as opvivji aiuasajd jap
ojnoijjv
•tíauod
vjjo vjatnbjonb
X mm jod
ap uotooauasqo oj ap oojao p vpnp vunSjo atuojapo ua asatjjnoo }• • 'o'Zn
\íOZ
Ia ua
oiuaui
aotnj
anb
ap sajmoifos oj ap opvpino X oSjod jap
vjas
ojnoiuv
aisa
ap as
uoiono
'3Xa vj X naasap oj a'b sojSau sopvsaudxa soj ap vjanbjomb o souto
sns ap japod v vcijana anb ojod pviJaqtj ua jvfap aoajfo anb saiXy
souang ap opwndiQ io ja jod snpmsafiuvui svisij soj ua soptpuai¡

�armisticio le proporcionaría esa momentánea liberación y sería un
compás de espera para que pudieran llegar los tantas veces solicitados
refuerzos de la Península; las probabilidades eran ahora más seguras,
dado que la situación en España había tenido un vuelco favorable.
En informe que remitiera el 3 de noviembre al Ministro de Es
tado, Elío reafirmó los conceptos anteriores. Le decía que había pac
tado no obstante dudar de las intenciones de Buenos Aires porque
sabía que
"há procedido a impulsos de la necesidad y apuros en que lo há puesto la
situación respetable y ventajosa de las Tropas del General Goyeneche...
no menos que por su temor al Exercito Portugués, y por la debilidad, y jaita
de energía para sostenerse aquellos mandones en un Gobierno desconcer
tado, precario y despreciado de la universalidad de las gentes de honor, y
amantes del orden".
Remarcaba Elío:
"Todo esto repito lo conozco muy bien como una verdad demasiado pu
blica, y seguramente esta havia sido la ocasión mas aproposito para dar un
golpe decisivo, y victorioso contra estos enemigos, si huviese tenido de mi
mano auxilios bastantes para llebar al cabo una obra de esta naturaleza".
Pero a pesar de tan favorables circunstancias el Virrey sostenía
que no había podido desentenderse
"de los gravísimos fundamentos que hicieron forzosa mi adhesión a vn ra
cional acomodamiento. En el influieron esencialmente 1. la poca Tropa
armada que hay aquí de entera confianza, suficiente apenas para defender
la Plaza. 2. la absoluta fallides del Erario
en tanto grado que ya no
havia dinero ni aun para dar de comer a dicha Tropa, única paga que go
zaban y gozan. 3. la remota esperanza de que se rehabilitase el Thesoro
Real para cumplir al menos con las cargas mas principales; pues la vnica
segura entrada con que contaba por razón de derechos Reales, havia lle
gado en los tres vltimos meses a la miserable importancia que convence el
informe numero S. del Administrador de la Aduana 4. la poca voluntad
con que la parte mas considerable, y pudiente del Comercio hizo a S.M. los
mesquinos prestamos, y donativos... a pesar de mis esfuerzos, e insinúa
ciones íroto] tanto verbalmente como por... oficio escusandose a mayores
contribuciones con la estancascion de sus frutos, y demás relaciones mer
cantiles que no pude contradecirles, y S. las incomodidades y enormes
perjuicios que estaba ocasionando un sitio dilatado a estos vecinos, y es
pecialmente a los dueños de posesiones rurales, que consiguieron arruinar
estos enemigos de la humanidad por medio del Saqueo y fuego que pren
dieron a muchas de ellas, dejando en el estado mas infeliz a innumerables
familias honradas".
y como razón especial exponía:
"No influyeron menos los fundados recelos de las miras ambiciosas del
citado exercito Portugués a vista del lenguaje irregular y capcioso no es
perado con que se explica el General Don Diego de Souza en contra
dicción con las ordenes e instrucciones que me tenia manifestadas el Señor
Principe Regente... y con la buena fee y franqueza con que en mis
Cartas... me signifique con el enunciado General Souza, cuyo extraño pro
cedimiento me há competido a mandar a Maldonado donde se halla al
Capitán de Fragata Don José Obregon, al intento de que le persuada de la
necesidad de que se conforme con mis deliberaciones mucho mas siendo
— 260 —

estas arregladas a las proposiciones del mencionado Señor Príncipe Regente.
Tuve por último presente la Real orden de 20 de Mayo que me dirigió VE.
de orden de SA. y las dos de 7 de Abril que recibí por el Ministerio de
la Guerra todas ellas reducidas a prevenirme el modo como debía condu
cirme en un caso como el actual, considerándome S.A. sin arbitrios para
Debe S.A. y VE. —seguía diciendo, refiriéndose al éxito— estar per
suadidos que con el referido tratado y la energía y constancia con que a
toda costa y con asombro de los mismos enemigos hé procurado sostener
la defensa de este interesante punto, presenta hoy otro aspecto muy diverso
y há empezado la victoria a convertir sus ojos risueños acia nosotros". (41)
En resumen: la difícil situación de la Plaza de Montevideo —las
privaciones del sitio, la escasez de Tropas, el erario exhausto— y el
peligro de las miras de Souza, fueron en definitiva lo que decidieron
al Virrey Elío a pactar momentáneamente con Buenos Aires, para
salvar uno y otros. Dueño ahora de la campaña oriental cesarían
aquellas; restablecido el comercio en el Plata, se solucionarían en
parte las dificultades económicas y el ejército portugués, según lo acor
dado de antemano con la Corte de Río, debía retirarse porque ya era
innecesario su auxilio. Después de un tiempo, llegados los refuerzos
de la Península, podría Montevideo llevar el golpe decisivo contra la
rebelde Capital y sojuzgarla.
Para Buenos Aires los beneficios que el tratado aportaba no eran
de la cuantía de los de Montevideo, pero eran sí vitales e importan
tísimos en su situación. Su gobierno comprendía que con él imponía
un enorme sacrificio a los habitantes de la Banda Oriental, pero
también que era necesario consumarlo
"para conciliar los intereses supremos del estado: tales son su integridad, y
la cesación de calamidades de una guerra intestina".
Por otra parte, como ya lo había señalado Elío, el peligro por
tugués pesó sensiblemente sobre las resoluciones del gobierno por
teño, tanto casi como el avance del General Goyeneche desde el Alto
Perú. Decía el Gobierno de Buenos Aires en un artículo de oficio
publicado en la Gazeta:
"Quando la historia no ofreciera tantos exemplos de quan funesta ha
sido á los imperios la intervención extrangera en sus diferencias domes
ticas, nuestros coetáneos han recibido una lección tan terrible, como re
ciente en las desavenencias de la familia reynante de España, que abrieron
las puertas del reyno al extrangero, que la combate hasta el dia". (42)
Y concluía dirigiéndose expresamente a los "Pueblos y conciuda
danos de la Banda Oriental" solicitando de ellos el sacrificio máximo,
aunque fuera temporariamente.
(41)Oficio de Elío al Ministro de Estado. Montevideo, Noviembre 3 de 1811. Gustavo
Galunal: "Correspondencia del Virrey Feo. Xavier Elio", en Revista del Instituto Histobico y Geográfico del Uruguay, o. cit., t. II, n. 2, pág. 1016.
(42)Artículo de oficio de la Gazeta de Buenos Aires del 27 de Octubre de 1811.
Gazeta de Buenos Aires, o. cit., tomo II, pág. 843.^
— 261 —

�— I9^ —
1*^8 '^^d 'II oraoi s'ip *o 'sajiy sonang ap BjazB^
^O 9P ¿Z T3P saaty ouang ap wazs^ B[ ap opijo ap O[aaiy (^j,)
'1181 *P
'9101 '^?&lt;1 'Z o'n 'II "' '''!D ' '^vaDna^ iaa ODidVHOoa^) a odihox
•sig oxnxiISHl i^a visiAajj aa \^nj^ jaino^ -od^ ^C^JJi^j ;ap m3U3puodsajjojn :iísnTfg
OAVisn;) 'H8I *P í ajqniaiAO^ 'oapiAajaoj^ •opojsjf ap oj}smj¡^ jb oijg ap oiojfQ (if)
eianj anbune
'OUIIXBUI OIDIJIJ3B8 p 8O[p 3p OpUB^lOIJOS tJBjn3IJQ BpUBg B{ 9p SOUBp
-Bpnpnoo A sopqanj,, so^ b aiuaaiBsaidxa asopuai^tiip empuoa j^
(Zf) "D?P ?a D&gt;SDV ^quioo oj an/&gt; 'ouaguojtxa jo ouAau jap sojuand soj
uoua^qo anb 'ouods^ ap ajuuuÁai vtjtuiof vj ap sotouauaaosap soj ua a%uap
•ai 01x100 'ajqpiaj uo% uoiooaj oun opiqtoau uot¡ soauojaoo sonsanu 'sootj
•sautop snpuaiaftp sns ua vu^üuojjxa uopuaaiatui vj sopaduit soj y opis
m¡ vjsavnf uvnb ap sojdtuaxa soiuoj njatoajfo ou mjoisii¡ dj opwm()n
:B)3ZB^) v\ n^ opBoi^qnd
oioijo ^p o^nojjaB un n^ sgjiy souang ^p ona^tqof) p bio^q 't
1IV I3 aPsaP ai{3aiia^ío^) pjana-^ ^p 3oubab \a otaoa isbo o;ubj
-jod oui^iqoS pp s^uoionjoBgj sb[ ajqos ajuain^^qisu^s osad
-jod oaSipd p 'oji^ opB^eu^s BiqBq oj ^á omoo 'a^^ed bjio jo^
•í(tfuj)sa)ui vjjanS vun ap sapvptun&gt;jvo ap uoionsao o¡
'popiiüajui ns uos sajoi :opvisa jap sowaudns sasauaiut soj ^mjiouoo r&gt;xodn
anb
oiiBsaaaa
ojad '[BjuaiJQ Bpueg b^ ap sa^uBjtqBq so[ b oidijijobs orajoua un
Binodmi p uo^ anb Bipuaiduioo ou^aiqoS ng •uop^n^is ns na soiuistj
-uBjaoduii a sap^íA is uBja oiod 'oapiAajnoj^ ap so[ ap Biiirena v\ ap
neja ou Bq^jJodB opBiBJ} p anb sopijanaq so¡ saJiy soaang bjb^
•B^jBSznfos A jBjxdB[) ap^aqaj
b^ bjjhod OAispap odjoS p jba3{[ oapiAa^uoj^ ejjpod 'epnsuiaa^ B[ ap
sozaanjoj so[ sopBSa^ 'odmai) un ap sandsaQ •oi[ixne ns oiiBsaaauui
Baa vÁ anbjcod asjBjpaj Bjqap 'oi|j ap aiJO[) B[ uoo ouEinaiuB ap opBp
-joob o{ un^as 'sanSn^jod o^iaiafa p A SB^ituouoaa sapejynoijip sb^
ua UEjjBuoiorqos as 'b^bj^ p ua opjamo^ p oppa^qeisa^
UBIJB833 ^BJU3I.IO BllBdlUB^ B[ 3p BJOqB OUO11Q 'SOJ1O A OUll JBAp38
BJBd 'sajiy souang uoa ajuaiuBauB^uaraoui le^asd b oj^^ Aa^ij^ IB
uo^aippap anb o^ BAUíuijap ua nojanj 'Bznog ap seaiui sb[ ap o^^ipd
p A —oisneuxa oijeja p ^sedojj^ ap zaseasa b^ 'otjis pp sauopBAijd
sb[— oapiAajuoj^ ap bzbj^ b^ ap u9pBniis ^pijip ^\ :uauinsaj u^
(If) \souiosou moo souansij soto sns jpjaauoo v miotota v\ opvzaduia m[ A
osuaatp Xnui oj^adsv 0110 ov rr¡uasaid 'oiund aiuvsaiatui atsa ap vsuafap vj
jauajsos opvjnjojd au soSiuiaua souistui: soj ap oiqwosv uoo X vjsoj vpoj
o anb uoo mouojsuoo A m^iaua oj A opmo-i l opfjafau ja uoo anb sopipons
-jad irnsa —otvxa jo asopua^ifai 'opuaiotp mnSas— -^^ A -yg aqaQ
sajvw so]uvj jinXiíitsa ap saovdno A s^jj^nf sotpatuaj ap jvsoa
vjDd soijjiqjD uis -yg auiopuvjapisuoo 'jtmjov \a outoo osoo un ua autuio
-npuoo mqap ouioo opotu ja auuiuaaaid v svppnpaj sojja svpot D^janf) nj
ap oijaisiwj^ ja jod iq^oai anb Jtiqy ap ¿ ap sop soj A -yg ap uapuo ap
"3.A ?^?J?P atu 3n^ oAo^f ap 0^ ap uapuo ¡va^ oj ajuasaid outiijn uod aan^
adiouijj JOttag opouotouaui jap sauototsodoud soj o sopojSaujo sojsa

— 09^ —
opuatt soui otpnw. sauopDjaqijap situ uoo auuofuoo as anb ap poptsaoau
oj ap oponsuad a\ anb ap ojuajui jo 'uoSajqQ asof uoq ojoSoj^ ap unjido^
jo ojjoy as apuop opouopjvf\¡ o jnpuoui o optjaduio^ pt¡ aui ojuaiuitpao
•oíd ououjxa o Ano 'oznog jd uauaf) opntounua ja uoo anbi^iuSts aui • • -sojjoq
siut ua anb uoo vzanbuujf A aaf vuanq oj uoo A " * aiuaSa^ adiouiuj
jouag ja sopojsafiuout otuai aui anb sauotoonjjsut a sauapjo sdj uoo uotootp
•ojjuoo ua —oznog ap oSatQ uoq jouauaQ ja ootjdxa as anb uoo opojad
-s&lt; ou osotodno A jojnSauut afvnSuaj jap vista o sanSnjjoj oipuaxa opotio
jap sosoioiquto sojiui sdj ap sojaoau sopopunf soj souaui uoua.injjui Oj^n
:eiuodxa [Btoadsa uozbj ouioo A
•uSDpojuoif
sajqouauinuui o zjjafvi soui opvisa ja ua opuofap 'sojja ap
sovonut oSDijriuof
uouatp
•uaid anb oganf A oanbng jap oipaui jod poptuouinu oj ap soátxuaua sojsa
joumjjv uojain^tsuoo anb 'sajounj sauotsasod ap souanp soj o ajuautjopad
•sa A 'soupaa sojsa o opotojtp opis un opunuoisooo oqojsa anb sotottiUad
sauuoua A sapopipoutoom soj o-g A 'sajjioapoujuoo apnd ou anb sajpuoo
-uaui sauojoojaj souiap A 'sojnuf sns ap uoiosoouotsa oj uoo sauotonqujuoo
sauoAmu o asopuosnosa oiotfo • • muod ouioo a%uawjoqjaa ojuoj [otou] sauoio
onuput a 'sozjanfsa situ ap josad o •••soapouop A 'soiiwjsaid soumbsaui
soj 'f^'g o oznj otojauio^ jap ajuaipnd A 'ajqouappuoo snui auvd oj anb uoo
pojunjon oood oj o'f ouonpy oj ap jopojisiuiutpy jap 0* oiawnu auijofui
ja aouaauoo anb mououoduit ajqoiastw oj o sasaui souipja sauj soj ua opoS
-ajj tnam¡ 'sa/^ay sovoauap ap upzou Jod oqojuoo anb uoo opojjua ounSas
doiuíi oj sand ísajodpmud smu sogjoo sdj uoo souaui jo Jtjduino nuvd joayf
o^osavj^ ja asojtjiqoijaj as anb ap vzuouadsa vioiuaj oj o' -uozoS A uoqoz
-oiS anb oSod votun 'odojj, oyoip o xauioo ap uvp ojod uno tu oiamp oiam¡
ou o A anb opojS ojuot ua
ouvjg jap saptjjof vjnjosqo oj o-^ 'ozojj oj
japuafap vjvd sonado aiuatoijns 'ozuotfuoo ouatua ap tnbo Aoy anb opouuo
Bdoj oood oj o-j ajuatujopuasa uouatnifut ja v^ •ojuaiwopowooD jouoto
•ou ua o uptsaupo tui osozuof uouapiv anb sojuauippunf souitsMOjg soj apn
asjapuaiuasap opipod Bjq^q ou anb
Biuajsos
p SEiouBjsunojp sa[qBJOAB| ubi ap jesad b
\flzajounjou ojsa ap vjqo oun oqoo jv joqajj ojod sajuvjsvq sotjtxno ouvut
tul ap opiuaj asapimi ts 'soSiuiaua sojsa ojjuoo osoiuoyjia A 'oatspap adjoS
un uop ouvd ojisodoudv soui uoisooo o; opis vmvy visa aiuauiojmSas A 'ootjq
-nd opotsouiap pvpiaa oun ouioo uatq Anuí oozouoo oj ojtdau o%sa

:oJI3
\^uapio
jap sajuouio
A 'uouoif ap sajuaS soj ap poptjosjaaiun oj ap opotoaidsap
A oixúoaid
'opoj
-jaouoosap ou^atqof) un ua sauopuoui sojjanbo asjauajsos ojod otgjaua ap
ojjof A 'poptjtqap oj lod A 'sanSnuoj ojpuax^ jo joiuaj ns jod anb souaui ou
• • -avoauaAof) jojauaf) jap sodouj^ soj ap osofvjuaa A ajqvjadsau uoponjis
oj ojsand tn¡ oj anb ua soundo A pvpisaoau oj ap sosjndtu; o optpaoojd ot{lt
anbiod sairy souang ap sauotauaiui sbj ap jspnp ajuBjsqoanb
ou Bj
opsi
-DBd BiqBq anb eiaap a'j 'sajoija^ue eojdaouoo so[ onuijBaj oq^ 'opej
-s^ ap ojjsiuij^ [b ajquiaiAou ap p eiapimaj anb auMojuí unj
•apqBJOABj oopnA un opiuai jqBq BUBds^ ua uopBnjts bj anb opBp
4SBjnSas sbui Bjoqe usja sapepifiqBqoad sb[ íBp^suiuoj b¡ ap sozjanjaj
sopBjioifos S303A sb^ubj soj jb^^[[ uejaipnd anb BJBd BJadsa ap sedmo^
un Bijas A uopBJaqi[ BouB^uainotn esa ejjeuopjodojd aj; optjsiuiJB

�El 21 de octubre el tratado fue ratificado por el S.r Virrey Don
Francisco Xavier Elío en la siguiente forma:
"Se aprueban y ratifican por mi parte los artículos del precedente tra
tado, que se devolverá para los demás efectos consiguientes". (43)
Y en la Gazeta de Montevideo del martes 5 de noviembre se
informó:..
"El 24 de Octubre el Gobierno de Buenos Ayres cangeó y ratificó los
tratados de pacificación estipulados entre el E^. Virrey y dicho Gobierno.
S.E. ha ordenado se comunique al publico para su inteligencia y puntual
observancia en la parte que toque". (44)
De inmediato la Junta ofició a Rondeau, ordenándole la relirada definitiva:
"Hoy há llegado á esta Capital el Secretario del Gov.no Dx D.n José
Julián Pérez, con los tratados de latransacion de desavenencias con Mon
tevideo que quedan ([sancionados]) admitidos por este Gob.no (ten todas
sus partes]) y lo han sido por publica aclamación y con la celebridad co
rrespondiente ([Enterado VS. de este negocio]). En su consecuencia pre
viene a VS. ([este Govjio]) accelere sus marchas como se le há ordenado
anteriormente, pues cada día urge más la brevedad deella". (45)
Las promesas sobre garantías individuales que desde los primeros
días de octubre venía formulando Elío a los habitantes de la cam
paña de Montevideo, fueron nuevamente reiteradas —tal vez porque
no habían sido oídas— el mismo 20 de octubre. Exponía el Virrey en
una proclama, que por la guerra se había perdido la seguridad que
reinaba en la campaña bajo su mando; pero que dados sus anhelos
—"bien conocidos", decía— de evitar la ruina se había llegado a es
tablecer en el Tratado que ninguno de los gobiernos podía castigar
a nadie por sus anteriores opiniones, prometiendo nuevamente, en
su nombre y en el de su gobierno, que cumpliría con escrupulosidad
lo pactado y que quien lo quebrantara, ya fuera autoridad o par
ticular, sería castigado con todo rigor. (46)
(44) Id., id., pág. 848.
(44) Articulo de Oficio de la Gazeta de Montevideo del 5 de noviembre de 1811, en
Biblioteca Nacional, Montevideo. En el Archivo General de la Nación Argentina. Buenos
Aires, existen copias de la ratificación. Copia fotográfica del Tratado de Pacificación con
Montevideo. Ratificación. Montevideo, 21 de Octubre de 1811, firmado por Elío. Archivo
General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, Banda Oriental 18101814*% X, 1, 5, 10, n. 105 (el original pasó al Archivo del Ministerio de Relaciones Ex
teriores de la Rep. Argentina). Copia Autenticada por Pérez del Tratado de Pacificación.
Montevideo, 21 de Octubre de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires.
Banda Oriental 1810-1814. X, 1, 5, 10; n. 79.
Copia firmada por Pérez, Acevedo y Garfias del Tratado de Pacificación de la Excma.
Junta de Buenos Aires y el Virrey Elio. Montevideo, 21 de Octubre de 1811. Archivo General
de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda Oriental 1810-1814". S X,
C 1, A 5, n. 10; n. 79.
(45)Oficio de la Junta de Buenos Aires a Rondeau. Buenos Aires, 24 de Octubre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, "Banda
Oriental 1810-1814". X, 1, 5, 10; n. 392.
(46)Proclama de Elío a los habitantes de la Campaña de Montevideo. Montevideo,
20 de Octubre de 1811. Gazeta de Montevideo Extraordinaria del 23 de Octubre de 1811.
Biblioteca Nacional, Buenos Aires, Reservado Dirección, n. 28.260.
— 262 —

El propio 21 de octubre' se tomaron las primeras providencias
por parte del Virrey para dar cumplimiento a las distintas cláusulas
acordadas.
Haciendo uso de las facultades que le otorgaban los artículos 20
y 22, comunicó por un edicto a todos los vecinos de campaña y Mon
tevideo que tuvieran que reclamar alguna propiedad a los jefes del
ejército de Buenos Aires en retirada, que debían dirigirse al Teniente
Juan Latre en la Colonia, comisionado a tales efectos. (47)
Conjuntamente oficiaba al Cabildo diciéndole que era indis
pensable
"que VE. nombre dos Sugetos desu confianza en unión del oficial, que en
virtud del mismo art.o debe comisionarse, pasen á hacerse cargo délos esclabos, útiles, y qualquiera otros efectos, que pertenecientes alos Vecinos
de esta Plaza, y su Jurisdicion, reclame el indicado oficial, délos Gefes délas
Tropas de Buenos Ayres; avisándome VE. de haberlo asi egecutado, con
noticia de los sugetos q.e se nombren para mi conocimiento". (48)

Respondió el Cabildo:
"há elegido este Ayuntamiento p.a la indicada Comisión á D.n Mateo Ga
llegos, y D.n Francisco Moran de este vecindario, lo que avisa á VE. p.a su
conocimiento é inteligencia". (49)
De su parte el Cuerpo Capitular proclamó a los "Jueces Comisio
nados de la Vanda Oriental" haciéndoles notar que los estragos de
la guerra habían
"acarreado a esta Plaza unas calamidades, q.e empiezan a calmar por los tra
tados de esta Superioridad con la Cap.l de B.s Ays. Tratados q.e haciendo
revivir la amortiguada alianza.... deben infundir en lodos los orientales
un Espíritu de unión ,de amor y de conciliación, q.e nos haga participantes
de las delicias de la paz..."
En consecuencia agregaba el Cabildo:
"Deseando pues los padres de la Patria y este Ex.mo Ayuntamiento
restituir la abundancia, y dar á los frutos de ntra. subsistencia la circulacji
devida, previene a todos los Comisionados o Pedáneos q.e con el consejo
y el exemplo aminoren, exorten, y persuadan á loshavitantes de sus respectibos
limites para q.e entablando la comunicacji con esta Plaza (interrumpida dolorsamie) sesen de una vez los malea que nos han an^ustiado, conservandonos,para ser útiles al Estado,á la Patria y asimismos". (50)
Continuándose con las medidas para dar cumplimiento al ar
tículo 20, el gobierno de Buenos Aires el 26 de octubre oficiaba al
(47)Edicto de Elío. Montevideo, 21 de Octubre de 1811. Gazeta de Montevideo, Ex
traordinaria del 23 de Octubre de 1811, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado
Dirección, n. 28.260.
(48)Oficio de Elío al Cabildo de Montevideo. Montevideo, 21 de Octubre de 1811.
Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 570, f. 68.
(49)Borrador del oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Montevideo, 21 de Oc
tubre de 1811. Archivo General de la Nación, Montevideo, Archivo General Administrativo,
Libro 569, fol. 68.
(50)Borrador de la Proclama del Cabildo de Montevideo a los Jueces Comisionados
de la Banda Oriental. [Octubre o Noviembre de 1811]. Archivo General de la Nación, Mon
tevideo, Archivo General Administrativo, Caja 346, n. 116.
— 263 —

�'911 o'n '9K "Í"D 'oAiiBJisp (;) py p
•no^ 'noroB|yi bj ap jBJauag OAnpjy •[X18T *P ajqnaiAO|^ o ajqnuQ] -juiubiuq vpuvg d; ap
sopDuotsituo^ sa^anf soj o oaptaaiuo^^ ap opjiqn^ jap minrpoi¿ vj ap jopojjof] (OS)
•89 'ioj '69s ojqn
'OAUBJtSIUIOipV (BJ3O3Q OAiq^jy 'O3piA31UOJ^¡ 'aatDB^^ BJ ap (BJSU3^) OAiqjjy -^JgJ 3p 3Jqill
•30 ap ^g 'oap[A3juopj[ 'W^ &amp; oapinatuofl ap op^iqo^ jap ot^ifo jap jopnjjo^ (6^)
'89 '} *0¿S OJ^rl 'OAiiBJisiuirapy (bjsus^ OAiq^jy 'o^piAsiiioj^ 'uoiobj^ b[ ap ¡Bjaua^) oAnpjy
'1181 P ^qni^O aP IZ 'oaptAajnoj^ •oapwatuoyj ap opjjqv^ jo oijg ap morjQ (8J)
opBAjasajj -sajiy eouang
•xg 'oapiAaiuoj^ ap

o
B38ioi]qig na *tI8t 8P ajqmao ap j^ (ap bu
ap ajqniaQ ap 12 'oap¡Aajuoj( -oj/^ ap ojjipjj (¿^)

jb Bqcioijo ajqnjao ^p 9^ ja sajiy souang ^p oujatqo^ ja 'q
-jb jb oiuaiunjduina jep ejBd SBpipaoi sb[ uoo
\soiusiuiisd X oíjjvj vi p'opu^sjf jb S9;ijn jas vuod'souop
•uutu^suoo 'opuifsnauD uot^ sou anb sjjmu soj zaa aun ap nasas (afwosjoj
•op opidturuiaiui) bzojj ojsa uo^ u-oDsiuniuos vj opuDjqojua vb vind saijiuij
soqpoadsaj sns ap S3}urjntinyso¡ n uopvnsjad í 'u9jjoxa 'uauouituo ojdtuaxa ja i
oÍ3suo3 ja uoo a^b soaunpaj o sopvuoistiuo^ soj sopot o auamaid 'vpiuap
wovjnoifo vj otouajsisqns -vjju ap sottuf ^oj v jvp X 'vi^uopunqv vj
ojuaiviDjunÁy owx¡¡ ajsa X oijjv^ vj ap saupod soj sand opw&gt;asaQn

:op|iqe[) p

Biouanoasuoa

u'"zt)d oj ap sm^ijap svj ap
satuodtoijuvd vSm¡ sou a-b 'uoi^ojjtouoo ap X jouiv ap' uomn ap njijids^ un
sajDtu^ijo soj sopot U3 jtpunfui uaqap • ••• vzutnjo vpvn^puoiuo vj jtaiaai
opuaijoif aúb sopojDjj^ -sXy s-g ap J'dn^ vj uoo popí jo; jad ng otsa ap sopoj
•vjj soj jod jouijDD v uozaiduia a'b 'sapvpiwvjvo svun dzvj^ visa v opaadjvoo^
uBjqeq BJjanS bj
ap soSBjjsa soj anb jbiou sajopuapBq 4jfiu3tjq BpuB^ bj ap eopeu
-oísirao^ saoanf?5 so[ b oniBpojd jBp^jidB^ odjan^ [a a^asd ns bq
(6f) \fliouaSijaiui 0 otuaiuifoouoo
ns vd '^^/t v vsiav anb oj 'oijopuioaa ajsa ap uvjoj^ oj^ijuujj uq X 'soSajj
•vf) oajv^^ uq y uptsiuio^ vpujipui vj vd o%uaituvjunXy a%sa opiSaja pi^&gt;9
rop^iqB^ p oipuodsa^;
(8t) \tojuaiuiioouoo iw vjod uaiquiou as a-b sojaSns soj ap moitou
uoo 'opojnoaSa ís ojjaqm¡ ap -^^ auiopuvstav isaiXy souang ap svdouj^
svjap safaQ sojap 'jvtoifo opnoipm ja auiojoai 'uotoipsiunf ns X 'vzojj njsa ap
somoayf sojn sajuaioauauad anb 'sojoafa sojto viatnbjvnb X 'sajijn 'soqup
•sa sojap oguvo asuaovi¡ y uasod 'asuvuotsiwoo aqap O'uv ouistw jap pnum
ua anb 'jvtotfo jap uoiun ua vzuvifuoo nsap soiaüng sop auqutou "ij j an^&gt;,,

0938^ o'D 'noiDDajig opBAJasa^ 'sajiy oi^ng '[BuoiDB
TI8I P JqnioO P EZ lP BiJBaipjoejjxg oapiAaiaof^ ap BiazB^) "ijgi ap ^jqmjQ ap q^
^^oapiAaiuo}^[ -oapiaaiuo^^ ap ounduiD^ d^ ap sajuoiiqDij so^ o otj^ ap vtuvjoouj (9f)
'Z6 o'u
;0I 'S
\.H8l'0I8I
IBJnO
Bpnsg,, 'jBnoioBj^ oujaiqog -sajiy soaang 'BUfiusSjy
aoi.)Bjy¡
bj 'Ip'X
[BjauaQ
OAiqjiy
-[igl
ap aaqnuQ ap pz 'S3J!V souang •noapuo^ v sajjy souang ap ojun[ 0/ ap ototfQ (5f)
•6¿ o'a ¡01 o'u '! V 'I 0
[BJoira^) oAiqajy '1181 ap sjqnjjQ af 12 'oapiAaiaoj^ 'o¡[g ^ojji^ ja X eajiy souang ap oiunf
'Bin^x^ B^ ap aopB^i^i^B^ ep opBiBj^ ^ap sbijjb^ ¿ opaAa^y 4zaj3(] jod BpBnui^ Bido^)
•61 oa !0I '9 'I 'X &gt;I8t-0I8I IEJuaO P"Bff
•sajiy sonang 'Bunuagjy uoi.B(^¡ B[ ap ^ejans^ OAi^jjy '[[8[ ap ajqnioo ap \^ •oapiA^juo^,
'QopBDi^^B^ ap opBiBJ^ ¡ap Z3J3^^ Jod spB^iiuainy B?dO^ '(Bauaa^jy *d3^^ B( ap S3jorj3i
-x^ S9uo[jc[ajj sp oijaisruij^ ^p oAiq^ay [B osad [BaiSuo ja) gol o'n *0I 'S 'i 'X *H8I
-0181 im"3iJo Bpu^g 'jBaoiDBfj oaisiqo^ -sajiy souíinjj 'Buijua^jy uoi.ib^j bj ap jBj^na^)
OAiq^jy 'o;(^ jod opsinjij ^^IX8I ^P 3jqni;&gt;Q ap \^ 4o^piAaiuo]^ 'aoiJBjijiiB^^ *oap¡A3juo|^
UO-&gt; UOJOB^flpB^ 3p opB^BJ^, [^p B3I|Bj^oiO| BldO^) 'U0IJB^IJIJBJ B( 3p SCldo^ a3]SIXa '83Jiy
souang -Bunua^jy uoijb^ b| ap [cJaua;) OAiqjay [a 113 -oapiAajuoj^ 'p3uopBj^¡ EJalo;|q;g
113 '1181 3P a^qoi3iAoa sp 2 [ap oapiAsiuoj^ sp bjszb^) b[ ap oi.iij^ ap ojoJiuy (fp)
•SfS -^^^ 'Tí 'TI ((•)
(gf) Uo^lJ OpOJ UOD OpBSlJSB3 BIJ38 'JBjnOIl
-JBd o pBpjjojnB Bjanj bá 'BJB^unjqonb oj uamb anb Á opBjaBd O[
pspisojndnja^a uoo ejJi^dinna anb 'ouaoiqo^ ns ap ja ua A ajquiou n^
ua 'ajuaiucAanu opuaiiauíojd 'sauomido soaoiaajuB sns jod aip^u n
jb/jijsbo Bipod soujatqoá soj ap oun^uiu anb opejBJj^ ja na ja^ajqe^
-sa b op^Sajj Bjq^q as Buinj bj jejia^ ap —Biaap '4tsopiDouo^ naiqM—
sojaquB sns sop^p anb ojad íopuBm ns ofeq BiiBdinBD bj na Bq^upj
anb pepun^as bj opipjad Biqeq as B.uan^ bj jod anb 'eim;pojd Bun
na Aauij^ ja Bjuodx^ -aaqnjoo ap o^ orasiin ja —sBpio opis UBiq^q ou
anbjod zaA je^— sspsjaipj ajuauiBAanu uojanj 'oapiAaiuoj/\[ ap eiiBd
-laso bj ap sajuB^iqBq soj b ojj^ opusjnmjoj BiuaA aaqnjoo ap SBjp
sojauíiad soj apsap anb sajBnpiAiput sbjjubjbS ajqos SBsauíoJd
(Sf) '&lt;Pna3V pvp^aaiq vj spui a$m vtp vpoo sand 'ajuauuoijamv
opvuapuo yu a\ as ouioo svuojvw sns auajaooo ([ou-aof) ajsa]) -g^f v auaia
•3Jd viouanoasuoo ns 1/^7 -([oiooSau a isa ap -^y¡ opodaiu^]) 3¡ua¡pvodsajj
•oo pvptiqajao vj uoo X upiovutojov voijqnd jod opts uvu oj X ([saiind sns
sopot ua]) ou-qoff ajsa jod sopijpupn ([sopvuoiouvs]) uopanb anb oaptnaj
•uo¡\¡ uoo smouauaavsap ap uoioosuvjidj ap sopviojj soj uoo 'zauoj uvijn[
aso[ u-q j-q ou-íioq jap oumajoag ja jvtjdüj visa y opvüajj m¡ Xojjn
:BAi}iutjap
-aj bj ajopnsuapjo 'nBapuojj b oíaijo B^unf bj ojBipamuí ^q

: ouuojui
as ajqmaiAou ap 5 sajJBin jap oapiAajuoj^ ap bj^zb^ bj ua
j^

-sojoaja sap^j b opBuoisiinoa 'Biuop^[) rs\ na
asjtSuip UBjqap anb 'Bpsjpaj na sajiy souang ap
pp sajaí soj b pspaidojd BunSjB jBmspaj anb usaaiAnj anb
Á BUBdniB^ ap souiaaA so¡ sopoi b ojoipa un jod ^^mnuio^ 'g
sojnojviB so^ UBqBjo^o [ anb sapB^jnoBj sb¡ ap osn opuaiosjj

fpf) '^anbot anb auod vj ua mouvauasqo
jvntund X tnouaSijajm ns ojvd ooijqnd jv anbiunuioo as opvuapuo m¡ -^-g
•oujaiqoQ ovoip X Xajjj^ --g ja ajtua sopvjndpsa upiovotfpvd ap sopvjojj
soj OJijiiDj X paSSuvo sajXy souang ap oiuaiqof) p ajqnjjQ ap pz 13n

a^qssnad
-sipoi Bja anb ajopuaioip op^iqe^ \e BqBpijo aju^uíB^unfao^

SBpnsnsp SB^uijsip sbj b oiuaunijdinnD jBp BJBd
SBianapiAoad sBjamud sbj uojbuioj as ajqnj^o ap

pp

Jod

oido.id

(f) 't,s9tuatnStsuoo sotoafa smuap soj vuvd yjaajoaap as anb 'opvj
•ojí atuapaoaid jap sojnotuv soj ajjvd jui Jod uooiftivu X uvqanudo agt)

uoq

¡biiijoj ajuainSis bj ua ojjg;^
j*g ja jod op^oijijej anj opBiBjj ja ajqnjoo ap

�"Virrey de la Banda Oriental" solicitándole dispusiera que todos los
hombres de armas que se encontraban dispuestos pasasen a la Colonia
para reembarcarse y señalándole además que tenía necesidad de contar
con los buques que había ofrecido para facilitar la operación. (51)
Respondió el Virrey que ya había dado orden el comandante del
Apostadero de Marina, José Primo de Rivera, para que prestase todos
los auxilios posibles. (52)
A fines de noviembre la retirada de las tropas de Artigas creó
un rozamiento entre Vigodet y el Triunvirato. Aquel consideraba que
la dirección tomada por las tropas orientales transgredía los artículos
7 y 22 (53). Pero el Gobierno de Buenos Aires sostuvo que el 20 de
octubre no se habían pactado expresamente los medios de ejecución,
sino que ellos habían quedado al arbitrio de las partes contra
tantes. (54)
La escisión estaba planteándose; ya volvía a vislumbrarse la
guerra. Para que en la campaña oriental, cuando se realizara la re
tirada de las tropas insurgentes, no se produjeran tantos desórdenes
propios de las circunstancias Elío nombró una partida para efectuar
reconocimientos, al frente de la cual iría el Teniente de Mi
licias D. Bartolomé de Mena.
En las instrucciones que con tal efecto le diera el 2 de noviembre
establecía que haría perseguir y arrestar

Reafirmando las garantías acordadas, le encargaba
"por el Sup. Govierno q.e nadie ha de —ser—perseguido por razón délas
opiniones pasadas y el Comd.te sera responsable de q.e no se falte por
ninguno de los de su mando". (55)
Concluía pues, haciendo responsable al Comandante de los ex
cesos que contra la libertad individual cometieran los de su partida.
Los "términos" en que se había concedido la amnistía provocaron
cierta confusión al hacerse la interpretación de su alcance. La subinspección consultó al Virrey,
"Sobre los términos en que devian considerar los Individuos veter^ q.e
haviendo desertado de esta flaza, tomaron Partido con los enemigos y de
lo q.e haviendo sido prisioneros de Guerra observaron igual conducta". (56)
La resolución del Virrey del 11 de noviembre, se la comunicó
Vigodet a los Sres. Ministros de la Real Hacienda:
"Los indiv^ Veter^ q.e han desertado de esta Plaza pja tomar par
tido con los insurgentes contra su [roto] no deven bolver jamas al ser.o pues
la amnistía solo les comprehende como Ciudadanos, y no como Militares,
y lo mismo deve entenderse con respecto á los oficiales; mas pj- lo q.e
respecta á los q.e siendo prisioneros en la clase de soldado tomaron par
tido pjr concurrir alguna circunstancia q.e les favorezca podra tenerse al
guna consideración". (57)

"á tda. lente armada aunq.e se nombre partida q.e no tenga Pasaporte mió
pues sin el no deve transitar ninguna. Nose acercará á las Fuerzas de Buenos
Ayres q.e marchan p.a sus destinos pero si alguna Partida bajo el pretexto
de ser de aquella Gente cometiera robos o excesos la arestaría haciéndole
(roto) ducir á esta aquel gaucho o Bagamun (roto) q.e por confesión formal
de 4 Vecinos, el cura y el Comisionado le delaten por perjudicial lo arrestara
haciéndolo conducir á la plaza con una noticia de los delitos y testigos q.e
le delataron.
Además debería prohibir el uso de armas de fuego a:
"Ninguno q.e no sea del num.o de vecinos honrados q.e sean destinados
pji auxiliar a los Alcaldes y Comandantes... y á alguno otro vecino q.e
obtenga licencia p.a usarla todas... las recogerá y conduci
[rolo]
cuidado á la Plaza. Qualq^ Partida q.e se diga del ExXo Portugués q.e
con ese achaque se este llevando cabalgadas y Boyadas; si puede arrestarla
lo executara, pues ninguna deve executarlo sin mi permiso á diez leguas
de su Ex.ío y son unos verdaderos ladrones los q.e sin el lo executen.
(51)Oficio del Gobierno de Buenos Aires al Virrey de la Banda Oriental D. Xavier
Elio. Buenos Aires, 26 de Octubre de 1811. Original y borrador en Archivo General de la
Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional. "Banda Oriental 1810-1814". X, 1, 5,
10; n. 280.
(52)Oficio de Elío a la Junta de Buenos Aires. Montevideo, 1. de Noviembre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit.
n. 124.
(53)Oficio de Vigodet a la Junta Gubernativa. Montevideo, Noviembre 28 de 1811.
Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit.
Freceibo: "Artigas". Documentos Justificativos. Montevideo 1886, pág. 32. Gazeta de Monte
video, 15 de Febrero de 1812, en Biblioteca Nacional, Montevideo.
(54)Oficio del Gobierno de Buenos Aires a Vigodet. Buenos Aires, 28 de Diciembre
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Beunos Aires. Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1810-1814". "Montevideo, Del Capt. Vigodet, Tratados .de Pacificación". X, 1, 5,
10. Cit. Freceiro, o. cit., p. 36.
— 264 —

En Buenos Aires de inmediato se dictaron órdenes para dar cum
plimiento a lo establecido en los artículos 15 y 16.
Así, el Triunvirato solicitó al Administrador de la Real Aduana
que formara un reglamento de derechos teniendo en cuenta las Reales
órdenes y disposiciones en la materia. 58)
Con tal motivo se originaron varias consultas que prolongaron,
por largo plazo, la resolución definitiva.
Referido al mismo artículo 16 el gobierno de la Capital pidió a
Elío que hiciese pasar a Buenos Aires al Administrador de la Aduana
de Montevideo para acordar con él, el arreglo de los derechos res
pectivos. (59)
De su parte el Virrey buscando beneficiar el comercio y la nave
gación del Río de la Plata, trató de que se llevara a cabo la construc
ción de un fanal en la Isla de Flores.
Con ese propósito publicó un manifiesto haciendo un llamado a
(55)Instrucciones de Elio al Teniente de Milicias Bartolomé de Mena. Montevideo,
2 de Noviembre de 1811. Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo
General Administrativo, Caja 735, Carpt. 1811: Documentos Diversos.
(56)Oficio de Vigodet a los Ministros de Real Hacienda. Montevideo, 16 de No
viembre de 1811. Archivo General de la Nación^ Montevideo, Archivo General Adminis*
trativo, Caja 733.
(57)Id., id.de IChiclana, Sarratea y Pa^ol al Administrador de la Real Aduana. Buenos
(58)Carta
Aires, 25 de Octubre de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Go
bierno
Nacional, leg.
n. 75.de Buenos Aires a Elío. Buenos Aires, 26 de Octubre de
(59)Oficio
del cit.
Gobierno
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit.
n. 281.
— 265 —

�— S9^ —
•I8Z o"
*ip *9aj 'fBuopBj^ onjatqo^ ^sajiy souang 'BunuaSjy aoiaej^ b[ ap jBJaua^) oAiqojty *tX8I
ap ajqnj^Q ap 9g 'sajiy Bouang *0J73 ^ saji^ souang ap oujatqoQ jap oidijq (6S)
•g¿ o"u -jid -Saj '[BuoioBfj oiuaiq
-0^ •sajty souang 'BunuaSjy nops^[ bj ap puaua^ OAiq^jy "X18t 3P Jqnis() 8P SZ 'saJiy
souang •nuimpy joa^ nj ap jopvjistutwpy jo [ossbj X vajoujn^ *ouojjty^)] ap ojio^ (85)
P 'Tí (¿S)
•¿ BÍBD 'oaiibji
-siuirapy |Biaua^} OAiqoay 'oapiAajuoj^ 'aops^ bj ap jBjauaf) OAiq^jy 'XT8I 9P a-iquiaiA
•N 8P 91 'oapjAsjaoj^ -vpuawnfi jva^ ap sojjsiui^^ soj d lapogi^ ap oiotfQ (95)
•sosjoaiq s^aanin^oQ :it8I "id^^ 'sj¿ bTb^ 'OAijBjjsraiuipy |bj3cs^)
OAtq^jy 'oapiAainoji^ 'nopBj^ bj ap jBJana^ OAiq^jy na jopBjjog 'JI8T 3P 3-iquiaiAO^ ap g
ap awojojjvg snioiji^^ ap ajuatua^ jo otj^ ap sauoij^njjsuj (59)
b opBinEj[ un opnaiDBtj oisoijiubui nn ooi[qnd ojt89dojd asa no[)
•sajo^ ap B[sj B^ na ^bubj nn ap npp
-^nj^suoo bj^ oqso b bjbab{^ as anb ap 91BJ1 'bjbj^ b[ ap oijj pp
-9ABU bj; Á oiojaraoo ^ JBioijauaq opnBDsnq ^ajjt^ p a^JBd ns ^

(6S) 's
-sa^ soi[03J3p bo^ ap o^SajJB p 'p noa jBpaooB Bjed oapiAojuoj^[ ap
BHBnpy bj ap JopBj^sraiuipy [B sajiy souong b JBsed asapi^ anb ojj^
b pipid ^BíidB3 bj ap oujaiqo^ ja g^ ojn^iiJB omsim jb opwaja^
•BAijtnijap uppnjosaj bj 'ozBjd oSjbj lod
'noJBSuojojd anb SBijnsuoa sbijba nojBniSiJO as OAijorn jbj U03
(^^ -BiiaiBín bj na sauopisodsip A saaap^o
sajB3}j sbj Bjuan^ u3 opuom9^ soi^oajap ap o}uatnBj^9j un bjbuuoj anb
BUBnpy jsa^j bj ap jopejjsiuitnpy jb ojpijos oiBJiAnnjjj^ ja 'isy
*9^ Á ^^ sojnoijJB soj ua oppajqB^sa oj b ojuoiuiijd
-iimD jsp BJBd sauapao uojBjoip as ojBipauíui ap sajiy eouang u^
(¿S) 'uumoiu3ptsiioo vunS
•jo 3SJ9V31 vjpod vozauoanf saj a*6 mouvfsvnoMD vun^jn jxnnouo^ jcd ojnj
•jod uouduioi opt)pjos ap asryp vj ua soiauoisiid opuais a-b soj p ojoadsaj.
a'b oj j^d svtu isajmstfo soj p oioadsai U03 asuapuajua aaap oiustui oj A
'sajDitjff^ ouioa ou X 'sowypoprtt^y ovioo apuatpidwoo sa^ ojos mtsiuwv vj
sand o-jas jv svtuví janjoq uaaap ou [ojoj] ns vjjnoo saiuaS^nsut soj uod opti
•jnd jmuoi vd vzojj njsa ap opnj-tasap uoif a-b s-iaia^ s-ciipui soqn
JB3)J bj ap soj^siuij^[ "sajg soj b
o^ranmoa bj as 'ajqmaiAou ap \\ jap Á^ni/^ jap uoionjosaj
(9S) 'tíD}onpuoo jvnSi uouvruasqo vjjanf) ap sojauoist^d opis opuatawq amb oj
ap f, soSttuaua soj uoo opiiivj uojvuioj 'vzbj^ visa ap opvuasap
a-b s-jajaí sonpiaipuj soj unjapisuo^ uoiaap anb ua souvwiai soj auqogn
jb ojjnsuoa uop^adsui
-qns vj -aanBajB ns ap n^pB^a^djaiui bj asaa^sq je uoisnjuoo Bijap
BjjsiuuiB bj opipaauoa Biqsq as anb ua MBomniJ8jM so^
ns ap soj uejaiiamoa jBnpiAipui peiJaqtj bj bjjuoo anb sosa.-)
-xa soj ap ajUBpuBrao^ je ajqssuodsaj opuoioBij 'sand
(S9) \&lt;opumu ns ap soj ap ounSuiu
íod ajjof as ou a-b ap ajqosuodsa^ vías arpuio^ ¡a X svposvd sauoimdo
uozvd íod ojnnUasuad—jas— ap m¡ aipvu a-b oujaiao^) -dng ja JOdn
aj 'sBpepjoae sbjjubjbS sej

— f9Z ~
-9 -d '-II3 "O\,fI8I-0t8I
'OHI333S^ pjuU()
J¡3 Ot
'S 't 'X •&lt;in9PB^!J!-"'J aP sop^jBJX '^apoSijV -^dB^ (Oq 'oapiAajoo^,,
BpuB^,^ ¡buoi^b^^ oujaiqo^) 'sajiy souna^ ^eaiiua^jy uopB]^ e[ ap ¡ejaua^) OAiqjjy 'Xlgl ap
ajquiapiQ ap 2Z '^aaiy souan^ '^apo^i^ v sai-iy souan^ ap ouuatqoQ jap ot^i^Q (^)
•O9[J1A3)UO¡\¡ ']BQOI3B{^ BJ3)0I|&lt;|ig ¡13 '^jg|; 8p OJ3jq8^ ap J 'O3piA
-aiuoj^[ ap BjazB^) '^g *2Bd '9881; oapiAajuopj *soAijB3ijijsn^ soiuanin^oQ 'ti^^pjf,, ^oaiaD3H^
'lia *^a[ ^¡BUOi^B]^ ouaatqo^) *eajiy eou^n^ 'Buiiaa^jy ooi^b]^ e^ ap [SJana^ OAiq^jy
"II8I 3P 8Z ^jqmaiAoj^ 'oaprAajuoj^ •viuivujaqiiQ v^un[ vj v japoSt^ ap moijQ (jj)
•^io -gaj 'pjnopB^ otuaiqoj) -eajiy onang 'Buiina8jy npioBj^ bj sp jnjsua^) oAiqpjy
-H8l
•ni
o'
ap ajqiuaiAOjy] ap o'l 'oapiAajuoj^ sajiy souang ap V]un[ vj v oi¡^ ap oioj¡q (^^)
b[ ap ]Bjaaa^ oAiq^jy aa jopsjjoq A ¡Bui^ijQ *|I8x 3P ^j^tu^Q ^p 9Z ^sajiy souang 'OfU^
j^;ar&gt;x 'a jDtuatJQ opuvg v¡ ap ^ajji^ jv sajiy souang ap oujatqo^) jap ototfQ (j)

(
•uatnoaxa oj ja uis a-b soj sauojpnj sojapnpjati soun uos A orx^[ ns ap
svnSaj zaip osnujad iw uis ojjvinoax aaap vunSmu sand 'njDjn^axa oj
vjjvisajjD apand is tsopoXog sopoSjvqoo opwoaajj aisa as ^nbmpn asa uoo
a-b sanSnjjoj Ofx'g jap vSip as a-b vpi%jv¿ v-bjvn^f -ozdjj vj b opuptn^
[ojoj]
tonpuo^ X vjaSooaj svj ---sopo} njjosn vd tnouayyj nSuatqo
a-b omoaa ojio ounSjn p X • • • sajuDpuouto^ X sapjDojy soj o jvfjixnv vd
sopmtpsap uvas a-b sopojuoi¡ soupaci ap o-uinu jap vas ou a-b oi
:e oSonj ap seuue ap osn ja Jiqiqojd epaqap semapy

•uojBjvjap
aj
a-b soSpsat X sojijap soj ap vt^ijou vun uoo vzvjd vj p Jionpuoo
ojopuatomi
vjvjsajjj) oj jvioipnfjad jod uatojap aj opvuotsttuo^y ja X vjno ja 'souioa^ p ap
jotujof uoisafuoo jod a-b (ojoj) unutoSvg o ovonvS janbo ojsa o jpnp (ojoj)
ajopuatovt¡ mjo%sajv vj sosaoxa o soqoj ojatiautoo a^uaff vjjanbv ap jas ap
ojxajajd ja oívq vptuoj vunSjo is ojad somisap sns vd uvuojvtu a-b sajXy
souang ap svzjan^ svj v pjoojaoo aso/^ -vunüutu jvjisuoj} aaap ou ja uis sand
ottu aijodvsnj oSuat ou a-b vpijjvd ajquiou as a-bunv vpvuijv ajuaf vpi v)y
A JinSasaad bijbij anb ^
ajqinaiAOU ap ^ Ia

aj ojaaja jbj uo anb sanoponjísur sbj

•Buaj^f ap anrojojjeg -q sBpij
"ÍW 8P 3inamax p BJJÍ l^no bj ap aiuajtj jb 'sojuaitnpouo^a.i
jeni^ap saed BpijjBd eun ojqinon ojj^ SBiouBjsunojp sej ap soidojd
sauapjosap so^ubj nejafnpojd as ou 'sajua^jnsui sedoai sej ap b[)bjij
-aje bj BJBzijBíu as opuBno '[Bjugt^o BUBdinBo bj u^ anb bjbj -ejjan^
ej asjBjqumjsiA b bjajoa bá tasopueajuBjd eqBisa uoispsa B'^
(f) 'SajUBJ
-Bjjuoa sa^jBd sbj ap oi^jhjjb jb opBpanb uejq^q sojja anb ouis
'uopnaaj*a ap soipoui soj ajuauíBsaadxa opB^aed uejqeq as ou ^jqnjoo
ap Q^ ja anb OAn^sos sajiy souang ap oujaiqo^) ja ojaj '() ZZ ^ L
sojnoijjB soj Bjpaa^suBjj sojbjuíhjo sedoj) sbj jod Epeuioj uoia^aaip ej
anb Bqejaptsuoa janby 'oíejiAunuj^ ja A japoSt^ aj^ua ojuairaezoi un
paaa seSiíjy ap sedoj} sbj ap Bpeapaj bj ajqutaiAon ap samj y
(5jS) •s^jqj^od sotjixne soj
sopoj ase^sajd anb ejed 'BJaAi^ ap ouiu^ asof 'buijbj^ ap ojapejsody
jap ajuBpuBinoo ja uap.io opsp ejqeq BjÍ anb Aain^^ ja mpuodsajj
(JS) 'uopejado bj jB^rjpsj bjb&lt;I oppajjo Btqeq anb sanbnq soj uoa
jbjuod ap pepisa^au Bjuaj anb semape ajopusjBuas A asjeojBquiaaj ejed
Biuojo^ bj b uasesed sojsandsip usqBJiuoaua as anb senue ap sajqmoij
soj sopoj anb Bjaisndsip ajopueipijos KjBjnaijQ BpuBg bj ap í

�todos los americanos y europeos -^-especialmente ingleses, portugueses
y españoles— para que cooperasen en la construcción de aquél faro
que evitaría, decía, los naufragios "que tantas vidas cuestan, y tantos
daños producen" al comercio del Plata. (60)
Con el mismo propósito trató de obtener la colaboración del Con

sulado instalado en la Capital (61) y del Cabildo de Montevideo. A
éste le escribía:•&lt; &gt;
"VE. q.e tanto debe desvelarse en todo lo que corresponda ala felicidad
délos vecinos de Montevideo, espero que me propondrá los medios, ó re
cursos, que juzgue puedan producir en tanto lo correspond.te alas fuerzas
de esta Plaza. Al efecto oficiara VE. al Consulado para q.e discurriendo
el asunto entre todos, ofrezca cada uno los medios que le dicten sus luces,
paraq.e se realice una obra tan benéfica á la humanidad, y tan del interés
de todos". (62)
Al Ayuntamiento le pareció sumamente interesante esa obra que
sugería el Virrey y atendiendo las órdenes recibidas ofició de inme
diato al Consulado para que
"comunique á este Cuerpo quantas ideas puede adquirir conducentes al
fin propuesto (ÍExcmo S.r Virrey]) paraq.e en su virtud, y con las que
pueda subministrar este Cabildo adopte VE. medidas mas oportunas paraq.e
tenga efecto ([tan beneficia idea]) un tan benéfico pensamiento". (63)
El Consulado de Buenos Aires pasó al gobierno Ejecutivo el oficio
de Elío para que resolviera (64); corrido casi un mes recién respondió
el Triunvirato a aquél Cuerpo, sosteniendo que sobre el petitorio del
Virrey no se diera paso alguno, porque era materia que solo incumbía
al Superior gobierno. (65).
Junto con eso Buenos Aires —así se lo exigían sus principios— nó
quiso permitir que Elío en el manifiesto apareciera titulándose "Virrey
de Buenos Aires". Eso creó un pequeño conflicto del que resultó un
intercambio de oficios, en uno de los cuales Elío escribió:
"El Titulo Proviene de Reales Despachos librados px la Regencia de
España é Indias, por el Gobierno de esa Nación de quien VE. se consi
dera parte;y a la verdad Yo tengo la misma facultad de coartarme el Tí
tulo, como de darme á mí mismo otro de Virrey del Perú.
(60)Manifiesto de Elío. Montevideo, 27 de Octubre de 1811. Impreso. Archivo Ge
neral de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit., 20.
Publicado en Gazeía de Montevideo del martes 29 de Octubre de 1811, n. 44, pág. 392/
93, en Biblioteca Nacional, Buenos Aires. Reservado Dirección, n. 28.260.
(61)O/icio de Elío al Consulado de Buenos Aires. Montevideo, 27 de Octubre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, leg. cit., n. 20.
(62)Oficio de Elío al Cabildo de Montevideo. Montevideo, 28 de Octubre de 1811.
Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Libro 570, pág. 71.
(63). Borrador del Oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Montevideo, 30 de Octubre
de 1811. Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo,
Libro 569, f. 68.
(64)Oficio del Consulado al Gobierno Ejecutivo de Buenos Aires. Buenos Aires, No*
viembre 9 de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Na
cional "Banda Oriental 1810-1814". X 1, 5, 10, n. 20.
(65)Oficio del [Ejecutivo^ al Consulado. Buenos Aires, 3 de Diciembre de 1811. Bo
rrador en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda
Oriental 1810-1814". X, 1, S, 10. n. 20.
— 266 —

:No alcanzo porque este dictado se oponga como VE. dice al espíritu
del artículo 6. de los tratados concluidos; él explica los límites que devo
mandar por ahora y nada ¡tabla de títulos: la misma razón tiene VE. pira
pretender que Yo no me haya llamado Virrey de las Provincias del Río
de la Plata, que si lo pretendiera VE. del Virrey de México".
Y agregaba:
"Con mi pronta ida á España queda ya VE. libre de compromiso en
quanto el título de mi persona y acaso como lo opino no tendrá VE. que
darle a otro; pero D.n Gaspar de Vigodet tiene el título de Capitán General
de las Provincias del Río de la Plata, y se verá VE. con este Gele en iqual
tropiezo. El título solo, no arguye mando ni posesión do más argüirá un
derecho á ella; así es que el Rey de España se ha titulado siempre Rey de
]erusalen,de las dos Sicilias, y de Gibraltar; sin que los potentados á q.e
estas posesiones corresponden se los hayan disputado, y eso que ellas están
muy cimentadas por los años y por las distancias; circunstancia q.e falta
mucho á la autoridad de VE".
Para que esta diferencia no entorpeciera la publicación del mani
fiesto, Elío como solución proponía:
"VE. puede por sí dar el manifiesto como guste, pues Yo no lo variaría
jamas". (66)
Esta velada oposición del gobierno de B. Aires y los aconteci
mientos posteriores harían imposible que fuera realidad la idea tan
benéfica de Elío, de levantar un faro en la isla de Flores.
El 1. de noviembre, y continuando en sus propósitos de faci
litar las relaciones mercantiles que habían de mejorar el exhausto
erario, Elío hacía proposiciones al gobierno de Buenos Aires para
la reanudación del comercio entre la Capital y Montevideo, se
gún se había acordado en el art. 16 del Tratado (67). Pero como
el gobierno no respondiera a sus requerimientos, pasado algún
tiempo, Vigodet, ya al frente de la Capitanía General de la Banda
Oriental, le oficiaba al Triunvirato solicitando la contestación (68).
Recién ahora el Ejecutivo porteño respondió, explicando que su si
lencio era debido a que la propuesta de Elío estaba en estudio del
Consulado. (69)
Previendo que pudiera originarse alguna divergencia en la apli
cación de los artículos aprobados al 20 de octubre, tal como se ma
nifestaba en el numeral 23, el gobierno de Buenos Aires nombró a
D. José de la Rosa, como representante ante Montevideo, para allanar
(66)Oficio de Elío a la Junta Gubernativa de Buenos Aires. Montevideo, 9 de No
viembre de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Na
cional "Banda Oriental 1810-1814". X, 1, 5, 10.
(67)Oficio de Elío al Gobierno de Buenos Aires. Montevideo, 1. de Noviembre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit.
(68)Oficio de Vigodet a la Junta de Buenos Aires. Montevideo, 25 de Noviembre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit.
"1811-12. El Capitán Vigodet. Montevideo". Cit.: Fregeiro: "Artigas", Documentos justi
ficativos, o. cit., pág. 32.
(69)Borrador del oficio del Gobierno de Buenos Aires al Capitán General de la
Banda Oriental; Vigodet. Buenos Aires, 30 de Noviembre de 1811. Archivo General de la
Nación Argentina, Buenos Aires, leg. cit. "1810-11, Montevideo del Capitán Vigodet".
— 267 —

�bj ap
nj ap

— L9Z ~
^ neiidB^ jap oaptAatno^g 'tI*0I8I ''Ia "^al 'aaJ!y onang 'Bupua^jy uops^j
^ OAiq^jy Hgl ap ^jqmaiAO^ ap of 'eajiy Bouang -j^^oSi j :jmuatdQ npvng
^ t/ojido^ ^o rajiy souang ap ouiaiqof) jap oijtfo jap jopnijog (69)
•^ -Sed 4&lt;ip -o 'soaiibdij

-li^ -8a] 'lEuoiJD^ ouaaiqo^) -sajiy soaang 'Bunua^iy uoi.iüf^ bj ap jBjau^f) oAtqaiy H8I
ap ajqmaiAo^ ^p 53 'oaptAaiuo}^ %saity souang ap Djvnf oj o tapoSt^ ap oidi/q (89)
-lt -8aj '(Buoijt)|yj ooiaiqo^) -aajiy sonang 'EuuuaSjy uope^[ bj ap jBiaua^) OAiq;uy 'tI8l
ap aiqaxaiAO^ ap o'^ 'oapiAainoj^ 'tadty souang ap 01^.^^1^0^ jv !73 aP ?3?/0 (¿9)
"Ot 'S 'I 'X "^181-0181 I&lt;nnauo BPUBfl,, luop
•B(j onjaiqof) -sajiy sonang 'Bmina^jy nopB(i¿ j ap jBjana^ OAiq^iy -tI8I aP a-iqmaiA
•N aP 6 'oaptAa^uoj^ -taJij^ cou^ng ap oatimuaqng djum/- ; p oij'j ap opifQ (99)
jbubi^b bjb¿[ 'oapiAa^aoj^ 3^ue ^iaBiaasajdaj orno 'cso^; b^ ^p asof -q
-Bta 98 oraoD ^bj '^aqnjao ap QZ lB sopBqoadB sopnojjaB so[ ap uopea
•{[(Ib b^ uo spua^jaAip buti^^b ^sjbuijÍijo Bjaipnd anb opu^iAaj^

(69) p
^p oipnjsa ua BqBisa oij^ ap B^sandojd b^ anb b optqap Bja
-18 ns anb opuBDi^dxa ^ipaodsaj ouai.iod OAi^naaf^ ^a BjoqB uatoajj
• (89) uope^sajuo^ b^ opiiE^ioT[os ojBJiAunijj^ p3 BqBptjo a^ '^bju^uq
BpuBg b^ ap jBjaua^ BiuBitdB[) bj ap ajinj-ij jb tbá 'japoái^ 'oduiaxi
nn^jB opBSBd 'so^uairauanbaa sns b BJaipuodsaa ou ouiaiqoS ja
oinoo oaa¿ *(¿9) op^J^J^ jap 9^ -iív ja na op^paooB Biq^q as unS

— 99Z —
"0Z o'n "01 'S 't 'X •lltt8I-0I8I IO
epaB^^ fBuopej^ oujaiqo^) 'saaiy souang ^sn^ua^jy uoiob^^ b[ ap ¡sjana^) OAiq^^y aa JopBjj
"H '1181 3P ajqmapiQ ap g ^eaj¡y souan^ 'opvjnsuo^ pt [o.i ijn^a^^] jap oioijq (9)
"OS o'n '01 'S 'I X "..H8I-018I IBlaa!aO BPUBa&gt;. isaoio
-Bf^ oujaiqo^ -Bajty sonang 'BnnnaSjy aoiaB\[ B[ ap [Bjau^;) oAiq.uy "IX8I *P 6 ajqraaiA
•o^ *&lt;ajiy sonang sajiy sonang ap omuiaalg miiatqof) ; opvpisuo-j jap oto^fQ ^\9)
'89 í '69S ^ni
4OA|i8Ji8iaimpy ^ejana^) OAiq^jy *oapcAaiaoj^[ (noi3B^[ B{ ^p |BJaua^) OAiq.uy 'HQ\ ap
ajqniJQ ap Qg ^oapiAaiuop^ 'oi^^ d oaptaajuo^^ ap opjtqn^) jap oioiJq jap jopvjiog (9)
•\l -2Bd 'o¿S 0Jtm 'OAijBJisiuirapy ^eJJuay OAiqjjy -oapiAaiuoj^ 'uoijBj^j bj ap pj,ma^ OAiqaay
'1181 aP ajqnjJO aP 8Z 'oapiAajnoj^^ -oapmatuojfj ap opjiqoj jv otj3 ap ototjo (Z9)
'^Z o*u í'^ '^3{ 'sajiy souan^ 'Buiiua^jy uoiob^ b[ ap ¡cjaua^ OAtq^jy *t|8I
ap ajqni^Q ap ¿g ^o3piAaiuo]^[ 'sauiy souang ap opvjnsuoQ jd oij^ ap m^ifQ ({9)
'09Z"8Z o'a 'u9!sa8J!a opBAjaeajj -sajiy souang 'jBnopB(^ Baaioi^qig na 'gj
/Z6E "3?^ *n o'u '1181 aP qnaO 8P 6Z wn Ip oapiAajuo^ ap Biazej) na opejiiqaj
'0^ "'!J '^3I '{BuopB^ ouaaiqüg -saaiy souang 'Bunusüjy uoi.iBf^ B[ ap {ajan
•39 OAiqojy -osaadni] '1181 ap ajqntOQ ap ¿^ 'oapiAaiuo^ '&lt;j¡[ ap ojsaifjuDm (99)
"ruad 19P Xau^ty^ ap oijo ouisiui rui o auiivp ap ouioo 'ojnj
'11 Ia auuDjjvoo ap pujjnoof vwsiiu vj oSuai o^ popjaa vj 0 Xiat^vd vuap
•ísuo^ as "^^j\ uamb ap uopv\¡ vsa ap ou^aiqof) ja íod 'sDtpuj a ou
ap oi^ua^ay oj rd sopvjqtj soipndsaQ sajoa}¡ ap auamoij ¡"&gt;U
:oiqiJ3sa oij^j eajsn^ boj ap oun ua 'eopijo ap
un oijnsaj anb jap ojoijjuoo ouanbad un oaaa osg '^sajiy sonang ap
Á^ni\^ asopuBjnii) BjapaJBdB ojsaijiuBiu ja ua oq^ anb aijiuuod osrnb
pu —soidpujjd sns UBi^ixa oj as jsb— saaiy souang osa uoa ojunf

(9) \fituaiuiDsuad o^ifauaq uot un ([vapi m^ifauaq unj^ oj^afa vSuaj
9'bvivd SDunj^odo svut sopipaiu "3/j ajdopo opjiqv^ ajsa jnjjsiutuiqns vpand
anb so; uoo X 'pnj-na ns ua a-büjod ([Xaui/i j- ouiox^]) ojsandoíd mf
jo sa^uaonpuoo jutnbpo apand soapt soiuonb oduan^ ajsa n anbiumuo^,^

-pajuo^B soj A saaty -g ap oaaaiqo^ jap uopisodo BpBjaA B^s^

"(S9) "onaaiqoS Joijadng jb
Biquinoui ojos anb eiaajBui Bja anbjod 'oun^jB os^d ^aaip as ou Xajji^
jap oijojnad ja ajqos anb opuaiuajsos 'odjan^ janbB b ojBJiAunxjj^ ja
oipuodsaj uapaj saui un isvo opixioa ^ (fg) saaiAjosaj anb BiBd oq^j ap
opijo ja OAijnaafg ouaaiqo^ jb osBd saaiy eouang ap opBjnsuo[) j^

-as 'oapiAaiuoj^ A jBiidB^^ bj a^jua o^jainoa jap upp^pnaBai bj
BJBd sajiy souang ap onjaiqo^ jb eauopisodojd bjoih) oi|g 'ounja
oienBqxa ja iBJofaní ap nBjqBq anb aajuuBoaoui sauopBjai ^bj jb^ij
-wbj ap so^isodoad sns ua opuBnmjuoo A 'aaqtuaiAon ap o'\ j^j
•saaojjj ap bjsi bj na ojbj un jbiuba3j ap 'otjg ap Boijaaaq
ubj Bapi bj pBpij^aj Bjanj anb ajqísodrai uBjjsq saaoxjaisod sojnatta

(99) -^muot
vuüuaa oj ou oj^ sand 'ajsn^ oiuo^ ojsgtfiumu \9 wp ís íod apand '^/^„
:Biuodoad aopnjos oinoa oijg '
jap uopBaijqnd bj Bjapadjoiua ou spuaja^ip Bisa anb bjbcj

nijnf a-b mouBjsunojio ísm^uojstp so; uod soy so; íod sopojuaiuio Xnui
•uvjsa svjj^ anb osa Jí 'opnjndstp vv.íirq so; as uapuods^jjo^ sauotsasod sojsa
3Í&gt; o sopojuajod so; anb uis ¡jo^jujqif) ap X 'smjprg sop so; ap'uajvsnuaf
ap Xay ajdtuais opnjnjp vi¡ as Byvds^ ap ^aj/ ja anb sa isd ,';;a p oipajap
un jií)3'jd spui o;.'uoisasod iu opuotu aXnSxv ou 'ojos ojnju /3 'ozatdojj
;tuaua^ uyiulo^ ap ojnttt ja auat] lapo^i^ ap ^vdstiQ u-q oiad iouto o a;^p
anb -^ ^ vupuat ou ouido o; oiuoj osjj^u ^ mtosjiad iui ap ojnjij ;a ojuvnb
ua ostiuojjuioj ap a^qi; '34 oX npanb vuvds^ v opi ojuojd iui 0^

'tfl3txaf\¡ ap Xaj. it^ jap "3 /( vjatpuaj^^d oj ís anb 'vtDJj nj ap
oiy ;ap svpuinojj sd; ap Xajui¿^ opmuvjj vXoif aut ou o^ anb japuajajd
vjitd -'jf auai) uozou vuisnu d; :sojnttf ap vjqin[ vpou X mo^o jod jvpuvui
oaap anb sajitüi; so; D^i;dxa ;a isoptnjsuoo sopmmi so; ap o^9 ojnaiijo jap
ntuidsa jo aoip '3 ^ oiuo^ oSuodo as opvjoip a^sa anbxod ozuoajü o^

anb BJBd opBjnsuo^^) jb ojBip
-oinuí ap opijo sspiqpa^ sauapj^ sbj opuaipuajB A á^uij^ ja Bjja^ns
anb B.iqo esa aiuesajaiui a^uauíBums oioaJBcl aj ojuaimeiunÁy jy
(Z9) -..sopot ap
sajajui jap uoj X 'pvptutmim¡ vj n ootfauaq uo% oiqo oun aoijnai as aboiod
'saonj sns uajotp a; anb sojpaui so; oun opo^ o^xaufo 'sopoj autua otunsv ja
opuaiunasip a-b vjod opvjnsuoQ jo "3^ viotoifo oioafa jy -dzojj visa ap
sozjanf sojo arpuodsauuoo o; oiuvi ua uionpojd uopand anSznt anb 'sosjnj
•ai o 'sotpatu so; nipuodoid aui anb oiadsa 'oaptaaiuoj^ ap somaan sojap
poptotjaf ojo opuodsauoa anb o; opoj ua asiojaasap aqap ojuvj a-b '3^,,
•:Biqijasa aj ajsa
y 'oapiAaiuoj^ ap op[iqB[) jap A (X9) IelT^e3 BI ua opejB^sur op^jns
-uo[) jap uopBJOqBjoa bj jauajqo ap ojbji ojisodoad oiustiu ja no[)
(09) 'bjbj^ jap opjamoa jb wuaanpoad sousp
sojubi A 'uBjsano sBpiA sbjub^ anb,, soiSBjjnBu soj 'Biaap 'BjjBjiAa anb
ojbj janbB ap uopanajsuo^ bj ua uasB^adooa anb Bjsd —sajouBdsa A
sasan^njjod 'sasaj^ai a^uaurjBpadsa^ soadojna A souEouaun? soj sopo)

�la que se ofreciese (70). Llegado el comisionado, Elío notificó su
arribo a las autoridades bonaerenses (71).
Recién el 7 de diciembre Montevideo encargó igual represen
tación a don José Primo de Rivera (72). 1 gobierno de la Capital
acusó recibo de la notificación el 21 (73).
Buenos Aires tenía, así lo comunicaba el Triunvirato a Elío, di
ficultades muy serias para dar cumplimiento a lo estipulado en el
artículo 3. del Armisticio. Las razones de la dilación en el envío de
auxilios a la Península estaba en que al cesar las comunicaciones con
aquella los erarios necesariamente habían de agotarse, sumándose a
ese hecho los grandes gastos del gobierno para
"sostener un Ejercito en el Perú, otro en el Paraguay, otro en esa Banda
—decía— y últimamente después del que sostiene en esta Capital, otro nu
meroso en las gargantas del Perúy la obstrucción de los caudales que
se importan á esta Capital desde la Moneda de Potosí, del comercio de la
Península, el del Brasil y aun el de nuestros propios Puertos.
Por todo ello escribía al Virrey diciendo que debía persuadirse
"que entretanto estas Provincias miren la barrera de oposición que se les
presenta á sus clamores con tanta tenacidad por parte de sus hermanos, ellos
sacrificarán sus intereses y derramarán la substancia que les ofrecerían gra
tuitamente si fuesen atendidos, y por lo que ellas situarán al fin en la
imposibilidad de acudir con preferencia como lo desean, á las urgentes
necesidades que reclaman los valientes defensores de nuestro Soberano el
Señor Don Fernando Séptimo".

Y además sostuvo que
"no solo no cumplieron el artículo, sino que con hipócritas y adulatorias
espresiones quisieron escudarse de la obligación de cumplirle suponiendo
una imposibilidad que ni puede invalidarla, porque al hacer el tratado debió
existir ya". (75)
Por otra parte el Gobierno de Buenos Aires no dio cumplimiento
al contenido de los artículos 4 y 5. El Manifiesto a las Cortes no fue
enviado, ni tampoco los diputados a España. Al hacer esas estipula
ciones ya sabía Buenos Aires que no había de llevarlas a la práctica,
sino que sólo quedarían en el papel.
Al Virrey, por su parte, al tratar de hacer efectivo el artículo 11
del Tratado se le creó un serio problema.
El 10 de octubre Elío remitió, por intermedio de Larrobla, un
oficio al Jefe Portugués comunicándole el avenimiento al que se había
llegado tres días antes con el diputado de Buenos Aires, José Julián
Pérez.
"Quedan ya evacuadas —le decía— las disposiciones libradas para la ce
sación de hostilidades y suspensión del sitio, con arreglo al tratado preli
minar, y sólo resta por mi parte, este preciso paso, que es dirigido a pedir
a VE. se sirva disponer la suspensión de las marchas de las tropas de su
mando, y que no avancen un paso adelante mientras se llega al término
de un avenimiento recíproco, o avise a V.E de su contrario resultado.
No dejaba de señalarle el hecho de que no tenía

Y al final:
"Penetrado VJS. de tan graves fundamentos, quedará persuadido de la
justa imposibilidad que tienen en la ocasión presente estos Pueblos de hacer
efectivos los auxilios que reclama no dudando VE. que desde el momento
que sean oídos y reintegrados en sus más inalienables derechos ofrecerán
con nuevas privaciones cuando ceda en alivio de sus hermanos de España
en la gran causa que sostienen". (74)
El redactor de la Gazeta de Montevideo, comentando este oficio
al publicarlo, el 15 de febrero de 1812, consideró que estas razones
, aducidas por Buenos Aires significaban el primer paso
"conforme á las ideas de un gobierno que no pensó jamás en cumplir sino
lo que le conviniese á su proyecto de independencia de la Metrópoli. ...no
acordándose de España sino en el nombre.
(70)Oficio de la Junta a Elío. Buenos Aires, 5 de noviembre de 1811. Borradoren
Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg. cit. n.80.
(71)Oficio de Elío a la Junta de Buenos Aires. Montevideo, 13 de Noviembrede
1811. Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires, leg. cit. n. 80.
(72)O^icio de Vigodet a la Junta de Buenos Aires. Montevideo, 7 de Diciembrede
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires, leg. cit. "Gobiernode
Montevideo".
(73)Oficio del Gobierno de Buenos Aires a Vigodet. B^enos Aires, 21 de Diciembre
de 1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, leg.
cit. "Gobierno de Montevideo, Tratado de Paz entre la Junta y el Gobierno".
(74)Oficio de la Junta de Buenos Aires a Elío. Buenos Aires, 23 de Noviembre de
1811. Gazeta de Montevideo del 15 de Febrero de 1812, en Biblioteca Nacional, Montevideo.
Cit. Freceiro: "Artigas", Documentos Justificativos, o. cit., p. 32.
— 268 —

"que recomendar a VE. esta necesaria y urgente providencia, porque a más
de ser en todo conforme al plan enunciado de mediación propuesto por su
alteza real el señor principe regente, es bien notorio el empeño y suma
adhesión de V.E. a que quede destruida esta guerra civil sin verter una
gota de sangre, y de un modo que queden cumplidos y satisfechos los justos
designios de ambas naciones". (76)
Con la contestación de Souza se inició el planteamiento de un
problema que más tarde originaría un conflicto de gravísimas con
secuencias: la retirada de las tropas portuguesas.
El General portugués no se conformaba con que en la estructu
ración del Armisticio se hubiera prescindido de su presencia; por el
contrario creía que era necesario el que se le llamase a deliberar,
porque —según él— la situación creada era fruto exclusivo de la
acción de las tropas portuguesas. Así lo dijo el 12 de octubre:
"sería justo y hasta necesario que vuestra excelencia me iluminase de una
manera menos sucinta acerca de este negocio, en el que debo ser yo
oído". (77^
(75)Nota del Editor de la Gazeta de Montevideo del 15 de Febrero de 1812. Gazeta
de Montevideo en Biblioteca Nacional, Montevideo. Cit. Freceiro: "Artigas", Documentos
Justificativos, o. cit., pág. 32.
(76)Oficio de Elío a Souza. Montevideo, 10 de Octubre de 1811. Archivo Público de
Río Grande del Sur. Doc. n. 90, cit. Pereda: "Artigas", o./ cit., t. I, pág. 392/3.
(77)Oficio de Souza a Elío. Cuartel General de San Carlos, 12 de Octubre de 1811.
Archivo de Río Grande del Sur, Libro 12, pág. 20 vta.; cit.. Pereda: "Artigas", o. cit.,
t. I, p. 394/6.
— 269 —

�— 89^ —
— 69Z —
/
•&lt; 'r &gt;
qü *m PP ^pnBi^ oi}j ap OAnpjy
••^p -o '^Biiuy,, :&lt;raa^ "p í-b^a o^ "
r) -otj^ o mnog ap opj/O (¿i)
"II8X P wqmao aP Zl *l3 OBS aP IBi
a
'06
o-n
-^oq -jng ^ap spnejo org
"E/^6S •g?lJ 't "' '"^3 /'o '..tD^?K,.
ojs -aznog o oij^ ap ojat/^ (^^)
p 03iiqn^ OAlqJjy 'H^l p ajqai^o P 01 '
*Z '8?d **jp 'o ^soAT^e3i}tisn[
'nm2iuy,, :oai3038^ j;3 oapijn jooope^ ^aioip^ig u oapiAaiuo^ p
Qap oiajqa^ ap si lP apiAa^uoj^ ap bj^zbj) bj ap JOii^a jap Biojij (s¿)
(U) -^Pío
oX jas oqap anb fa tía 'oioo^au ajsa ap vojaon otuions souaiu vjaumu
Dun ap asDuitun^i aui m^uajaj^a ojjsaní anb oijosa^au njSDt^ ^ ojsn/ ojjas,,
^ajqnjoo ^p 1 p ofip o^ tsy •BBsan^nvtod 8Bdo.ii sbj ap uoiodb
B^ ap OAisnpxa ojnjj eaa epea^^ uotdbiijis b^ —^^a unSas— anbjod
'aeaaqipp e aseme^^ a^ as anb p oiiBsa^au Baa anb Eiajo oi^bj^uo^
p Jod íBpuasgad ns ap opipuiosaad Bjaiqni{ as oiotisiuijy pp uoi
•n^onusa b^ ua anb uoo BqBtajojuo^ as ou satiSniJod ^jaua^ ^^
'sBsan^niJod s^doa; sb^ ap BpBaiiaj ^\
-noa sbuitbiabjS ap o^oi^juo^ un BtaBuiSuo apjtB) sbui anb
nn ap oiuaiinBa^uB^d p opiur as sznog ap uoi^B^s^iuoa v\ n0
(91) *(&lt;^auoi3ou svqwD ap sotugisap
sojsní soj soyoajspvs X, sopijdtuno uapanb anb opoui un ap A, 'ajSuns ap vjoS
vtrn jauaa uts jtap vjjanX ojsa optnjjsap apanb anb D ^g-^ ap upisat^p
viuns f. ouaduia \a oijojou uaiq sa 'ajuaífaj adpuijd jouas ja /naj ozaijo
ns jod ojsandoid uoyjmpaui ap optn^unua wr¡d j auuofuoo opoi ua ^as ap
smu v anbxod 'mouaptno^d ajua&amp;m X mjmsa^^u msa "g^ o jupuatuojaj 3726,,
Bina) ou anb ap oipa^ p a^jB^nas ap sqefap o^¿
'opvtjnsau otjvjjuoo ns ap 3- /( o asiun o 'oooidi^ai o%uatwiuaat&gt; un ap
outuuai jo o^aji as stujuatui aiUDjapn osod un uaouvan ou anb ^ 'opuvui
ns ap svdoj) sv^ ap svipjmui $rq ap uoisuadms vj uauodstp vaJis as '^A
Jipad o opií^iJip sa anb 'osvd osi^ajd ajsa 'ajjod ítu jo&lt;¿ ojsaj o^os X 'jduiui
•\\^id opujoj) }D oj^ajuo uoo 'oijts jap uotsuacfsns ^ sapi)pi;ijsoi^ ap uppDS
d svpDuqt¿ ^auoi^tsodstp so^ —moap a\— sopotuona vA uvpan^^n
zaja^
UBijnf asof 'sajiy souang ap opBjndip p uoo sa^uB SBip saji opB^a^
BiqB^ as anb ye ojuamiiuaAB p a^opuBoumuioo san^rruoj ajaf \^ oíí}
un 'B^qoaaB^j ap oipanuaiai jod 'opxtnaj ojj^ ajqn^ao ap q\ ^^
-Bmajqojd ouas un 931^ a^ as opsiBaj^ PP
p OAuoap ^aaBq ap jb^bj^ p '^;jsd ns jod '^ajji a^ ¡y
•pdsd p na uBjjepanfa o^os anb oms
\\
vi B SB^BAa^ ap BiqBq ou anb sajiy souang Biqes bjÍ sauop
SBsa aaa^^ ^y -BiiBds^ b sopsindip ^o\ ooodiuBi tu 'opBiAiia
an} ou saiJo^ sb^ b oisaijiUB^ ^^ "g Á f so^n^iiJB so^ ap opiua^uoo ^e
d
oip ou sajiy souang ap oujaxqo^ p aia^d bjio

oiqap opojDjj ;a jaomi /o anbuod 'njjvpjjoaut apand 111 anb pvpijiqisodutt vun
opuaruodns ajji^dtuno ap uoijvgtjqo vj ap asjopn3sa uojatsinb sauotsajdsa
D X Süiij^odíi/ uo3 anb ouis 'ojn^tjjo ja uojajjduino ou ojos oun
anb OAn^sos SBuiaps j

'Z *d **1P " *aoAijB3ijiísnf eoiu^ran^oQ \t$v2^%Áyít :oai3f&gt;aaj -jr)
'O3piA9)uo^¡[ '{BUOpB\[ B^a)oi[qig ua *ZI8I ®P ojajqaj ap g^ ^ap oapiAaiuo^^ ap BiazB^ *H8l
ap ajqniaiAo^j ap ^^ *sajiy souang ";/^ D ^-ii^ sou^n^ ap vtunf vf ^p otoifQ (fi)
*(toujaiqo^ ^a jí Bjunf B| aaiua zbj ap opBjBj^ 'oapiAajuoj^ ap oua^iqo^^ *jp
*3a¡ '^BuopB^ oujatqo^ 'aa^iy soaang 'Buiju^StJy nopB^ e^ ap |BjauaQ OAiq^jy '^{81 9P
^jquiai^iQ ap \z ^^^aiy souang 't^po^i^ o sauty souang p oujaiqo^) ¡ap opifQ (¿)
ap oojaiqo^),^ *]p *8aj 's^jiy soaang (BapnaS^y nops^^ B{ ap
ap aiqiuapiQ ap ¿ *o9p¡A9jaoj^ 'sajiy souang ap v%un[ oy o j^poSiy^ ^p otoifQ (ZL)
'08 o' *^P *^^I ^s^Jiy souang 'But^na3^y uopo^ B[ ap [bju^^ OAiq.^ jy *^X8I
ap ^jqtnaiAO^ p i 'oapiAajnoj^ 'S9ji^ souang ap vjunf vj v oi^^^ ^p o\oi¡q (h)
*08 o*u *'P *^9I *IaopB^¡ ouiaiqoQ *sajiy souang *Ba¡ina3jy uop^^j B[ ap |BJ3ua^) OAtqojy
ua JopBjjog *{X8l aP ^^qm^iAOu ap 'sajiy eouang *oi/^ d o;un/ f ap ot^tfQ (o¿)
•a^quiou \a ua oms vuods^ ap asopunpuoov
ou • • • Mtjodpjja¡\¡ vj ap mouapuadapwi ap ojoajío^d ns p asatutauo^ aj anb oj
oms Mjdutn^ ua souvoC osuad ou anb ouiaiqoi un ap svapt svj v 3iuio/uo3t&gt;
jamud p UBqBoijiuSis sajiy souang jod SBpionpB
sauozBj SB^sa anb oiapisuoa '^181 3P oaajqaj ap &lt;^\ p 'ojjB^i^qnd [B
opijo a)sa opuBjuauío^ 'oapiAaiuoj^; ap BjazB^ B[ ap jojaspaj [^
(f¿) 'uauatisos anb nsnno unjS d; ua
ap soumuiau sns ap oiatjo ua opao opumo sauot^natud soaanu uoo
/o soipaxap sajqouaijvui sbui sns ua sopou^aimau Á sopio u^as anb
otuauioui ja apsap anb '3 A opuopnp ou vuivpau anb soijixnn soj soaijoafa
^aovu ap sojqanj sojsa aiuasaud uoisooo vj ua uauatt anb pDptjiqisoduti vjsnt
oj ap opiptms^ad vuopanb 'sojuautvpunf saavjS uvt ap '^.' A PVJl3U3d,,

:lBnÍJ l A
opuouua^ uoq Jouag
^a ouvjaqog outsanu ap saJOsuafap sajuaijoa soj umunjoai anb sapopisaoau
S37ua%jn svj 'uvasap oj owoj viouauafaud uoo uipnov ap pvptjtqtsoduti
oj ua uif jo uojmnjis sojja anb oj lod X 'sopipuajD uasanf js ajuauiDjinj
•vjS umu^oajfo saj anb vwuojsqns vj ugjmumnap X sasajajut sns uv^noiftioos
sojja 'souowjau sns ap ajjvd uod poptovua^ vjud) uoo saiouivjo sns p ojuasajtf
sa^ as anb uotoisodo ap ojajjoo. oj iojiiu smoutaojj to^sa ojuvjau^u^ anbn
asjip^nsjtad Biqap anb opuapip Á^nij^ ye Biquasa o\\3 opoj jo^
•souanj soidoud sojisanu ap ja uno X Jisoig jap ja 'itjnsuiuaj
oj ap oioxawoo jap 'isoioj ap vpauo^^ vj apsap jojido^ ojsa o unjjoduit as
anb sajopnoo soj ap uoponjjsqo oj Xnjad 1aP smuoSivíi so; ua osouaut
•nu ojio 'jojido^ Djsa ua auapsos anb jap sandsap ajuauivutitjn X —moap—
opung osa ua ojio 'XonSouDj ja ua ojio 'nja¿ ja ua ojiojalg un jauaisosn
ouaaiqoS [ap so^sbS sapuBjS so[ oq^aq asa
b asopuBums '^sjbioSb ap uBiqBq aiuauíBiJBsaaau soiJBja so\ BjpnbB
uoa sauopBDiunuioD sbj jBsaa ye anb ua BqBjsa Bjnsuiua^ B[ b soi[ixnc
ap ojAua p ua u9pB[ip B[ ap sauozsj sb^ -oíopsiiuay pp 0*^
p ua opBjndusa o[ b oiuaimi^dmna JBp BJBd ssiaas JLnm
•ip 'oij^ b ojBJiAunijj^ p BqBaiuninoo o[ isb 'bju^j sajiy souang
'(t&gt;¿) \Z Ia uoiaBaij^ou B[ ap oqpaj osnDB
[BjidB^) bj ap oujaiqoS ^g '(ZL) b-i^aijj ap ouiijj asof uop uoioei
-uasajdaj [BnSí o^aBaua oopiAajuop^ ajqmapip ap ¿ p uaioa^j
*(l¿) sasuaaaBuoq sap^piiojiiB 8B[ b oqiJUB
ns ootjijou oj[^ 'opBuoisiuio^ p opB^ai/j *(0¿) ^sapajjo as anb f[

�Las razones por las cuales consideraba debería escuchársele eran
varias.
En primer término, porque• '
"siendo las propuestas dirigidas a vuestra excelencia un efecto de la pre
sencia de mis tropas en esta campaña, y teniendo mi expedición por base
la consolidación de la paz, como lo anuncié en mi proclama del 19 de julio".
Y en segundo lugar debido a que
, '

"casi al mismo tiempo en que la Junta se manejaba cavilosamente no solo
directamente con vuestra excelencia, sino que hasta indirectamente conmigo,
como medio de paralizar nuestras operaciones, se atrevió a hacer promulgar
el pérfido papel. Se dirige a los americanos brasileños, etc., de lo que su
pongo no esté instruido VE." (78)

El panfleto a que se refería Souza era una proclama dirigida por
las "Provincias del Río de la Plata a los Portuguesas americanos" en
la que los incitaba a aniquilar la opresión que soportaban, diciéndoles:

• .• •

"obrando siempre consecuente en mis principios, y siguiendo al mismo
tiempo las intenciones de su alteza real el señor principe regente, propendo a la deseada pacificación, evitando la efusión de sangre, repugnante
a mi carácter". (81)..-,...

Consideró el Virrey que las apreciaciones del jefe portugués res
pecto a las intenciones de Buenos Aires eran injustas y señaló con
juntamente que
"Si dicha Junta de Buenos Aires ha dado algunos pasos con VJS. para
paralizar sus operaciones —como lo informaba ahora Souza—, no puedo
menos de admirarme de que V.E. no me haya hecho sabedor de ellos, así
como de sus planes, desde que entró con las tropas de su mando en el te. rritorio del mia".

•

En consecuencia, habiendo ya las fuerzas insurgentes levantado el
sitio de Montevideo, decía:

En el mismo oficio, Diego de Souza, con tono de amenaza, fijó
claramente su proceder futuro:

'• '"• "ruego a VE. de nuevo, no den un paso las suyas, replegando las partidas
todo lo posible, para que los habitantes de la campaña que se retiraban al
clamor de las armas, vuelvan con libertad a sus hogares; medida tanto más
necesaria, cuanto que en la actualidad los insurgentes han esparcido la voz
de que los portugueses vienen llevando a saqueo toda la campaña, y que
se disipará en el momento en que serenados de las primeras impresiones,
los habitantes de ella vean que no adelanta el ejército ni las partidas del
mando de V.". (82)

"prevengo a VE. de que no alterando nada los preliminares mi marcha hacia
una posición más cercana del ejército de Buenos Aires, tengo la intención
de seguir, sujetándome con todo a las condiciones de una tregua dentro
de los límites de líneas propias para la subsistencia de mis fuerzas, mientras

Además, al sentir de Elío aquella desconfianza tampoco debía
existir porque los medios para imponer coercitivamente lo propuesto
si no se llegaba al acuerdp no disminuían con la detención de las
marchas de los portugueses en el este del territorio oriental.

"Solo el temor os detiene.,
frágil,". (79)

Romped de una vez esta atadura

que con un personal conocimiento de causa no se pacten entre yo, VE y
los emisarios de la Junta los arreglos convenientes a nuestras naciones y a
los estados del señor Fernando Vil, cuya integridad mi soberano quiere
únicamente intentar, asegurando a la vez la de sus propios dominios".
y que luego de haber pasado a Maldonado, adonde se dirigía,
esperaría
"hasta dentro de diez días una respuesta categórica de V.E. de acuerdo
con la Junta, relativa a esta mi resolución". (80)
Elío aceptó el reto que se le hacía. Con igual procedimiento,
primero con expresiones, firmes y severas, replicó a las amenazas,
para luego usar términos más amistosos:
•. \.
(78)íd., íd.
x
(79)Proclama de las Provincia del Río de la Plata a los Portugueses Americanos.
Copia Autenticada por Contucci, en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos
Aires. Gobierno Nacional "Banda Oriental 1810-12". X 1, 5, 1, Cpta. 810.
:.: Ordenación- 411^12 en el Archivo de Foto-Copias del Instituto de Investigaciones His
tóricas de la Facultad de Humanidades y Ciencias, Montevideo.
• ; Archivo de Río Grande del Sur, doc. n. 87. O. cit. Pereda: "Artigas", o. cit., t. I,
pág. 396/7.:
.,..
i (80) Oficio de Souza a Elío.. Cuartle General de San Carlos, 12 de Octubre de 1811.
Archivo Público de Río Grande . del Sur, Libro 12, pág. 20/vta., cit. Pereda: "Artigas",
o. cit., t. I, pág. 394/6.. • — 270 —

1
•

"Esta conducta —escribía— en nada se opone a los planes que podemos
. ambos combinar, porque la situación que VE. ocupa en Maldonado es la
más ventajosa, y siendo yo dueño del río, jamás podrían escaparse las tropas
de Buenos Aires si su gobierno no entra por las proposiciones que le imponga". (83). •

Sin esperar las explicaciones de Elío ni el plazo impuesto de los
diez días, Souza insistió en sus recriminaciones el 17. (84) Cuando
las recibió el Virrey se hallaba en una situación de mayor solidez,
porque con el tratado a punto de consumarse, ya era cierta la ayuda
de parte de Buenos Aires, expresamente establecida en el artículo 17,
para actuar contra posibles actitudes de resistencia del hasta entonces
ejército auxiliador.
Por eso enérgicamente respondió el 20 Elío:
"No tenía —VE.— motivo alguno para reconvenirme en unos términos,
que además de ser infundados, son poco decorosos para ser dirigidos a un
virrey, dentro de la provincia de su mando
(81)Oficio de Elío a Souza. Montevideo, 16 de Octubre de 1811. Archivo Público de
Río Grande del Sur, Doc. n. 93. Cit. Pereda; "Artigas", o. cit., tomo I, pág. 399/401.
(82)Id., íd.
(83)Id., íd.
i k(84) Oficio de Souza a Elío. Cuartel Gral. de San Carlos, 17 de Octubre de 1811. Ar
chivo Público de Río Grande del Sur, cit. Pereda: "Artigas", t. I, pág^
— 271 —

�— uz —
~ OLZ —
'i '\
S [ap apasj^) oijj ap oai^qn^ OAi
1^3 o omog ap omi/q (^g) t
•^y ii8i p r
P II
nBS aP 'lBJ3
P! 'P/ (8)
P "PI (^8)
•W/66E •^?&lt;J 'I o™' 'P '&lt;&gt; 'í&lt;sog11JV',, ivaaaa^ -ji;} •$ 0-u -oog 'ang jap apiiBig o
ap ajqnjDQ aP 91 'oap¡Aaiuoj^ -Dino^ o oi^^[ ap op;/# (18)
ap ojijqn^ OAupjy •{[
opumu ns ap moutaojd m ap ojtuap 'X
un v sojn^ijip jas vivd sosojooap oood uos 'sopopunfut jas ap smuapo anb
'soutuijaf soun ua auutuaauooaj ojod ounSjo oatjoui —'3A~~ vlu9&gt; M,,

vasasj "ita '"bia/oz "8?^ 'Zt &lt;&gt;^111 '•"•S IaP poJ3 ojjj ap ojijqnj

j

io 'o 'L9 o'n '3O^ &lt;JfIS I*P 8P^^O ora 3P o*!q
'oapiAaiuoj^ ^SBi^uai^ í sapBpiuetunj^ ap pei^n^B^ e[ ap
-8i|] 8aaopB^i)9aAUj ap oinijisuj jap seido^^oio^ ap OAitj^jy {a aa ^l'II^ noí^suapj^
•018 ''^3 'I 'S 'I X •..ÍI-0I8I IlO PnBS,, lBopBM onjraiqo;) -s
souong '^mina^jy uoubj^ &lt;s\ ap [Bjsua^) OAiq^y ua 'p.&gt;n)uo3 jod ps^paainy B
•souootjatuy scan8nuoj soj n ojdjj vj ap 01 y pp svioufaojj snj ap muvpojj (¿)

:oJI3 OS Ia oipnodsaj ajuaiuBoigjaua osa ao^
uopBijixnB
saouojua BjSBq jap Biauaistsaj ap sapii^ij^B sajqísod bjjuoo jeii^ob
'¿I ojnaijjtB ja ua ep^ajqBisa a;uaiuBsaadxa 'saiiy souang ap ajJBd ap
BpnÁB bj B^jaiD Bja vA. 'asasuinsuoD ap ojund b opBjBj; ja uoa anbaod
'zapijos JOÁBin ap uopBnjis Bun ua Bq^jjBij as Á^ixij^ ja otqpaj sbj
opuBn^ (^9) 'ii ja sauoioBuuuoaaj sns ua oijsisui sznog 'ssjp zatp
soj ap ojsanduij ozBjd ja m ojjg ap sauoiOBOt^dxa sbj JBJadsa uig

,P! 'PI (8¿)
:so9ojsnnB sbiu souiinjaj jBsn o^anj B.iBd
'sbzbuduib sbj b ooifdaj 'SBJ0A3S A sauíjij sauorsajdxa uoo ojamud
'oiuaiuiípaDOJd jBnSi U0^ 'BjaBij aj as anb ojaj ja ojdaae
(08) 'uupi^njosaj tui msa o oatjojai 'mun[ oj uoo
opuansv ap '¡['A aP vjijoSsivj ojsandsau oun sotp zaip ap oujuap otsvun

'BiSijip as apuopB 'opBuopjBj^ b opBsed Jaqsij ap oSanj
anb Á
BUBJadsa
•tui 3; 3n6 sauoptsodoud so; jod i)j;ua ou oujajqog ns is sají^ souang ap
sof/ojj s/ asjvdo^sa uoupod smuof 'oij jap onanp o^ opuats A 'nsofniuaa smu
vj sa opouop¡Dj^ ua odruo -3^ an^ uoprmjis o; anbiod 'jouiquto^ soqxuu
sowapod anb sauvjd soj v auodo as opou ua —mqix^sa—- o%onpuoo
oijo^ijjaj |ap a^sa [a ua sas^n^njjod so^ ap sbi^ojbiu
bbj ap uopuaiap bj uoa nBinuiinsip ou opjanoB ^ BqBSa^j as ou is
ojsandoad o[ ajuauíBAijp-i^oo aauoduii bjb(I soipam so{ anbjod jpsixa
Biqap oaoduiBj BzuBijuoasap B^[anbe oi[g[ ap jijuas [B 'sBiuapy
(ZS) \;i'A aP opumu
jap snpriJDd soj íu ojpuala ja muDjapD ou anb uvaa vjp ap sajUDjiqDu soj
'sauoisaiduti svjaiuiud so^ ap sopvuauas anb ua ojuauíow \a ua p^ndtsip as
anb X 'tnjvduioo oj vpoj oanbvs o opunciajj uauam sasanünuod soj anb ap
zoa vj optsjodsa udu saiuaSmsut soj pvpijonioo nj ua anb otuvno 'mjosaoau
smu oiuvi vpipaut isajvUoif sns o pvuaqij uoo uoajana 'svtuuv soj ap jouiojo
jo uoqojpaj as anb vuuduwj oj ap satuoiiqvq soj anb vuvd 'ajqisod oj opo%
svpiuod soj opuvSajdaj 'suXns sdj osod un uap ou 'oaanu ap '¡[/i o o&amp;an^^

,

•tísotwutop soídojd sns ap vj zaa oj b opuojnSaso 'xo%ua%ut aiuauivotun
auainb ououaqos tui jvopriSajut nXm '// f opunujaj joyas jap sopofsa soj
o X sauopuu sojfsanu o satuaiuaauo^ sojSajJV soj otunf nj ap souostuia soj
X ^a '^ ^jjua uajood as ou osnoo ap o^uaiuiioouoo jvuosjad un uoo anb
sojiuaiut 'sozjanf stw ap mouatstsqns o; ojod smdojd svauij ap sajiuiij soj ap
OJtuap vn&amp;ajj oun ap sauojjipuoo- soj o opoj uoo auiopupiaíns 'jinSas ap
uptouaiut oj oSuat 'saJiy souang ap oiiojata jap vuoojao sput upioisod mtn
moot¡ m¡3jDui iui sajvuiwij^jd soj vpou opuojafjo ou anb ap '^A o%u9tiajdn
:o.injnj'opijo
japaoojd
ns ja
ofij 'BZBuaniB ap ouoj uoo 'Bznog ap o^aig
ouisim

vjnpvto v^sa zaa oun ap paduio^ * *
(61) \
•auapap so jouiaj ja
.-sajopuapip 'nBqBjjodos anb uoisajdo bj jBjmbiuB b BqBjpui soj anb bj
na MsouBDijamB SBsanSnjjoj soj b bjbjj bj ap ojjj jap sbiduiaoji^,, sbj
jod Bpi^iJip BiUBjaojd Bun Bja Bznog Bjjajaj as anb b oja^usd ¡^

:Biaap 'oapiAa^uop^ ap oijis
p opBiuBAa^ sajuaSjnsui SBZjanj sbj bX opuaiqs^ 'BiouanoasuoD u^
optnjjsut
ajsá optfjad
ou oSuod
•ns anb O] ap ''Ota 'souajtsojq souootj^uio(81)
soj ^'SA
o aStjtp
ag 'jadod
ja
joSjnuiojd J3JDV o piaajfo as 'sauotoojado sojjsanu joztjojod ap oipaut ouioo
'oStuiuoo aiuauiojoajtput ojsou anb outs 'otouajaoxa vjjsana uoo ajuauioi^ajip
ojos ou ajuauiDsojtaoo oqofaumu as ojunf m anb ua oduiati ouisitu jv tsoon

',toiui jap otuojidj
•ai ja ua opumu ns ap svdojj scj uoo pjjua anb apsap 'sauvjd sns ap ouioo
íso 'sojja ap jopaqos oyoau vXvy aui ou '3/( anb ap aunoiiuipo ap souaut
opand ou '—oznog ojovo vqvuiuofm oj ouioo— sauopDjado sns jozijDivd
ouvd ^.'A UOJ sosd sounUjo opop m¡ sauiy souang ap oiun[ vtpip ig,,

anb b opiqap jBSnj opnn^as ua _
-uo3

anb ajuaniBjunf
A SBjsnfui uBja sajiy souang ap sauoiouajuí sbj b ojoad
sanánjaod ajaf [ap eauoioBioajdB %v\ anb ^a^i^ ^a

(18) '-laiovioo jtu o
aruouSndaji 'aiSuos ap uoisnfa rrj opumiaa 'uoi^tKn^^otsd opoasap rrj o opuad
•oíd 'ajuaSai ad^mid jouas ja joai ozaijo ns ap sauotouajui soj odutaij
oiustui jo opuam^is X 'soidiouijd siut ua ajuan^asuos aidvi^ts opuoiqon

9P 61 laP muojoojd iui ua atounuv o] ouioo 'zod m ap uppoptjosuoo oj
asvq jod uptotpadxa tui opuaiuaj X 'nuvduioo ojsa ua sodojt stui ap mouas
•ajd oj ap oioafa un otouajaoxa ojjsana -o soptStJtp sofsandojd st^¡ opuatsn
.'anbjod 'ouiuuai
ajasjBu^n^sa Bjj^qap BqBjapisuoo sa^na sbj jod sauozBj

•sbijba

�vinete del Brasil, que también lo pida VE. ala Serenísima S. Infanta, y que
tome parte el Sor. Embajador Ingles Lord Stranford, se embien a este
Geni. Sousa las ordenes mas prontas, y terminantes para que absolutamie
y sin restricción alguna esté a mis ordenes el Exercito Portugués todo el
tiempo que se halle en territorio Español, pues asi es justo, y vajo de este
principio se permitió entrar, y q.e se retire en el momento que yo lo mande
así, pues yo en quien recae toda la responsabilidad, sabré elegir la ocasión

y recordándole los antecedentes:
"VE. no debe olvidar los motivos que hubo para que VE. con la tropa
de su mando se introdujese en territorio español".
le manifiesta bien explícitamente que

en q.e
Dedeba
otro executarse.
modo me veré en la precisión por no hacer un papel despre
ciable de declararme de un modo que sea muy contrario a la buena asesion
conq.e se han recivido los Portugueses, ala buena fe que debe reynar entre
las dos Naciones, y muy ruinosa al mismo Exercito Portugués". (86)

"jamás hubiera entrado si yo no hubiese consentido en ello".
Por lo tanto,
"cesando los motivos y que estando de por medio las protestas públicas
del señor principe regente, cuya real palabra jamás podrá faltar, VE. se
echaría sobre sí una responsabilidad grande ante los gobiernos español y
portugués, en oponerse a lo estipulado".
Y. concluía altivamente:
"por último, me veo en precisión de recordar a VE., que después de usar
yo de aquella buena correspondencia que debo con VE., dándole parte de
todo lo que determiné y pacté con el gobierno de Buenos Aires, a nadie
tengo que dar cuenta de los resultados, ni responder de mis últimas reso
luciones, sino al Supremo Consejo de Regencia que me ha conferido el
empleo que obtengo, y que nada ha sido ni será capaz de hacerme variar
de este sistema que tiene por sostén principal mi natural carácter de fir
meza". (85)
Las pretensiones de Souza, que habían creado esa situación, eran
en realidad excesivas. Montevideo había consentido en la entrada de
las tropas portuguesas pero a solo título de ejército auxiliador;
conociendo el virrey las seculares miras de Portugal, en todo mo
mento trató de limitar al máximo su intervención. Mal podía ahora
transigir permitiendo a aquel jefe, que debía estarle subordinado,
actuar en cuestiones de "tan puro y alto gobierno". Por otra parte,
el mismo Souza en su proclama del 19 de julio había dicho que en
traba al territorio español con el único objeto de pacificarlo; alcan
zada ahora la paz, su obligación estaba en retirarse.
Comprendiendo el Virrey que la enojosa situación que se le había
creado con las fuerzas auxiliadoras traería derivaciones futuras, se
apresuró a plantearle el problema al Ministro Español en Río de
Janeiro para que éste hiciera las reclamaciones correspondientes en
aquella Corte.
Así el 26 de octubre le escribió que Souza
"sostenido por su fuerza (que en mi concepto es menos respetabl^ Ae lo
que él piensa) quiere separarse enteramente de mis ordenes, y obrar según
le parezca: y yo me veo en la precisión de hacerle presente que en obrando
de ese modo en dando un paso adelante de la posición que ocupa, y en no
obedeciendo mis ordenes, tendré sus movimientos, como hostiles, y uniré
mis fuerzas conlas deBuenos Ayres,conforme al artículo 17 del tratado con
cluido con aquella Junta que incluyo.
Yo exijo —terminaba— de VE. q.e con la mayor energía exija del Ga(85) Oficio de Elio a Souza. Montevideo, 20 de Octubre de 1811. Archivo Público
de Rio Grande del Sur, Doc. n. 91; cit. Pereda: "Artigas", o. cit., t. I, pág. 416/17.

A su vez el Gabinete de Río, por intermedio del Conde de
Linhares, ofició a Souza avisándole que de acuerdo a lo resuelto por
el Príncipe Regente debía antes de emprender su retirada, efectuar
reclamaciones y obtener algunos pronunciamientos de las autoridades
españolas.
En primer lugar lograr que se reconociera
"para asegurar el decoro y dignidad de la Corona de SARpor los Go
biernos de Montevideo y Buenos Ayres la Justicia conque S.AJt. mando
entrar sus tropas, y que á la presencia de estas se debió la pacifiacion q.e
acaba de efectuarse, y q.e se obliguen los Go6.s de Montevideo y Buenos
Ayres á no tentar de hecho agresión alguna contra los territorios y Do
minios de S.AJI. excepto por orden espresa de la Regerencia de España.
2.a Que con relación a los Territor^ neutrales al Este de la Laguna Merin,
en que se dice haber los Portugueses establecido algun^ estanc^ asi como
al Oeste donde los Españoles se van adelantando no se moverá duda de
parte de los Gob.os confinantes, y se dejaran estas questiones y las demás
que pueda haber de Limites de las Fronteras á la decisión de los Gobiernos
de S.A.R. y de S.M. Cat.ca quando después de la pacificación general de
la Guerra actual en Europa, ó antes pudiesen entrar pacifica y tranquilo3.a Que las Concordatas existentes entre las dos Coronas p.a la entrega
de Desertores y Prófugos sean observadas puntualmente pjr ambas partes:
(86) Borrador del oficio de Elío a Casa Irttjo. Montevideo, 26 de Octubre de 1811.
Ar^hivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional "Banda Oriental
1811-12". X, 1, 5, 11, Cpta. 785.
Ordenación n. 275/8 en el Archivo de Foto.Copias del Instituto de Investigaciones
Históricas de la Facultad de Humanidades y Ciencias, Montevideo.
Precis^mente en el día anterior había recibido Elio, desde Canelones, una comuni.
cación notificándole qne, se^ún informaciones recibidas:
"En las costas del Tala y Santa Lucia ha avanzado una partida q.e segunas las
expresiones de algunos q.e examinado y están aquí, calculan que se compondría de
ciento y mas hombres, estos no he podido averiguar la clase de hombres q.e sean, y
el objeto de ellos es recoger las caballadas y han saqueado algunas casas según los
partes
acaban de
darme.
(Carta q.e
de Sebastián
Ribero
a Elío. Canelones 24 de Octubre de 1811. Archivo General de
la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Caja 735).
Contestó el Virrey que sospechaba que no eran portugueses pues sus partidas no pa
saban de las Animas y el Pan de Azúcar
"Yo creo que la noticia sea exagerada —decía— o difundida por aquella raza
mala q.e quiera sembrar espanto en la Camp.a para executar sus robos.
Pero"Después
en una posdata
agregó:
he sabido
q.e la Partida es de Portugueses extrabiados naturalm.te de
su Ex.to y voi a tomar al momento provid.a p.a remediar este mal".
(Carta de Elio a S. Ribero. Montevideo, 25 de Octubre de 1811. Archivo General de la
Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, Caja 735).
— 273 —

— 272 —

18

�81

— LZ —
— ZLZ —
"(S¿ "ÍB3 'OAiiBJlsiuinipy [Bjaua^) OAiq^jy -oapiAaiuoj^ 'uoijbj^
OAiqajy 'II8I 3P ajqnjoo *P Z 'oapiAajuoj^ -ojagty -g v mjg ap vuvj)
b¡ ap
^^ein ais^ jBipamai B-d B-piAOjd oiuauioui jb jbuioi b toa á" oj-xg as
sopBjqEJixa essan^nijoj ap sa spiUB^ b[ a-b opiqBS aq sandsag,,
ap
ro^aj^e Bispsod eun ua oja^
•soqoj sns jsin^axa BjBd s-dure^} b¡ na oinBdsa jsjqnias Bjamb a'b ejm
bzbj B[[anbB Jod spipunjip o —Bpap— Bpsja^Bxa Bas bijuou b| anb oaj.i o^,,
jBjnzy ap ubj [a X SBiuiuy sb¡ ap DBqss
-Bd on SBpiUBd sns sand sasan^niJod mua on anb BqBqsadsos anb Xa^ui^ ja ojsajuo^
'(S¿ BfE3 'OAi^Bajsiuiuipy jBjaua^ OAiq^jy -oapiAaiaoj^ 'uoiob^ b\
ap {Bjana^ OAiqajy -JI8[ ap ajqmof) ap ^ ssuopuB^ -o;ig b ojaqi^ UBpsBqag ap bub^)
-anijBp ap UBqBJB a'b saiJBd
so[ nnSas sbsbd SBunSjB opsanbBS UBq ^ SBpR|ir.t|BJ sbj jaáojaj sa so[[a ap oiafqo [a
X ^UBas a-b sajqtnoq ap asB[3 b¡ JBn^ijaAB opipod aq ou 6Oisa 'sajqiuoq sbui X oiuai^
ap Bupaoduio^ as anb uB[nojB3 'mbs UBisa i opBuioiBxa a-b soun^¡B ap s^uoisajdxa
6B^ SBUn^aS a'b BpiiJBd BUn OpBZUBAB Bq Bpn^^ BlUBg A 8I6X IaP 8B1SO3 8B¡ U^,,
:6Bpiqi3aj sauoijBmJo^ni unsfas ^anb a[opuBji^i]ou ooijbj
•tanxuo^ Ban 4saoo{aaB3 apsap 4oi¡^ opiqpaj Biqeq joijaiuB Bip \a ua aiuaiussi^aj^
*oaplAaino^j[ ^Bpuai^ X sapBpiQBmn|^ ap pBi^naB^ B{ ap sbjijoisi^
eauo^B^iisaAuj ap oimusu¡ [ap sBido^-oio^ ap OAiq^jy [a ua g/SLZ o'u uoijBuapJO
'S8¿ 'B'dD 'II 'S 'I 'X ".ZI-II8I
[B1U3U0 BpaB^^ |BuopBj^ oujaiqo^ 'sajiy souan^ 4Bui^uaSjy uoijb^^ B[ ap ^Bjaua^) OAiqjjy
'II8I 3P aaqnuQ ap 92 'oapiAaiaoj^ -otnjj vsvj o 017^ ap oidijo ¡ap jopojjog (98)

•!• ¡tí o'" '3OQ ijnS PP 'pniuí) ojg p
OAiqajy '
ap
P OZ '
iaoj^
-0^710^ o otj^ p
p motfQ (S8)
j^^
•bq jap nítxa mSiaua joXoui oj vos a-b -g^f ap —vqmtiuuat— oítxa
•oXnjout anb
ojunf ojjanbv
uoo opinp
•U03 opojDjj jap ¿i ojnotjjn ;d auuofuoj'sajXy
souangap
snjuoo svzjanf
siui
ajtun X 'sajfjsou ouioo 'soiuaiutiaoui sns ajpuat 'sauapuo siui opuai^apaqo
ou ua X 'vdmo anb uoisisod v¡ ap ajuvjapD osod un opuvp ua opoui asa ap
opuvjqo ua anb aiuasaid ajjaouv ap uotsi^aud vj ua oaa atu o A X :nazaind aj
unSas uvuqo X 'sauapuo siui ap ajuautvuatua asunjvdas auatnb (nsuaid ja anb
oj ^f •riqvtadsaA souaut sa ojdaauoo iui ua anb) nzuanf ns jod optuajsos^
Bznog anb otqtjosa o\ ^iqnjoo ^p 9^ [a jsy
?a eainaipaodsaijoa sauoi^eme^aj ev\ Bjapiif ajsa anb BJBd
ap or^j na [ou^ds^ ojjsiuij^ [B Btuajqojd [a a[jeaiue[d v oins
38 'SBJIljnj 9UOI0BAIJ3p BIJ^BJ} 8BJOpBI[rXHB 8BZJ3nj 9B[ UOD Op
Bjq^q a¡ as anb uopenjis esofoua B[ anb IajJi\ p opuaipnajdmcr)
-irea[e íopBDijped ap ojafqo oaiun [a uoo ¡ouedsa ouojijjoj jb Bqejj
-na anb oqoip Bjqeq ot[nf ap (,\ pp enrepojd ns ua Bznog oaisim p
'ajjBd bjjo joj '^otuaiqoS oj[B á oand ubjm ap sauoi^sana na jíbüjob
'opBuipjoqns ^[JB}93 etqap anb 'aj^f [anbe b opuaijiuuad jiáisiiBjj

: sajjod svqiuo jrd afuauijnnjund sopna^Bsqo uvas soSn/o^j X sdjouas^Q ap
sauaniDxa satunlawas ua aiuaui
•vjmbuvjt X vytftond jr&gt;i%ua uasatpnd sa%uo o 'vdom^ ua ^on^o vjjan^) vj
^p jv^aua^ uoionoif^ovd v] ap sandsap opuonb vj-fvj 'fíl'S 3P ^ WV'S 3P
soujaiqof) soj ap uoistoap vj o svuajuouj so^ ap s^rnuiq ap uaqm¡ vpand anb
svuiap soj X sauotjsanb sojsa UDjoíap as X 'sajiwmjuoj so'qoQ soj ap ajjod
ap opnp Buaaoui as ou opunjuojapD una as sajouods^ soj apvop ajsaQ jo
ouio3 iso s'ouojsa s^unUjo opi^ajqoisa sasanSnitoj soj jaqüv aotp as anb ua
vunüo'j r&gt;\ ap ajs¡[ jo sajojjnau suojjujaj^ soj v voijvjau uoj an(f 0-g

BJoqe eipod [bj^t •uoiouaAi^iui ns ouitxBiH ¡B jBjiuji[ ap oje.ii ojuam
-ora opoj u^ 'p^^ni-ioj ap • sbjioi sajB^naas sb[ A^jjia p opaapoaoa
;aopBi|rxnB ojpiafa ap o[njij o[os b ojad sesan^n^jod sedoji sb[
ap BpBjjua B[ ua opijuasuo^ Biq^q oapiAaiuoj^ -sBAisoaxa pspifBaj uo
neja 'uopEtijis esa opeaja nejqe^ anb 'Bznog ap sauoisaa^ajd sb^

•Duods^ ap mouaiaüayí rq ap vsaidsa uapuo uod ojdaoxa '}fys aP soiutw
•o(j X SO1JO1UJ3] soj vj}iio3 TtunUjD upisauSo otpat^ ap jvjuat ou y saiXy
souang X oapiaatuo¡\[ ap s~qoff soj uan^ijqo as a'b X 'asuomoafa ap nqvoD
a'b uojmijrjud vj oiqap as sojsa ap mouasaid rrj n anb X 'sodout sns joujua
opumu 'yys anbuoo m^ijsn[ n/ sajXy souang X oapmaiuoffl ap souuaiq
•of) soj iodHVS 3P vuo-&gt;o0 ^j ap poptuSip X ouojap ja uojnéaso r&gt;jx&gt;dn

•utf ap jatovjno jvjnjou tut jvdpmjd uaisos uod auatj anb muaisis a%sa ap
(98) ',P^aui
jmjoa auiiaonu ap zvdvo púas iu opts ny opvu anb X 'oSuatqo anb oajduta
ja opiuafuo^ ou aui anb myua^a^ ap ofasuo^ outajdng jn ovis 'sauot^nj
•osaj smupjn stut ap Japuodsaj iu 'sopoijnsau soj ap vtuan^ jvp anb oiuai
aipvu o 'sajiy souang ap oujaiqoS ja uoo ajovd X aviuuajap anb 07 opot
ap atjnd ajopuvp '-^^ uoa oqap anb mouapuodsaujo^ nuanq ojjanbv ap oX
jnsn ap sandsap anb '-g^ v jopjo^au ap uoisioaud ua oaa aut 'owiijn -todn

^s ^nb jbjSo^ aB^n[ jaiuud u^
s^\ ^p sojuamiepunucud souiiS^b
ejij^j ne Japuaadnia ^p s^jub eiqap ajua^^jj adpujj^ ja
jod oi[ansaa o^ b opjanae ap anb 8[opuBSiAB Bznog b opijo
ap apuo[) ^ap oipouuajuí aod 'oijj ap ajauíqB^ [a zaA ns
(98) 's^n^^uoj ojiouax^ ouispu jv vsoutn^ Xnui A 'sauoi^n/ij sop svj
anua ívuXai aqap anb af nuanq ojo 'sasangnuoj soj opiciijau um¡ as a-buoo
uoisasD nuanq bj o ounjivo^ Xnui vas anb opoui un ap auuojvjoap ap ajqni^
•aidsap jadnd un jaonu ou iod uoistoa^d vj ua aiaa aut opoui orto bq
•asjnjnsaxa nqap a'b ua
uotsnoo nj jtSaja ajqos 'pnpijiqnsuodsaj nj vpot avoai uatnb ua oX sand 'tsn
apunui oj oX anb o^uauioui ja ua auiiaj as a'b X 'iviiua oittuiuad as oidx^uiid
ajsa ap otva X 'ojsnl sa iso sand 'jouods^ otio%%na% ua ajjxru as anb oduiaij
ja opoi sanünuoj onojax^ ja sauapxo stut n atsa nunSjv uoio^ij^sau ujs X
aj'uivtnjosqn anb ujvd saiunuiuuaj X 'sniuoid svut sauapuo soj nsnog 'jua^)
ajsa v uaiquia as 'pjofuojjg pjoq sajSuj jopntoqw^ -uog ja aund auio%
anb X 'ntunfuj • muistuaua^ ojv -g^ opjd oj uaiquim anb '/;sjg jap a%aum

: 3}U3UIBAIJ[B Bj
• ítopvjndpsa
oj o asuauodo
ua 'sanSmuod
X jouvdsa souuatqoS soj aiuo apuvjü
poptjiqosuodsau
vun ts ajqos
muvuaa
as '^^^j 'uvijvf vjpod sDuiní vuqvjvd joaj nXno 'ajuaSau adpuud joyas jap
svotjqnd snjsajoud soj oipaiu uod ap opuBjsa anb X soanoui soj opuvsaon

'ojuej oj jo^
'tfiíl9 ua optjuasuoo asatqnif ou oX jí opvujua nuatqny smuvfn
anb a^aameipjjdxa aaiq BjsaijiuBin aj
•^joundsa otuotiuuaj ua asatnpoufut as opumu ns ap

soj ajopuBpjooaj A

�que serán puestos recir pocamente en libertad los Portugueses y Españoles
aprisionados en el territorio Español; que se dará demisión á todos los
Portugueses que con ^laza voluntaria ó forzada sirvan en el Exercito Español
4.a Que te pondrá en libertad, y se restituirán los Bienes embargados á
los Comerciantes Portugueses presos en Buenos Ayres, así como se entre
garán ios esclavos huidos á los Portugueses empleados en el ExJo de Buenos
Ayres". (87)
A pesar de estas indicaciones, el 1. de diciembre, el mismo Mi
nistro de Estado comunicaba a Souza que
"S.A.R. el Príncipe Regente nuestro señor, es servido que VS., en tanto
que hubiere conseguido de los gobernadores de Montevideo y Buenos Aires
las justas y moderadas reparaciones, que ya se le comunicaron, y el enviado
de su majestad católica en esta corte, el Marqués de Casa Irujo, haya de
retirarse luego para el territorio y dominios de su alteza real, poniéndose
de acuerdo con los generales Vigodet y Goyeneche, autorizando su alteza
real.... á VS.... para que así lo ejecute, de orden y á nombre del prin
cipe regente nuestro señor". (88)
Casa Irujo, "cómo órgano legítimo y acreditado del Gobierno
español de que depende el de Montevideo" (89) se encargó de dar
respuesta a los diversos puntos que habían sido trasmitidos por el
Secretario de Estado y de la Guerra a Souza.
A pesar de considerar, dijo
"como virtualmente compreh.didos á los Portuguesas en la ultima convencjt
entre el ultimo Virrey de las Provincias del Rio de la Plata y la Junta
de Buenos Ayres.... conformándose con los desos del Gob.o Portugués
ha escrito ya lo conveniente para que el Gefe de aquellas Provj vea el
modo, de que p.r una declaracn explícita, y formal, quede restablecida la
harmonía y buena amistad entre todas las Provine^ limítrofes del Rio de
la Plata y las déla misma clase pertenecientes á la Corona de Portugal".
Por tanto, dadas las satisfacciones,

Por otra parte las consideraba "agenas del objeto de su morada" y
sabía, que crearían "necesariamente una diversidad de opiniones" tur
bando la armonía establecida.
Respecto al primer punto de aquellas Instrucciones decía Casa
Irujo:
"El decoro y dignidad de la Corona de S.A.R. y la justicia con que
mandó entrar sus Tropas en el Territorio Español están plena y comple
tamente asegurados por las Cartas del Virrey .Elío que reclamó y obtuvo
su socorro: así pues esta Declaración parece escusada, y se juzgará irri
tante pr. B.s Ayr^ contra quien se había solicitado su,auxilio". (91)
En cuanto al valor que en la solución de la situación del Plata
habían tenido las fuerzas portuguesas, reconocía el Marqués
"que la presencia de las tropas Portuguesas ha contribuido á la pacificación
actual es indubitable".
Pero concomitantemente habían actuado otros factores por lo que
"exige también se atribuya, y del modo mas esencial, á la victoria completa
conseguida el 20 de Junio ultimo por el Exercito del Perú al mando del
General Goyeneche, a la dispersión y destrucción total del Ex.to de Castelly,
á la reconquista de la Paz, Oruro, Cochabamba, Charcas, Potosí, la del
importante paso de Tupizá y aun de Jujui quese han verificado después,
y á la convicción de que B.s Ayr.s no puede mantenerse, aun en su situación
actual, privado de los recursos de aquellos Payses".
De ahí que esperara que el Conde de Linhares convendría
"en que la presencia de las Tropas portuguesas, no ha influido de un modo
único, y exclusivo en la pacifiación de que se trata". (92)
En lo referente a la declaración expresa que se solicitaba, de que
los gobiernos de Buenos Aires y Montevideo no intentasen

"Realizado este punto, y colocado el Gobierno Portugués en los mismos
términos relativos en que se hallaba antes de la entrada de sus tropas en
el territorio Español, nada puede quedarle que desear ni pretender en jus
ticia, en conformidad a sus declaraciones mas solemnes; habiendo recivido
ya —por su intermedio— la expresión de la gratitud de la Nac.n Española,
p.r haber concurrido de un modo, que le hace tanto honra, al restableci
miento del orden en aquellas desgraciadas Provincias". (90)
De ahí que el Ministro Español creyera innecesarias las preten
siones que por medio de Souza quería reclamar el Gabinete de Río.
(87)Oficio del Marqués de Casa Irujo al Conde de Linhares. Río de Janeiro, 4 de
Diciembre de 1811. Copia en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Go
bierno Nacional, "Banda Oriental 1811-12". X, 1, 5, 11.
Ordenación 313-22 en Archivo de Foto-Copias del Instituto de Investigaciones Histó
ricas de la Facultad de Humanidades y Ciencias, Montevideo.
(88)Oficio del Conde de Linhares a Souza. Palacio de Río de Janeiro, 1. de Di
ciembre de 1811. Copia autenticada por Lucas, en Museo Mitre, Contribución Documental
para la Historia del Río de la Plata, o. cit., t. I, pág. IOS.
(89)Oficio del Marqués de Casa ¡rujo al Conde de Linhares. Río de Janeiro, 4 de
Diciembre de 1811. Cit.
(90)Id., id.
— 274 —

"agresión alguna contra los territorios y Dominios de S.AJR.. sino por orden
espresa de la Reg.a de España, el abajo firmado no puede menos de mani
festar toda la sorpresa, y sentimiento profundo que le ha causado ésta pro
puesta p.r su naturaleza, por su novedad, inverosimilitud, y podrá añadir
con toda franq.a por su inutilidad".
Así, considerando tal estipulación absurda e* "injuriosa" para
ambos países, se atrevía por su parte
"á garantir al Gobierno Portugués que las armas Españolas no cometerán,
sin vrovocacion, agresión alguna contra los territorios de S.A.R. ()
—sin dejar de— hacer saber al Exento. S^ Conde de Linhares que los Agentes
del Gob.o Español penetrados de su justicia característica son tan escru
pulosos en respetar los derecho recomocidos de otras Potencias, como zelosos en la defensa de los suyos propios". (93)
(91)Id., id.
(92)Id., id.
(93)Id., id.
— 275 —

�ojajduioo Dtjojotn o; p 'jni^uasa soui opoui jap X 'vXnqu^o as uaiqutvt

•P! 'PI (6)
P "PI (^6)
•PJ "PI (16)
{ibj 'soidoud soXns soj ap vsuajap oj ua soso;
•az ouioo 'smsuatoj svjio ap sopiaowojai ouoajap soj joiadsai ua sosojnd
•nuosa um uos o^pstiavoioD niopsní ns ap sopojjauad ;oudsg o-qof) jap
sa^uaSy so; anb sajvuut'j ap apuo^f irg •oiujx^ jo jagos jajvi¡ —ap jotap uts—
() '^ys ap soiuoiiuiat soj oujuoo ounSjo uoisaiüo 'uoioo^oaoid uts
'uviajauioo ou sojouvds^ souuo soj anb saníinuoj ouiaiqof) jo ^puodoS yn
ns jod BjAajjB as 'sasiBd soquiE
\n 3 BpjnsqB u

[B^ opuBjapisaoa 'isy

•¡tpoptjpnui ns jod o-buojf opoj uoo
iipouo yjpod X 'pmijiwtsoiaaut 'popaaou ns jod 'vzajojnjou ns j'd oisand
•oíd visa oposnoo du a; ano opunfojd ojuaiuipuas X 'osajdjos vj vpot jojsaf
•tvvui ap souaui apand ou opvuutf olvqv ;a 'vunds^ ap vüa^j vj ap osajdsa
uapjo Jod oms 'iffS ap soiuiuioq X soijo^tuaj soj oj%uoo ounSjo uoisai8on

ap

P "P7 (06)
•J!D '1181 P aJqraai
f&gt; 'ojisuBf ^p oijj •saimpifj ap apuo^ ;d o^ru/ oto^ ap sanbuvjij ;p otai/Q (68)
'SOI '^^1! 'I '' *'1P ' '^I^U BI 3P !H PP BiJOjsig B( B
uainn^oQ nopnqpiao^ 'anj.1)^ oasa^| a^ ^B^n^ jod epe3i]U3ine Bido^ 'H8X ^p
8P o'l '&lt;wrauf sp o,m ap o^injuj -Dínog d saimpiyj ap apuo^ jap opi/0 (88)
•o^piAaiuo^ '8spua;3 X sapopiuBtnnjj ap pniin^c^ bj ap sboij
sig sanope^iisaAOj ^p oimpsuj (ap SBido^-oio^ ap OAiijjjy ua ^^*T uoi^euapjQ
'II 'S 'I 'X ^ZI-II8I IBl^^O BPUBa&gt; 'I8u!dbM oojaiq
'saiiy ^ouang ^Baiina^jy nopB^^ B| ap ^Bjana^ OAiq^jy ua Btdo;) 'II8T 3P ajqniapiQ
'oJiauBf ap 01 }j saimfui'j ap apuoj jv otni¡ mo-j ap sanbuv^^ \p opifQ (¿g)

•01 }j ap a^auíqfi^) p jBniBpaj Bjjanb Bznog ap otpain jrod anb sanois
-uajaad sb[ sBiJBsaaauui BjaÁaao ^ouBds^ ojisiuij\[ p anb iub ^^
(06) '^SIr!DU^ao-ld sopoioviüsap sojjanbo ua uapio jap ojuatui
-t^ajqnjsaj jo 'vuuov o%un% aoou a; anb 'opoui un ap opjjjnouoo jaqm¡ rd
'ojouods^ u'jd/^J vj ap pnipoiS oj ap upisaudxa vj —oipauuajvi ns íod— oX
opmpau opuaiqou isauuiajos smu sauopojojoap sns o pvpiutjofuoj ua 'otott
-snf ua iapua%aid iu joasap anb ajjopanb apand opou 'jouvds^ oijojijjaj ja
ua sodojj sns ap opojjua oj ^p sa;ue Eqn|[nq as anb n^ soa;ie[3J souiouai
somsini soj ua sanSnuoj ouuaiqof) ja opvoojoo X 'ojund ajsa opozijoaun¡

n^se^a^iui ou oapiA3iuop^ ^ aaiy sougng ap soua^iqo^ so[
'8aUOpOBJ9IJB8 8BJ SBpBp '

^nb ap 'BqBiiai[os as anb sajdxa uoioBJBjaap b^ b a^uajajaj o[ u^
f^6^ \^W-H as anb ap uotomfíDOd vj ua ontsnjoxa X 'oaiun
opoxu un ap opmjjm m¡ ou 'snsanSnuod sodoij, so; ap opuasa^d o; ano ua;) .
S3JEi{u;^ ap apao^ p anb

anb ;i[B

•usasAnj sojjanbv ap sosjnoaj so; ap opvciiud 'jvnjov
uopnnjis ns tía uno 'as¿auaiuvw apand ou níy s-g anb ap uoyjziauoj vj y X
'sandsap opD^ifijau um¡ asanb mtn[ ap uno X pzidnj; ap osud ajuDjjodiut
;ap o; 'isojoj 'soojmf^ 'vqwvqvt¡jo^y 'oun^Q 'zd o; ap ojstnbuojaj vj p
'Ajjajsn^ ap opx^ jap jdjoí uor^orujsap X uoisjadsip d; o 'ai/aatiaio^ p^jauaf)
jap opumu ;o nja^ ;ap offDiax^ ;a ^od ou/t?;n oiunf ap 0 ;a npin^asuoo

anb o^ jod

sojio

usjcpn 9iuaiuaiuBiiraoouoo

',,ajqr&gt;iiqnput sa ;on)3D
uotovstfiODd vj p opinqijfuoo m/ svsanSmioj sndojj sd; ap myuasaid nj anbn
s^nbjB^ p Bjoouooai 'SBsan^niaod SBZJOnj sb^ opina) UBj
BíBId PP ^^oioeniís ^^ ap noion^os bj na anb jop3A p3 o^uBno ug[
^ Í6^ *u?Z?xnD ns opotisijos vtqov as vainb djjuoo s~xXy s-g 'id ajuoj
•ijji viuSznt as X 'vpvsnosa aoaivd uotDv^vjoaQ vjsa sand isd :ojjooos ns
oaniqo X ouarpai anb 0173 ^ajjt^ ;ap sdjjuj soj jod sopomSaso ajuatuvi
•ajduioo X nuajd uojsa jouüds^ ojjojjjjajr ;a ua scdojj^ sns uojtua opumu
anb uoo oi^ijsní o; X 'y'^'S aP u^ojoD "1 aP popiuSip X ouoaap j^,,
: ofnjj
Bjaap sauoponii^uj SB^[anbB ap ojond jatntjd p^
%Bpi3a[qBjsa biuouub b^ opusq
j ttsaaoimdo ap p^pisjaAip Bun aiuauíBUBsaaan,, UBjiBaa^ anb 'Bj
4tBpBJoui ns ap o^^fqo pp sBuaS^,, BqBjaptsuoa sb^ a^JBd bj^o j

JOJ

\jo8nj^oj ap duoio^ oj o sajuaioauauad asojo vwsnu ojap soj X o%ojj nj
ap oju jap safojjtuitj s-^umouj so; snpoi a^ua pojstwo ouanq X oiuowjoif
vj opioajqojsai apanb 'jouiuof X 'oti^tjdxa tr^iuopap oun xd anb ap 'opoui
ja oaa saouj sojjanbo ap afaf) ja anb ojod atuatuaauoo o; oX ojij^sa m(
sanSnuoj o-qo^y jap sosap soj uoo asopuDUUofuo^ sauXy souang ap
viun[ oj X ojojj oj ap 01 y jap soioutaoij suj ap Xain^ ouipjn ja ajjua
vrouaauoo ouipjn vj ua sosanSnuoj soj y soptp-uajduio^ ajuauijomim outoon
ofip 'jBjapisuoo ap iBsad y
•Bznog b Bjjan^) v\ ap Á opBjsg apg
[a jod soppiniSBjj opis UBiqBq anb soiund sosjaAip so¡ b Bjsandsai
ap 9Í)Jbou9 as (^g) tíoapiA3iuoj^ ap [a apnadap anb ap
^'ofnjj
ouaaiqo-^) pp opsiipajaB Á oini^j^a^
(88) '^olias ojisanu a%ua3ai adío
•ufud jap auqwou o X uapio ap 'ajnoaía oj isd anb oiod ""SA P ""joa-i
ozajjü ns opuoztiotno 'ausauaXoQ X japo^i^ sajoiaua^ soj uod opianoo ap
asopuaxuod 'joai ozatjo ns ap sojmuiop X oijotiiiat ja oiod oSanj asiojx%ai
ap vXm¡ 'otnij vsvj ap sanbiDf^ ja 'ajioo otsa ua ooijojo^ pvjsaíoui ns ap
opmaua ja X 'uouvjiuniuo^ a; as oX anb 'sauopvivdai sopoiapow X svisní soj
sany souang X oapiciaiuo^^ ap sajopvuiaqoS soj ap opmSasuoo aiatqmj anb
ojuoj ua ''g^ anb opmias sa 'íouas oijsanu ajuaSa^ adijvuj ;a '}¡'y,,
anb Bznog b BqBOiuniuoo opBjsjj ap
-iy^ oiusirn [a 'ajquiapip ap o'| p 'sauopBoipui SBjsa ap j^sad y
(¿8) \?^^^-Y
. souang ap orx'g ja ua sopoajduta sasangnjuoj soj y sojyinu soaojosa so; mioS
•anua as ouioo isd &lt;sa.¿X^ souang ua sosaid sasan^njioj sajuojojmuoj soj
y sopogioquia sauajg soj uyimjpsau as X 'pojiaqij ua vupuod a* anf) v'p
joyvds^ ojtojax^ ja ua uonuts vpnziof o miojunjoa vzvj^uoo anb sasanSnjuoj
soj sopot y uoisiuiap yiop as anb ijouods^ otiofiuai ja ua sopouoisiudo
sajouods^ X sasanSnjioj soj pnuaqij ua atuaMooduioad sojsand uoias anb

�Sobre el apartado número dos argüía Casa Irujo:
"Las tropas Portuguesas seg.n las profesiones mas solemnes en que se
halla empeñada la Real palabra del S.r Principe Reg.e entraron únicamente
a socorrer á Montevideo y á restablecer la tranquilidad turbada por la dife
rencia de opiniones políticas entre aquella Ciudad y su camp.a. Así pues el
artículo... nada tiene que ver con el citado objeto y no puede ni debe
ser parte del ajuste que se desea tanto mas que para ello se supone en el
Gob.o de Montevideo una autoridad q.e no tiene, y que pertenece exclusi
vamente al Soberano".
Al efecto remarcaba sutilmente el Ministro Español que tenía
"opinión demasiado exaltada déla justicia del Gob.o Portugués para rezelar
que la accesión á ésta su demanda pudiese producir en sus efectos la po
sesión de algún territorio o territorios que no le perteneciese según los tra
tados existentes, y los límites reconocidos". (94)
En lo que respecta al artículo tercero decía que
"Ningún pacto ó convención hecho sobre éste y otros puntos —se refiere
a desertores, prófugos, y prisioneros,—- p.r las autoridades subalternas de
que se trata ahora pueden tener la solemnidad y la fuerza que los tratados
Conviene en que la observación fiel de las estipulación^ existentes sobre
este punto será muy útil y ventajosa p.a las dos Potencias interesadas pero
para esto es necesario que la execucion sea puntual, religiosa, y reciproca
p.r ambas partes". (95)
Y sobre el cuarto punto prometía en nombre del Gobierno de
Montevideo pedir la libertad y restitución de bienes a los comerciantes
portugueses presos en Buenos Aires, como también la entrega de los
esclavos fugados.
En una última observación establecía:
"El efecto de las varias pretencíones que sehan sugerido al General D.
Diego de Souza depende en ciertos casos del Gob.o de Montevideo en otros
del de Bs. Ayrj pero no parece haberse tenido presente que estos Gobjios
no son Soberanos, y que la Sana política y el interés mismo del Gob.o Por
tugués exige los mire puramente bajo éste aspecto".
Al concluir solicitaba que el Principe Regente tuviera
"la bondad de mandar se modifiquen —las instrucciones comunicadas a
Souza— y ciñan á los términos análogos al objeto declarado de la entrada
de las tropas Portuguesas, a las profesiones solemnes hechas en aquella
época pj- el Gob.o Portugués, y en una palabra á la paz harmonía y buena
miastad, entre aquellos Payses, cuya conservación es para todos de tan grande
importancia". (96)
El conflicto portugués en el Río de la Plata se extendería por
largo tiempo hasta llegarse a una solución con el Tratado RademakerHerrera, luego del cual aun volvería a replantearse. En los últimos
días de 1811 y comienzos de 1812, tomaría un nuevo cariz. El Armis(94)Id., id.
(95)Id., id.
(96)Id., id.
— 276

ticio había creado una nueva fuerza: el pueblo oriental unido. Los
orientales, conocida la ratificación del Tratado, iniciaron su larga
y penosa peregrinación hacia el Ayuí; en su marcha menudearon los
choques —como en Belén— con las fuerzas de Souza (97).
En los primeros días de noviembre, el Virrey hizo público que
había recibido una Real Orden del Ministerio de la Guerra, conce
bida en los siguientes términos:
"Satisfecho el Consejo de Regencia de España e Indias de las muchas
prendas y virtudes militares que recomiendan la persona de V.E. y a fin
de emplearlas oportunamente con la mayor utilidad en las actuales circuns
tancias en que tanto se necesitan Generales de actividad, y conocimientos
he resuelto en el real nombre del Rey N.Sj~ D. Fernando Vil que, entre
gando VE. el mando de esas Provincias del Rio de la Plata que obtiene,
al Mariscal de Campo D. Gaspar Vigodet a quien se ha servido nombrar
Capitán General de las mismas, se restituya VE. a esta Península con la
posible brevedad a continuar sus servicios en los encargos que se le con
fieran, con la ventaja que se promete de su zelo, y (¡preciables circunstancias
en beneficio de la justa causa en que está empeñada la Nación contra el
tirano de Europa quien trata de esclavizarla. De orden de S^4Ji. comunico
a V.E. para su inteligencia y cumplimiento". (98)
El día 7 avisó al Gobierno de Buenos Aires que saldría de Mon
tevideo en el término de diez a doce días en la Fragata Efigenia.
"lo q.e pongo en noticia de V.E. p.r si gusta honrarme con ser el portador
de documentos q.e acrediten a la Nación, los sinceros deseos q.e asisten
a VE. de una completa^ y justa reconciliación, en cuyo caso me ofresco
también con inmenos placer a ser agente el más activo de las pretencíones
de VE.". (99)
Buenos Aires se dio por enterado del ofrecimiento y se limitó a
decir que no podía remitir oficios a España porque se'estaba tratando
"del embio del Sugeto q.e ha de de conducir alas Cortes de España el ma
nifiesto que explicará los principios é intenciones del Sistema de los Espa
ñoles de estos Pueblos por sus hermanos los de la España Europea, y de
biendo también estas comunicaciones ser tales que instruyan documentadamjLe
la expLsion de los muchos puntos que puede haver de dificultad, duda, ú
oposición, demandan tiempo q.e hasta el presente no lo há conseguido bas
tante este Gobierno aún con Sacrijicio de una parte de sus muchas aten
ciones..." (100)
El 8 el Cabildo de Montevideo le comunicó a Elío aquella reso
lución de la Regencia diciéndole:
(97)El estudio del Éxodo y la solución del conflicto portugués excede los Hmitej
de este trabajo.
(98)Oficio del Consejo de Regencia a Elío. Cádiz, 26 de Julio de 1811. Copia en Ar
chivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo, libro 570, pág. 72.
(99)Oficio de Elío al Gobierno de Bueno Aires. Montevideo, 7 de Noviembre de
1811. Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional, Banda
Oriental 1810-1814. X, 1, 5, 10, n. 83.
(100)Oficio del Gobierno de Bueno Aires a Elio. Buenos Aires, 16 de Noviembre
de 1811. Borrador en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno
Nacional, "Banda Oriental 1810-1814". X, I, 5. 10.
— 277 —

�— LLZ —
•01 "S 'I 'X "ltt-T8I-Ot8t IaaiJO "P&gt;"&gt;H,, 'loopN
onjaiqof) -sajiy sonang 'BupuaSjy nopnfj bj ap [Bjana^ oAuj.uy na Jopej-iog -\\^\ ap
ajqmaiAOfj ap 91 'sajiy souang -oij^ o taji^ souang ap oujaiqo^) pp otoifQ (001)
"8 o'u '01 'S 'I 'X "^8I-0I8I IJ&lt;™0
Bpueg *]BaopB\[ onjaiqog 'esjiy sonang 'Bupu^Sjy noioBfj bj ap ]Dj3ii3') o.-uijojy 'XI81
ap 8Ji)tu^iA0fj ap i 'oapuaino^ -sajiy souang ap oujaiqog p&gt; oij^ ap opi/o (^^)
'Zl *^?&lt;I '0S OJ&lt;ííl 4^Ai^Bj]siuiuipy ^uana^ OAii^jy 'oapiAa^uopj 'noi^s^ bj ap ^Bjaua^ OAiqa
•jy ua Bido^ 'X18I 3P ¡lnf ^P 9^ 'Z!P?^ 'U3 D ^pua^^ay ^P otasuo^ jap oioi¡q (86)
•OtBqBll 3193 ap
;ainm| soj apa^xa sanSnuod o^jijjuoo jap nopnjos bj A opox^ {ap oipmsa j^. (¿5)
:ajopuapip BiauaSa^ bj ^p uopnj
-osai BjjanbB oijg b ooiunmoo aj oapiAaiuoj^ ap opjiqB^ p g ^^
(WX) •
•najo smj^niu sns ap auvd oun ap opifij^ng uoo uno otuatqof) ajsa atutn
•svq opinSasiioo nt¡ oj ou ajuasajd ja vjsoy a-b odtuait unpuvwap 'uoioisodo
n 'vpnp 'pnjjnjifip ap jaamf apand anb sojund soi/^mu soj ap uon-jdxa dj
aruiDpvjuaiunoop u^Arutsut anb najnj jas sauo^ooiunuwo snjsa uaiqwoj opuatq
•ap X 'vddojn^ nyvd^^ v\ ap soj souvuuay sns jod sojqanj sojsa ap sajón
•vds^ soj ap vuiajsjg jap sauotauatm a soidiomud soj pjvaijdxa anb o^saifiu
-mu ja Duadsj ap sauoj so;p uionpuo^ ap ap vq a-b ojaSng jap oiqtua \apn
opuFjBjj Bqujsa ^S anbjod Buedsg; b soidijo Jijira^j Bipod ou anb Jiaop
b O}itui[ ^s Á ojuanui^ajjo ^ap opB.iajua jod oip as sajiy souong

P! 'PI (96)
"P! 'P/ (S6)
P! 'PI (6)
-einuy jg •zijea OAanu un bijbiuoj '^J8t ^p sozuaiinoD A ^X8T aP 8BJP
soraiíjn soj ug; 'asaBa^uBjdaj b bjj^ajoa utib jBna jap oSanj
-J33JBUiapB}J OpBJBJJ^ J3 UOO UOI^llfOS BUTI B 38JBS3JJ BJSBq OfltUa
jod Buapuaixa as bjbj^ bj ap ojjj ja ua sar^^njjod ojoijjnoa
(96) 'uV}ouojjoduii
apuoiS uof ap sopoj njnd sa upiootuasuoo vAno 'sasAoj sojjanbo ajjua pojsvjw
ouanq A vtuouijov zod vj o ojqvjvd mm ua A 'sanSmjoj o-qoff ja xd oooda
oj^anbo ua snuoaif sauuiajos sauoisafojd soj o 'svsanSnjjoj sodojt svj ap
vpojjua vj ap opojojoap ojatqo jo soSojvuo souiuuaj soj o uouio A —oznog
v svpootunutoo sauoioonj%sui s^— uanbifipow as jopuout ap popuoq r&gt;jn
ajuaSa^j adiouu^ ja anb BqBjioijos jtnpuoo jy
-ítojoadsv aisa ofvq ajuaiuojnd ajitu soj aSixa sanSnt
•jo¿ o-qof) jap ouistui saj^jm ja A ootjijod vuo^ oj anb A 'souojaqog uos ou
sou-qof) sotsa anb atuasajd opruaj asjaqov aoajod ou ojad s-jAy -sg ap jap
sojjo ua oajytaajuof\¡ ap o-qo^ jap sosn^ souaio ua apuadap oznog ap oSaiQ
•q jojauaf) jv opiuaSns va^as anb sauoiouaiald souva soj ap oioafa /^
uppBAjasqo BUiíjjn Bnn ug

(66) V3/Í P
sauoiouaiaid sttj ap otiijoo svtu ja ajuaSo uas o ja^ojd souatuui uoo uaiquioi
oosaufo aui osvo oA. n o ua 'umovijtouooají visní A "majdwoo vun ap "^\ o
uajsiso a-b soasap sojaouis soj 'uoionfj vj n uatipaiott a-b soiuautnoop ap
jopvjjod ja jas uoo autjojuoif ojsn^ ís j-d -g-^ ap mot^ou ua oSuod a'b ojn
•BiuoSi^^[ bjbSbj^ b[ na SBip aoop b zaip ap ouuujai [a na oapiAaj
ap Bjjp^s anb eaiiy souang ap ouiaiqo-^) [B ostab ¿ Bjp ^g
(86) 'ojuaiwijdiuno A mouaSijajut ns vund "^"^ o
oojunutoo '}fys P iiapjo aQ -Djjvzicivjosa ap vjvjí uamb ndojn^ ap ouvup
ja ttjjuoo uoiov/^^ vj vpvyadwa njsa anb ua vsnv^ vjsnt vj ap otoifauaq ua
smoumsunojto sajqoioaudo A 'ojaz ns ap aiauiojd as anb Dtojuaa vj uoo 'uojaif
•uoo aj a^ anb soSjooua soj ua soiomjas sns jtmui%uoo v pnpaaajq ajqisod
vj uoo vjnsutuaj visa v "g^ vAni^saj as 'svuisttíi soj ap jnjauaf) uondu^y
jnjquiou optíijas m¡ as uatnb r&gt; japoSty^, jvdsoff Q oduiD^ ap jO3Suv¡\r jo
'auajiqo anb v%oj¿ vj ap oiy jap sdiowhojj svsa ap opuvui ja '^A opuvS
•aj%ua 'anb 7/^ opuoujaj -q J'S'Af •^}^ /p ajqiuou joaj ja ua orjansaj a^
sojuaiuiioouoo A 'popmijoo ap sajDjauaQ uonsaoau as ojuo^ anb ua sdiouvj
•sunojio sajonjoo soj ua popijpn joAvui vj uoo a%uaumun%jodo sojjvajduia ap
ut( v A m^-/l ap vuosjad vj uopuatuiooaj anb saJO^tjiut sapnjjia A sopuajd
souonui soj ap soipv¡ a vuods^ ap mouaSan ap otasuoj ;a ouoa¡spvgn
rsouinuaj s^ju^inSis ^o\ na Bpiq
-aonoa 'Bjjan-^ bj ap oija^sraip^ pp napjQ ^Ba^; Btm opiqioaj jqBq
anb ooi^qnd oziq Á^in^ p 'ajqmaiAon ap SBtp soaoiuijd soj; n^
'(¿6) BznoS aP sBzianj sbj no^ —napg na ouioa— eanboqo
soj uojBapnuam BqajBín ns na íjnXy ja Biosq n^pBuijSajad Bsonad A
bSjbj ns nojBiaiui 'opBjBJ^ jap uoiaBOijijBj bj Bpioouoo 'sajBjuaxjo
'Píun JBiuauo ojqand ja ¡Bzjanj BAann Bun opsa^^ BiqBq oidij

*8OpBnj SOABJOS3
soj ap
bj uaiquiB} onio^ 'sajty souang u&amp; sosaad sasanánjjod
soj b sauaiq ap uoionjps^j A peiJ^qij bj Jip^d oapiAaiuoj^
ap oujatqo^) jap ojquiou na Bjjauiojd ojund ojjBna ja ajqos j^
(S6) 'sajjod svquiv xd
Doojdpaj A 'vsoi2ijaJ 'jonjund vas umonoaxa vj anb ojjosaoau sa ojia ojod
o jad sopmajatm sopuajoj sop soj vd vsoCviuaa A jpn Anuí púas oiund ajsa
ajqos sajuajsixa s'uoioojndpsa soj ap jajf uoyjoajasqo vj anb ua auamuo^y
saiuaistxa oA saumouanuoo o
sopvjojt soj anb nzjanf vj A poptuuiajos oj jauat uapand ojoyo v%vj% as anb
ap soujaijoqns sapnptuomo soj rd —'sojauoisijd X 'soSnfojd 'sajojjasap v
ajaifaj as— sojund sojjo A aisa ajqos oyoat¡ upiouaauoo p otood S
anb Bjoap o^goaa^ ojnopjB jb Biaadsaj anb oj ug
(P6) 'sopioouooaj sajuuij soj A 'saiuajsixa sopvj
•vj% soj urinas asaioauajjad aj ou anb soijottjjai o oijojijjat unSjo ap uotsas
•od vj sojoafa sns ua Jionpojd asaipnd npuotuap ns v%sa y uorsaooo vj anb
jojazai ojvd sanSnjjoj 0-qoQ jap mottsní rrjap opoijoxa opotsvuiap upiuido^
anb jouBdsg oj^siuij^[ ja ajnauíjiíns BqBajBraaj ojoaja jy
mttouojaqog jv ajuatuva
•tsnjoxa aoauaiJad anb A 'auap ou a-b popijoino oun oapiaaiuoj^ ap o-qo^)
¡a ua auodns as ojja vjod anb sow ojuoj vasap as anb aisnto jap ajjod jas
aqap tu apand ou A ojatqo opotto ja uoo jan anb auap opou • • • ojnoiuv
ja sand ísy -o-dutvo ns A popni^) vjjanbo aj^ua soopijod sauoiuido ap oiouaj
•aftp oj jod opoqjnj popijjnbuojj vj jaoajqofsaj v A oapinajvoffl o jajjooos o
aiuawootun uojojjua a-^a}j adiouuj j-g jap vjqojvd joa}¡ oj opouaduia Dj
as anb ua sauuiajos sviu sauoisafojd sd^ ti-^as svsanSnuoj svdoii so^[n
:ofnjj bsb^) BinSjB sop ojamnn opB^jBdB ja

�"doy a VE. por ahora esta noticia para su respectibo cumplim.to, y sucesivam.te se la daré del día que dicho Genr.l—Vigodet— haya de personarse
del mando". (101)
Inmediatamente acusó recibo el Ayuntamiento quedando a la es
pera de órdenes. (102)
Como para el 15 de noviembre había dispuesto Elío hacer entrega
del mando de Capitán General en la persona de Vigodet solicitó al
Gobernador convocase
"Al Exmo. Cabildo, que con el Escribano de Gobierno autorice esta
ceremonia, que deberá ser en su habitación, por ser la mas desembarazada,
donde dispondrá VJS. lo necesario al efecto. Todo lo qual aviso a V.S. para
que sino tiene algún inconveniente, que yo no pueda preveer; tenga su
debido cumplimiento. .
Pero habiendo insinuado a SE. —decía Vigodet al Ayuntamiento— que
se defiriese este acto hasta el día lunes 18, ha convenido en que a las diez
de la mañana del referido dia se execute. Espero que V.E. se hallará en
dicha hora en este fuerte del modo que le previene el Sor. Virrey en el
oficio que antecede". (103)
Vigodet, el mismo día en que asumía el mando de Capitán Ge
neral, proclamaba a los montevideanos y a los habitantes de la cam
paña, comunicándoles su nuevo cargo.
A los primeros les prometía:
"La prosperidad general, y el facilitar los medios de que los ramos de
la administración publica sean en provecho de todos los ciudadanos, lla
marán particularmente mi atención; sin que omita sacrificio alguno para
procuraros los medios de conservar la paz, la tranquilidad, y el orden.
Las Cortes Generales y extraordinarias de la Nación ansiosas del
engrandecimiento de la Patria proporcionan a los americanos iguales
ventajas que a los europeos; todos somos españoles, una misma familia, te
nemos igual derecho y disfrutaremos de los mismos bienes. Observaré invio• lablemente la rectitud y la justicia.... Todos los ciudadanos me encontrarán
decidido a favorecerlos, así como justo juez para castigar los espíritus de
partido, que solo sirven para arrebatar la felicidad: tengo confianza no me
'• veré precisado a descargar el brazo de la venganza justa contra ninguno
de vosotros". (104)

y luego:
"Sus desvelos incesantes, para que prosperéis disfrutando de todos los
bienes, que nos grangean nuestros hermanos de Europa á costa de su sangre,
exige vuestra gratitud, y os obliga á prestar un reconocimiento publico a
los beneficios que os dispensen, y a las gracias que os prodiguen.
Una guerra devastadora ha asolado el hermano país en que habitáis,
ha terminado ya debe reinar una paz inalterable que os facilite recuperar
los bienes perdidos".
Por lo que señalaba que:
"Soi protector decidido de los buenos, y tomo un interés particular en
Espero lograr la satisfacción de que todos, sin excepción, cumpliréis
exactamente como buenos vasallos del Rey, sin que cometan delitos en
vuestro suelo que me precisa castigarlos. Vivid tranquilos —concluía— y
confiad en que premiraré a los virtuosos así como castigaré, sin remisión,
a los delinquentes". (105)
Días antes de alejarse definitivamente de Montevideo y pronto
ya para partir hacia España el Virrey Feo. Xavier Elío, se dirigió
por última vez a los habitantes de la Plaza que lo habían acompañado
en el duro período del asedio, con breves y escuetas palabras:
"AMADOS MONTEVIDEANOS —les decía— segunda vez me llama el
gobierno de España, y yo vuelvo a su llamada: allí como aquí no me olvi
daré de vosotros, y en medio de mis tareas militares, que serán regular
mente las que me ocupen, velaré, influiré y seré vuestro mas celoso agente.
Os haré justicia en España y os procuraré vuestra general felicidad, mis
obras acreditaran esta verdad". (106)

DOCUMENTOS DE PRUEBA
[J. — Proclama del Virrey Elío a los Españoles Americanos de Montevideo],
118 de enero de 1811].

PROCLAMA DEL EXCELENTÍSIMO SEÑOR VIRREY DE LAS PROVINCIAS
• Y a los habitantes de la campaña:

DEL RIO DE LA PLATA ALOS FIELES ESPAÑOLES AMERICANOS DE

MONTEVIDEO
"Pertenecéis a la Gran Nación española, sois vasallos de nuestro cautivo
Monarca el Sr. FERNANDO Vil y estáis baxo la tutela del Supremo Go
bierno que en nombre de nuestro adorado rey, rixe la Monarquía de ambos
mundos".
(101)Oficio de Elío al Cabildo de Montevideo. Montevideo, 8 de Noviembre de 1811.
Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo.
Libro 570, pág. 72.
(102)Oficio del Cabildo de Montevideo a Elío. Sala Capitular, 8 de Noviembre de
1811. Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Adminis
trativo, Libro 569, fol. 69.
(103)Oficio de Vigodet al Cabildo de Montevideo. Montevideo, 16 de Noviembre
de 1811. Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo,
Libro 568, fol. 70.
(104)Vigodet, Proclama a Montevideanos. Montevideo, 19 de Noviembre de 1811.
Gazeta de Montevideo n. 3 del 19 de Noviembre de 1811, en Biblioteca Nacional, Montevideo.
— 278 —

Amados Españoles de Montevideo
¡ Como podré pintaros las emociones de mi corazón, al bolber a veros tan fieles,
tan constantes, y balientes, como os dejé! Yo estaba muy seguro de vuestros senti
mientos, así como de todo lo que ha sucedido, después de mi ausencia, y el Go
bierno de España es buen testigo de esta verdad; el me ha encargado del grave
peso del mando de estas Provincias, y a pesar del terrible aspecto, que manifiesta
el Estado de ellas, yo confio, que con vuestro auxilio, y el de tantos buenos Espa(105)Vigodet, Proclama a Habitantes de la Banda Oriental. Montevideo, 18 de No
viembre de 1811. Gazeta de Montevideo n. 3 del 19 de Noviembre de 1811, en Biblioteca
Nacional, Montevideo.
(106)Elío, Proclama a "Amados Montevideanos". Montevideo, 11 de Noviembre de 1811.
Gazeta de Montevideo del 11 de Noviembre de 1811. Biblioteca Nacional, Montevideo.
— 279 —

�•oapiAaiaop^[
"1181 8P ^-iqniaiA

opB^^ Baa^oijqT^g *XX8T ap ajqmaiAO^ ap XX x^P oapiAaiuo^^ ap
ap n 'oapiAaiuof^ • ^souoaptaatuof^ sopmuyn o ouivpojj '01/3 (901)

P ajqraaiA
j 0-n oapiA3iuo^^[ ap siazs^
ap ^\
tg na 'IX8X ap
^ (SOI)
ap sa^uo^jqoj^ o diud^doj^ 'j
npuvfj
81 ^oapiA3iuo^
*M
-Bdsjj sonanq sojubi ap [3 í 'oijixnB OJisanA uo3 anb 'oijuoa oX 'scjja ap opB^s^ ja
Ejsaijiucin anb 'ojjadsn apqi.ua] jap jssad b a 'sbi^uiaojj sb]83 ap opuein jap osad
3abj3 jap opc^JEDua Bq ara ^3 ípspjaA. BW3 ap oSijsaj uanq sa egedsg ap oiuaiq
-0^ ^ i. 'EiDuasnB itu ap sandsap 'opipaans Eq anb o\ opoj ap ouioa isb 'souiaiui
-ijuas sojjsanA ap ojnS^s Anuí eqejsa o^ ¡atap so omoa 'saiuaijBq í 'sa^uEjsuoa ubi
'saptj ubi SOJ3A e Jsq^oq \e 'uozoaoa iui ap sauopouia sbj sojcjuid ajpod oiuo^!
oap¡Aaiuo^\¡ ap

sopsmy

oaaiAaxNO^
aa soNVDiaa^tv saiowvasa saiau soiv vivid vi aa oih iaa
svi aa AaaaiA aotiías o^isiiMaia^xa iaa v^vi^oHd

^o\

— 2LZ —
na *XI8T ^P ajqmaiAO^ ap ^x I9P o'a 0^PIAaiaop^ ap
•[181 3P jquiaiAOfj ap gx "oapiAa^uoj^ •rouDspioajuo^^ o uuidjjojj 'japogif
"0¿ "1} '89S
pY {BJana^ OAiq^ay -oapiAainoj^ 'nop^i^ bj ap jBjaua^ OAii|.)jy "XI8X
ap 9x 'oapiAa^uoj^ 'o^pia^uo^^ ap opjiqo^ jo japo^iyf ap oj^tfQ (01)
'69 'Io} '69S 0J&lt;(n 'OA
•^iuiuipv IBj^na^ OAiq.uy -oapiAataop^ 'aopBf^ bj ap [Bjaus^ OAiqojy na jopBJJog
ap ajqmaiAO^^ ap ^ ^jB|niidB^ B[Bg 'oi^^^ d oapmajuo^^ ^p op^qB^) \^p ot^ifQ (^ox)
•z¿ -^?d 'o¿s oj
*OAiiBJ^sinnnpy |Bjaaa^ OAn¡3^y *oapiA3ino^[ ^aopB{^ 9\ ap |Biana^) OAiq^jy na JopBJ
•H8I ap ajqmaiAoj^ ap 8 'oap¡Aajuoj^ -oaptaatuo^^ ap opjiqn^ jd 01/^ ap optfQ (101)
•usopunut
soqiuo ap mnbjouofl o; ax-ii 'X.au opouopn ojjsanu ap ajqutou ua anb oujaiq
•of) ouiajdng \ap v\a%n% d¡¡ oxnq sivjsa X n^ OQMVMUSá 'JS I9
oaitnno outsanu ap soj/usoa stos 'Djouodsa umoof^ uvj^ vj v staoaua%^a¿n
:BUBduiB3

ap

(tOl) \,sojzosoa ap
ounSuiu Diiuos vjsnt vzuvSuan dj ap ozoiq ja jogjoosap o opostoaid ajan
aut ou ozumjuoy oíluaj :pi)pioija( dj ivy&gt;qai.m vuod uaaits ojos anb 'opi^jod
ap snjiuidsa soj jdSijsdj viod zant ojsnl ouioo no 'sojiaoaioavf v opippap
upjojjuooua atu souvpvpm^ soj sopoj;m^iisnt oj X pnjiioau oj atuauiajqvj
•oinui auoajasqQ 'sattaiq sowsiw soj ap soutauujnjfsip X o^^axap jvnSt souiau
•a% 'mjtuiof Duistui vun 'sajouvdsa souios sopot isoadouna soj o anb svfojuaa
sajvnüi souD^iuauiv soj v uouoio^odo^d muwj vj ap otuatuiiaapuvjüua
jap sosotsuD upior^^ oj ap smjmuipxooitxa X sajDjauaf) sauoj svq

-trrsr ? o*^* 9p sn
p souooijatay

aa
(901) \&lt;PüPjaíl "isa uojottpajOD SDjqo
^^tu 'pvpiotjaf jDJou^S vjjsanti axoitaoid so í ounds^ ua vi^psnf ajvq sq
•aiwíln OSOJ33 svtu ojjsana ajas X ajinjfm 'aju^a 'uadn^o atu anb svj ajuatu
•ityfn^aJi unías anb 'S3jnjnu sva-im siui ap otpaw ua X 'soujosoa ap axop
•lujo aui ou mbo owoo t\pt :vpmuv^j ns o otijana oí X 'ounds^ ap oujaiqoS
{a ma^ aut 'xaa vpungás —opap sa/— SOMVaaiASIMOW SOdVNV,,

p

oi^uip 98 'oi^3
ojuoad A

Á saAGjq noo 'oipaa^ pp opouod ojnp p a^
o\ anb bzb^j v\ ^p sajueiiqeq 9o¡ v za Binijfn Jod
'oo^ XajJi^ p Bucdsg Bio^q Ji|JBd BJBd B./C
ap oinauíBAijiuijap asjefa^ ap sajuB sbjq

'uomtuai uts 'auvgijsoo ouioo ;sd sosonjjta so; d ajouiuiaid anb ua pmfuoo
í —mnpuoo— sojtnbuDJt piíii/) 'sojjv^iisvo vstoaid ata anb ojans oujsana
ua soji¡ap ui&gt;%auu&gt;3 anb uts '^ay ^p sojjnsva souanq ouioo aruauiviooxB
stajjiduino 'umodaoxa uis 'sopoj anb ap upioonfsijns r&gt;\ joj^oj ojads^
svtjnuvf X sopuai^mf sns u^iadsojd anb
ua jopiítuod saiatut un outoj Jí 'souanq soj ap optpioap uoioajoid jogtt
:anb cqB^uas anb o^ joj
•tísoptpjad sauaiq soj
jviadnoad aitftODf so anb ajqo^a^jouj xod vun jvutai aqap vÁ opoutuuai m¡
'statiqvif anb ua swd ouvwuatf ja opo^oso ou v^opojsvaap vjjanS u/]
•uanürpojd so anb smoojS so; o f. 'uasuadsip so anb soiaifauaq so;
d osjjqnd otuaiuiioouo^au un ^msajd v vSijqo so i 'pnji)Hj^ vjjsana aStxa
'aiSuos ns ap d%soo o vdom^ ap sououuav soijsanu uvaSuvjü sou anb 'sauaiq
soi sopo} ap opuvjrufsip stauadsoud anb ojvd 'sa%unsaovi sojaasap sngn

•iiapuo ja X 'pvpijmbuvjj vj 'zod vj uvajasuoo ap so^paui soj sojoumojd
ojDd ounüjü opi/ijjws vjiuio anb uis iuopuajv iiu ajuautjvjnytuod uvuoiu
-b^; 'souopopmo soj sopo} ap otpaaoid ua uvas vojjqnd upj^vu^iuiwpo vj
ap souivj soj anb ap sorpaiu soj jvjjjpvf ja X 'jvAauaS pvpti^dsoid vjn
:Bijoiuojd saj sojaiuiid so[ y
oAann ns sajopuBaummoo
ap s^juBjiqBq eo\ b á soueapiAajuoin soj b BqBinBpojd
-TUB3
UBjidB^) ap opuBín p bjukisb anb ua Bjp omsiui p
(01) 'uapaoa}uv anb opifo
ja ua Xajjtyi ^og ja auaiaajd aj anb opoui jap ajianf ajsa ua vuo^ mpip
ua vjojjmj as -^-^j anb oiads^ -ajn^axa as vip opiuafau jap vuvudui vj ap
zajp svj v anb ua opiuaauoo vy 'gf saunj mp ja B}snu ojov a}sa asaiuifap as
anb —o%ua\um}unXy jv }apo9%^ moap— 'g^ v opvnuisut opuaiqtnf
•oiuaiuiijdwno opiqap
ns vSua} iiaaaaid vpand ou oX anb '9}uaiuaauooui unüjo auan outs anb
vjmd ^g-y^ o osiíib jvnb oj opo^ 'O}oa¡a jv ounsaoau oj -g-^ pjpuodsip apuop
'vpozvjvquiasap smu vj jas jod 'uppv}iqm{ ns ua jas viaqap anb 'muouiajao
visa aMjoinu oujaiqof) ap ouoquos^ ja UO3 anb 'ojrjiqvj •ouix^g jyn
98B3OAUO0
ap Buosjad bj aa pjaaa^) UBjidB^^ ap opuBm pp
ojpTyos
oisandsip Biq^q ajquiaiAOU ap 5^ I3 BJBd omo^)
jooBq
(201) 'saaapjo ap Bjad
-sa B[ b opuBpanb o^uatniBjnn^y p oqioaa osn^B
(I0T) \fiputnu jap
asjvuosjad ap vXmj —lapoüi \—j-jv^f) ouyip anb mp jap ajvp vj as avuiva^s
•aons X 'oriutjdtuno oqtj^adsau ns vjvd vtouou V}sa vjovv íod "g"/^ v Xopn

�ñoles que contienen, se vea en breve restablecida la paz, concordia, y orden, de
que tanto tiempo hace carecen: pero para conseguirla, establezcámosla primero
entre nosotros mismos, acábense las personalidades, no se oigan los chismes, y las
delaciones, por solo aparentes indicios, todo el que delinca, todo el que atente
de palabra, u obra contra la verdadera causa de España, será castigado pronto;
pero lo será depues de ser oido.
Montevideanos amados, Españoles de esta America, ¿conocéis mi carácter?
pues sabed que vuestro amor, que lo aprecio en mucho, y mi misma sangre la
perderé antes de cometer una injusticia: por dicha el Gobierno de nuestra heroica
Nación está caracterizado con esta virtud; pero si por desgracia la ira del Cielo
no aplacada, quisiese aun castigarnos con otro que exijiese esclavos, jamas, en mi
vida seria yo instrumento suyo. /
Mirad, que la desunión es el arma mas fuerte, que esgrimen vuestros enemigos;
en la revolución de la Francia, esa obra monstruosa de las pasiones humanas, que ha
desvaratado la Europa, y aun las Americas, corrieron arroyos de sangre de inocentes,
y a un en la Heroica, y justa de España entre algunas, han perecido también victi
mas de estas, sacrificadas al furor de un Pueblo entusiasmado por una buena causa;
pero sin freno, ni sugecion ¿Qual es el hombre recto, y justo, que pueda estar
seguro con su vida, y tranquilo con su virtud, si por solo hablillas, o delaciones,
las mas de las veces hijas de agravios personales, se procede a execuciones? tal
conducta conduce irremisiblemente al Pueblo, a ser dominado por el mas tirano,
ahí tenéis a Napoleón ¡horrible exemplo! huyamos pues de tales horrores. Monte
video ha seguido bajo mi auspicio la senda de la moderación, y con ella ha hecho
frente a los malos; sin derramar una sola gota de sangre, se ha hecho el dechado
de la fidelidad, y asombro de España; pues del mismo modo sofocará siempre la
maldad: la humanidad asi lo exije, la religión asi lo manda ¿tenéis confianza en
mi rectitud? no lo puedo dudar ¿dudáis que me falte valor para defender la buena
causa, hasta el ultimo extremo? no lo creo; pues yo confio también en vuestra
virtud; así tranquilizaos, y dejad al tiempo, que descubra el efecto de mis provi
dencias, en las que vuestra felicidad, es mas que la mia, la que interesa.
Montevideo, 18 de enero de 1811. — Elío.
[Impreso en: Archivo y Biblioteca "Pablo Blanco Acevedo". Montevideo. - B.
6-30]

[2. — Oficio de J. Acevedo y Solazar a la Junta de Buenos Aires, comunicando
que ha sido comisionado por el Virrey para entregarle varios pliegos de im
portancia y conferenciar].
[20 de enero de 1811].
Exmo. Señor
Hallándome en Montevideo de paso para ir á servir la plaza de Oidor de la
Real Audiencia de Chile, que S.M. se dignó conferirme, he aceptado con el mayor
gusto la comisión que ha tenido á bien confiarme el nuevo Virrey D.n Xavier de
Elio p.a entregar á VE. varios pliegos de importancia y conferenciar verbalmente
sobre los medios de restituir la tranquilidad á estas provincias.
Como verdadero Español, como Ministro del Rey, y como natural de America
tendré particular satisfacción en contribuir por mi parte al logro de objeto tan
importante, y así espero se servirá V.E. concederme la necesaria licencia para bajar
á tierra á cumplir con mi comisión, ó resolver aquello que sea de su superior agrado,
teniendo V.E. la bondad de comunicarme su resolución á la mayor brevedad para
mi gobierno.
Dios guarde á VE muchos años. A bordo del Lugre de S.M. S.n Carlos y
Enero 20 de 1811. Exmo. Señor José Acevedo y Salazar.
Exma. Junta del Gobierno de Buenos Ayres.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional.
Banda Oriental 1810-1814 - X, 1, 5, 10].

— 280 —

13. — Oficio de la Junta de Buenos Aires a J. Acevedo y Salazar contestando
oficio del día].
[20 de enero de 1811].
La Junta ha recivido el oficio de VS. en que solicita bajar a tierra con el
objeto de entregar los pliegos de S.r D.n Fran-co Xavier de Elío, y conferenciar, vervalmente sobre los medios de restituir la Tranquilidad á estas Provincias; y avisa
á VS. en contextacion, que para determinar relativamenteála discucion que VS.
propone, nesesita imponerse délos pliegos indicados.
Dios guarda á V.S. muchos años. Bue.s Ayr.s a enero 20 de 1811.
Cornelio de Saavedra - Miguel de Azcuenaga • Domingo Matheu - Juan José Paso •
Dr. Gregorio Funes - Juan Fran.co Tarragona - Dr. José García de Cossio Dr. Feo. de Gurruchaga - Dr. Manuel Fr.do Molina - Mons. Sgo. Molina •
Juan Ig.o de Gorriti - Don José Julián Pérez.
Sr. Dn. José Acevedo y Salazar.
[Archivo Gral. de la Nación, Montevideo. — Donación Acevedo. Caja 2 Cpta. 1].

[4. — Oficio de J. Acevedo y Salazar a la Junta de Buenos Aires notificando la re
misión, por medio de R. Balcarcel, de pliegos del Virrey].
[21 de enero de 1811].
Exmo. S.or
Recibo el oficio de VE. fecha de ayer, en su contestación remito por mano del
Sargento mayor de esa Plaza D. Ramón Balcarcel los Pliegos que me entregó para
VE. el Virrey D. Javier De Elio, y quedo esperando su superior resolución sobre
mi baxada á tierra para cumplir con el otro objeto de mi comicion. Dios guarde
á VE. ms. as. Abordo del Lugre de S.M. S.n Carlos en Balizas á 21 de Enero
de 1811.
Exmo. Señor José Acevedo. Exma. Junta Provicional Gubernt.a de Buen.s Ayres.
A este oficio no recibí contestación por escrito, sino q.e el Mayor de la Plaza
me trajo orden verbal p.a bajar á tierra, como en efecto lo executé al momento.
[Copia en Archivo General de la Nación, Montevideo. — Donación Acevedo.
Caja 2.
M/o. en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Na
cional "Banda Oriental 1810-1814". X - I - 5 • 10].

[5. — Oficio de J. Acevedo y Salazar al Virrey comunicando el resultado de su
comisión en la Capital].
[26 de enero de 1811].
Exmo. Señor.
En cumplimiento de la comisión que se sirvió VE. confiarme, (me embarqué)
p.a pasar á la capital B.s A.s, ([me embarqué]) el 17 del presente á bordo del
lugre de SM. S.n Carlos, y habiendo llegado el 20 al surgidero de Balisas, después
de varias contestaciones que tuve con aq.l Govierno, desembarqué el 21, y fui admi
tido á una audiencia secreta de la Junta Provisional Gubernativa de aquella Ciudad.
En ella expuse los objetos de mi viage y las intenciones de VE. Reduje toda
la discusión á tres puntos principales, la jura de las Cortes generales de la Monar
quía, el reconocim.to de la autoridad de VE. y la apertura del commercio y comu
nicación entre Mont.o y B.s A.s Manifesté con toda energía de que soy capaz la
necesidad de tomar estas medidas y la grande utilidad de que su adimision resul— 281 —

�opunjsaiuoo jbzbjds X opaaaoy •[ o sadty souang ap vjun[ dj ap opifQ

— 08^ —
•jnsaJ uoisiraipB ns anb ap pspijijn apuBj8 bj SEpipaiu sbjsb jbuioj ap pBpisaaau
Bj zBdsa ^os anb ap Bi8J3ua cpoj uoj sisajiucj^ s-y s-g A o-juo(\¡ aj^ua uopEJiu
•nnioD A opjauíuio^ pp cini-iadE bj í -g^ ap pcpuoine bj ap oruipouoDaj ja 'Binb
-jbuoj^[ bj ap sa[i:J3uaá sajjo^ sbj ap Bjnf bj 'sajBdpuud sojund 63jj b uoisipsjp bj
Bpoj afnpay -g^ ap sauopuajuí sbj A s8bia ira sp soiafqo soj asndxa bjjb ug
•pBpni^ BjjanbB ap BAiiEUJaqn^ jbuoisiaojj Bjunf bj ap Bjaj^as BpuaipnB Bun b op^
-iiupB inj A 'xz ja anbJBquiseap 'ouJaiAo^ j-bs uoj 3An] anb sauopBjsajuo^ sbijba ^p
sandsap 'SBSijBg ap OJ3p;8jns jb qz ja ope8ajj opuaiqn^ A 'sojje^ u-g -j^[g ap 3j8nj
jap opjoq b aiuasaid jap ¿x ja ([anbjBqraa ara)) 's-y s-g jBitd^a bj b JESBd B-d
(anbJBquia ara) 'amJBijuoa -g^ oiajis as anb uoisirao^ bj ap oiuaimijdran^ ug
•jouag -omxg
•[1181 aP Jaua aP 9Z]
ns ap opvijma^ \a opuooiunuioo

ouiaiqof) -sajiy souang

DJ 113 UOlStUtOO
jo uozBjvg Á opaaaay •[ ap opifQ — -j

"[01 " S - I • X •lltI8fOI8I T)^MO EPUBa,, IBU0P
^bj ap jBaauaj) OAiij.uy ua -o/j^
'Z B.tBO

•opaAaDy uopBOOQ — •oapiAajuoj^ 'uoisej^ bj ap jBiauaf) OAiqsjy ua
•o^uaraora jb amaaxa oj opaja ua oiuod 'Bjjap b jBfBq B-d jsqjaA uapjo ofBjj ara
bzbj^ bj ap joábj^[ ja a-b ouis 'o^u^sa jod uoiJin^aiuoo iqi.iaj ou opi^o ajsa y
•sajXy s-uang ap B-juaaqng jBuopiAOJ^ Biunf -Biuxa -opaAajy asof Jouag -orax^
"1181 ^p
ojang ap \z ? SBzijsg ua soja^^ u-g -j^-g ap aignq jap opjoqy -se -sra g^ e
apjBna soiq uopiuiOD iui ap ojafqo o^io ja uoj jijdmnj E^Bd BJJap b spEXBq ira
ajqos uopnjosaj jou^dns ns opuciadsa opanb A 'oijg bq jaiABf -g ^8-"!A Ia '3A
BJBd oSaJiua ara anb so^aij^ soj [ajJBjjn^ uoiucy -g bzbjj Esa ap jo^era S
jap oueui jod oiiraaj uoijcjsa^uoj ns ua uaÁB ap Bq^aj -g^ ap opijo ja oqpay
jo-g -oraxg
•[1181

3P

[jap so^aíjd ap 'jaojD^jog -y ap oipatu jod 'uoisitu
•ai D| optiD^/ijou saity souang ap vjun[ xq o jdzb^ds i opaaa^y •[ ap opt¡Q — -p]

•[I -Bid3 z B{B3 -opaAaay uopsuog — -oapiAaiuoj\[ 'uopBf^ bj ap -jBZBjBg A opaAaay asof -ug -jg
•zajaj UBijnf asof uog - n^jo^ ap o-8j UBnf
-buijoj^[ -o8g -suo^í - Buijoj^^ op-j_j januB^\[ -ag - B^BijDnjjn^ ap -oo^ -jg
-oisso^ ap Epas^ asof -jg - buoSb^jbx oí-uejj UBnf • saun^ ouoSaj^) -jg
• O8EJ asof uenf - naqjBj\[ oSuiraog - ESimariJzy ap jan8i{\[ - EjpaABBg ap
"TI8I 8P 0Z 0J3ua B

soig

s-ang -soub soqmuí

-sopBaipui soSaijd sojap asjauodrai Eiisasau 'auodoid
•gA^ anb uopn^sip BjBaiuaraBApBjaj jEuiiujaiap BJBd anb 'uo;ji;jxaiuoj ua -g^ b
bsiab A ísBpuiAoa^ sBjsa b pBpijinbuBj^ bj Jimiisai ap eoipaui soj ajqos ajuarajBA
-J3A 'JBpuajajuoa A 'otjg ap jbjabx oa-uBjg u-g j-g ap soSaijd soj Jü^aJiua ap oiafqo
ja uoa EJjaij b jBfBq B^pijos anb ua -\ ap opijo [a opiApaa sq Biunf s^
•[1181 aP OMU3 3P 0Z]

•[oip jap 0131(0

'[Oí 'S 'I 'X " tI8I-0I8I
oujaiqo^) -sajiy souang 'Bupua^ay uopE^^ bj ap [Ejaua^ OAiqjjy]
y souang ap oujaiqog jap Biunf 'Braxg
A opaAaay asof Jouag -Qraxg -XX8I 9P 0Z
í 6OJJ83 u-g -p^[-g ap aj^nq jap opjoq y -aovas soqjnra g^ b apaBnS soig
•ouiaiqoS ira
pBp^Aajq JoXBra bj b uopnjosaj ns arajBaiunmoa ap pEpuoq bj -g-^ opuaiua)
S jojjsdns ns ap sas anb ojjanbB jaAjosaa o -uoi^iuioj ira uoa Jijduma b Bjjan b
JEtsq njEd Bpua^ij BuBsajau bj auuapajuoj -g-^^ bjiajbs as ojadsa isb a 'aiuBUodmi
ubi ojafqo ap oj8oj je ajJEd ira Jod Jinqu^uoa ua uopjEjsijss jBjna^jBd ajpuaj
Ejuauiy ap jBjniEU omoa A 'Xajj jap oj^biuij^ omoa 'jouBdsg ojapBpjaA 00103
-SBpuiAOJd sEjsa b pBpijinbuBj] bj Jinjpsaj ap soipara soj ajqos
atuarajBqjaA jBpuajajuo^ A EpuBiJoduii ap so8aijd souba 'g\ b JB^ajjua B-d oijg
ap -laiABx u-g Aajji ^ OAanu ja aiuJEijuoo uaiq b opiuaj Bq anb' uoisimoa bj o^sní
joaeui ja uoa opsidaJE aq 'auui.iajuoj ou8ip as *{\[-g anb 'ajiq3 ap Bpuaipny JBajj
ej ap jopio ap BZBjd bj jiAjas b ji BJEd osBd ap oapiAa^uoj^ ua amopuBjjB^
jouag -oraxg
•[1181 P ojava ap oz]
'[jmouajafuo3 mouojÁOd
-iui ap soíJ3i]d soijva ajjvSau^ua nuvd Xajjtyf ja jod opvuotsnuoj opis i/ anb
opuvjtunwoj 'sajty souang ap t&gt;jun[ oj v uozvjog X opaaaoy •[ ap ototfQ — -^]

•g - -oapiA3luo{^[ -^opaAa^y o^uBjg

Bsajoijqig A OAiqjjy :ua osajdraj]
•H3 — 'II8I 3P oaaua ap 81

[0-9
[

ui anb v\ 'eiui bj anb SBra sa 'psppija^ BjjsanA anb sbj ua 'sspuap
-lAOjd siui ap o^jaja ja Bjqn^sap anb 'oduiai] jb pcfap A 'soBzijinbuBJ) isb i pn^JiA
BJ^sanA ua uaiquiBi oijuoj oÁ sand íoajj oj ou ¿oraajjxa oraiijn ja E^sBq 'EsnBj
Buanq bj japua^ap Bisd jojba aijBj ara anb siEpnp^ JBpnp opand oj ou ¿pmipaJ ira
ua BzuBijuoa siauaj? Bpusui oj isb aoi8ijaj bj "afixa oj isb pBpiuBranq bj :pBpjBra
bj ajdraais bjbjo^os opora orasira jap sand tBUBdsg ap ojqmosB a 'pEpijapij ej ap
opEipap ja oipaq Bq as 'aaSuES ap bjo8 bjos Bun JimiEjjap uis isojcui soj b aiuajj
oipaq Bq Bjja uoa A 'uopEjapom bj ap Bpuas bj opidsnB ira ofsq opm8as Bq oaptA
-aiuoj\[ -saaojjoq sajB) ap sand souiEÁnq ¡ojdraaxa ajquaoq! uoa|odEj b siauaj iqB
'ouBjp seui ja jod opBuiraop Jas b 'ojqan^ jb amauíajqísiraajji ajnpuo^ spnpuoj
jb] ¿ssuopnjaxa b apa^oad as 'sajsuosjad soiaej8b ap sBCiq saaaA sbj ap seiu sbj
'sauopsjap o 'sEjjijqsq ojos jod ¡s 'pnjjiA ns uoa ojmbuBJi A 'BpiA ns uoa ojn^as
jE;sa Bpand anb 'oisnf A 'opaj ajqraoq ja sa jBn^)? uopaSns iu 'ouajj uis ojad
¡EsnBj Buanq Bun jod opBrasBisniua ojqan^ un ap Jojnj jb sEpEJijijass 'SEjsa ap seui
•ipiA uaiquiBj oppajad ucq 'sEun^jB aj]ua BUBdsg ap Bisnf A 'EJiojajj bj ua un b A
•sajuajou; ap ^jSubs ap soXojjb uojauaoj 'sEouauiy sbj unB A 'Bdojng bj opBiBJBAsap
Bq anb 'sEusranq sauoiSBd sbj ap Bsonjtsuoui Bjqo Esa 'BpuBjg bj ap uopnjoAaj bj ua
ísoSiuiaua soJisanA uara;j8sa anb 'ajjanj seiu biujb ja sa uoiunsap bj anb 'pBjij^
/ -oXns o)uaranj^sui oX Búas BpiA
ira ua 'seiueC 'eoABpsa asaihxa anb ojio uoa souje8u6BJ une asaisinb 'BpB^EjdB ou
I3!3 I3P KJ! "I BpBj8sap jod is ojad ípnjJiA Bisa uoa opcziJajJBjEj Bis^ uopEfj
Bjiojaij Bjjsanu ap oujaiqo^ ja Bqjip jod :BppsnCui Bun jaiauíoa ap sajuB ajapjad
bj aJÍJUBs Euisira ira A 'oq^nra ua opajds oj anb 'joiub ojjsanA anb paq^s sand
¿jajjEJBj ira siajouoj? 'Ejuauiy B^sa ap sajou^dsg 'sopEuis souBapuajuoj^
-opio jas ap sandap BJas oj oiad
íojuojd opB3i]SB3 BJas 'BUBdsg ap BsnBj Bjap^pjaA bj ejiuoj Bjqo n 'BjqBjBd ap
ajuajB anb ja opoj 'Bjuijap anb ja opoi 'sopipui saiuajBdB ojos jod 'sauopBjap
sbj A 'sauisup soj ub8io 38 ou 'sspBpijEuosaad sbj asuaqB3B 'somsim sojiosou ajjua
ojamiJd BjsoraB3zajqB)s3 'KjjinSasuoj BJBd ojad :ua^3JB3 aJEq oduiau 0}db] anb
ap 'uapjo a 'Eipjojuoj 'ZBd ej BppsjqBjssj aAa^q ua B3A as 'uauspuos anb sajou

�taría á estas provincias. Pero la Junta no quiso de modo alguno adherir á mis
ideas. Dijo q.e hasta la reunión del Congreso anunciado no podia tratarse el
reconocimiento de las Cortes, se resistió absolutamente á admitir á VE. como Virrey,
y aseguró no abriría la comunicación hasta tanto q.e en todas partes se obedeciese
(su) ([la]) autoridad ([de la Junta]). Fueron inútiles quantos esfuerzos hice
para hacer mudar de opinión á los individuos de la Junta, ([según tengo informado
á VE. verbalmente]) y al fin me retiré sin haber podido lograr se aprobase nada
de quanto deseaba.
Ya tengo informado á VE. verbalmente de todo lo que pasó en la sesión refe
rida, y ahora lo hago tan solo para hacerle presente, que aunque mi comisión fue
infructuosa no quedó por mi parte nada que practicar para proporcionar resultados
mas felices al justo obsequio de los derechos del Rey y felicidad de estos paises,
y que creo no haber desmerecido la confianza que debi á VE., ni la aprobación
de SM.
Dios gue. á VE. m.s a.s Montevideo 26 de Enero de 1811. Exmo. S.or J. A.
Exmo. S.or Virrey Dn Xavier de Elio.
[Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo. Donación Acevedo.
Caja 1].

16. '•— Oficio del Marqués de Casa Irujo al Virrey participándole que ha visto con
gusto los pasos de conciliación que ha dado].
122 de marzo de 18WÍ.
Exmo. Señor.
He visto con particular gusto los pasos de conciliación que VE. dio inmediatamen.te después de su arribo, en las cartas que dirigió á la Junta que se llama
gubernativa provisoria de Buenos Ayres, a la Aud.cia y al Cabildo de la misma
ciudad, y aunque tenía bastantes antecedentes p.a no sorprenderme de la injusta
repulsa que V.E. ha encontrado en todos estos cuerpos, no ha dejado de serme mui
sensible. Resta ahora el partido q.e combiene tomar. El conocimiento que tiene
V.E. así de las cosas como de las personas le sugerirán sin duda el más oportuno,
si como entiendo, ha determinado V.E. el restablecimiento de un bloqueo estricto
y general; esta resolución no dejará de producir buenos efectos pues al paso que
cortará los ingresos en la Aduana de Buenos Ayres, impedirá al mismo tiempo
puedan los reboltosos surtirse de armas, de que entiendo están bastante escasos.
No me persuado á que los ingleses vuelvan á solicitar, ni obtengan p.r amenazas
la ecepción que consiguieron antes, pues me hallo informado por un medio indi
recto pero creo seguro, que este Alm.te Británico Ducoursy, hablando de este
punto se había explicado en términos que no dexavan dudar no reeducciese en
V.E. la autoridad competente, p.a semejante resolución. Por otra parte se me pre
sentó hará unos 10. días un comandante ingles solicitando le diese yo pasaporte
p.a un Buque que pensava enviar a B.s Ayres. Le contexté con una negativa moti
vada, en ya fuerza no puedo menos de reconocer; pero me añadió los embarazos
en que se hallavá teniendo su Buque cargado, y habiendo declarado el Almirante
no poder ya proteger el comercio con Buenos Ayres, y que los que quisiesen aven
turarse deberían hacerlo de su cuenta y riesgo. Como estas circunstancs importantes
deben llegar á la noticia de V.E. se las comunico p.a q.e haga de ellas el uso
que crea combeniente. Dios gue. á V.E. m.s a.s Rio de Janeiro.
22 de Marzo de 1811.
Exmo. Señor Marques de Casa Irujo.
Exmo. S.or D.n Fran.co Xavier de Elio.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires.
Gobierno Nacional. "Banda Oriental 1811-1812". X - 1 • 5

11].

[7. — Oficio del Virrey a Heywood avisando el nombramiento de José Obregón
como comisionado ante el Gobierno de Buenos Aires y haciendo solicitud
de apoyo].
[21 de mayo de 1811].
Tengo el honor de comunicar a VS. que hé comisionado al Capitán de Fragata
D.n José Obregon, para que en mi nombre yrepresentacion demi autoridad
proceda á practicar las gestiones deque le encargo por Instrucción de esta fha.
haviendole prevenido, que ante todas cosas se avogue con V.S. le manifieste la
Instrucción, y conferencie lo conveniente á su mejor desempeño, persuadiéndome
seprestará á ello la vrbanidad de VS., como igualmente á acompañarle quandose
presente al Govierno deesa Ciudad, para que adquiera p.r este medio mayor noto
riedad laindicada geslion, que he considerado debe hacerse á VS. manifiesta, como
vnico Representante de la Nación Británica, generosa aliada, y garante dala causa
ysuerte délos Dominios Españoles — Dios gue. á V.S. m.s a.s.
Montevideo 21 de mayo del811. — Xavier Elio = S.or Comodoro M.r Heywood.
[Copia en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires.
Gobierno Nacional "Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

[8. — Carta borrador, con anotaciones diarias de Mateo Magariños a Francisco...
sobre sucesos comprendidos entre el 20 de mayo y el 20 de junio de 1811].
Mayo 20/811
En este día amanecimos citiados p. los Insurgentes, de forma q.e ya no tubimos verduras, ni pan de afuera sino alguno, q.e pudo escapar, y Carne fresca
los animales, q.e se tenian en corral.
21. y 22
Se saco toda la Pólvora del cerro, y se depocito en Buques de la Baia, y los
insurgentes se presentaban, y corrían q.to se les disparaba un cañonaso.
23.
En este dia amaneció el Juicio, y todos los cuerpos se pusieron sobre las
Armas, y se espulsaron varias familias, y sugetos de quienes el Gov.no reselaba,
aunq.e con el pretexto de la falta de víveres: En este mismo dia publico un
edicto el Xefe délos insurgentes afuera q.e todo Europeo saliese, y se refugiase
enla Ciudad, por q.e pasadas las 4, déla tarde el q.e se encontrase seria pasado
á cuchillo con cuio motivo se vio entrar infinitos q.e venían huiendo de caer en
manos de estos levantados, a lo q.e dio mérito unos 8 frayles q.e el 22 ala mañana
havia echo salir el S.or Virrey p. sospechosos, y animaron / tal ves áesta sana
providencia. Se intimo p.los insurgentes la rendición déla Plasa y q.e nos entre
gásemos, pero de palabra le contexto el S.r Virrey, q.e se fueran antes q.e á
cañonasos, los hiciesen salir, y q.e no viniesen con mas parlamento y aunq.e han
repetido algunos otros no seles ha contextado, ni seles reciven ya.

25
Llegó (la Fragata) el Marques déla Romana y traxo los despachos deSalasar
de Gov.or é Ynspector, pero no se quiso recivir espresandole ál Virrey, q.e era
mucha reunión de cargos p.a el t.po presente, y q.e siguiese Vigodet hasta, que
saliese a su destino deChile, si podia, u otra parte y como no ha llegado el S.or
Duque del Parque, q.e es lo q.e se apetece seguimos manteniéndonos.

26
Oy se dispuso una salida baxo los fuegos déla Plaza, y logramos meter den
tro déla Plaza 800 fanegs. detrigo délas Panaderías de á fuera, q.e no fue mal

— 282 —

— 283 —

�— E8Z —

"1181

— Z2Z —

^era anj ou 3-b BJanj b sp SBuapsuBj SBjsp oSuiap -88auBj Q08 BZBId BPP oal
•usp jsiaui souib.i8oj í 'bzbjj Bjap so^snj soj oxcq BpijBs Bun osndsip 9S ÁQ

9Z
•souopuaiuajuEm sorainSas aaaisdB as a-b oj sa a-b 'anbJB^ jap anbng
io-g p opE^sjj sq ou o mo^ j ajjcd bjjo n 'Bipod is 'sjiq^ap oupsap ns B asaijBS
anb 'Bj9Bq iapoSi\ asainihs 3-b í 'siuasajd od'i {3 B-d soÜjbj ap uoiunaj Bqanuí
bjs 3-b 'Xbjji^ I? ajopussajdsa jiApaJ osinb 89 on ojsd Moi^adsu^ a jo-ao^ ap
iBSBjBgap soqjBdsap boj oxbji i. bubuiojj Bjsp ssnbJB^ ja (bibSbj^ b¡) oSaj^
SZ
•bjC uaApaJ sa^as tu 'opB)x3iuO3 Bq 83J39 on soj)O soun3[B oppsdsj
usq 3-bunB í oiuaiuEjJEd sbui uoo uasaiuiA ou a-b Á. 'jijes uasapiq soj 'sosbuoue^
b a-b saiuB UEjanj as a-b '^aJJi^ J-g ^a oixaiuo^ aj BjqBjBd ap ojad 'soiuasBg
-anua son a-b i bsbjj Bjap uopipuai b[ eajuaS-insui soj-d ouiijui 3g -BiauapiAOJd
BUES B^S3B 83A ^BJ / U0JBU1IUB ¿ 'SOSOq33dSO8 'd ^^J-IJA ao"S I3 JHB9 oiP3 BlABq
EUBUBU1 B|B ^^ p 3'b 83^^BJJ 3 SOUIl O)U3UI Oip 3'b O^ B 'SOpEJUBA^I SOJS3 3p SOUBUI
ua jasa ^p opuainq ueiusa 3-b sojiuijui JBajua oía ss oaiioui orna uoa ojjiq^n b
OpCSBd BU38 3SBJ)UO0U3 38 3"b {3 apJBl Bpp lf 8B^ SBpBSBd 3"b JOd 'pBpilI^ BJU8
3SBi3njaj' 38 i '3S3IJB8 osdojng opoj 3-b BaanjB saiuaSansu; sopp 3}3x p ojoipa
un ooijqnd Bip ouisiui sisa 113 :83J3aia ap bj[BJ bj ap oixaisjd ja uo^ 3-bunB
^ ou-AOf) ja sauainb ap soia^ns i 'sBi^iniBj seijba uoaBs^ndsa as í '8Buuy
aaqos uojaisnd as sodjsna so^ sopo) A 'opinf p opauBuic Bip aisa ug

•OSBUOUB3 un BqBJBdsip sa\ as brb ueijjo^ i 'ueqBjuasa^d 89
eo{ í 'BiBg B[ ap sanbng ua ojpodap 88 í 'ojjss pp ejoa^o¿ B[ Bpo) O3B8 8g
ZZ ^- "IZ
•JEJJO3 U8 UBIU3) 38 8*b 'S8JEIUIUB SOJ
B^sa:} aujB3 í 'jEdEOsa opnd a-b 'ounSjs ouis BianjB ap uBd in 'sEjnpjsi som
-iqnj ou bá a-b BniJoj ap 'saiua^ansu^ so^ *d sopBi^p souipauEuiB Bip ajsa ug
I18/0Z OjCbW[
•[1181 ap munt ap o^ ;a X oímu ap oz Ia ^^V^ soptpuajdiuoo sosaons ajqos
• • • o3spumj[ b souijDÜv^^^ oaioy¿ ap smump sauoioinotw uoo 'jopujjoq j^o^y — -g]

"[Oí 'S 'I 'X • ^8I-0I8I IJkO BPUBa
•93JJV sousna 'BuijusSjy uoi3B^,j B[ ap puauaj) OAiq^jy ua
j i-^^ oiopomo^ jo-g =: oj|g JaiAB^ = "IT8TaP OjtBnl 8P tZ
•s-b s-ui -g-j^ B -an2 soiq = eajouBds^ soiuioioq ^opp
pp 3)UBJB3 ¿ 'BpBI^B B8OJ3U33 'E3IUE^ug UOlOEf^ B[ 8p aiUEJU3Sjd}J O3IUA
omoo 'B^siaijiuBui -g^^ b asJaoBq aqsp opEjapisuoa aq anb 'uoiiss^ BpEoipuiEj pBpsu
-oiou jo^bui oipaui 3)83 i-d EJainbpB anb BJed 'pspni^ Esaap oujsiaoq jb aiuasajd
seopuenb a^EuBduioaE b aiuaui[BnSi ouio^ '*g^ 8P pBpiUBqjA e\ o^p b BJB;saad39
aiuopusipBneaad 'ouadinasap aofaui ns b a^uaiusAUoa oj aiouaJajuo^ i 'uoiaonjjsuj
b\ ajsaijiuBiu aj -g-^ uo^ an^oAB 88 8BSO3 SEpoj ajuB anb 'opiuaABJd sjopusiABq
•Eqj B]83 ap uopDnjjsuj Jod oS^Bsua 3| anbap sauopsag sb^ jB^ii^sjd b Epaaoad
pEpuojne iiuap uopBiuasaida^jC ajqmou iui na anb BJEd 'uo^ajqQ asof u*q
ap UB]idE3 je opBUOisimoJ aq snb -g^ B jB^iuntuoa ap jouoq p o^uax
•[U8I aP o^m *P IZ]^
•[oXodv ap
opua^mi X sany souang ap ouuaiqof) ja ajuo opvuoisttuoo otuoo
uoÜ9iqQ a$o[ ap oiuaiwvjqwou ja opuDsiao poomfajj o Aaw^ \ap owifQ — •^]

•[II " S • I " X V^T8I-II8I IBm3U0 BPn8fl,, -IBUopBdj ou^aiqo^
-98Jiy eouang 'Eu^ua^jy uoioe^^ b^ ap |Biaua^) OAiqojy]
"!I3 aP J8!ABX 0^'bbj^ u-g jo-g -ouixg
•oCnjj B9B3 ap sanbJBj^ Jouag -omxg

•ojjauEf ap oi}j s'b s-ni -g'^ b "an^ soiq -aiuaraaqtno^ Baja anb
O8n p SBjp ap B8sq a-b B-d o.)iunuiO3 sbj as -g-y^ ap eioijou bj b JBÍ(a[[ uaqap
saiuBjjodmi s-3UB)sun^jp sb)S8 0U103 -oSsau A. Eiuati3 ns ap o^a^Bq uÉuaqap asaEjnj
-U3AE uasaisinb anb soj anb i. 'saJÁy souang uoa oíaaauíoa p jaSajojd bX japod ou
ajuBjiimy p opEjEjiap opuaiqBq í 'opB^JB anbng ns opuaiua] BABi^Eq as anb ua
pozBJEqma soj oipEUE ara ojad Íja3ouo3aa ap eouaiu opand ou BzJanj bX ua 'BpEA
-ijoiu eaijeS^u Bun uoa 3ix3iuo3 a^ -saJ^Cy s-g e jsuua BAEsuad anb anbng un B-d
ajiodESEd oí asaip a\ opusipijos sa^^u¡ aiuBpuEiuos un SBip ^01 soun BjEq ojuas
-ajd aui ss ajaEd bjjo so¿ 'uopn^ossj ajuEfamas s'd 'a^uajaduioo pnpijojnB b¡ '^'\
ua asapsnpasj ou JBpnp UBAExap ou anb souiuuai ua opBaijdxa EiqBq as o^und
ajss ap opuB^qBq 'XsjnosnQ o^aiEjug svuijy sisa anb 'ojnijss 03.13 ojad oj^sj
-ipui oipaui un Jod opeuijojuí O[[Eq aui sand 'sa]UB uoaamSisuo^ anb uopda^s bj
SEzEuaiuB j-d UE8uaiqo ¡u 'jBipijos b uBAjsnA essajSui soj anb b opEnsjad aui of^
•SO8B383 a^uBjsBq uB)sa opuaijua anb ap 'seumb ap asj^ans eosoijoqa^ soj UBpand
odmai] omsim je BJipaduii 'ssjXy souang ap BUBnpy bj ua sosaaáui soj bjbijo^
anb osBd jb sand sojjaja souanq jpnpoad ap BJBfap ou uopnjossj Bisa í[BJaua8 X
oi3ij]sa oanbojq un ap 0iu3imp3jqB]S3i ja -g-^ op^uiuijaiap Bq 'opuanua ouioa is
'ounjjodo SBui ja spnp uis uBjijaSns aj SBuosjad sbj ap ouioo sesos sbj ^p isb -g-^y
3U3I1 anb oiuaimpouoa jg -jbuioj ausiquios a-b opiiJBd ja BJoqB Ejsag -sjqisuss
inm atujas ap opBfap Bq ou 'sodaan^ soisa sopo) ua opEjjuojua Bq -g-^ anb Esjndai
Bisnfui ej ap aiujapua.idjos ou B-d sa]uapa33)UB sajuBjsBq Biua) anbuns i 'pspnp
Brasiiu bj ap opjiqE^ jb i Bp-pny bj b 'sajÁy souang ap suosiAOJd BAi)BUJ3qn^
buibjj as anb Ejunf ej b oi^uip anb sejje^ sbj ua 'oqijjB ns ap sandsap ajuauíBi
-Bipauíui oip -g^ anb uoi3Bijpuo3 ap sosBd soj ojsnS jBjn^iiJBd uoj o^sia ajj
•jouag *ouixg
•[ÍÍ8Í 8P ozj.mu ap zz^
•[opvp di/ anb uprjtnji^uo^ ap sosvd soj
uoo ojsm tn¡ anb ajopuvdmtJDd ajjiy¡ jo ofruj vswj ap sanbxoj^^ jap otoifQ — -9]

uo¡3BUOQ -oapiA8)uoj^[ 'uoi

•[I BfBD
bj ap jBJaua^) OAiqsxy na jopBxiog]

•oijg ap JaiABx hq
•y •[ Jio-g -oraxg "XI8I ap ojaug ap 92 oap¡Aaiuoj\[ s-b 8-ui -

ao-g -oraxg
j -an8 soiq

IMS P

uopBqoids bj iu '-^ ^ b iqap anb bzueijuo^ bj oppajamsap jaqsq ou 0313 anb i.
'sasiBd so)sa ap pEpiJijaj X Xa^ jap soqjajap soj ap oinbasqo ojsnf jb sa^ijaj sbui
sopBijns^j jBuopaodojd BJBd JE.)ipEJd anb BpBU aiJEd luí jod opanb ou Bsonjjnjju;
anj uoisiuios ¡iu anbuns anb '8}u38aad aj^as^q EJEd ojos ub) o8Bq-oj BJoqB i 'Bpu
•ajaj uoi83S bj ua osBd anb oj opoj ap siusuijBqjSA -g^ b opBiujojuí oíiuaj bj^
-Bq^asap ojuEnb ap
BpBU assqoJds as jejSoj opipod aaqsq uis 3Jt)3i ara uij jb í ([aiuamjBqjaA -g^ b
opBuuojuí oSua) un^as]) 'Biunf bj ap sonpiAipui soj b uoiuido ap JBpnm jssetj ejb&lt;J
aaiq sozjanjsa soiuBnb sajijnui uojang *([Biunf bj ap]) pEpuoinB ([bj]) (ns)
asapapaqo as ssiiBd SEpoj ua s-b O)ub) B)8Bq uopB^iuniuo^ bj BuuqB ou ojn8asB i
'Xajj;^ ouioa -g\ b Juiiup^ b a^uauíEjnjosqB opsieaj as 'sajjo^ sbj ap o)U3iuii3Ouo3aa
p asJEjBj) Bipod ou opBpunuB osaj^uo^ jap uoiunaj bj EisEq s-b ofiQ 'SBspt
9im tt auaqps ounSjB opoiu ap osinb ou Biunf bj oja^ -sBpuiAOjd 8B183 b bub)

�r

socorro, y se estava levantando dos thaonas mas p.a molerlo / pues onse thaonas
solam.te hay dentro de Murallas, y si merecemos formalisar 4, ó 5 creo, q.e ten
dremos el pan necesario p.a el consumo con algún trabajo pero se comerá, y
q.dc no Galleta, q.e no faltara con las providencias, q.ese van tomando p.a lo que
me ha coalicionado el Cavildo q.e lo siento sobre mi corazón, p.r q.e en estos
lanses, y apuros es imposible agradar á todos, y aunq.e vno fuese vn Santo nunca
faltan murmuraciones, y picaros máxime en esta época:

27
Los insurgentes se presentan fuera del tiro de Cañón, pero escapan luego q.e
ve q.e las baterías se mueben; oy se ha traido preso del cerro al Vecino AntiguoHijo de aqui d. Manuel Pérez, q.e el sus Hijos y familia se salieron fuera, y tomaron
partido con ellos, y se dice q.elo hicieron Coronel, y ha entrado con su Penacho
blanco, q.e es la insignia, q.e vsan, y vn sintillo o pañuelo blanco en el som
brero, y a el q.n vive responden, la Patria, q.e Gente la vnion, y este buen / vecino
se metió en el rincón del serró con otros varios, como vaqueano detodo el, p.r
los muchos años, q.e fue Capatas del Rey, y iba arreando todo el ganador q.e havia,
p.a quitarnos, este recurso vnico, q.e nos quedaba deCarne fresca y salieron de
la Guarnición del serró le volearon el caballo, y tomaron con vn negro, le dieron
a el aprehensor d.ho negro, y a el seha puesto enla Ciudadela, y al S.or Virrey
Salasar y yo le hablamos p.a q.e lo mande a essa, pero no lo ha dispuesto p.r q.e
mi dictamen es, q.e quantos se logre pescar marchen ay p.a q.e seles aplique la
pena p.r q.e si no se limpia esto, la semilla ha de brotar en lo subsesivo, y lo q.e
interesa es cortarla de raiz, y q.e vivamos en paz sin, esponernos mas: se ha pre
venido echar al suelo todo lo q.e esta baxo detiro deCañon, y lo avivo esto
p.r q.e de lo contrario spre. estaremos vendidos y es oportuno aprovechar estos
momentos p.a q.e la Plaza, tenga defensa y se vean venir los enemigos. /

28
En este dia salió Vigodet con tropa y negros y algunas carretillas, y se
metieron dentro como mil fang.s detrigo, pero muchos Marineros de Buques par
ticulares, y otros varios se engolosinaron en robar las Casas solas, de suerte, q.e
se ha prohibido la salida sin tropa p.r q.e todos los vecinos déla Aguada ([(...)])
y Cordón han quedado á pedir limosna, y sin auxilios p.a reclamar sus robos pr. q.e
estos desordenes no traen mas q.e saciar la codicia de los picaros, y mal entretenidos
y araganes de q.e esta esto lleno: A Salasar se le contó, de q.e se trataba Tepresentar p.r el Cavildo p.a q.e no se reciviese del Gov.no pero se ha jugado el lance
muy bien, y las copias délos oficios n. 1 te ilustrarán, y se espera la llegada
del Duque del Parque p.a ver si se toma el temperamento de echar fuera a Ponse,
y organisar esto con el orden que corresponde. Después q.e el bribón de Elio de
acuerdo con Ponse ya tenian tramado no poner en posecion a Salasar, y q.e el Pueblo
q.e ellos llaman, q.e son varios tunantes, q.e protexen, gritasen p.r Vigodet, llamo a
vna Junta de Guerra y a todos los brutos capitulares, y manifestó los oficios de
Salasar p.r si sele devía, o no admitir la dexacion, y no recivirse del Gov.no é Inspecion y se advinieron todos: Vigodet como q.e vive con Elio, y este no lo dexa
seha hecho de su partido, y de noche sale con una cáfila de tunantes á rondar, de
forma q.e se ha metido á Popular: ayer 3 de junio pues oy es 4 de dho. Junio á esso
délas 9 de la noche se metieron 3 picaros armados en la casa del Ministro de Marina
dji Juan Ferrer á registrarle lacasa p.a ver los víveres q.e tenia p.a la Marina; este
insulto lo incomodo represento, y la satisfacion, q.e le dio Vigodet fue de q.e no
lo executarían mas, pero Ferrer reclama, o q.e han desalir fuera déla Ciudad
estos insoltantes, q.e han atentado el sagrado de su casa, o q.e el y su Hermano
q.e actualm.te es Regidor lo han de verificar: El sitio sigue y ya hay 4 dias q.e
se acavo la Carne fresca, y p.r el pan q.e es de toda arina el poco q.e se hace /
hay puñaladas, yo me escuse de esta comicion con honestidad p.r q.e tube mis
palabras con algunos cavildantes, y p.r vltimo ha logrado safar, q.e no es poco
y aunq.e se grita p.r q.e yo lo govierne me he dado p.r enfermo, y p.r q.e el S.or

Virrey á instancias del Cavildo me agrego al Cuerpo de Comercio con grado de
Capitán, q.e sobre el q.e tengo de Teniente Coronel es subir de pregonero á Ver
dugo, y aunq.e creo q.e si hay garana me reclamara el Cuerpo p.r Comand.te yo
trato de separarme de todo, p.r q.e en la precente lo q.e convenia era ya tirar
p.r el camino hi? como sucedió con Murriondo y Balbin y al Virrey, Ponse y
Vigodet levantarlos y pocecionars^ Salasar pero no quiere este, y solo esperamos
la venida del Mecias en el S.or Duque del Parque, q.e si se tarda q.n save q.e
ssra de esto, p.r q.e es asombro la miseria, q.e se sufre, y solo vivimos / alerta p.a
no sufrir alguen desastre, y Salasar () reúne en el Barracón alguna gente
de mar y de noche hay oficiales y tomadas sus prevenciones pero te aseguro, q.e
desmaya mucho el patriotismo, viendo las cosas en essa con tanto olvido, y q.e
las Cortes se entretienen en cosas de poca monta, q.e quasi se van ya pareciendo
ala Junta central, y su objeto solo devia terminar á crear la Regencia hacer la
constitución, y cada qual a su casa, pero retener (la) soberanía y cada vno creerse
vn potentado No lo entiendo: Los Ingleses y Americanos délos Estados Vnidos cuios
Buques infestan esto nos ([]) arruinan, y las ordenes q.e devían tener los
Buques de Guerra Ingleses eran de operar activam.te con nosotros y de otra suerte es
vna infamia, y solo fomentan, y limpian la Provincia de quanto tiene olor a oro,
y plata: los Portugueses nada se save de ellos, ni si se han movido, y me temo,
q.e sea p.a nra. ruina p.r q.e si vienen pocos son perdidos, y si muchos q.n save
q.e Ley nos impondrán, y assi p.r Dios vengan dos mil Hombres y armas, y or
denes duras p.a evitar contemplaciones p.r q.e no es tpo. de ello, y perecen todos
los buenos Españoles y Criollos, y se pierde esto; y Ordenes déla Regencia p.a
q.e Salasar organise gente de mar, y apriete, q.e si assi se mandase, yo te aseguro
vn resultado felix: Obregon fue a B.s Ay.s y nada logro del cangue de prisioneros
p.r q.e le dixo la Junta, q.e no podía permitir dho. cangue, y como aqui escasean
los viveres mañana sale ¿e aqui vn Buque con mas de 200 para echarlos enlas
costas de Bs. Ay.s y livertarse del Gov.no de este cuidado, en lo q.e ha andado
Ponse muy solicito, p.r q.e creo q.e este Demonio, y no hombre, esta haciendo
a dos caras. De Esteller q.e fue al Rio Grande p.a avivar a los Portugueses nada
se save / sin embargo de hacer oy 18 dias q.e salió, y aunq.e oy sehan pasado á
la Plasa tres délos de afuera aseguran q.e no se tiene noticia de la venida de d.hos
Portugueses y solo q.e se decía q.e enla Fortaleza deSta. Teresa havía algunos
p.r auxilio, q.e pidió el Comand.te de ella Cermeño q.e estaba p.r nosotros, y
defendía la buena causa. Por Carta q.e ha recivido El Fiscal Villota de Lima fha.
15 de marzo de este Año, q.e he tenido en mis manos del oydor Baso, savemos
q.e la Provincia Cochavamba se le separa á Castelli, y ala Junta de B.s Ay.s
queriéndose governar p.r si, p.r q.e dice q.e son tantos los robos, y atrocidades de
d.ho picaro Castelli, q.e lo odian, deforma, q.e si entra vn buen Xefe y tropa
créete, q.e todo se remedia sin q.e se crea, q.e de otra forma se ([remedia]) (com
pone) p.r q.e la Junta no entra p.r ningún partido, y ha de llevar adelante su Inde
pendencia si no sele ataca con la fuersa y / con el rigor necessario, p.r q.e aunq.
deve entrar la suavidad, deve esta tener spre. tropa q.e sostenga la autoridad, y haga
respectar la nación, p.r q.e lo demás es negocio perdidísimo, y sin esperansas de
contenerse ala menor novedad de essa funesta, como la pronostican a ellos los
mismos Ingleses, y Americanos, q.e los auxilian hasta con armas, sin q.e en esto se
tenga la menor duda. Los auxilios de aqui no se esperen, y se lograran organisandose
esto con gente y armas, y de aqui resulta q.e esta remesa es conveniente p.a el
sosten, y equilibrio de esse continente, ylo q.e es mas p.a no ([hacl) hacer desmayar
los buenos, teniéndose como de feé, q.e si todo se abandona llega el trueno q.do
menos se piense hasta Lima pues ya se habla de algún juego, y todo sesara, obser
vando, q.e aqui se limpia la semilla p.r q.e repito, y repetiré q.e se llebarse ay mucha
gente, y q.e on facilidad se tendrán soldados dobles délos q.e vengan. El Capitán
de Navio Ingles, q.e en mi anterior te decia, q.e esperábamos su resultado de B.
Ay.s no hiso otra cosa, q.e entregar á ala Junta / el pliego, q.e traia del Embaxador
Ingles recidente en el Janeyro, y recivir la contestación, y dirigirla, sin volverle
á escrivir mas al Virrey, ni al Gov.or y quedarse allí fondeado vna dos o tres leguas
de Bs. Ay.s y hacerse amigo de ellos tal ves con el insitativo de algunas onsas q.e
le darian, p.r q.e estos infames en mediando interés, en estas alturas venden
hasta su govierno y al fin aunq.e les quiten los mandos quedan repuestos p.a vivir
en Londres con descanso, y dinero q.e es su pral. objecto:
— 285 —

— 284 —

�— nz —
— S8Z —
:oisstqo -jBjd ns ss 3-b ojsuip X 'osuEosap uos ssjpuo^ a^
jiaia B-d soissndsj uBpsnb sopusui soj uajinb ssj s-bunc uij [e X oujsiaoS ns Bjssq
U3pU3A 8EJMJB 8B1SS U3 '83JS1UI OpUBipSUI U3 S3UIBJUI SO1S3 3'b id 'UBIJBp SJ
s-b sbsuo SBun8jB sp oaiibjisui ^ uos ssa jej sojjs sp oSiuiE ssjsssq X s-Xy -sg sp
sen^^sj S3J] o sop búa opBspuoj ijjb asjEpsnb X JOAoy je iu 'Xsjji^y je seui jiausss b
3JJSAJOA UIS 'BJJl8lJip X 'UOpBJSSJUOS BJ JIA^3J X 'OJXSUBf ¡3 U3 31U3ppSJ SSjSÜJ
lopBXEquig jsp bibji 3-b 'oSsijd js / Bjunf eje b jb33J]U3 3'b 'esos bjio osiq ou s-Xy
•g ap opBjjns^j ns souieqsjadsa s-b 'Bpsp 31 joijsiub im ua s-b 'ssj8u¡ oiaej^j ap
UBjidB^) jg -ueSusa 3'b sojsp s^jqop eopnpjos UE.ipusj 38 pepijpBj uos. s-b X 'siusü
Bi[jnui Xb ssj^qsjj se 3'b sjpsdsj X 'ojídsj s-b J-d ejjiiuss bj Biduiij as ¡nbB 3-b 'opuBA
-jssqo 'bjbsss opoi X 'o^anf un^je sp BjqBq as bX sand Eiuiq Ejsnq asuaid 38 souaui
op'b ouatuj [3 eSsjj BuopuEqB 38 opoi is ab 'aaj sp ouios asopuaiuaj -souanq soj
jBÁEUisap jajeq ( |jei[] ) ou B*d sbui ss 3*b ojX 'siusuiiuos assa ap ouqijinbs X 'uajsos
[3 B'd S1USIUSAUO3 83 BS3UISJ B]83 3'b B1JIIS3J ¡nbB 3p X '9EUIJB X SIUSS U03 0183
asopuEsiuE^jo ubjbjSoj ss í -uajadsa 38 ou inbs sp soijixnB so^j -Bpnp jouara B[ b8usi
38 0JS3 U3 3'b UIS 'SBUIJB UOS BISBq UBIJlxnB SOJ 3-b 'SOUBSIJSUiy X 'S383[3U{ SOUISIUI
S0^ 8O^J3 B UE.lI¡SOUOJd B\ OUIOJ 'BJSSUnj BSS3 3p pBpSAOU JOUatU E^E 38J3US^UO3
sp SBsuEJsdss uis i. 'ouiisipipjsd opo83U ss SBuisp O[ s-b j-d 'uoi^bu B[ jEjoadsaa
E^Bq A. 'pEpiJOlnB B( e8U3)SO8 3'b BdoJl -SJdS JSUS] ejSS 3A3p 'pBpiABnS B^ JEJJU8 3A3p
bunc a-b J-d soubss333u jo8u p uo^ / A Bsjsnj bj uo^ bsbjb 3^bs ou ts Bpuspusd
•spuj ns s]UB[spB JEAan sp Bq &amp; 'opijjBd unSuiu J*d bjjus ou Biunf bj s-b rd (suod
•moa) ([Bipsiusj]) ss buuoj bjio sp s-b 'bsjs 38 s-b uis Bipstasj ss opoi s*b '3J33J3
Bdoai A sj3x usnq ua bjius ¡s 3-b 'Euuojsp 'uEipo o\ s-b '¡nsjsE^ ojsaid oq-p
sp sapcpijüJic A 'soqoj so^ so^ub^ uos 3-b 33ip 3-b J-d 'is j-d jbu^sao^ asopuauanb
8-iíy s-g sp Bjunf bjb A 'jj^sjsE^ b BJBdss a^ 3S EqtuBABqao^ bi3uiaojj bj 3-b
B01U3AES '0SBg JOpíO JSp SOUBUI 8IUI U3 OpiU31 3q 3-b 'OUy S^83 Sp OZJCIU 3p ^1
•Bqj Buiíq ap biojji^ (B^si^ j^ opiAi.iaa Bq s-b bub^ joj -Bansa Euanq bj Bipusjsp
A '8OJJO8OU J-d BqciSS 3-¿ OU3UIJ33 BJJ3 3p SVpUBUIO^ [3 Oipid 3-b 'OIJlXnB J-d
SOUnap? BIABq B8SJ3^ -BJgSp BZSJB1JO^ BJU3 S'b Bpsp SS 3-b OJOS A 8383n8njJO¿
SOq'p Sp EpiUSA BJ Sp EIJI1OU 811311 38 OU S'b UBJn^SSB BJSnjB ap SOJ3p 83JÍ1 ESEIJ BJ
B opBSBd ucqss Xo 3-bunB A 'oi^bs 3-b SBip 81 -^0 JSEq sp o^jBqras uis / sabs ss
BpEU aasanSnuoj soj b jbaiab E-d spuej^ oi^ je ^nj 3-b jsjjsjsg sq -sejes sop b
opuapeq b^ss 'sjqmoq on A 'oiuouisq sjss s-b OSJ3 3-b J-d 'o^pijos Xnuí ssuo^
opnpuE Bq s-b oj us 'opBpin^ sjss sp ou-ao^ jsp ssjbjjsaij A e-Xy *sg sp sbjso^
sbjus sojj^qas BJBd qqz 3P 8BIU ao3 snl&gt;ng ua mbB sp sjbs bubueui ssjsaia soj
UB3SB3S3 mbE onio3 X 'sn3uB3 -oqp Jiiiuusd Bipod ou s-b 'Bjunf bj oxip 3j 3-b J-d
sojauoisud ^p sn^uBS pp ojíoj BpBU X s-Xy s-g b snj uo^sjqo :x!ia} opBjjnssj ua
OJü^SSB SI OX 's8BpUEOI 38 I8SB 18 3'b 'SJSIjdB X MEUI Sp 3)US^ SSIUB^JO JBSBJBg 3'b
B-d Ei^usS^^ Ejsp 83UspjQ ^ ¡ojss spjsid 38 X 'sojjou^ X ssjouBdsg sousnq soj
sopoi ua^ajad X 'ojjs sp -odi 3 ou s-b j-d ssuopBjduisjuos jeiías E-d SBjnp ssusp
•jo X '8EUUB X ssjquio^j jira sop ueSu^a soig J-d issb X 'uBjpuoduii sou Xs^ s-b
sabs u-b soqonni is X 'sopipjsd uos soaod ususia is 3-b J-d Buinj -bju B-d bss 3-b
•OUI3] SUI X 'opiAOIU UBq S8 I8 IU 'SOJJS Sp SABS 38 BpBU 93SSn3niJO,J SOJ IBlBjd X
'OJO B JOJO 3USI^ OlUEnb 3p EpUIAOJJ BJ UBldulIJ X 'UB1USUI0J OJOS X 'BIUIBJUI BÚA
S3 sjj^ns ejio sp X sojiosou uoa 3j-uiBAipB jBJsdo sp ubj3 ssssj^uj Bjjsnf) sp ssnbng
soj J3US} ucuap s-b ssuspjo sbj X 'UEuinjjB ([]) sou ojss ueissjui ssnbng
somj sopiu;^ sopin^g sojsp 8OUB3iJ3my X ssssjSuj so^ topusiius oj oj^ opB^usjod ua
S8J3SJ3 OUA EpE3 X BIUBJSqOS (BJ) JSUS13J OJSd 'BSB3 nS B JBnb EpB3 X lUOpnjI1SUO3
BJ JS^Bq BI3Us33^ BJ JB3J3 B JBUIUU3) BIASp OJOS OJSfqO nS X 'JBJ1U33 BlUnf BJB
OpUSpSJBd EX UBA SS I9Bnb 3-b 'BIUOUI B30d 3p SB803 U3 USUSI13J^US SS S3JJ03 SBJ
3-b X 'opiAjo oiuB) nos ESS3 us SBSO3 sbj opusiA 'ouispouiBd js oq3nm BXBUissp
3-b 'ojnSSssB si ojsd ssuopusASJd sne SBpBuioi X ssjBpijo Xsq aqoou sp X JBin sp
ajua2 Bun3jB uoBJJEg js us sunsj () jbsejb X 'sjjssssp usn^jB Jujns ou
B-d bjjsjb / souiiaia ojos X 'sjjns ss 3-b 'Bijssira ej ojqmosB ss 3-b J-d 'ojss sp bjss
3-b sabs u-b BpjBi ss is s-b 'snbJBj ^sp anbng jo- js us SEi.iaj^ jsp BpiusA bj
souiBJsdss ojos X 'sjss sjsinb ou ojsd JBSBJBg ssJBUopsaod X so^jbiubasj jspo8¡^
X ssuoj 'Xsjji^ je X uiqjBg X opuoujnj^ uos oips^ns ouios ¿iq ouiuib^ J3 J-d
JBJIJ BX EJS BIU3AU03 S-b OJ 3^U333Jd BJ U3 S-b J"d 'OpOJ Sp SUUBJBdSS 3p O|BJ1
oX svpuBuio^ j-d odJsn^ js bjbuiej^sj aui bubjb^ XBq is 3-b osj3 s-buns X 'oSnp
-J3j^ b ojauoSaad sp aiqns ss jsuojo^ aiuaiua^ sp o^uaj 3-b js sjqos 3-b 'UdB^
sp opBj8 U03 opjsmo^ sp odjanj jb o38j3e ain opjiAB^ jsp sBpuB^sui b

jo-g ja 3-b J-d X '0UU3JU3 j-d opsp sq sm suj3iao^ oj oX 3-b J*d e^ijS ss 3-bune X
O3Od 83 OU 3'b 'JBJBS OpBj^OJ Bq 0UII1JA J'd X '8S)UBpjIAB3 8OUn^jB UOS SBjqBJBd
sim aqnj 3-b J-d pEpijssuoq uos uopiuios bjss sp ssn393 sai oX 'sBpBjBund XBq
/ 33Bq 38 3-b O30d [3 BUIJB BpO^ 3p 83 S'b UBd JS J-d X 'B38SJ} SUJB^ BJ OABSB SS
3-b BEip f Xsq bX X 3n8;s oijis jg :jb3i}U3a sp usq oj JopiSsy ss svinjBnjaB 3-b
ouEiuaajj ns X J3 s-b o 'bsbs ns sp opBjSBS js opEiua^B uBq 3-b 'ss^ubijosui sojbs
pBpni^ Bjsp Bjsni JijBssp usq 3-b o 'biubjssj jsjjs^ ojsd 'bbui UBiJBjnssxs oj
on 3-b ap snj jspo8i^ oip sj 3-b 'uopBjspBS bj X 'ojusssjdsj opouioiui oj ojjnsui
S^SS ÍBniJEJ^ BJ B'd BIUS] 3-b 83J3AIA SOJ J3A B*d BSB3BJ 3JJBJtSl8SJ B JSJJ3^ UEIlf U*p
BUUEJ^ Sp OJJSIUIJ^ jap B8B3 BJ U3 SOpBUIJB 8OJB3ld UOJSI]SUI SS Sq30U BJ Sp g SBJsp
O8S3 b oiunf -oqp sp ^ 83 Xo ssnd oiunt sp g jsXb ^jBjndoj b oppaui Bq ss s-b buijo}
•sp 'jBpuoj b sajuEunj sp bjijbs Bun uos sjbs sq^ou sp X 'opiiJBd ns sp oq^aq sqss
Bxsp oj ou 3J83 X 'oijg uos 3aia 3-b oraos jspo^i\ :sopoj uoJsiuiAps 39 X uopsd
-SUJ S OU-A0^ JSp S8JIAISSJ OU X 'UOpBXSp BJ JIJIUipB OU O 'BIASp 3JS8 18 J'd JBSBJBg
sp soJíhjo soj oissiiubui X 'ssjBjmidBS Bonuq soj sopoi e X Bjjsn^ sp eiunf búa
b ouibjj 'ispoSi^ J-d ussbiijS 'usxs^ojd 3*b 'eaiuBunj soijba uos s-b 'ubuibjj sojjs s-b
ojqsn^ js s-b X 'JBSBJBg b uopasod ua jsuod ou opBiuBjj uEiuaj bX asuoj uos opjsnse
ap oij3 sp uoqijq p s-b ssndssQ -spuodssjjo^ anb uapjo ja uos ojsa jbsiubSjo X
'asuoj e Bjsn) jcqja sp ojuauiEJsdiusi js buioi ss ib jsa B-d anbjE^ pp snbnQ jsp
Bps83jj ej Bjsdss ss X 'uBJBj^snji 3) x o'u SOF3?} 80I3P ssidos se¡ X 'usiq Xnuí
3SUBJ js ops8nC Bq as ojsd ou-ao^ jsp ss^iaissj ss ou 3-b B-d opjiAB^ ja j-d jb;uss
-a^daj, sqBiEJi ss 3-b sp 'o^uos a[ ss jESBjBg y :ousjj ojss biss 3-b sp s3ub8bjb X
sopiuajajjua jbui X 'sojEaid eoj ap Bpipos bj jbb8 s-b seui usbj) ou ssuspjossp sojsa
3-b -Jd eoqoj sns jBuiBjasj B-d soijixnB uis X 'busouiij Jipad e opEpanb usq uopjo^ X
([('")]) epEn8y Bjsp soupsA soj sopo] 3'b J'd Edojj uis BpijBS bj opiqiqojd Bq ss
s-b 'ajjsns sp 'sbjo8 9BSB3 sbj jBqoj ua uojbui90jo8u3 ^s soijba soj^o X 'ssJBjn^ii
-jBd ssnbng sp sojsuijbj^ soq^nuí ojsd 'oSuisp s-8uej jim ouioo oajusp uojaijaní
38 X '8BJJI1SJJE3 8BUn8jB X S0J83U X BdOJ) UO3 lapoSl^^ OIJBS Eip 3193 U^

8Z
/ *808lUI3U3 SOJ JIU3A UBSA SS X BSUS}3p b8uS1 'BZBJ^ BJ 3'b B'd SOJU3UIOIU
sojsa jBqssAOJdB ounuodo 83 X sopipusA S0UI3JB1S3 *3Jds oijbjjuos oj ap s-b J'd
O1S3 OAIAB OJ X 'UOUB^sp 0JI13p OXEq B1S3 S'b OJ OpOl OJSnS JB JEl[J3 OpiUSA
-3Jd Bq 39 :SEUI 8OUJ3UOdSS UIS ZBd U3 80UIBAIA 3-b X 'ZIBJ Sp BJJB1JO3 SS ES3J3JUI
s-b oj X 'OAisssqns oj us jBiojq sp Bq bjjiuiss ^j 'oiss Bidmij 38 ou is 3-b j-d Busd
bj snbtjdB ssj3s s-b B-d Xb usq^jBiu aosad 3j8oj as sojuEnb s-b 'ss usuiBpip iui
S'b J-d oissndsip sq oj ou ojsd 'bsss b apuEiu oj 3-b B-d sotuBjqBq aj oX X JBSBJBg
Xsjji^ JO'g jb X 'BjspBpni^ bju3 oissnd Bqss J3 b X 'oj8su oq-p josusqsjdB J3 B
uojsip 3j 'oj8su ua uos uojBuioi X 'ojjeqBS js uojbsjoa 3j ojjss jsp uopiuJBng B{
sp uojsijBS X E3SSJ} aujE^ap sqBpsnb sou s-b 'o3iua osjnssj siss 'souJEjinb e-d
'EiABq 3'b 'opsuBS js opoi opuBSJjB Bq; X 'Xs^ jsp SBiEdB3 snj 3-b 'soub soqjnm soj
j-d 'js opoisp oucanbEA ouios 'soijba sojjo uoa ojjas jsp uojuij js us opaui ss
oupsA / usnq 3183 X 'uoiua bj sius^ s-b 'bijie^ bj 'uspuodssj saia u-b js B X '0J3jq
-uios js us osuBjq ojsnuBd o ojjijuis ua X 'ubsa s*b 'biuSisui bj ss s-b 'oauBjq
oq^Busyj ns uoa opEjjua sq X 'jsuojo3 uojspiq ojs-b ssip 38 X 'sojjs uos opijJEd
uoJBuioi X 'Bjsn^ uojsijbs 38 EijiuiEj X soCi¡| sns p s-b 'zajaj jsnuBp^[ *p inbe sp ofifj
-on8iiuy oupa,^ jb ojjss jsp o3sJd opiBJi Bq ss Xo íuaqaniu ss SEUsisq sbj 3'b sa
3-b o^snj UBdssss ojsd 'U0UB3 sp ojij jsp Bjsnj uEiusssjd ss sajuagjnsu; so^
ÍZ
:B3oda Bjsa us suiixbiq sojssid X 'ssuopBJnuunuí uejjej
Bsunu ojuEg ua asanj oua 3-bunB X 'sopoj b JEpsjSB sjqísoduii ss sojnds X 'sssubj
sojsa us 3-b j-d 'uozbjos iui sjqos ojuais oj 3-b opjiAE^ js op^uopiuios Bq sm
snb oj B'd opuBuioj uba 3ss-b 'SEpuspiAOJd sbj uoa bjbjjbi ou s-b 'bjsjjb^) ou opb
X 'bjsuios ss ojsd ofEqEjj un8jB uos ouinsuoo p B-d oijbssssu usd p somsjp
-U31 3'b 'O3JS ; O 'f JESIJEIUJOI 80UI3S3J3ra 18 X 'SBJJBJn[\[ 3p 0JJU3p XBq SJ-UIBJOS
SBUOBqi SSUO SSnd / 0[43[OU1 B-d SEUI SEUOEqi SOp OpUBlUBASJ BABJS3 SS X 'OJJOSO9

�Junio 6
Ayer noche tomaron dos Botes americanos con algnnos de estos, q.e pasaban
según el estado en q.e los tomaron á llevar noticias, y prevenciones alos Insur
gentes del otro lado de Miguelete p.r la costa, y el mismo Arroyo, los han preso,
y no savemos q.e resultara: Vna Zuniacá (y un Bergantín) q.e de resultas del tem
poral se fue (ron) ala Playa, ([nueva]) le pegaron fuego los insurgentes a media
noche y oy amanecie(ron) ardiendo. En la Junta de Guerra, q.e se celebro aora tres
dias Vigodet le dixo Elio, las verdades del / Balquero. pues opiniendose á recivirse
del mando déla Plaza, y dichole el Virrey q.e p.r q.e le dixo, q.e p.r q.e el la havia
perdido p.r oponerse, y despreciar luego q.e llego sus medidas, y assi q.e ya q.e la
havia arruinado, y á su vecindario, q.e la defendiese el, pero ala mediación del Cavildo Salasar El-cedio, pero sírvate de Gov.no q.e los Catalanes aun q.e Vigodet no
huviese querido estaban dispuestos, á q.e Salasar no entrase, y si su Paysano, de
suerte q.e es forzoso el auxilio de Gente p.a quitar opiniones, y q.e se obdesca
solam.te al Govierno. Vigodet es buen militar, buenos sentimientos, pero hombre
de pocas luces y sin el talento necesario p.a materias arduas, y en el dia se precisa
de sugetos de espera; y mucha política, y talento pero con fuersa armada q.e
lo haga respetar: Vigodet es popular, y p.r esto se ha grangeado el concepto, pero
esto a qualesquiera mala suerte degenera, y p.r lo mismo es necesaria circunspecion,
y enteresa: p.a acreditar esto referiré vn echo real y verdadero. Salió Vigodet / de
ronda aora 8 dias como lo tiene de costumbre la noche q.e puede, y se concidera
mas peligro, o q.e presisa vigilancia, se encuentra en el muelle con una ronda
délos q.e se llaman aqui maltraído empecinados, q.e son una porción de Anda
luces, q.e no tienen sobre q.e caer, pero q.e Ponse los autorisa p.a hacer dhas.
Rondas le da el Santo y Seña, y trabaron conversación, y refiriendo los robos del
cordón, y aguada con las salidas á traer trigo, les dice Vigodet, pues era tanto lo
q.e robaban, q.e a mi me dio también gana de robar, con lo q.e hubo vna gran
risa, y viva viva nro. General. Esto es de poco talento p.r q.e con gente soes y vaja
no se tienen estas conversaciones, y si robaban devio castigarlo y contenerlo con
enteresa, y las Americas deven tener livertad en otra cosa pero no en dexar de
castigar los delitos, y q.e el ciudadano sufra insultos, robos é insolencias y mientras
no se haga una rigida pesquisa, y se contenga á cada qual en sus limites, todo
es desorden. /
Junio 7
Oy se pusieron todos los Cuerpos sobre las Armas p.a señalar á cada uno su
puesto en caso de vn ataque, y con este motivo observe q.e los mas estaban sin
fusil, y q.e seria lo mejor, armar y municionar todos los hombres vtiles y los
demás q.e se adiestrasen mientras no venia el socorro. Ya los de Bs. Ay.s cantan
victorias p.r el sitio, q.e sufrimos, pero creo nos moriremos de viejos, si hay Gov,no
pr. q.e siendo dueños déla mar, nada nos puede faltar y sin carne fresca podremos
pasar y mantenernos gordos, y sanos, y puede creerse q.e assi sucederá, p.r mas
q.e otra cosa, ([q.e]) se opine p.r q.e hay enteresa, y espíritu pruam.te español, y el
q.e chilla no puede morder, p.r q.e la parte de tierra esta echa vn puerco Espin, y
no es gente p.a asaltar murallas como las, q.e tenemos, y el zelo q.e se esperimenta:
Vn pobre Joven natural de aqui, q.e el y sus Hermanos y Padres tenia vn Saladero
fuera p.r q.e se huio de ellos y se vino con nosotros, le han pegado fuego, devecreerse q.e p.r conseguir ellos sus ideas no repararan en los medios, pues están
reuniendo vna porción de negros ofreciéndoles la livertad / p.a q.e asalten, y maten,
y vn Sargento pasado oy asegura q.e 4010] p.a ofreció Rondeau y Artigas alos pri
meros, q.e abansen aqui, y 200 alos q.e abansen al cerro, á cuio destacam.to se ha
madado oy ([...]) a un Teniente Coronel, q,e vino, y traxo Vigodet en su compañía
como Secretario, q.e creo q.e desde soldado lo ha acompañado, y parece hombre de
razón, y de valor llamado (D.n Josef Sayen). He leído una Gazeta de Bs. Ay.s de
29 de Mayo en la q.e están incertos varios partes, q.e da a la Junta el Al.e de 1.
Voto de Corrientes, y le dice, q.e después q.e se retiro el S.r Velesco entro el
Capitán Roxas natural de allí, q.e prendieron unos 100 Europeos le quitaron las
armas, y q.e volvió á reconocerse dha Junta, q.e 7. Buques menores Armados, q.e
estaban allí del Paraguay los apresaron, y q.e las Tropas del Paraguay desenga— 286 —

nadas ya de su livertad y dros., se encminaban en N. 50 [0] hombres á q.e en la
Asumpcion se reconociese la Junta, y prehender al S.r Velasco, p.r q.e no querían
Tiranos Europeos, o sarracenos q.e los mandase: El Gov.no de S.ta Feé felicita
a la Junta p.r este echo, y q.e espera p.a remitir los últimos / avisos del Paraguay,
yo suspendo el Juicio p.r lo perteneciente al Paraguay, pero te aseguro, q.e des
mayo mucho viendo la omicion de essa, y q.e todo vuela como digo, sino van so
corros, y auxilios, de ay, p.r q.e con esto opinan los ignorantes, q.e todo ay esta
perdido, q.e es lo q.e persuade la Junta de B.s Ay.s en tnos, q.e ninguno
sino ellos leen las gasetas p.r q.e Carta no se entrega, y ay un zelo terrible sobre
esto, y aun los mismos Ingleses se resisten á llevarlas p-r los edictos, y penas
impuestas sobre ello.

Oy se escapo un Pobre Marinero, q.e havia tomado partido con ellos, y servia
en calidad de ranchero, el q.e da terror el oirlo p.r q.e asegura, q.e el Español
Europeo q.e toman descuidado lo degüellan, y roban en t.nos q.e p.r sanjas y
cercos ha contado unos 18 y es tal su freneci, q.e lo crusifican á puñaladas, pues
en uno contó sobre 50 taxos: A ninguno mejor q.e ati le corresponde avivar esto,
p.r q.e tu casa ha sido la mas perseguida, el viejo q.e devía tener una vejez des
cansada lo tienes desterrado y toda la familia según me asegu/ran, los oficios de
buen Español q.e ha hecho tu. P.e aun están ocultos, pero si esto se transquilisa
los veras, y los documentos q.e yo te mande de este Gov., Cabildo, y Salasar lo comprovaran, y Maestre, q.e esta ay puede informarte, y p.r ultimo defogaron su colera
con Basilio, q.e te aseguro, q.e diciendote esto tengo las lagrimas en los ojos pues
mi corazón me lo pronosticaba y no queria dexarlo ir, pero el afecto de sus Hijos
y familia lo arrastro p.a q.e essos infames, saciasen su perfidia, p.o assi Fran.co
vengan Demonios aunque sea, no se fien de Ingleses, y a todo transe costéese p.r
nosotros todo, q.e aqui se pagaran los fletes de los Buques, y 10101 hombres de Ca
narias, 2010] de Mayorca y 500 de Maon hay suficiente con algunos fusiles p.a reemplasar la falta de aqui, y créete, q.e si tengo imfluxo todo se allana, y viviremos
eternam.te en paz, y siendo Españoles hasta morir, sin q.e me contriste la / perdida
de nada p.r q.e tengo espiritu, y oy fondeo de regresso una Goleta, q.e mande ar
mada con 50 hombres ami Saladero p.a q.e p.r la costa viese, si podia hacer un
desembarco, y salvarme algunos Cueros, negros, o útiles, pero observo q.e ardia
todo lo de Madera, y q.e estaban pocecionados de mis grandes almacenes q.e havia
echo sobre 800 hombres, Desuerte q.e todo lo concidero arruinado, y si dexan
las paredes no sera poco, pero me rio detodo, como triunfe esso, y aqui hagamos
venerar á el n.re de Fernando, y Español sin otra mésela, p.r q.e con política, yo
haría salir hasta el mas pequeño rastro de Estranjero, q.e odio eternam.te. Aqui
se ha propagado q.e essos 4 q.e fueron presos de aqui, y los demás, q.e se han
remitido, asaver Murriondo y sus sequases, se trabaja mucho p.r q.e regresen, habla
p.r q.e no se cometa esta falta de política, pues es disgustar á muchos, y fomentar
nuebas Historias, y assi hagan los Duques / de las infamias, pero no los manden
aqui, Chile esta en una fermentación terrible pues con la muerte del Presidente
de la Junta, q.e formaron todos quieren ser Presidentes: Los Oy dores han sido
depuestos y Bajo Aldunate, é Irigoyen se fueron á Lima, y Ballesteros el Regente
y Concha desterrados fuera de la Ciudad y han nombrado Abogados p.a la nueva
Audiencia. En la Gazeta de B.s Ay.s, se ha impreso un diario seduciendo a todas
las clases de Havitantes de Lima p.a llamarlos á una revolución, Desuerte, q.e es
asombro lo q.e mina la infame Junta de B.s Ay.s y sus pérfidos sequaces, y repito
q.e todo arde sino se remite auxilio sin contemplaciones, ni demoras: La Junta
luego q.e llegó á entender q.e Villota, y Reyes estaban aqui les paso oficio á sus
Mugeres p.a q.e immediatam.te y la mayor brebedad saliesen de allí p.a venirse
con ellos en esta Plaza. Si viniesen 20[0] Gallegos seria oportuno p.r q.e esta gente
es buena, y lo pral. deven ser buenos oficiales p.r q.e aqui no los hay / sino el gral.
Vigodet; y si conoces q.e todo es en vano avísamelo sin perdida de tpo. p.r q.e
aunq.e sea pidiendo limosna quiero salir de aqui, ya q.e mi Amor ala Patria me
ha puesto en este estado, y q.e el Gov.no se complase en mortificar a los q.e hemos
tenido este modo de pensar, p.r q.e Fran.co ¿Como podra persuadirme el mas zeloso, q.e han faltado 100 fusiles siquiera p.a remitir? Que crédito se ha dado a

— 287 —

�•eguasap XcnSBJBj jsp SEdojj^ sej 3-b X 'uojesaidB soj XEnSBJBj jap ijjb uBqeisa
a-b 'eopeuuy sajouaní sanbng -¿ a-b 'eiunf eqp asjaaouooaj e oiajoa a-b X 'senue
sej uojEjinb sj soadojng q()i soun uojaipuajd 3'b 'ijjb ap jejnieu sbxojj neiide^
ja ojiua ossaja^ J-g ja ojfjaj 33 ab sandsap 9-b 'aoip 3j A 'sajuaujo;^ ap oioa^
OI ap 3'jy J3 Biunf ej v ep a-b 'ssued soijea soij33ui ueis^ a-b ej ua oXej^ ap ^g
ap s-Xy 'sg ap BjazB^ Bun opiaj ag -(uaXBg jasof U'g) opeuiejj jojba sp X 'uozbj
ap ajquioq aoajBd X 'opeuedmosB eq oj opepjos apsap a-b objo a-b •oiJBiajjag orao^
etuBduios ns ua japog;^ oxejj X 'ouia a'b 'jauojo^ aiuaiuaj, un e (['"]) Xo opepein
Eq ss oi'uieseissp oinJ e 'ojjaa jb uasueqe ab soje QQ^ X 'inbe u^sueqs a-b 'sojara
-;jd soje SBáijjy X nBapuoy opajjo S'd [010t s"b ejn^ase Xo opesed oiaa^jeg ua X
'uaiBui X 'uaijese 3*b E-d / peu^Aij ej sajopuapaj^o sojáau ap uopjod búa opuaiunaj
ueiss sand 'soipaui eoj ua uEJEjBdaj ou sespi sns sojja JinSasuo^ j-d a-b asjaaj^
•aAap 'oSanj ope^ad ueq 3j 'sojiosou uoa ouia as X sojja ap oinq as a-b j-d Bjanj
oj^p^jBg ua Eiuaj sajpcj X souEuuajj sns X ja a-b 'mbe ap jEJnjEU uaAof ajqod u^
:Biuauíuadss as ab ojaz ja X 'souiauai a-b 'sej ouioa scjjejnuí jeijbsb e-d aiua^ sa ou
X 'uídsg ojJand ua eq33 Ejsa EjJaij ap ajJBd ej 3'b J'd Mapjora apand ou ejjiqa a'b
ja X 'jouedsa svuiBnjd n^rjidsa X 'esajaiua Xeq a'b J-d auido as ([a-b]) 'esos ejio a-b
Era j-d 'Bjapa^ns issb a-b asjaaja apand X 'soues X 'sopjo^ soujauajuEra X JBsed
soraajpod Easajj ^ujes uis X jbijbj apand sou epeu 'jeui ejap souanp opuais 3-b -jd
ou'Aoy XBq is "sofaiA ap somajuoui sou oajj o jad 'soinijjns a-b 'oiiis ja j'd sbijoj.iia
ubjub^ s-Xy -eg ap soj b^ -ojjosos ja eiu^a ou sBJjuaira uasBjjsaipB as 3-b seuisp
soj X sajpA sajqmoq soj sopoj jeuopiunm X jeuijb 'jofaiu oj euas a-b X '[¡snj
uis ueqeis3 seui soj ab SAjssqo OApora ajsa uos X 'snbeie ua ap osea ua oisand
ns oun epes b jbjbuss e-d seuijy sej ajqos sodJan^ soj sopo; uojaisnd ss Xo

e opep Bq 38 oiipsjs an^) ¿Jiiimaj B-d ejainbis sajisnj qqj opBijej neq 3-b 'oso[
-az seui ja snuipensjsd Ejpod 01003? o^uEJj 3'b J'd 'jesuad ap opom aqsa opiuaj
soraaq ab soj b jejijiijoui ua asBjdmos 39 ou'ao^ ¡3 a-b X 'opeisa aisa ua ojsand eq
atu bujej B[e joniy ira a-b eX 'inbB ap jijes ojainb eusounj opuaipid eas abune
3'b J-d -odj ap epipaad uis ojauies¡AB ouba ua sa opoi a-b sasouos is X íjapoSi,^
•jbjS ja ouis / Xeq soj ou mbB a'b J-d sajepijo souanq jag uaAap [EJd oj ^ 'Buanq sa
ajuaS Ejsa a-b J-d ounuodo Búas soSajje^ [0]OZ uasaiuiA ig -bzbjj Bisa na sojja uos
asjiuaA e-d ijjb ap u^saijes pepaqaaq joXeui bj X ai-uieieiparaun a-b e-d sajaSnj^
sns e opijo osed saj inbe ucqBjsa saÁa^ X 'bjü|ji\ ab japuaiua b o^ajj a'b oSanj
eiunf B^ :sBJOui3p iu 'sauopejdnisiuo^ uis oijixne auiuaj 3s ouis apjB opoi ab
o)id3J X 's^sBnbss sopijjad sns X s'Xy s-g ap eiunf ame^uí bj euiiu a-b oj OJqraosB
S3 3-b 'auansaQ 'uopnjoASJ Bun b sojjbuibjj B-d buii^j ap S3juejiabjj ap sascjj sej
sepo^ b opuapnpas ouetp un osajdmi eq as 'S'Xy s-g ap eiazB^ ej ug -Bpuaipny
üAanu bj B'd sopuSoqy opEiqraou ueq X pepnr) Bj ap ejanj sopejjaisap eqsuo^ X
aiuaSay ja sojaisajjeg X 'euirj b uojaivj as uaXo^uj a 'sisunpjy oteg A. sojsandap
opis ueq saJopÁQ soq ¡sa^uapisaj^ Jas uajainb sopo) uojeuijoj 3-b 'eiunf bj ap
ajuapisaa^ jap ajjatuu bj uoa sand sjqijjsj uopeiuauuaj Eun ua E^sa ajiq^ 'inbc
uapueui soj ou ojad 'sbiuibjui sej ap / sanbnfj soj UB^r.q isse A 'sbijojsjjj seqana
jEjuauíoj A 'soqsnra b jejsn^sip sa sand 'Bapijod ap bijbj Bisa sismo^ as ou a*b J-d
ejqeq 'uasajgaj a-b J'd oqinra efeqej] as 'sasenbas sns X opuoujnj^ j^aese 'opiiuuaa
ueq as 3-b 'sEuiap soj X 'mbB ap sossjd uoaanj 3-b f? sossa 3-b ope^Bdojd Bq as
mby *3i'uiBUJ3)a oipo 3-b 'ojafuBJis^ ap ojjsbj oyanbad scui ja BjsBq Jijes eueq
oX 'ejiHjod uoj a-b J'd 'Bpsara ejjo uis jotiEdsg A 'opuEujaj ap aj-u ja e jBJauaA
somBácq mbB A 'ossa ajunu^ omoa 'opoiap ou 301 ojad 'ood Bjas ou sapsJBd sbj
UBxap is A 'opeuinjje o.iapijuoj oj opo] a-b auansafj 'sajqiuoq Qflg ajqos oq.&gt;3
EiABq a-b ssua^euljB sspuej^ siiu ap sopeuopaaod ueqeisa a'b A 'BJapej^ ap oj opoi
BipjB ab OAJasqo o jad 'sa^nn o 'sojáau 'sojan^ soun^je auueAjes A 'o.)JBquiasap
un jai^q eipod is ^asaiA bjsos bj j-d 3-b e-d ojspejeg iuib ssjquioq 09 uoo epeui
-jb apuBiu a-b 'Bia^of) Bun ossajgaj ap oapuoj Xo X 'niuídsa oSuai ab Jd epeu ap
Epipjad / bj aisijjuoo am a-b uis 'juooi ejseq sajouEds^j opuats X 'zed ua aruiBuja^a
SOU13JIAIA X 'bubjjb 39 opo; oxnjjuii o^uaj 18 3'b 'aiaaj^ X 'mbB ap eijej ej jBsejd
•maaJ E-d sajisn^ soun^je uoo aiuapijns Xeq uobj^ ap 005 X e.uoabj^[ ap [o]O^ 'sbijeu
•^3 ap ssjquioq [0]0I ^ 'sanbng soj ap sa^ajj soj ueje^ed 38 inbe 3-b 'opoi sojiosou
j*d asaajsoj aeuEJj opoi b X 'sasaj^uj ap uaij as ou 'Bas anbuiiB soiuomaQ UB^uaA
oo'uejj issb o*d 'Eipijjad ne uaseioes 'sauíEju; sossa a-b ecI ojjsejje oj eijiiubj X
soCi^ sns ap o^^ajB ja ojad 'ji ojJExap Bijanb on X BqBjpsouojd oj ara uozBjoa ira
sand soCo soj ua sbuiuSej sbj oSuai oiss ajopuarnp ab 'ojnSasB a) a'b 'oijisbq uo^
ejajoa ns uojBííojap ouiiijn j'd X 'siJetujojuí apand a' b eisa 3-b 'susaej^ X 'UEJEAOjd
•moo oj jesejeg X 'opjiqc^ "ao^) sisa ap apuEiu aj oX 3-b soiuaran.^op soj X 'sejsa soj
BsijinbsuBJi as 0183 is ojad 'soijnao uBjsa une a-j -ni oqasq eq 3-b jouEds^ uanq
ap soi.^ijo eoj 'uBj/n9asB ara unSas bijiiubj ej epoi X opBJjaisap sauap oj BpBsuea
-sap zafaA eun jau^i BiAap 3-b ofaiA js 'EpinSasjad ssra bj opis Bq eses ni 3-b J-d
'oísa jbaiab 3puods3jjoa 3j lie 3*b jofaui ounSuiu y : soxbj Q9 ajqos ojuo^ oun ua
sand 'sepejeund b uBaijisnj^ oj a-b 'ijauajj ns jei sa X gx soun opeiuo^ eq S03J33
X sefuBs j-d 3-b sou-t ua UBqoj X 'uejj^n^ap oj opepinssap ueuioi a-b oadojn^
jonBdsg ja 3'b 'ejn83SB 3-b J-d ojjio ja J0JJ31 Bp 3'b J3 'ojsq^uej ap pBpijBS ua
BIAJ3S X 'sojja uo^ opiiJBd opBmoi EiAEq a-b 'OJauuEj^ ajqo^ un odBasa as Aq

— 98^ —

— L2Z —

8
•ojja ajqos SBisandini
sBnad X 'soi^ipa soj J-d s^jjbasjj e uaisisaj 38 sasajguj somsiui soj une X 'ojsa
ajqos ajqtjjai ojaz un Xe X 'e3aj]U3 as ou bjje^ a-b j-d sejase^ sbj uaaj sojjs ouia
oun^uiu 3-b 'soui ua s*Xy e-g ap Biunf bj apensjsd a-b oj sa a-b 'opipjad
eisa Xb opoi 3'b 'S3iuejou3i soj UBuido ojsa uoa a-b j-d 'Xe ap 'sotjixnB X 'sojjo^
•os uba ouis 'oSip oraoa EjanA opoi a-b X 'sssa ap uopirao bj opuaiA oq.inra oXem
•sap a-b 'ojngasB ai ojad 'XenSeje^ \e siusisauaiJsd oj J-d opinf ja opuadsns oX
'Xen^eje^ jap sosiab / somiijn soj Jtitmaj B-d EJadsa a-b X 'oqja aisa j-d Bjunf ej b
Eipijaj a^^ erg 3p ou'AOf) ja :3sepueni soj a-b souaaejjBS o 'soadojng soubj^x
ueuanb ou a'b J'd 'odse[3^ j*g je japuaqsjd X 'eiunf ej ssapouoaaj as uopdmnsy
e^ ua 3-b b sajqmoq [OJOS o'M U9 aeqeuiin3ua 38 "sojp X peusAij ns ap eX SBpeu

I oiunf
/ -uapjosap ss
opoi 'eaiiuiij sns ua jenb BpBa .e B^uaiuo^ as X 'esmbssd epiSu eun B^Bq as ou
sBJjuauu X sBpuajosut a soqoj 'soijnsui sjjns ouepspnp ja 3'b X 'soiíjap soj jb8iisb3
ap jsxap ua ou ojad esos ejio ua pB|J3Aij jauaj u3Aap SEDiJaray sej X 'esajaiua
uoa ojjsuaiuoa X ojje3iisb3 oíAap UBqeqoj is X 'sauoijBSJaAUOo sEisa uauaii as ou
sfEA X saos aiua3 uoa a'b j'd oiuajei oood ap sa ojs^ *jeJ3U3^) -oju vam nata X 'bsu
uej8 búa oqnq a'b oj uoa Uvqou ap vuvS u^iqtuoj oip aiu tía o 3'b 'uvqvqoj 3*6
oj ojuvi Dja s^né 'lapo^i^y a.)ip saj 'o8ui j^bjj b sspijes sej uos epBn^e X 'uopjoa
jap soqoj soj opuaiJi^aJ X 'uopssjaAuos uojeqBJ] X 'Euag X oiueg ja ep aj sepuo^
•gBqp jaseq e*d Bsijoine soj asuo^ a-b ojad 'J3B3 a*b ajqos uauaii ou a-b 'sasnj
-epuy ap uopjod eun uos a-b 'sop^upsduis opiejijem tnbE ubuiejj as a*b sojap
epuoj eun uos sjjanm ja ua Bjjuanoua as 'epueji^u Bsisajd 3-b o "oj^ijad seiu
BJappuoa as X 'spand a'b aqjou ej ajquinjsoa ap auaij oj oraos sBip g bjob epuoj
ap / lapo^iA^ oijBg -ojspBpjaA X jbsj oqss ua aJiJajaj ojsa jeiipsjse B'd iBeajaiua X
'uopadsun.)jp eiJBsasau sa onisiui oj j'd X 'BjauaSap auans bjeui Bjambsajenb b ojsa
oiad 'oidasuos ja opEaSuEJÜ eq as oísa J'd X 'JEjndod sa j^poSr^ .-JEjadsaj BSsq oj
a-b EpeuiJB Esjanj uos ojad otuajBi X 'Bspijod eqsnm X íEJadsa ap soiaíins ap
sspsjd as Bip ja ua X 'senpje sEuajBiu E-d ouBsaoau o^uajBj [3 uis X sasnj 8Bsod ap
ajqmoq ojad 'soiuauuijuas souanq 'jbiijiui uanq sa íapo^í^ -oujatAOQ je aruiejos
essapqo as a'b X 'sauoiuido JEjinb B-d ajua^) ap otjixne js osozjoj sa a-b aijans
ap 'ouesXe^ ns is X 'asBJjua ou jBSBjeg a-b e 'soisandsip UEqBisa opijanb asaiAnq
ou íapog; ^ a*b une sauBjeie^ soj a*b ou-ao^) ap sibajis ojad 'oipa^-jg jBSBjeg opjiA
-B3 jap uopeipaui eje ojad '[a asaipuajap bj a-b 'ouBpupsA ns b X 'opeuinjje eiAeq
bj a*b bX a-b issb X 'sspipam sns oáajj a'b oSanj jBpajdsap X 'asjauodo j-d optpjad
eiAeq bj ja a'b j'd 3'b 'oxip aj a-b J'd 3-b Xajji a^ js ajoqsip X 'ezej^ ejap opueui jap
asJiApaJ e ssopuaiuido sand 'ojanbjBg / jap sapBpjaA sbj 'oijg oxip aj lapo^i^ ssip
S3J1 bjob ojqajss as a-b "Ejjan^ ap Biunf ej u^ opuaipjB (uoj) apáñeme Xo X aqjou
Bipara b sajuaijjnsu; soj oganj uojBSad aj ([EAanu]) 'bXbj^ eje (uoj)anj as jBjod
•raaj jap seijnsaj ap a-b (uijuE^jag un X) Bseuin^ bu^ :ejeijnsaj a*b souisabs ou X
'osajd UBq soj 'oXojjy ouisim ja X 'eisoa bj J-d siajanSij^ ap opej ojio |ap saiuaS
•jnsuj sojb sauopuaAajd X 'SEppou jBAajj b uojbuioi soj a-b ua opBjsa ja un^
UBqBSBd a-b 'sojsa ap soun^jB uoa souesusuie sajog sop uojbiuoj aqsou jaXy
9 oiunf

�los xefes q.do de todo se desentienden, y solo se ocupan en mandar empleados?
Que se ha adelantado con las Cortes y la mutación de Gov.no q.do saviendose lo
revolucionario, y caveza de Elio lo mandan de Virrey en estas circunstancias? Que
recompensa se ha dado a los afectos a la buena causa q.do Salasar q.e era el dis
pensador se le entorpeció p.r el Virrey? y las gracias particulares q.e señalaba el
Gov.no se han olvidado? En fin todo es desorden, y es muy infelix el q.e en la
America no sigue el partido de los brutos, y solo sigue en la corrupción, y robos
p.a adelantar su caudal, q.e es el objeto de los mas de los Europeos q.e las habitan,
particularm.te esta parte, q.e / después de ser la mas despreciable es ocupada p.r
gente de pocos principios, y egoístas, q.e en viendo vn hombre de algún discer
nimiento, o q.e no se une, y da con ellos a lo ordinario, ya lo toman entre ojos,
y en el blanco. Mucho he sufrido, y sufro pero mis Émulos tienen q.e guardarme
fueros, p.r q.e mis mismos Enemigos tienen q.e confesar mis sacrificios, y servicios:
Ya el dinero escasea, y tendré q.e empesar a dar arbitrios p.a sostener las Tropas p^ro
te ofresco, q.e si esse Gov.no no varia abandonare mi Familia, y vuscare protecion
entre los Indios, ya q.e essa parte pral. de mi Patria abandona alos q.e p.r solo
su nacimiento quiere q.e floresca. Ninguno me gana á humano, quantos. me conosen saven mi sensibilidad, pero te aseguro, q.e le pido a Dios un cruel p.a tomar
vengansa de los vltrajes q.e se están haciendo á vna porción de nros. Hermanos,
cuios gritos claman al cielo, y q.e gymen baxo el tirano yugo de unos Sequaces
de Napoleón, y q.e habrá q.e escrivir su Historia muy parecida ala del Gavinete
de St. Cloud. /

9
Enla Gazeta de B.s Ay.s del 30 de Mayo se incerta un oficio de Castelli p.r
el q.e avisa la tranquilidad del Perú, pero es falso p.r q.e se save q.e Goyeneche
con 8010] hombres esta ala espectativa de sus operaciones y q.e el no esta contento
con los Desquitados en la mutación de Gov.no. La Junta ha oficiado p.a q.e
Mont.o la reconosca, y q.e sesaran todas las Hostilidades, se mantendrá á cada uno
en el goze de sus empleos, y no se hará la menor novedad, El Cavildo me ha
llamado, y pedido dictamen, y le he contextado, q.e Ínterin la Junta no reconosca
las Cortes no se le puede prestar obediencia y q.e aunq.e spre. esto traerá males
pero q.e se evitan otros, y se esperan ordenes de essa, pero no entran los de
B.s Ay.s p.r ello, y será forsoso sonservarnos, y morir antes q.e perder la dignidad
de un Pueblo Español y leal á su soberano. En este momento q.e serán las 4 de
la tarde ha fondeado un Buque pequeño corsario, q.e avisa q.e en las Bacas, q.e es
un paraje de la costa de esta vanda vio 2 Lanchones, y 3 lanchas del Rio armada
q.e estaban de / sembarcando gente y artillería, y pertrechos, q.e a el Je tiraron
dos cañonasos pero, q.e el conociendo fuerzas superiores hiso p.r venirse, De modo
q.e no tardaremos en sufrir los fuegos de ellos, q.e serán correspondidos: oy se
han mandado salir varios sujetosy entre ellos D.n Josef María Roo oficial 1. de
la Aduana Hijo de B.s Ay.s p.r q.e te aseguro, q.e cada dia tenemos de q.n sos
pechar, y p.r lo tanto clamamos p.r gente de essa, q.e no tengan coneciones, ni
Parientes, sino Amor a la justa causa, y sostener la'integridad sin q.e se pierda
una vara de terreno, y todo vnidos, p.a acavar con el pérfido Napoleón. En mis
anteriores te he d.ho. alguna cosa del Oydor Acevedo, y te repito, q.e no se ^ien
de el p.r q.e es un botarate indigno de la Toga; y q.n graduó por un moso de
juicio y buenos y leales sentimientos es a Garfias assesor de la Precidencia de
Chile, q.e actualm.te esta sirviendo la Secretaria del Virrey interimen.te p.r la
Comicion de Esteller al Rio Grande, he tenido con el dos conferencias, y me ha
agradado, y su opinión la aprecio; pero de / Acevedo, si estubiese de humor te
contaría mil anedoctas, q.e te servirían de divercion, y de conocer sus ningunos
principios, pues hasta criminal es q.e se le tenga dado facultad de jusgar, pues ni
save lo q.e es Histituta, ni ha saludado un libro de LL, y solo quatro Casetas q.e
todo lo toma p.r el rabo, y solo es un charlatán de Cortes, al paso q.e sus Hermanas
y Madre me merecen toda consideración, y respecto.
10
Anoche a esso délas 12 tiraron los insurgentes 4 Granadas grandes, que re^
ventaron cerca de la Plaza, pero no hicieron daño sino en una Casa de D.a María
— 288 -^

�61

— 68^ —

"[Oí 'S 'T 'X • f^ISrOIST pjnHO BPUBa,,
ou^aiqo^ -sajiy souang 'EiiijuaSjy uopBj^^ b¡ ap jbisusq OAiipjy]
•neapuojj -Eidoa sg
•oapiAamoj^[ ap bzbjj Bjap JopBiuaAO^) -jbi^)
= nBapuojj asof — 'USl 8P 6 iso8y 'o^ag oXoajy ap '[Bif) jauBn) -soub
6oqjnui 'c;w e -3n2 soig -oiuauíBjjBd ja JB3IJM3A ajpod anb ua Ejoq bj bueucui ap
Bip ¡a. BJBd opuEjenaa 'aiuaiajipui ajjas apand ou uoiuido A p^ppijsj Bíns 'ojqan^
asa ap easaja^uí eo[ e oinbasqo jod anb sbui sas ou anbune 'pmpijos bjss Bpcj
-iBsap BJEfap ou -g^\ a*b ojadsa o^ -uoisiui ns ap oiuisijuejjodiu; ojaFqo ja oubsss
-au asan} ;s 'sBpinipsuo^ sapBpuoinB seuiap A 'jouadng nsap "g^ ap Bpuasaad bjb
Bjpuodxa anb ua jBqjaA Eijuajajuoa sun apjan^B a^as SEuuy SBjap 3¡a\ ua *¡bj^)
jap osiuMad ajuapaaajd uo^ í 'oiJBiuamBjjB^ ap asBp na anb BJBd EijJaAaqo^ i
BQazjB^ ouaAjy aso u'Q ojpjaxa aisa ap arpuajuj jo-g je bzbj^ esa B jciqiua ap
pBpissasu bj ua suod aui se'aoj^ se^sa ua pEppijaj bjb A 'uoijej^j Bjap sasajajuí
sojb '^ay jap sopcjgBS soqaajap soj b BpuEjaoduii joXbui Bj3p ojunsB u^
*P ojsoSo
o'I oSL
•\oijD)U3iuv¡sod OWLO3 'mn^a^i^o^ X vuaojnj -y •[
ap maua \a opunsiao oapiaatuo^^^ ap Jopmuaqof) jv nvupuo^j • ap ototfQ — *^

oasnj\[ A OAiqojy-xgM opuo^ -oap;Aa)uoj^[ 'no

'[8
bj ap

OAiqaay]

•UOI3E3O jofam Bjssq 'jojny ja sjjb^ as ojad
aJouSí as ou 3-b B a-b esos ej^o b buiuusi ou oj^afqo im A 'ojjiisjd jss ouimoqB
a-b J'd souu sbui sajadsa ou 'jaded aisa ap osn / a^eq as 3-b eijijou iui b b3sjj is
anb a-d jsdBd ajsa uos opBpin^ 'BJa^ij es^aeo A 'ojuainiBjpuojoiB ns A 'opBmanb
jEjsa oíAap a*b 'BJjan^) omos opiua^ Bq a-b sopBj sojem ojad 'Xajj;^ J'g J3 jonBdss
s^ -ajes a-b oj souiajaA 3-b uos sajuapijns uauaij z\ uoa 3-b -g-g e ESip aj a-b
3jopE)x3iuo3 aq A 'SEip o^ ap -ojj ja BjBjBuas ssj as sBuiap soj a-b A 'ajuiEjEipaui
-ui ubSjbs soiuojd uaisa 3-b 'souBiuaiuy sanbng soj 3-b B-d napjo bj opuapeq
Bisa as a-b auiopuBsiAB Xa^i^ J'g jap uesapa un jBJiua ap EAs^y :pEpun3as -eju
bjiuo3 93 8auoi3Bjduiaiuo3 ua souiEpuc A 'JESEd uBqBxap ib sand soiuajur so^iui
-aua A 8B3oq souaui SEjsa jauaj A 'jiAiAai sBfja.iBq ososaoj sa "j'j -sbju ap muídsa
J3 BJjuo^ uaiirapB 3S inbB ouios A 'sajua^jnsui soje sopeuopede seui soj uos a-b
'aaj ap ajaaj^ 3-b j-d 'ojjan^ ua soiuaua^ a-b 'souB^uauíy sanbng ¿g ap Bpijss bj
^aaj¡^ jb ojsandoad aq uaiquiBj^ -sojiosou ap epjanse as is isa BjsBq asjapuajap
ouBssasau 83 'bisussoui bj jaJapcd A 'sapcpni^ eop / ssiea aapjB jba Bisan^ ara a-b
'ojuaioiijuas jap j^sad b 'ojad 'soueios sojap asJEiSnja^ B-d ese ni Bisa ua oiiain
as ea^ JopXo jap bj A 'sEpsisnsE SBiusnb sbua aa)uooua sand 'eijiiuej bj jb8joiu
•bj3 jajBq ap BjajBj cipijjad bj opuatA opBjadasap ua oq.ia sajjB3 sbj J"d aqnpuB
aqaouB a*b 'ojn^asB ai ab j-d jejoa ap Bq oiuouiaQ ja 'ojaaja opiAap b ojsa BAajj as
ouis 8"b 'opujnqE ubi Xojsa X 'bs^aia nos bsos bj jbuio) eá ososjoj sa sofBjc uoa
sopoj opepanb Bq 3*b saod 'buub^^ aj a-bunB A 'ubjbubjjb as sspoj ojad 'sapsijns
•ijip sns osnd am sojEdaJ sojjoj soun J3JEq a*b uauau 0sJ3 a-b sBJapjEqiuoq 9Bj
33BAIAB 3-b A JBSBJBg B J3A E^d OUOpiniO3 8UI A^ill^^ J-g J3 'BUIB3 n8 U3 BpBSUBS
-sap BqB^sa a-b 'oxas jiAsp ja bjjuo^ Bpifuip biuib^ui eun sa SEpuuEj3 sbj jbjij ap
oqsa ja sand pspni^ Bjjanbe euBaquioq aj as oi^is ja jBjiiaJ Biosq ouis a*b 'eiunf
ajqBpaadsap bj b oaauíud jbuiijui ojad sX-y s-g b a^aquioq p^piAOJd ap soiafng
SO1JEA UOS J3A B 38Bd S9U"b B JO'AO^ J3 A í^&gt;Jll\ J'g J3 J'd OpJ03B 88 Bip J3p
Xi sbj UBJ38 3-b aiuBieui aisa ug -usinsaxa A uajusAui a-b sbui J"d 'sojuajuí sns uajSoj
a-b 'oai3 ou A BpuBisuos Xe ojad 'sjqísod sas eaj ouBp o^uEnb X 'sBquioq UBJaiara
son a-b soiuaajj A 'zauío^ eanjua^y u-Q ap BpniA UB^nQ 3pj;iBi\[ bj b ojunt osubjq

�f
[10.— Oficio del Gobernador Vigodet a J. Rondeau, aceptando el parlamento de
J. A. Calcena y Echeverría].
[9 de agosto de 1811].
Como los Gefes de esta Plaza no aspiramos á otra Satisfacción que ala de
guardar los derechos sagrados del Rey, los intereses de la Nación, la felicidad de
estas Prov.as y en particular también los intereses de este fiel Pueblo; convengo
en que D.n José Alverto Calzena de Echeverría se presente mañana a las once de
ella más acá délas primeras casas del Cordón con las formalidades de Parlamen
tario, y con las que yo mismo saldré de esta Plaza, y al tiempo de avistarnos, dexando cada uno su respectivo Acompañamiento, nos uniremos para tratar délos
Asuntos que VM. indica. = Dios guarde á VM. muchos años.
Montevideo 9 de Agosto de 1811.
= Gaspar Yigodet = Señor Don José Rondeau. Es copia Rondeau.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

[11. — Oficio de J. Rondeau a la Junta de Buenos Aires, dando cuenta del fracaso
de la misión de Calcena y Echeverría].
110 agosto de 1811].
Exmo. S.or

No puede decir lo mismo de que e dé demisión ó licencia a los Portugueses que
voluntariamente hayan tomado servicio en las tropas españolas; pues no cree
exista estipulación alguna que justifique semejante pretencíon; y porlo que toca
alos que acreditan haber sido forzados presume el abajo firmado no habrá incon
veniente, estableciéndose la reciproca por ambas partes en los Servicios de Mar
y tierra.
4.a Que se pondrá en libertad, y se restituirán los Bienes embargados á los
Comerciantes Portugueses presos en Buenos Ayres, así como se entregarán los
esclavos huidos á los Portugueses empleados en el Ex.to de Buenos Ayres.
RESPUESTA. — El Gobierno de Montevideo apó / yará sin duda con esfuerzo
todo lo justo de esta demanda, y es de esperar que la primera parte no experi
mentara dificultad y que el Cap.n General Vigodet promoverá igualmente la Se
guridad. El efecto de las varias pretenciones que se han sugerido al General D.
Diego de Souza depende en ciertos casos del Gob.o de Montevideo en otros del
de B.s Ay.s., pero no parece haberse tenido presente que estos Gob.nos no son So
beranos, y que la Sana politica y el ínteres mismo del Gob.o Portugués exige
los mire puramente bajo este aspecto.
El abajo firmado después de concluir asi sus observ.nes rápidas sobre las ins
trucciones comunicadas á D. Diego de Souza espera que sirviéndose el Ex.mo S.r
Conde de Linhares elevarlas á S.A.R. el S.r Principe Regente tendrá S.A. la bondad
de mandar se modifiquen, y ciñan á los términos análogos al objeto declarado
de la entrada de las tropas Portuguesas, á las profesiones solemnes hechas en
aquella época p.r el Gob.o Portugués, y en una palabra á la paz harmonía, y
buena amistad entre aquellos Payses, cuya conservación es para todos de tan
grande importancia. El abajo firm.do / se aprovecha con gusto de esta ocasión
para renovar al Ex.mo S.r Conde de Linhares las expresiones de su alto respeto,
y de su estimación particular =
El Marques de Casa Yrujo = Rio de Janeiro 4 de Diciembre de 1811.

Considerando que una intimación militar por medio de un parlamento ala
Plaza de Montevideo lejos de proporcionar el convencimiento de aquellos Gefes
sobre la necesidad de reparar con una unión fraternal y amistosa las consequencias
del escandaloso atentado de haver llamado en su auxilio las tropas de una Nación
extrangera, limítrofe, y que desde los tiempos mas remotos y atropellando las re
laciones mas sagradas ha intentado la posecion de estos países de la banda Oriental
y Septentrional del Rio déla Plata, solo serviría para irritar su orgullo y obs
tinación, determiné entablar una negociación por medio de una Conferencia Verbal,
afin de instruirles fundamentalm.te délos riesgos que amenazaban á la integridad
del territorio, de su responsabilidad á las resultas funestas de un Acontecim.to
menos favorable, délas ventajas déla unidad del estado de nuestra situación politica y Militar, y déla predisposición de VE. á conceder y garantir al Pueblo de
Montevideo asus Autoridades y Vecindario quantas condiciones fuesen compatibles
con el Sistema Grál, y con la dignidad de VE.
Varios sugetos de mérito y aptitud para / el desempeño deeste importante en
cargo se presentaron ami imaginación; pero al fin me decidí por el Intendente
de Exercito D.n José Alverto Calzena y Echevarría, creyendo que la responsabi
lidad de su carácter y persona unida la circunstancia de no haver tenido relaciones
anteriores con el Gov.no de Montevideo le concibiría la atención desús Gefes,
especialmente de D.n Xavier Elio, á quien havia tratado con franqueza en España.
Avisado el Intendente, quien de antemano havía manifestado esta idea y ofrecidose a su execucion embié á la Plaza un oficial parlamentario con el oficio de
que es copia el man.0 1. y se me contexto accediendo ala conferencia Verbal
como verá VE. por el del num. 2.. Sin perdida de momento firmé la instrucción
n. 3 p.a q.e sirviese de regla en el desempeño déla Comisión, comunicándole
los demás avisos q.e me parecieron oportunos al mejor éxito de una empresa, en
q.e se afianzaba la integridad^ territorial, la terminación de una Guerra exterminadora, y el Sociego délos fieles havitantes de esta Campaña; Objetos á mi vez
de la primera importancia á los intreses del Rey y déla Patria.
Llegó la hora del parlamento, y en las inmediaciones déla linea se unieron
el Intendente y el Gov.or Vigodet para conferir sobre los asuntos que ocasionaban
la entrevista.
El Intendente comprendió en sus primeras insinuaciones la idea depasar ala
Plaza para q.e interviniese D.n Xavier Elio en la Secion, asi p.r ser este el sentido
del parlamento como por que tratándose de negocios interesantes al Estado y / a
estas Provincias correspondía de necesidad la instrucción del Gefe Superior déla
Plaza. Nada parecía mas racional que la adhesión á esta propuesta, si se proce-

Hasta aquí Montevideo no habia hecho mas q.e mortificar el espiritu de VAS.
refiriéndole los progresos q.e p.r momentos hacia la Revoluc.n en este Reyno y
los riesgos q.e p.r todas partes cercaban á esta Ciudad.
No era extraño q.e de este lenguaje De verdad usase una hija p.a con una
madreen quien tenia cifrada su esperanza.y de quien unicam.te esperaba auxilios
q.e contuviesen la tormenta,y la librasen del naufragio.Sin embargo recuerda la
fiel Montevid.o, q.e desde los principios, en medio Délos mayores riesgos,y q.do
mas expuesta se vio,siempre dijo á V.A.S. q.e preferirira su misma exístencia.y sus
habitantes, se sepultarían primero entre sus ruinas,antes que sucumbir ala per
fidia.ó ceder ala ambición. Hoy tiene la satisfacen de anunciar á VAS. q.e la
ciudad De S.n Felipe, y Santiago sabe cumplir su palabra, y q.e fiel á su Monarca,
se ha sacrificado gus / tosa p.r sostener su lealtad.
Seguían efectivam.te las Calamidades De un sitio obstinado sin molestia,y
destructor De la Poblacn sin necesidad Del arte. Obstinado sin molestia, pj q.e
parecia q.e la naturaleza les habia. anticipado los Quarteles mas cómodos enla
basta y hermosa población Del Cordón, y Migueletes situados extramuros: sin mo
lestia, p.r q.e dueños Délas riquezas naturales del Pais,parecía que mas estaban
situados p.a vegetar, q.e pa molestar á sus hermaos. Sin molestia, p.r q.e aunq.e
la estación alos principios debía ser algo incomoda la próxima Primavera les
daba nuebo aliento p.a mortificarnos.

— 290 —

— 303 —

[Copia en Archivo General de la Nación Argentina. — Buenos Aires. — Go
bierno Nacional. — Banda Oriental 1811-1812 - X - 1 . 5 - 11, cpta. 791. Ord.
n. 313/22 en el Archivo de Foto-copias del Instituto de Investigaciones Históricas
de la Facultad de Humanidades y Ciencias. — Montevideo].

[28. — Representación del Cabildo de Montevideo ante el Consejo de Regencia
de España é Indias narrando las dificultades sufridas por Montevideo de
resultas del sitio].
[11 de diciembre de 1811].
Serenísimo Señor

�diera con buena fee. Pero Vigodet lleno de aquella elación que inspira el fana
tismo, y el orgullo infundado de los Oficiales Españoles, y sin dignarse de dar el
tratamiento al Intend.te, aunque no fuera mas que por respeto á la Solemnidad
del Acto, o por correspondencia ala civilidad con que se le trataba, levanta la voz
y en tono descompuesto le dice que sele venía á insultar; que asaltase la Plaza
este montón de hombres indisciplinados para convertirlos en favezas; que la Es
paña existía y existiría para castigar álos rebeldes, y que lo dijese así asu General.
A vista de tan groseras produciones, muy propias en la boca de su autor, se retiró
el Intendente lleno de moderación, y da experiencia del Carácter insolente de
estos Mandones que nos embia la Regencia, creyendo que los Pueblos Americanos
duermen aun en el sueño de una vergonzosa esclavitud.
Este escandaloso Suceso con que estos cobardes, sin atreverse a asomar ásus
murallas intentan ofender en la autoridad de VE. la dignidad délas Provincias que
le han confiado su Gov.no y la conservación de sus derechos, me confirma en la
opinión de que ni la razón ni la prudencia alcanzan á curar los males del fana
tismo, ni templar el orgullo furioso délos Españoles que han jurado nuestra pros
cripción. Solo la espada y la bayoneta tendrán la energía bastante para conducir
a estos fanáticos al desengaño desu impotencia / y de sus errores. Yo los considero
incapaces de ninguna conciliación, y espero por lo mismo que VE. me permita
llevar adelante la resolución que he formado, de no poner la dignidad de las
Armas déla patria a desaires de esta especie, ni admitir otra conciliación que
aquella que me proporcione la Victoria. Dios gue. á VE. m.s años. Quartel Gral. de
Arroyo Seco, 10 de Ag.to de 1811.
Ex.mo Sor. José Rondeau / Ex.ma Junta Guvernativa délas Prov.as del Rio déla
Plata.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

[12.— Oficio de la Junta de Buenos Aires a J. Rondeau, avisando que pasan a
Montevideo sus comisionados, Funes, Pérez, Paso, Alvarez y de la Rosa, en
la Fragata Nereus para tratar con Montevideo].
111 de agosto de 181U.
Por quanto para servicios importantes ala causa del Rey y vien déla Patria,
relativos ala reunión deseada de la Plaza de Montevideo con esta Capital ([encuia
retardo ceparacion apoyan sus miras ideas, los agresores de los sagrados
derechos del S.or D. Fern.do 7. y enemigos de la P.a con ruina déla Patria]) pasan
al surgidero del Puerto de Montev.o en la Frag.ta de la GrJí de S. M. Británica
nombrada Nereus una Comicion representatiba de esta Junta, compuesta desús
Diputados vocales ([miembros]) della D.r D.n Greg. o Funes, D.r D.n José Pérez,
y D.r D.n Juan José de Paso, acuias ordenes y para los mismos interesantes
Servicios van acompañados del Then.te Coron.1 D. Ign. Alvares y D.n José déla
Rosa, llevando sus respectivos sirvientes y cirados. Por tanto, y p.a q.e sirviendo
este Pasaporte, desuficiente credencial, así para q.e el S.or Comand.te déla ma
rina Inglesa, preste ensu virtud la garantía y segurid.d que bajo su Pabellón y
fuerza que comanda, se hagan abordo desu buque todos los tratad.s que se ofrescan
con el Gefe ó Gefes que goviernan a Montev.o asegurándoles si necesario fuese,
([q.e]) ([bien]) anombre desu nación, ([si posible le fuese, o bien]) como vn
comand.te particular (del maior aprecio y concepto de esta J.ta que serán cum
plidos religiosam.te en la forma (que se ([que]) estipule) ([]) por la
comicion representatiba de la Junta de estas provincias, como p.a que sean resti
tuidos con toda segurid.d sin biolabilidad sus personas aesta Capital vajo la seguri.d del Pabellón Ingles. Damos el presente en B.9 Ay. y Ag.to 11/811.
[Junta] a José Rondeau.
[Borrador en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno
Nacional. "Banda Oriental 1810-1814" - X, 1. 5, 10].

— 291 ^

�U3. — Oficio del Cabildo de Montevideo al Virrey reclamando por la retención
de un oficio enviado por la Junta de Buenos Aires^,
[14 de agosto de 18111.
Exmo. Señor. Este Ex.mo. Cavildo está asombrado déla conducta q.e V.E tiene
con los representantes mas celosos, y mas fieles del Pueblo, por cuios timbres ha
merecido del soberano los honores, y gracias propias de la Real clemencia. El subceso del día, ha llenado de confusión al benemérito Cavildo de Montevideo, viendo
retenido por V.E. el oficio quele dirigía la Junta de Buenos Ayres y cuio tenor ha
comunicado V.E. verbalmente al S.or Alcalde de primero voto, y dos Regidores
reservándoselo sea qual fuese el espíritu de d.ho oficio, y fuesen las que fuesen
las proposiciones de d.ha Junta, el Cabildo era Capaz para etenderse con ella,
sin desviarse de las sendas del honor. Una gestión dirigida directamente al Ayun
tamiento deve saverse por todos vnidos, para acordar las providencias q.e sean
conducentes. En este supuesto y con las protestas mas legales, para ocurrir al solio
exije este Ayuntamiento de V.E. que se digne pasar al Cabildo el oficio, de que
se ha echo mención, y los demás que de su clase le hayan sido dirigidos por el
conducto de V.E. = Sala Capitular de Montevideo, y Agosto catorze / de mil ocho
cientos y onze = Joaquín de Chopitea = Ildefonso Garcia = Fran.co Xavier Ferrer
= Josef Manuel d3 Ortega = Juan Antonio de Bustillo = Jorge délas Carreras =
Miguel Costa = Juan Josef Duran = Juan Fran.co de Solorzano = Joséf Suarez
= Al Ex.mo S.or Virrey D.n Fran.co Xavier Elio. =
[Copia en Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Ad
ministrativo, Caja 735].*

[27.— Oficio del Marqués de Casa Irujo al Conde de Linhares haciendo varias
consideraciones sobre la necesidad de la retirada de las tropas portuguesas
del territorio español].
[4 de diciembre de 18111.

La retención en mi poder del oficio quedirigió á VE. por mi conducto la
Junta de Buenos Ayres, fue un procedimiento ajustado á mi autoridad y facultades,
asi como es agena a las de VE. la reconvención inoportuna, éindecorosa que me
hace por su carta de ayer sobre una materia nada menos que de estado y de puro
y alto gobierno reservada únicamente por las leyes al conocimiento é inspección
de los Virreyes y capitanes generales, y en su defecto délos gobernadores délas
Plazas, o Provincias. La intervención quepretende VE. tener enestas circunstancias
y clase de negocios, es del todo incompatible consu instituto y funciones, y estoy
firmemente persuadido, que si sela consintiese meharia indigno ala confianza
q.e el Rey meha hecho, poniendo bajo mi dirección yresponsabilidad elmando
destas importantes Provincias.
El lenguaje ysolicitud actual de VE., no menos q.e la conducta quepoco

El abajo firmado Env.do Ext.o y Minist.o Pleni.o de S.M. Cat.ca tubo la
honra de recivir ayer noche la Nota oficial del Ex.mo Sr. Conde Linhares,
Consej.o Minist.o y Secret.o de Estado y de la Guerra del 1. del corriente. Aunque
el abajo firmado ha considerado, y considera como virtualmente comprehdidos
a los Portugueses en la ultima convencn entre el ultimo Virrey de las Provincias
del Rio de la Plata y la Junta de Buenos Ayres, por las razones que ha tenido
la honra de exponer anteriormente, con todo, conformándose con los deseos del
Gob.o Portugués ha escrito ya lo conveniente para que el Gefe de aquellas Prov.s
vea el modo, de que p.r una declarac.n explícita, y formal, quede restablecida
la harmonía y buena amistad entre todas las Provinc.s limítrofes del Rio de la Plata
y las déla misma clase pertenecientes á la Corona de Portugal. Realizado este
punto, y colocado el Gobierno Portugués en los mismos términos relativos en que
se hallaba antes de la entrada de sus Tropas en el territorio Español, nada puede
quedarle que desear ni pretender en justicia, y en conformidad á sus declaraciones
mas solemnes; habiendo recivido ya del abajo firmado la expresión de la gra
titud de la Nac.n Española, p.r haber concurrido de un modo, que le hacetanto
honor, al restablecimiento del orden en aquellas desgraciadas Provincias. Con
todo el abajo firmado no ha podido menos de ver con alguna sorpresa en la
citada ultima Nota del Ex.mo S.r Conde de Linhares seha encargado al Ge
neral D.n Diego de SoUza, establezca una serie de pretenciones, agenas del ob
jeto de su entrada, y que debiendo crean necesariamente una divrsidad de opi
niones, podrían tender mas á resucitar animosidades (que deberían sepultarse
para siempre) y turban la harmonía, que a consolidar la buena intelig.a en que
todos están tan interesados. El abajo firmado se tomará la libertad de hacer al
gunas observaciones sobre aquellas acerca de las quales puede desdeluego formar
una opinión, en la esperanza de que el Imo. S.r Principe Regente, tan honrosamente
zeloso de parecer justo y Amigo déla España, conservará estos bellos atributos
en toda su fuerza y esplendor. Los artículos comunciados al General D. Diego
de Souza son los siguient.s: 1. Que es de suma importancia para asegurar
el decoro y Dignidad de la Corona de S.A.R. q.e se reconozca por los Gobiernos
de Montevideo y Buenos Ayres la Justicia conque S.A.R. mando entrar sus tropas,
y que á la presencia de estas se debió la pacificación q.e acaba de efectuarse, y
q.e se obliguen los Gob.s de Mon / tevideo y Busnos Ayres á no tentar de hecho
agresión alguna contra los territorios y Dominios de S.A.R. excepto por orden
expresa de la Regencia de España. RESPUESTA El decoro y dignidadde la Co
rona de S.A.R. y la justicia con que mandó entrar sus tropas en el Territorio
Español están plena y completamente asegurados por las Cartas del Virrey Elio
que reclamó y obtuvo su socorro: así pues estaDeclaración parece escusada, y
se juzgará irritante p.r B.s Ayr.s contra quien se había solicitado su auxilio. Que
la presencia de las tropas Portuguesas ha contribuido á la pacificación actual es
indubitable: el abajo firmado, órgano legítimo y acreditado del Gob.no Español
del que depende el de Montevideo, ha tenido y tieen la satisfacción de declararlo:
por lo mismo es escusada una nueva Declarac.n. Pero al mismo tiempo que con
viene en la parte gloriosa que S.A.R. ha tenido en este suceso, la misma fran
queza con que se ha hecho esta Declaración, exige también se atribuya, y del modo
mas esencial, ala victoria completa conseguida el 20 de Junio ultimo por el Exercito del Perú al mando del General Goyeneche, a la dispersión y destrucción total
del Ex.to de Castelly, a la reconquista de la Paz, Oruro, Cochabamba, Charcas,
Potosí, la del / importante paso de Tupizá y aun de Jujui quese han verificado
después, y á la convicción de que B.s Ayr.s no puede mantenerse, aun en su
situación actual, privado de los recursos de aquellos Payses. Con estos hechos
cuya verdad y notoriedad constan al Ex.mo S.r Conde de Linhares, el abajo
firmado espera que S.E convendrá en que la presencia de las Tropas Portuguesas
no ha influido de un modo único, y exclusivo enla pacificación de que se trata.
Enquanto a la obligacn que se desea de que los Gob.nos de Montevideo y
Buenos Ayres no intenten agresión alguna contra los territorios y Dominios de

— 292 —

— 301 —

[14. — Oficio de los Diputados de Buenos Aires a la Junta anticipando no haber
tenido suceso la comisión ante el Virrey Elío].
[16 de agosto de 18111.
Con el Quech que pasa al costado de esta Fragt.a a las 11 de la noche de la
noche de regreso [(de)] esa, anticipamos á VE. aviso de no haver tenido suceso la
comisión por no acceder Elio á nuestra Instancia por la conferencia; y demorados
alfrente de Montev.0 por falta de viento, esperamos este p.a hazernos ala vela.
Dios gue. á VE. m.s a.s Frag.ta de S.M.B. Nereus 16 de Ag.to de 1811.
Exmo. S.or D. Gregorio Funes. D.or José Julián Pérez. Juan José Passo. /
Exma. Junta Provisional Guvernativa.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

115. — Oficio del Virrey Elío al Cabildo de Montevideo sosteniendo que la retención
de los pliegos de la Junta encuadra dentro de los límites de su autoridad].
[19 de agosto de 18111.

�tiempo hace observó, recibiendo, y abriendo sin mi aviso y previo consentimiento
VE. pliego del Cege de los insurgentes, por el que exigían la entrega deesta Plaza;
me hace recelar con fundamento, ó que YE. ignora qual es mi dignidad, y lo que
puedo y debo hacer como virrey conforme á mis titulos, poderes, é instrucciones
reales, ó que cree que Yo las desconozco. / Sin infringir estas, y comprometer ni
honor y carácter, no podía entregar á VE. el pliego que reclama; y con este cono
cimiento di el paso atento ygeneroso de manifestarlo álos Diputados del cuerpo
que cité al efecto por medio dími Secretario, con cuya diligencia no dudaba
quedaría VE. satisfecho.
Pero supuesto que no lo está, podrá desde luego VE dirigir sus quexas ala
soberanía como lo protexta, quedando Yo igualmente enlapropia disposición de
hacerlo por mi parte, á compañando con mi informe los insinuados pliegos; y
entre tanto llega la R. 1 resolución, espero que VE. se abstenga de repetir seme
jantes interpelaciones, y quese ciña al desempeño délos deberes q.e las leyes le
prescriben. Llenando VE. los suyos y Yo lo mios lograremos arruinar elespiritu
de defaccion que es muy fácil destruya el buen orden establecido. No demos al
enemigo la horrible satisfacción de romper con nuestra manos los lazos déla pru
dencia, moderación y concordia que hansido y serán para el, tabarrera mas im
penetrable. Sepamos vencernos para vencerlos y trabajemos cada qual según sus
arbitrios y facultades para conseguir un mismo objeto, qual es, y debe ser la
salvación de estos preciosos Países.
Xavier Elio.
Dios gue a VE. m.s a.s Montevideo 15 de Agosto de 1811.
Al Exmo. Cabildo deesta Ciudad
[Al margen] con fha. siete de Septiembre de mil ochocientos y once, por mandato
verbal del Exmo. Cabildo saque testimonio triplicado de este oficio, y lo anoto (hay
una rubrica).
[Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo.
Libro 570, t. 64].

116.— Oficio del Cabildo de Montevideo al Virrey Elío reiterando la entrega de
los pliegos de la Junta].
129 de agosto de 1811~[.
Exmo. S.or
Jamás creyó el Cavildo, que los tpos. en que empiezan los hombres á recuperar
su libert. se le negara atodo un cuerpo representar sus dros. Tampoco imaginó que
pudiera ser recombencion importuna e indecorosa, ni interbencion incompatible con
las funciones desu Ministerio reclamar un dro. q.e franquea la Ley al mas infeliz
Vasallo.A VE. no puede ocultársele que son tan sagradas, y reiteradas las disposi
ciones sobre conservarse intacta la corespond.a.; que hace comunicarse vnas regiones
con otras, y los Ciudadanos entre sí, que ano ser el grande interés q.e tengan la
religión, y el Rey en la retención y apertura de vnos Pliegos para descubrir vna infi
dencia, no hay persona dequalquier grado, prerrogativa^ dignidad que sea/ que
pueda (alterar su imviolabilidad) ([violar este grande sacram.to]) con infracción del
dro. de gentes, deviendo en los casos permitidos obserbar las ritualidades prevenid.s.
Estos principios tan fundamentales parece que se havian olvidado, pues una de las
principales mociones déla Nación en Cortes / fue sancionar de nuevo su observancia.
VE. como por la mano nos ha conducido á hacer estos recuerdos al verse VE.
combenido este Ayuntam.nto por haver recivido, y abierto sin su aviso, y previo
consentim.to vn Pliego del Ge fe de los Insurg.tes por el que exigia la rendición de
esta Plaza. Como el lenguaje de VE. supone en esto vn delito, para justificarse no
estará fuera deproposito hacer ver á VE. que ni ha havido tal Crimen, ni materia
sobre q.e recaiga. Con solo que VE. traiga a la memoria la serie de sucesos ocurridos
en nra. dolorosa situación, habrá quedado completam.te satisfecho délos puros procedim.tos de este ([consejo]) (cuerpo), y también lo será el Rey ante quien le seria
muy doloroso y sensible verse vulnerado sin mérito por informes de VE.
Según los Papeles públicos, o Gazetas deBuenos Ayres, y según todo lo que ha
— 293 —

�podido descubrir la perspicacia de VE., al Ayuntam.to nosele han dirigido sino tres
oficios: dos délos Cefes délos Insurg.tes y sitiadores, y el vltimo délos Diputados
de la Junta de B.s Ayr.s abordo déla Fragata Neréus de S.M.B., quando se aproxi
maron a este Puerto deseosos de comfe / renciar con VE. De estos documentos el
primero que exigía del Cavildo la rendición déla Plaza haciéndolo responsable como
á Padre de la Patria p.r los extragos y horrores que causarían sus Arm.s vencedoras
por la desgraciada acción délas Piedras; V.E. los recivió y abrió, hiñiendo dirigido
a este Ayuntam.to. El segundo q.e se reducía á pedir los equipajes de los veoin.s
que por sospechosos fueron expulsados de esta Plaza el 24 de Mayo, es verdad que
lo recivió el Cavildo, y también lo es que al tpo. q.e VE. dirigía vn Ayud.te á re
clamarlo, encontró este ados Capitulares que se encaminavan á instruir á VE. desu
contenido. El tercero, y que ha dado mérito á reclam.r el Cavildo sus dros., contenia
la solicitud de los diputados para que el Cavildo concurriese a la conferencia. El
segundo y tercero, no ablan déla rendición de la Plaza; y el primero lo recivió VE.
¿Cómo puede pues afirmarse sin equiboco que el Ayuntm.to sin aviso y consentim.to
deVE. recivió, y abrió vn Pliego del Gefe délos Insurgentes, por el q.e exigía la
rendición déla Plaza?
Sipor lo dho. no ha cometido un crim.n / el Cavildo, tampoco ha podido come
terlo por falta de materia. No le ocurrió al Ayuntam.to q.e el recivir Pliegos délos
Gefes de la rebolucion, fuera eclipsar, o disminuir las Altas facultades de VE.; p.r el
contrario creyó.que tanto por la Armonía, que es la maior délas fuerzas, qto. por el
carácter de representant^ de vn Pueblo, q.e esta haciendo los más loables sacrificios
y ([está]) dispuesto aderramar su sangre por sostener los dros. de la Nación, y del
Monarca, podia entrar mui bien con VE. en discusiones, q.e no serian indecorosas
a su Alta dignidad, y aun contestar por si solo a las barbaras propuesta de los Ene
migos, (acordado antes con VE.) ([pero siempre con anuencia, yde VE.])
como lo tiene de estilo. Negar esto al Cavildo es negar a los Pueblos la parte que
han tenido en las gloriosas revoluciones de España. Es suponerlos vnos meros ins
trumentos del poder, y no el mismo poder, compatible con la representación de VE.;
y es en vna palabra anular las providencias que tomó este Ex.mo Ayuntamiento de /
resultas de la Combulsion del 25 de Mayo en qup quiso interesar la Capital aeste
Pueblo; haviendo todas ellas merecido la soberana aprovacion, sin emvargo de
mandar en calidad de Gefe interino detoda esta Vanda Oriental el Brigad.r D.n
Joaquín de Soria, que por una interpretación acomodada a las circunstancias
([los Gefes en Capitán Gral.]) elevó el Gov.no ala clase de Capitanía Gral.
Si VE. cree que esto es atacar mas, y mas sus altas facultad.s; y traspasar
el Cavildo los limites desu instituto, y funciones no comprende este consejo a
que ha sido citado p.r VE. para hoir sus votos en las Ocurrencias del día. Este
procedimiento no ha podido ser un acto de mera vrbanidad y ceremonia, por que
sería ocioso hoir el sufragio devnos asistentes q.e ni podrán mover ni decidir.
Mas q.e acto de vrbanidad el Ex.mo Ayuntam.to ha estado persuadido que su
intervención es nn acto de (rigurosa) justicia, y que podía (reclamarlo) ([con
currir]) sin infringir los poderes e instrucciones, y sin comprometer ni el honor
ni el carácter deVE. El Cavildo encuentra en / apoyo de su Opinión que esta es,
y ha sido la decidida voluntad del Consejo de Regencia de España é Indias co
municada por el Ex.mo S.or d.n Eusevio Berdagi en 16 de En.ro del pres.te año.
Ningún punto mas de estado y de Alto y puro gov.no podia estar reservado
por las Leyes al conocim.to é inspección deVE. que el presente en que directa y
primariam.te se trata de salbar una parte imbadida del Patrimonio del Rey. Sin
emvargo previendo Su Alteza Serenísima el Consejo de Regencia por sus pro
fundos conocim.tos Políticos, los grandes incomben.tes que podían resultar al Es
tado en deferir a las tentativas de la S.ra Infanta D.a Carlota Joaquina, para in
troducirse en este continente vajo los especiosos pretestos de protecsion, y por mas
que sus miras no fueran otras que las de asegurar los dros. de su Augusto hermano
el Rey N.ro S.r se, dignó aprobar la conducta observada por este Ayun / ([Ex.mo
S.or Da María Dolores Escola en el expediente]) tamiento; y concluye mandando
que no siendo conven.te la introducción de. tropas Portuguesas no lo per
mita este Ayuntam.to. No puede pues VE- negarle al Cavildo lo q.e le
eóncedé el Consejo de Regencia; (q.do eso) ([y si]) en vn punto tan
delicado y. gravé ha podido tener intervención é influjo; no es fácil concevirse
por que 'sin transgredir, y perturbar las Altas facultades de VE. no haya podido
— 294 —

en semexantes momentos entregándole el referido pliego p.a su mas pronta con
ducción, y una or.n al Comand.te delaColonia p.a q. le subministrase ala Esquadra
Sutil los vastimentos q. pidiese por su justo precio q. fue lo único q. exigió
de n.ros ofrecimientos.
Se dirigen á V. el num.o deimpresos corres / pondientes para q. los circule,
y haga introducir dentro déla Plaza de Montevideo, procurando por su parte
acelerar la total conclucion de los negocios pendientes con aquel Gob.no y acordar
los medios mas adequados con el General Rondeau de facilitar sin demoras el
transito del Exercito desu mando, acia los puntos desde donde deben transpor
tarse á esta vanda.•- ..
Dios &amp; —
B.s Ay.s, 19 deoctubre de 1811.
Al D.or D. José Julián Pérez.
[Borrador en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Go
bierno Nacional "Banda Oriental 1810-1814", X, 1, 5, 10].

[24. — Oficio del Gobierno de Buenos Aires a J. Rondeau, comunicándole que.
llegó J. J. Pérez con los Tratados celebrados con el gobierno de Montevideo
y que éstos quedan admitidos en todas sus partes^,
124 de octubre de 1811].
Hoy ha llegado á esta Capital el Secretario del Gov.no D.r D.n José Julián Pérez,
"con los tratados delatransacion de desavenencias con Montevideo que quedan
([sancionados]) admitidos poreste Gob.no ([en todas sus partes]), y lo han sido
por publica aclamación, con la celebridad correspondiente. ([Enterado VS. de este
negocio]). En su consecuencia previene á VS ([este Gov.no]) accelere sus marchas
como se le há ordenado anteriorm.te, pues cada dia urge mas la brevedad deellas.
Dios &amp;
B.s Ayr.6 24 de octubre 1811.
S. Geni en Xefe D. José Rondeau.
[Borrador en Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Go
bierno Nacional "Banda Oriental" 1810-1814". X, 1, 5, 10].

[25. — Oficio del Virrey Ello al Cabildo de Montevideo haciéndole saber que el
r • ••
Consejo de Regencia ha resuelto su regreso a España y nombrado Capitán
General de las Provincias del R. de la Plata a Vigodet].
[8 de noviembre de 1811].
'Por el Ministerio déla Guerra seme comunica con fha. de 26 de Julio ultimo
las RI. Ordene de que incluyo a VE. Copia; ella le enterará deque el Supremo
Consejo de Regencia en nombre del Rey Nuestro Señor, ha resuelto mi regreso
á España, nombrando de Capitán Gen.l de estas Provincias del Rio déla Plata al
Mariscal deCampo D.n Gaspar de Vigodet: doy á VE. por ahora esta noticia para
su respectibo cumplim.to. y sucesivam.te sela daré del día enq.e dicho Geni haya
de personarse del mando.•
Dios gue. a V.E. m.s a.s Montev., 8 de Nob.e de 1811.
Xavier Elio.
Ex.mo Cavildo de esta Ciudad.
[Archivo General de la Nación, Montevideo. Archivo General Administrativo.
Libro 570, f. 72].

— 299

�el Cavildo recivir oficios délos Gefes Insurgentes, y consultarlos con aquel celo
y Energía q.e se está mereciendo los elogios detoda la Nación. Lomas sensible
para el Ayuntamiento es que VE. le prevenga que se abstenga de semejant.s ínter"
pelaciones que equibale alo mismo que a imponerle vn silencio degradante, como
si el representar un Cuerpo tan digno sus dros., fuera vn insulto, vn atentado, ó un
Crimen. Concluye el ^Cavildo reclamando los referidos documentos, para perpetua /
memoria y constancia en sus Archibos, y para q.e los representantes déla Pos
teridad bean el mejor modelo del Eroismo, y Patriotismo, poniéndose ensus Actas
las contestaciones que devieron dar, y no pudieron disminuyéndose de este modo
sus glorias.
Dios Cue. a VE. muoh.s años — Sala Capitular deMontevideo a 29 de Agosto
de 1811,,
Exmo. Señor.
J. de C. = J. G. = F. X. F. = J. M. de 0. = J. A. de B. = J. (de las) C.
= M. C. = JJ. D. = J. F.co. S. = J. S. =
Con flia. siete de Septiembre saque testim.n triplicado del preced.te (/oficio/)
borrador por mandato verbal del Excmo. Cabildo en quatro fojas, y lo anoto —
Entrerrenglones = borrador — v.e — testado = oficio = no vale.
[hay una rubrica]
Al Exmo. S.or Virrey Dji Fran.co Xav.r Elio.
[Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo.
Archivo General Administrativo.
Libro 569 "Oficios y Contestaciones al Virrey Elio". Borradores, fs. 60-63] •

[17. —Oficio de J. J. Pérez a la Junta de Buenos Aires avisando que remite el Con
venio Preliminar • celebrado con los Diputados de Montevideo].
[8 de octubre de 1811].
Remito á VE. el convenio preliminar celebrado con los Diputados del Govierno de Montevideo álos fines de esperar ordenes terminantes de VE. p.a pa
sarles mi ultima resolución sóbrelas proposiciones que también incluio, y que
sobstienen con firmeza después de varias conferencias. Sin embargo la retirada
de nuestras tropas ala otra parte del Arroyo de S.n José no debe hacerse hasta
el regreso de este Correo, con todo espero q.e VE. tenga á bien despacharlo sin
perdida de momento porque su demora puede ocacionar incalculables perjuicios.
La necesidad de consultar á VE. con la posible anticipación las nuevas pretenciones de Montevideo no me permite dar á VE. una razón circunstanciada de mi
conducta que remitiré luego, que se haia concluido la negociación.
El Señor Vocal D.n Juan José Paso instruirá a VE. de algunas particularidades
que pueden dar idea del Estado y disposiciones délos enemigos.
Dios Guarde á VE muchos años. Quartel General de Arroy Seco, Octubre
8 de 1811.' .
• .
Ex.mo S.or José Julián Pérez.
S.res del Exmo. poder executivo.
[Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

118.— Oficio de Elio a Pérez prometiendo, bajo palabra de honor, garantías a los
habitantes de la Campaña luego de la evacuación^,
Í10 de octubre de 1811].
Bajo mi palabra dehonor podra V.S. asegurar á todos esos bavitantes que
desde el momento que vayan evaquanda esta campaña las tropas del mando del
— 295 —

�Gobierno de Buenos Ayres. quedan en plena livertad para restituirse si les acomoda
asus respectivos hogares, ó á esta Plaza; y que aninguna persona sea déla clase
ó estado quefuese se le perseguirá por las opiniones publicas que haya tenido
ni por haver escrito papeles seductores, ó insultantes, tomado las armas contra
la causa q.e he sostenido, ni por otro motivo qualquiera q.e pudiesen haver pro
ducido las circunstancias; pues todo quedará olvidado, sin q.e ni Justicia ni in
dividuo algunp particular sujeto á mis ordenes se atreva á quebrantar esta reli
giosa protexta y garantía, sin experimentar el rigor de las leyes; lo que también
ofresco hacer notorio oportunamente por medio déla imprenta.
Dios gue. a V.S. m.s a.s.
Montevideo, 10 de octubre de 1811.
Xavier Elío - S.r Diputado del Gobierno deBuenos Ayres D.r D.n José
Julián Pérez.
[Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional.
Banda Oriental 1810-1814. X, 1, 5, 10].

[19.— Oficio del Gobierno de Buenos Aires a J. J. Pérez remitiéndole ratificado el
Convenio Preliminar del 7 de octubre de 18111.
112 de octubre de 1811].
Con la brevedad que há sido posible, y exige V. en so oficio de 8 del corriente,
sele dirigen por éste Govierno ratificadas las estipulaciones que lo acompañaban;
en las quales aún que se advierten algunas anotaciones no trascienden (ala) ([en
la]) Substancia délos convenios y (si al) ([estipulados, y si al]) objeto de aclarar
unos conceptos que ([pudieran]) en lo succesivo (discernidos pudieran) desperar
([zelos en ambos go]) (motivos de desavenencia en ambos go) biernos ([con per
juicio déla común tranquilidad]). Desde luego proceda V. al cange de sus poderes
con las personas contratantes quedando advertido que por cartas separadas se le
instruye de como debe conducirse en su retirada, y la del Exercito.
Dios gue. á V. m.s a.s Buenos Ayres. 12 de Octubre de 1811.
S.r D.r D.n José Julián Pérez.
[Borrador en Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. "Banda
Oriental" 1810-1814 - X, 1, 5, 10].

[20.— Oficio de P. Primo de Rivera al Gobierno de Buenos Aires, comunicándole
que como preliminar resultado de la Misión de J. Pérez ante el gobierno
de Montevideo, las tropas sitiadoras han comenzado a retirarse^.
[11 de octubre de 1811].

[21. — Orden del Gobernador Vigodet para que sean demolidas todas las construc
ciones de extramuros en el área comprendida entre la muralla y el tiro
de cañón].
[16 de Octubre de 18111.

ORDEN
La defensa de la Plaza, quando en algún tiempo puedan acometerla enemigos,
es del mayor interés para todo ciudadano, y el impedir que en algún asedio se
aprovechen de las obras exteriores para arruinarla, es una obligación del vasallaje,
y es una ventaja considerable para evitar los males que experimentó esta Ciudad
en la invasión de los ingleses, y que acaba de sufrir de las tropas de Buenos-Ayres.
Montevideo debe allanar su campo que alcanze el tiro de cañón, asegurando asi
su defensa, y el escarmiento de qualquier enemigo que la sitie.
Conozco que el demoler todas las casas construidas desde los cotos señalados
de mar a mar atrasará a muchas familias, y en la necesidad de verificarlo padece
mi corazón sobre el mas pobre de todas ellas; pero yo que aprecio a esas mismas
familias mas que a mi mismo las quiero libertar de los estragos de que no podría
conservando sus casas; y cierto que los habitantes de extra-muros de Montevideo
no son menos desprendidos y generosos, quando se trata de salvar la Patria, que
los de Zaragoza, de Cádiz, de Gerona, de Tarragona, Valencia, y otras Plazas de
la Península, que demolieron magníficos edificios, cortaron frondosas arboledas
y arruinaron lo mas precioso en la naturaleza, y el arte, haréis pequeño sacrificio
de derrivar vuestras casas desde los linderos antedichos. Confio en que lo haréis
en el termino preciso de diez dias, recogiendo sus materiales, que trasladareis
inmediatamente á el lugar donde mejor os pareciese convenir, fuera de dicho te
rreno, y no puedo persuadirme me obligareis á que pasados los diez dias contados
desde el de la fecha, dé una providencia executiva para demoler todos los edi
ficios, sin que quede uno en breves horas. — Montevideanos, vuestra defensa, vues
tro mismo honor, vuestra gloria exige esta medida para que los conservéis eter
namente.
Montevideo 16 de Octubre de 1811.
Vigodet.
[Impreso en Archivo y Biblioteca "Pablo Blanco Acevedo". Montevideo.
Bibliorapto 2. Cpta. 15],

[22. — Oficio del Cabildo de Montevideo al Virrey Elio, solicitando tome alguna
medida para impedir que el ejército de Buenos Aires en su retirada cause
perjuicios en la campaña e intente su despoblación].

Exmo. S.or
Ignorando si VE. ha tenido noticia del S.or Diputado D.r D.n José Julián
Pérez, después de su partida, le comunico pa. su satisfacción q.e como preliminar
resultado de sumicion las Tropas q.e sitiaban á Montevideo se hivan retirando
p.a S.n Joséé; q.e la comunicación de la Plaza con el Campo esta abierta; q.e
el S.or Pérez salió y volvió á entrar en ella; y q.e se le ha dado un Pasa-Abante
p.a q.e p.r este Bloqueo no se le embarase la comunicación q.e necesita tener con
YE. a fin de concluir el ajuste.
Dios gue: a VE m.s a.s.
Corbeta Mercurio en el Surgidero de Buen.s Ay.s fuera de Balizas a 14 de
octubre de 1811.
José Primo de Rivera. /
Exmo. S.or Gobierno de Buen.s Ayr.s.

[19 de octubre de 18111.
Exmo. S.or

[Archivo General de la Nación Argentina. Buenos Aires. Gobierno Nacional.
"Banda Oriental" 1810-1814. X, 1, 5, 10].

El Cabildo no puede mirar con indiferencia los clamores de una multitud
de vecinos, que despojados de sus propiedades por el egercito de Buenos Aires,
imploraron la protección de este Ayuntamiento, para que consulte un medio, q.e
los ponga á cubierto de tamaños males. Ellos representan que a los incalculables
daños, que han experimentado, durante el sitio de esta Plaza, se han agregado
(hoy) los que nuebamente sufren por el ([citado]) egercito en su retirada, que
no contento con haber admitido bajo sus vanderas, y con el pernicioso atractibo
de la libertad, una porción de esclabos, arrastra con quantos encuentra, y nada
perdona, que no conduzca, dejándonos en el mismo estado de escasez, y miserias
que antes.
El Cabildo está seguro de la verdad de estas quejas, y considera la conducta
del egercito (de Buenos Aires) como opuesta en / teramente á los artículos del tra
tado ([de unas consecuencias muy funestas a este Pueblo por lo mismo cree con-

— 296 —

— 297 —

�— L6Z
-uo^ aaja ouisiui oj jod ojqsn^ ajsa e SEjsaunj Xnuí SEpu^n^asuoa eeun sp]) opej
-en ^p sojnapje so[ e ajusunusj / u^ Bisando otaos (ssjiy souang ap) o^pjaáa jap
Bpnpuos bj Bjapisuoj A 'scfanb sEjsa ap pepa^A ej ^p oanSa^ Bjsa opj;qe;3 j^
•saine anb
sciJasiui ^ 'zasssss ap opBjss omsiui js us souopuEfap 'Bsznpuos on anb 'euopaad
npnu A 'EJjuanaua souienb uoa bjjsejje 'soqepsa ap uopjod Bun 'peiraqij E[ ap
oqtjaexte osopnuad ^a uoa A 'SBJspuEA sns ofeq oppiuipe jaqeq uoa ojuamoa ou
anb 'Bpejpaj ns na ojpjaija ([opeip]) [3 jod uaj^ns aiuaaisqanu anb eoj (Aov)
opeSaaSe ucq as 'bzbj^ ejss ap opis J3 ajuEjnp 'opeiu^uiuadxa ueq anb 'souep
sajqBjnsjesui soj b onb ueiuasaidsi sojjg 'ssjbui boueuiei ap ouaiqna b eSuod soj
a*b 'oipain un ^ijnsuos anb Ejsd 'oiuauuEjunXy aiss ap uopaajojd bj uojBJOjdun
'ssaiy souang ap oipaa^s js jod sapepaidojd sns ap sopefodssp anb 'soupaA ap
pnjijjnuí Bun ap saioiueja soj Bi^uajajipui uoj jejiui apand ou
jo-g •

— 96^ —

onjaiqog -sajiy souang -EunuaSay uopEj^ bj sp ¡Ejauag
e'usng ap oujaiqog jo*g "oj
/ *BJ3Ai]j ap ouiij^ asof
"II8I aP
e 9BZ![Ba 3P BJ3nj s-Xy s'uang ap 0J3p¡3ing ja ua oun3J3j\[
sp
•s-B s-ra 3^ B :3n^ 80ÍQ
•aisnfB js Jinpuoa ap mj b -g^
uoa J3U3) Biisa33u 3*b nopEDiunuioa bj asEJBquis sj as ou oanbojg sisa j-d a*b B*d
aiUBqy-BSBj un opBp Bq aj as 3'b A íbjjs us JEJlua b oiajoa A oijbs zaJS^ jo-g J3
s*b ÍEjiaiqB ej93 odiuB[) ja uoa ezejj bj sp uoiJBaiunuio^ bj ab ¡sssof u*g B*d
UEAiq as oapiAajuoj^ b ueqEpis 3*b SBdojj^ sbj uopiuras ap opBjjnsaj
ouioa 3'b uopaBjs;¡ES ns *Bd oaiunoioa aj 'BppiBd ns sp sandsap 'zaaaj
asof u-q j-q opBindiQ jo-g jap sppou opiuaj Bq -3^ is opuEJOuSj

ap ajqnj^o ap gf]
jo-g •omxg
'[uoionjqodsap ns ajuajut a mtnduwo vj ua soiMntiad
asne^ opojijaj ns ua saiiy souang ap orioiata ja anb Jipaduii ojvd vpipaui
nunSjo auiot opuojtjjjos 'otj^ Á^ui^f jv oap\aa%uoyi ap opj^qv^ jap opjfQ -

•oap;A3]uoj^[

[SI -Bld^ •% ojdBJOi^qig
na osaadmj]

O3UE[g

mUl8l aP

ap

• [asjvjpai v opozuatuoo utrq snuopnms sndojj so^ 'oapiaajuoj^ ap
otuafqoS ja ajuv zausj '[ ap -uoisi^^^ vj ap opojjnsad imnuiijaid oiuoj anb
ajopunoiunwoo 'saiiy souang ap oiuaiqof) jt&gt; ojaíiiy ap ouiijj -¿ ap otoifQ — *^

•[01 'S 'T 'X " tI8I-0I8I
"sajiy sousng -Eupus^jy uops\[ bj sp [Eaaua^ OAiqsiy ua

I"inuo

•tapoSiA
'II8I 8P

91

'aiuamea
-13^9 8i3AJ3saO3 so^ snb BJEd Bpipaoz Bjsa 3Six3 buo^8 BJisanA 'jonoq ouisiui ojj
-sanA 'csuaj^p BJtsanA 'soueapiAa}uo^[ — -9BJoq 83A3jq us oun apanb anb uis 'sopij
-íps so^ sopoj jajomap BjBd BApnsaxs Bi^uapiAOjd Bun ap 'Bqsaj B{ ap (a apsap
sopEiuoa sB¡p zaip eo[ sopesed snb b si3JB3i|qo sin auiJipBnsjad opand ou ^ 'ouajJ
•ai oipip ap Ejsnj 'jiusAnos 3sai33iBd so jofaui apuop jEgnj {3 b ^juaiuBjBiparau;
8i3Jepe[SBJi anb 'sajEua^Eui sns opuai3o33j 'SBip zaip ap ospajd ouiuuai ja ua
oj anb ua 01JU03 -soq^ipajuB sojapui[ so[ apsap sbsbs ssjjsanA JEAUJap ap
jonanbad siaieq 'aiie [3 í 'BzapjniBu ej n^ osopsjd sboi oj uojBumjjB A
sBpajoqjíB SBSopuoj^ uojbjjos 'sopijipa sosijinSeui ao^aijouiap anb 'sjnsuiua^ bj
sp sbzbjj sbjio A 'Bian^jB^ 'Bno2BJJBX 8P 'Buoja^ ap 'z;pB3 ap 'bzo8bjb2 3p soj
snb 'buib^ bj jbajes ap bjejj ss opuEtib 'sosoiaua^ A sopipuaidsap souaiu uos ou
oapiAajuoj^j ap so.inm-B.nxa ap ssiaciiqBq soj anb o]jap A í seseo sns opnBAJasnoa
Biapod ou anb ap eo3bjis3 soj ap JBiiaqij ojamb sbj ouisiin im b anb sbui seijiuibj
SBuisim 9BS3 b opaJdB anb oí oaad isejja SEpoi ap ajqod sbiu js ajqos uozejod iiu
333pBd OJJB3IJU3A 3p pEpiSaOBU BJ U3 X '8BIJIOIBJ SBipiHU B BJESEJJE JBUI B JEUI 3p
sopB[Buas sojoa soj apsap SBpinJisuo^ sbsbs sbj s^poi jajomap js snb oazouo^
•3i]is bj anb oSiinana jainbjenb sp oju^iuijeoss js A 'Bsuajap ns
¡se opuBjnSssB 'uouea ap ojij js azuBajB anb oduiBa ns jbubjjb sqap oap;.\3juoj^
•sajXy-souang sp sedoji sbj ap jijjns ap BqBSB snb A 'sss^jSui soj ap uoisbaui bj ua
pEpn¡3 bis3 O)u3ui¡jadx3 anb sajem soj jeiias Bjed ajqBj^pisaos bíeiu^a Bun sa A
'afBjjesBA jap uops^ijqo Bun sa 'ejjeuinJJB Bjed sajouajxa siuqo sbj ap naq33AOjde
ss oipasB unSjB ua anb Jipsdmi ja a' 'ou^pepnp opoj BJEd ssjsjui joáeiu jsp sa
'so3;ui3U3 BJJ313UIO3B UBp^nd oduisp unSjB us opuEnb 'bzbj^ bj sp Bsusjap e^j

N3OHO
•[1181 P

ap or]

ap
ojp ja X D/^ojniu vj ajjua vpipu^jdiuoJ vaio ja ua sojmuvijxa ap sauoto
•3m%suoo ^vj sopoj svptjowap uoas anb vjvd jspo^i^ jopvuu^qof) jap uapjQ — -j

uBijnf ssof u*q j-q rg
'II8T aP sJiqni^Q sp ^I •ssa^y souang s-b s-ui -^ b -sn8 soiq
jsp bj A 'Bpsjpaj ns us asJpnpuoa sqap ouioa sp aXnjjsnf
sj se eepBJBdas se]je3 jod snb oppjsApB opuBpsnb saiuBjEjjuoa sBuosisd sbj uoa
saaapod ene sp a^uBS jb -^ Bpaaojd oganj spssQ • ([pEpijinbuEjj unraoa Bjap opmC
-jsd uoa]) eoujsiq (oS soqoíe na BpusuaAesap ap soApom) ([08 soquiB na sojaz])
jBjadssp (uBjaipnd sopuuaasip) OAisaaans oj ua ([UBJsipndj) snb soidasnoa soun
jEJEjaB ap ojsfqo ([je is A 'sopsjndpsa]) (jb is) A soiuaAuo^ sojap EpuBjsqng ([bj
ua]) (bjb) uapuapsej) ou sauopeious esunSjB usuaiApB as anb unB sajenb bej na
í UBqBuEduioaB oj anb ssnopBjndpss sbj SBpe^ijpBj oujsiao^) ajsa jod ua3uip sjss
'ajuau^oo jap g sp opijo ns ua -^ a^ixa X 'sjqísod opis Bq snb pep3.A 3.iq bj U0^
'[im 9P ^iqnv&gt;o ap zi~\
'11X81 aP aiqmoo ap ¿ jap jvuivtijauj otuaauo^)
ja opvotftíVÁ ajopuaitrwai zauaj •[ •[ o sauy souang ap oujaiqoQ jap oioifQ — -^f]

•[OT 'S 'I 'X "f-181-0181 P
oujarqog •sa.ny souang -Bupus^jy uopBf^ bj ap jbjsus^
ssof wq J"Q aai^y sonangap oujaiqoj) jap opBindiQ j*g - oijg
TI8I ^p s-iqnjao sp oí 'op^
•s-e s-m -g1^ b -an8 soiq
•Eiuajdrat Bjsp oipsm jod aiusniBnniJOdo ouojou jaaeqj
uaiqiuBi anb oj ís^Xaj sej ap joSij ja jeiuauíijadxa uis 'bijuejeS X Bixaiojd esoiS
•ijaj Bisa Jeiuejqanb b basjib ss ssuspjo siui b oisCns jBjn^pied ounSjB onpiAtp
•u; ju Bpiisnf ¡u 3-b uis 'opepiAjo Bjepanb opoj sand ísBiauEjsunojp sej oppnp
•ojd jaAeq uassipnd s*b Bjsinbjenb OApoui ojio Jod m 'opiusisos sq 3*b Bsne^ bj
bj)U03 6EU1JB sbj opEuioj 's3]UB]jnsui o '83Joi3npas sajsded oiuasa j3AEq jod ni
opius] sXsq anb s^aijqnd sauoiuido sbj jod tuinSasaad sj 38 asanjanb opEjsa o
asBja Bjsp B38 Buosjad BunSuiuE snb X '.eze\¿ Ejsa e o '^ajE^oq soAp^sdssj snse
Bpouioae eaj ts asjmipsaj EjBd pB^aAij Buajd ua uEpanb 'sajXy sousng sp

�opD3j/ijDj a^opuapituau ^aia¿ •[ •[ o sa^iy souang ap oujaiqof) jap &lt;noi¡Q — •

— 86^ —
ap Bpuapupsaid í pnpiunqjnap soidpuud so[ uo3 sjsandsaj ns ua aiuan^as
-uo^ anj u*b ou-qo^ ajsa b asjBiuasajd ^ 'JBUBqtuasap osiq ojuaiuiiuaqE ja soujb^
-lunmoa ap ojuaiui je *b buubj\¡ ap jepijounap oipaui jod ej^aijj ap ouiijj
asof -g Jijns BZJ^njEjap aj-puEiuo;^ ^ap SEjaajo sejuejj sEjap opijBA asjaqnq
uoisiraaj E)uojd-seiu ns jBjSo[BjBd uij je ospaad .(opuais) (fanj Xj) oduiaii [ap
ojuainuadxa ^s a-b pEpaiJBJiuoj cjjod a^JOdsuEJi ns sjqísod anj ou ajuaranjiup
•auiui so^aijd soj opcüajiua asjaqnq ap í 'ouadma ajsa ap JBsadE SEtn íbiSix -^
a-b oipEdsap ojuoad ([]) jap EiouBjsun^p E[ ajuasaid jaua) opinuio sq ou
'b ap oluaiiuisouo^ ua tupuaA 'oapiAa^uoj^ ap ja neo sepnpjo^G sauopisodoid se[
ou-qof) aisa, Jod sopcjijuej -^ &lt;e uoiaiAjOAap as *b uo^ op^o {ap Eqjaj b^joj
. [rrí aP a^qnt^o ap ^i]
'[oi^^ua \9 ua
viouiop t&gt;¡ ap mm&gt;o ; opuvoijdxa X 'f^gf ap aiqm^o ap ¿ jap jvmiuijajj ja

*[¿9"99 'sí '69S
-py jcjaua^ OAiip.iy -oap¡Aajuoj\[ 'noiaB^j; ej ap [Ejaua^ OAjijjjy ua
jBdSB^ u-g io-ao^
nBJ.J 'Q ^SJJÍA "J0S
•zajBng asof ^= ouBzjojog ap o-dj^ uenf = bjso^
SBjap a^jof — ojjpsng ap o-uy UBnf = k83¡jq ap ubj\[
asof = JajJa^ jaiABX os-ubjj[ ^^ EpjE^ osuojapjj = saiulüq^ ap ub^of — "Jog
•ouixg =; XI81 3P 61 a'l30 ^ 'juoj\[ ap jB^niíds^ BjEg s-e s-ui -^\ b -an8 boiq
*([tI8I 8P ([81]) 61
ajqnpo í oap¡A3iuo[\[ ap jBjmidB^) BjBg -soub soqonin '^\ b apjBnS soi(j])
•sBpuapiACud sajofaui sbj sojja ap ([oinbasqo ua])
opijauaq e jEjdopB ejq^s 'saiuBiiqeq sns ap oiíjaní ja i 'ojqanj ajsa ap sasajaj
-oí sojapspaaA soj ([jofaraj) aaouo^ anb ([i sojuaiuipouo^ sns uoa]) ([g]) g\
opoj ajqog 'pcpaidojd ns ap jejsuos UEáBq a^b o^anj 'souanQ sns b ssjJESaaiua B'd
'aAJasaj sbj 'oiu^auo^ ja ua SEpipuajduioa ua^sa ou anb sapadsa SBuiap &amp;. 'soqsjasa
sojjanbB ap asopuEáJEjua anbBjsd "sajiy souang ap scdoai sbj ap o^jEqmaaa je
opBupsap ju^nj je Bpaooad 'opu^EJi jap sojn^paB soj ap BpBJa^ua 'anb 'uoisiuio^ Eun
ajqmou oujaiAo^) ja a*b 'opjiqB^ jap oida^uo^ ja na JEÜnj aouaui ja sdnao ou
oisandojd ui| [a jej^oj BJEd asjBiundB Bjaipnd ab eoipam souba soj ajiug
'(ajBdaj soj anb
epipaiu Eun ajdopB ([as]) sopBjsnfE sopEjBjj eoj jbjoia nis anb (ap) ([uijbj) g^
ap u-3BJapisuo3 (ej) b sojjBqaja ([ap jEfap ojuajiuBum^^ ajsa apand ou ^]) (ap
aíap opqB^ ja anb easd) EpuapuaoEjj Bqonuí ap sajBui soun soisa uog BdBj\[ jap ja^ajBdBsap EJEd isb3 á 'pupijnu EjnjosqB ([ap opsisa]) Eun ua
•ai uis oapiAajuoj^ í 'opeqojdsap i 'ouua^ ap op^jsa un ua ([oapiAajuoj^¡ ap])
BUBdinE^ bj jspanb b EjpuaA 'uanSis saj a*b sa.iaSnin ap SEJajua sbijiuib^ Jionpas
ap omaaixa je opusSajj (opEjjuooua ueq) ([B3Bq i ojjEqsa iu]) (opadoipBnb X)
BI3JB9 OJJB3 OJUimb U03 OpEJJSBJJB S3]UB OpUSIABl] "SJÁy Sg ap SEdOJ) SBJ E SOpOJ
sopiun i. 'u'SBjqod ns ueiujoj a-b s^juEitAEq soj ajjEd ejjo rd sopBAajqns i. 'so^sa
opuBjjB^ a*b 'soqEp^g eoj ap sossjq eoj ap aiJBd Bqanni ua apuadap SEorjqEj sns
ap ^a i. 'ojuauíoj 'oqpjn^ ns anb ¡ojqan^ ajsa ap opB[ijosB2 ja sa jEjuaijQ EUBd
-UIB3 ej anb bjou^i ou 3^ ( [ouisiui oj soiumáas ssiuap oj ua anb í]) SBjsq sbj ap
opina ja A uoue^ jap opuamisa ja jpuas ou B oppnpaj usiABq as ojos souiBqBJsdsa
a-b 'zBd bj ap so^^aja sajqEpnjBS soj a-b souiBUBqjasqo aqajq ua mj^[ ¿uoponp
•as o ssjanj 'psiunjoA J'd uan^is oj a-b A. sopE)Ejj soj ua sepipuajduioa UBisa ou
a*b saisadsa SBuiap í 'soqsps^ ap o^saj ja asj3Bj;x3 uEpand ou apuop ap auniuu;
jEÜn[ ja B3S o^pjaxg opinp ja a-b EJiajoi 38 is bjss anb? sopBjjnsa^ sa[B)Ej ap
ojapuas ja jss odoiaii p uoa apand ([B-piAOjd]) (pmpijos) Bisa ig -pBuaqij bj ap
uajnjjsip ([s-Xy sg ap]) ojpjaxg (opBjp) jap sBJapusq sbj ofBq sopE^sijB
soqEj^sa (otl) ap ojauínu ja a-b ([iijiuuad zEd bj ap oinbasqo ua oq^a Eq as
opnpEUiaf] I) japuajaid ss opinfjad opEpcmaQ) [uaífJEiu jy] ([uE^ipu; as anb
souBp soj ajBdaJ 'sopBjEJj soj jbjoia uis 3*b 'Epipara Bun ajdopE as 'Xajj;\ Jto-g
•ouix^j ja uoa opianas ap anbBJBd "^\ ap uopBJapisuoa bj b ojjsqaja ajuaiuaA

�66S —

•[z¿ 7 'oís &lt;"qn
•OAjiBjjsiuinipy jbjsusq OAiqajy -oapiAajuoj^ 'uops\[ bj ap [Ejaua^ OAiipjy]
•pcpni^ Bisa ap opjiAB^ ourxg
'II8I aP 8'&lt;l0M 8P 8 &lt;-A3juoj^[ 8-B s-ui -g-^ b -an8 soiq
•opuBiu jap asjBuosjad ap
j"U3^) 1¡&gt;!P a-bua eip pp jJBp BJ33 aj-iuBAisaans X 'orunjdum^ oqpssdsaj ns
BJBd Bpijou sjsa eaoqc jod -g^ 5 Xop ^japoS;^ sp aedsc^ u-q odraE^ap jBasuBj^
jb bjbj^ Bjap oiy pp ^BianiAojj sEjsa ap j-usg uEjidB^ ap opucjquiou 'BUBdsg b
osajSaa ini oipnsaj Bq 'Jouag ojjsanj^ Xajj pp ajqmou ua EpuaSajj ap ofasuo^
oinajdng p anbap BJEjajua aj bjjs íBido^ -g^ b oXnpui anb ap auapjQ -jjj sbj
omiijn oijnf ap 92 ap -eqi uoa Ejiuniuoa suias Bjjsn^) B[ap ouajsiuij^[ ja jo^
9P ^jqutaiaou ap g]
b ^&lt;/ "7 3P 'ÍT 7aP smDwaojj sd; ap
opojquiov X vuods^ o osaiSaj ns o^ansai oi( ^aua^ay ap ofasuoj
\a anb jaqns ajopuaiom¡ oapiaatuof\¡ ap opjiqu^) p&gt; ot¡^ Xaui^f ¡ap
f

"[Oí 'S 'I 'X "^8I-0T8I Fioauo BpuBgOT leuopBfj ouaaiq
•of) -sajiy souang 'Eupua^ay uoidb^ bj ap [BJaua^ OAiq^jy na
•nBapuojj asof -q aja
'1181 ^qn|D0 ap

ua VU30 'S

•sEjpap pcpaAaaq bj seui a8-in Bip EpE3 eand 'arui^oiJajuE opEuapjo sq a\ as ouioa
sei[jjeui sns ^japaoB ([ou-Aog aisa]) g^ b auaiASJd Bpaanaasuoa ns ug -([oíaoSau
ais^ ap 'gy^ opejaiug]^ 'SjuaipuodsajJOJ p^pijqap^ v.[ uoj 'uopeaiBpB e^tjqnd jod
opis UBq o[ Á. '([sajjnd sns scpoj ua]) ou-qo^ aisajod soputmpB ([sopuuoiDUBS])
uepanb anb oapiAaiuoj^ uoa sepuauaABsap ap uoiJESuiuji'pp sopujcj) so¡ uo^
UBi^nf asof u-q j-q ou-aoq pp ouoiajjag p jejids^ Bisa b op^iíaj[ eq ^ojj
'[USl aP

ap

•[$a%^vd sns svpoj 11a sopttiiupo uvpanb sotsa anb X
ap oujaiqoS ¡a uoo sopn^qapo sopDiujj sof uoo za^aj •[ '/ oSajj
anb aiopuvoiumuoo 'noapuo^^ '[ o sauiy souang ap ouiaiqo^) \ap oioifQ — '^

•[0T 'S 'I 'X '^8I-0I8I I*HO P^a,, IBnopBN oiuaiq
-sajiy sonang 'EupuaSiy uoijb^ b^ ap jBjaua^) OAiqsay na
nBijnf asof "(j Jo-q jy
•1181 ^P a-iqnjaóap 61 's'Xy s-g
— ]J SOIQ
B^93 B 3SJB]
-jodsuEaj naqap apnop aps^p soiund 9O¡ Bps 'opuBtn nsap o^pjaxg pp ojisuejj
p scjouiap uis jei[[ije} ap n^apuoy jBjaua^ p uoa sopBnbapB seui soipam soj
aB k ou-qo^ pnbB uoj saiuaipuad sopoSaa soj ap uopnpnoa jeioi bj jB.iap^E
ns jod opuEjnjojd 'oap¡A3)uo[^[ ap bz^j^ Epp oajuap jpnpojiur BSBq Á.
soj 'b BJBd saiuaipuod / sajJOJ sosaadniíap o-mnu ja -\ b ua^uip ag
•sojuaiuipajjo soj'u ap
oíSixa -b o^inn oj anj -b opajd ojsnf ns aod asaipid 'b sojuamusBA soj jpng
Bipenbsg bjb asBJisiuimqns aj *b B*d Binojo^Bjap avpuErao^ jb u-jo Eun í 'nopanp
•uo3 Ejuoad SBin ns B*d o^aijd opuapj ja ajopuB^aj]ua sojuaiuoiu sajuExauía^ ua

opipod B^Bq 011 -g \ap sapB^jnaB} ssijy sb¡ jBqjnuad S. 'jipaj^suEjj oís anb Jod
asJiA8.iuO3 jpB} sa ou ¡ofnj^ui a uoisuaAjajuí aauaj opipod sq 3abj3 A opB3ijap
ubi oiund ua ua ([ib X]) (osa opb) íEpuaaajj ap ofasuo^ ja apaauoa
aj 3-t&gt; oj opjtAG3 jb ajjsSau g^ sand apand oj^ -oruiBjunÁy ajsa Biim
-jad oj. ou Eosanánjjoj BEdojj - ap uopjnpoaiu; bj avusAuo^ opuais on anb
opuBpuBtu aXnpuoa í ío^uaiuiBj ([ajuaipadxa ja ua cjoasg 83Jojoq bijbj^ ^q jo-g
oui'xg]) / unÁy ajsa jod epeAJSsqo B^onpuoa bj JBqojdB ousitp 'as j-g oj*j^[ Xag ja
ouBuuaq ojsn^ny ns ap "sojp soj jEan^asB ap sbj anb sejio uBjanj ou sejiui sns anb
seui jod X 'uois33iojd ap sojsa^ajd sosopadsa soj o Tea ajuauíjuoa ajsa ua asjpnpoji
•UI BJBd 'BUinbBOf EJOJJB^ B'Q B^UEJUJ BJ'g BJ 3p SBAI)B)U3) SBJ 8 JIJ3]3p U8 OpBJ
-sg jb jBijnssj unipod anb saruaquio^ui sapuEj^ soj 'so^ijijoj eoruipouoa sopunj
•ojd sns jod epuaSajj ap ofasuo^ ja smisiusjag Bzaijy ng opuaiAajd o^JBAUía
uig -^ajj pp oiuomiJiE^ pp Bpipeqmi a)JBd Eun JBqjBS ap bjbjj as aj-uiEusuiud
X B)3aJip anb ua aiuasaad ja anb *3A9P uopaadsui a oruipouos jb 6a.íaq sbj jod
opBAJasaJ jBiss Bipod ou'aoS ojnd X O]jy ap X opBjsa ap sem ojund uniu;\[
•oub svssjd jap oj-ug ap 91 na i^spjag oíA^sng up jo-g om'xg ja jod BpBJiunuí
•03 SEipuj a BuBdsg ap BpuaSay ap ofssuo^ pp pBianjOA Bpippap bj opis Bq X
'sa Bjss anb uoiuidQ ns ap oXodB / ua Ejjuanaua opjiAB^ jg 'g^VaP J3J3BJB3 jb iu
jouoq ja iu J3]aaiojdmO3 uts X 'eauopanjjsu; a sajapod soj jiSuijjui uis ([juana
-uoa]) (ojJBUiBj^aj) Bipod anb X 'Epijsnf (EsojnSu) ap o^sb un sa uopuaAJaiui
ns anb opipEnsaad opBjsa Bq ojuiBiuníy oui'xg [3 pEpiuBqiA ap ojob 3*b sej^
•jippap iu JaAoiu UBJpod iu 3-b sajuaisisE souAap oiÜEj^ns p Jioq osopo suas
anb jod 'biuouisjss X pBpiu^qjA BJam ap oj^b un Jas opipod Bq ou ojuaiiuipaaojd
3]sg 'Bip pp SBpuaJJnjQ sbj ua sojoa sns Jioq BJEd -g^^ jd opEip opis 8q anb
b ofasuoD ajsa apuaadiuo.i ou sauopunj X 'ojn)i]su; nsap sajiuiij soj opjiAB^ ja
JBSBdsBJl X Í9-pBJ[n3B^ SB]JB SnS SBtU X 'SBUI JE3B1B S3 O)S3 anb 33J3 -g^ Ig
•JBJ^) BIUBJldE^) ap 38BJ3 BJB OU'AO^) J3 0A3J3 (['JBJf) UB^ldB^ U3 83]3^) SOJ])
sEpuEjsunojp sbj b EpBpouioaB uopB)3JdJ3)ui Bun Jod anb 'Buog ap uinbBof
U-Q J-pEgug J3 JBJUaiJQ BpuBA^ E1S^ BpO)3p OUIJ31UI 3]3f) 3p pspiJBS U3 JEpUEUI
•ap oüJEAiua uis 'uoiaBAOJdB EUBjaqos bj oppaaaiu sBjja SEpo) opuaiABq íojqanj
ajsaE jB]idB3 bj jBs^jaiui osinb anb ua oXep\[ ap 5 pp uoisjnqino^ bj ap sBijnsaj
/ ap oiuaiuiBiunXy ourxg ajsa ouioj anb sEpuapiAOjd sbj jejnue Bjq^jBd búa ua sa X
•'3A 9P uopEjuasajdaj bj uoa ajqi^ednioa 'japod ouisiui p ou X 'Japod [ap sojuauínaj
•su; 80J3OI eouA sojjauodne sg 'Buedsg ap s^uopnjoASJ sbsoi.io¡2 sbj ua opiuaj UEq
anb ajiEd bj sojqsn^ soj b je^su sa opjiAB^ jb ojsa ^Egaj^j *oji]S3 ap auaij o[ ouioa
(["3A 8P^ 'BpuanuB uoa sjduiais ojadj) ('g^y uoa sajus opupaoaB) '9081ra
-aug soj ap Ejsandoad sBJBqjsq sbj b ojos is jod jEjsajuoa unB X 'pBpiuSip B]jy ns e
SBSojoaapui UBuas ou a*b 'sauoisnasip ua "g\ uoa uaiq muí jBJiua Bipod 'E3JBuoj\[
pp X 'uopEf^ bj ap *sojp soj J3u3)sos jod 3j3ubs ns JEuiBjjapE ojsandsip ([B^sa]) X
soi3i|ij3B8 S3jqt¡oj SBUI soj opuapEq Bjsa 3'b 'ojqanj ua ap s-juBjuasaada^ ap J313BJB3
ja Jod 'oib 'SEzisnj scpp joieui bj sa anb 'Biuouuy bj jod ojubj anbo.^aja oiJBJjuoa
p j*d í'3\ ap sapEijnoEj ssjjy sbj jmuiuisip o 'jesdipa Bjanj 'uopnjoqaj ej ap sajay
sojap so^aijj jiApaj js 3-b oyiunjun^y jb oujnso aj o^^ -EijajEiu ap ej^ej jod ojjaj
•3UI03 opipod Bq ooodiUEj 'opjiAE^) ja / UHUua un opi)auiO3 Bq ou *oqp oj Jodfg
¿bzbj^ Epp uopipuaj
bj Bi8;xa 3-b ja jod 'sajua^jnsuj sopp 3]3f) pp oS^ijj ua ouqB X 'oiApaJ *gA3P
ojuipuasuoü X osiab uis oj-mjun,íy ja anb o.ioqinba uts asjBiujijE sand apand 00103?
'3A 9}Ap3J oj ojaiuud ja X íezbjj bj ap uopipuaJ Epp usjqs ou 'oaa^jaj X opunSas
jg -Bpu3J3]uo3 bj b asaijjnauoD opjiAB^ ja anb BJBd sopondip soj ap pmpijos bj
Eiuajuo.i '-sojp sns opjiAB^ p j*uibj33J b o]ij3ui opEp sq anb X 'oaaajaj jg -opiuajuoa
nsap 'g^ b Jinjjsui b UBAEUiuiE^ua as anb E3JBjniidB;3 sopB ajsa ojiuoaua 'ojjbuibj^
-3J b ai'pnXy ua EiSuip -g^ 3-b -odi jb anb sa oj uaiquiBj X 'opjiAE[) js oiApSJ oj
anb pspjSA 83 'oXbj^[ ap f^ ja bzbj^ Ejsa ap sop^sjndxa uojanj sosoq^sdsos jod anb
s-upaA soj ap safcdinba soj Jipad b spnpaj as a*b opunSas jg -oj'UiBjun^y ajsa ^
opiSuip opusiuiq 'oijqB X oiApaj soj -g'^ ísEjpaij ssjap uopjB EpBpBJ^sap bj jod
SEJopajuaA s-uiay ens UBtJBsnBS anb sajojjoq X soSBjjxa soj J'd eujbj bj ap aJpBj b.
omo3 ^jqBsuodssj ojopuapBq bzbj^ Epp uoiaipuaj bj opjiAB^ pp EiSixa anb ojsmiJd
p sojnauinaop sojsa 3Q "g^ uoa jspusj / ajuioa ap sosoasap ojjanj sisa B uojbui
-ixojdB as opusnb '•{J'IVg ap snaja^¡ bib^bj^ Epp opjoqB s-jXy s-g ap Ejunf bj ap
sopEjndiQ soj^p oran [A ja X 'ssjopsijis X saj-8jnsuj sojsp ssja^) sojap sop isoiaijo
S84J ou¡8 opiáuip usq ajasou oruiBiunXy jb '-g^ ap Bi3B3idsjad bj juqnasap opipod

�126.— Oficio del Virrey Ello a la Junta Gubernativa de Buenos Aires haciendo
consideraciones acerca de la validez de su título de Virrey del Río de
la Plata]..•
[9 de noviembre de 1811].
Exmo. Señor
Si el desprendimiento expontaneo del titulo que VE. estraña en mi mani
fiesto, el de mis Empleos, y otros muchos sacrificios estando en mi mando pu
diesen concurrir á cimentar la paz, el orden, y unión completa de estas Provincias
á su Madre Patria, todo estubiera hecho: pero me admira á la verdad q.e VE.
ignore no puedo hacerlo.
El Titulo Proviene de Reales Despachos librados p.r la Regencia de España é
Indias, por el Gobierno de esa Nación de quien VE. se considera parte; y a la
verdad Yo tengola misma facultad de coartarme el Titulo, comode darme á mi
mismo otro de Virrey del Perú.
No alcanzo por q.e este dictado se oponga como VE. "dice al espiritu del ár
tico 6. délos tratados concluidos; él explica los limites que devo mandar por
ahora, y nada habla de Títulos: La misma razón tiene VE. parapretender que Yo
no mehaya llamado Virrey délas Provincias del Río déla Plata, que si lo
pretendiera VE. del Virrey de México; y si Solo el derecho déla fuerza hade
justificar todas estas pretenciones, con dolor repito a VE. ¡Hay de estas infelizes
Provincias! y ¡Hay de VE. mismos! Con mi pronta ida á España queda ya VE.
libre / del compromiso en quanto el titulo demi persona y acaso como lo opino
no tendrá VE. que darlo á otro; pero D.n Gaspar de Vigodet tiene el titulo de
Capitán General délas Provincias del Río déla Plata, y se verá VE. con este
Gefe en igual tropiezo. El titulo solo, no arguye mando ni posesión; lo mas ar
güirá un derecho á ella; así es que el Rey de España seha titulado siempre Rey
de Jerusalen, de las dos Sicilias, y de Gibraltar; sin que los potentados á q.e estas
posesiones correspondan se los hayan disputado, y eso que ellas están muy cimen
tadas porlos años y porlas distancias; circunstancia q.e falta mucho á la auto
ridad de VE.
Yo, ni ninguno en mi caso puede tener esta deferencia sin hacerse reo de
su Nación; mas si VE. comprehende queesta mutación puede estorbar o entorpezer el efecto de una obra tan útil y benéfica álos hombres, VE. puede por sí
dar el manifiesto como guste, pues Yo no lo variaría jamas. Si el alejarme de
estos Países de un modo que ya parece imposible los pueda otra vez pisar; si
las pruebas de desinterés y amor á ellos que tengo dadas á VE. me autorizan para
aconsejarle; dígnese VE. oirme que nadie hay que pueda hacerlo con tanta im
parcialidad.
Busque VE. pronto apoyo del Gobierno de España, entable con el su Corres
pondencia y pretensiones, y pronto se convencerá VE. de q.e los Sentimientos
del Gobierno Español, y los de la Nación entera sonlos de / una Madrepara con
sus hijos.
Voy á España repito á VE., y ya conlas armas defendiéndola contra esos
usurpadores pérfidos, y ya en la corte como agente deVE, siempre mehallará
deseoso de cooperar ala conclusión de la grande obra q.e ha comenzado VE.
Dios gue. a VE. m.s a.s.
Montevideo, 9 de noviembre de 1811.
Exmo. Señor Xavier Elío.
Exma. Junta Gubernativa de Buenos Ayres.
[Archivo General de la Nación Argentina, Buenos Aires. Gobierno Nacional
"Banda Oriental 1810-1814" - X, 1, 5, 10].

— 300 —

�I0 —
ap 9OiuiuiOQ X soijoiiua; soj Eajuo^ eun^lje uoisajSB uajuaju; ou sajXy souang
X oapiAaiuoj^ ap sou'qo^ soj anb ^p sasap as anb a*3B3ijqo B[ b ojuBnbug
•ejbjj as anb ap uopsajjpBd bjus OAisnpxa X 'ooiun opom un ap opinjjuí Bq ou
SEsan^njao^ sedoj^ sbj ap epuasaad bj anb n^ tupuaAuoj g-g anb Bjadsa opuiujij
oteqe {a 'sajBqurj ap apucj rg ourxg [B ubisuoo pcpauoiou X pepiaA sXn^
soqoaq so^sa ^03 -sasXBj so[[anbE ap sosanaaj soj ap opuAud 'jEnjjE uopBnus
ns ua une 'asaauaiusui apand ou s-aXy s-g anb ap uopaiAuo^ B[ b ^ 'sandsap
UBq asanb mtnf ap une X Bzidnj, ap ossd ajueuodnii / jap bj 'isoioj
{^ 'BquiEqBqDO3 'ojniQ 'zbj bj ap Ejsinbuoiaa B[ b 'XjpisB3 ap ovxg jap
jejoj uop^iujsap X uoisaadsip B[ b 'aipauaXo^ jBJaua^ pp opueoí je ma¿ pp ojp
-.i axg p jod ompjn oiunf ap OZ I9 spinSasuo^ Bjajduio^ bijojsia bjb 'jBpuasa seiu
opom pp X 'eXnquis as uaiquiej aihxa 'uopejBpaQ Bjsa oqjaq eq as anb uoj ezanb
•uejj buisiui b^ 'osa^ns aisa ua opiuaj Bq 'H'V'S 3n^ bboiiojS ajjEd bj ua anaiA
•U03 anb odmai] omsiui jb ojaj •u-3BJBj3ag EAanu eun Bpesn^sa sa omsiui oj jod
: ojiBJBjaap ap uopaBjspES bj uaaij X opiuai eq 'oapi\aiuoj^ ap ja apuadap anb jap
jousdsg ouqof) jap opB^ipajjB X ompi^aj oubSjo 'opBuiaij oCsq ja :ajqe}iqnpui
sa jenpe uopEjijpEd bj b opmquiuos eq SEsanSnjaoj sBdoj} sej ap Epuasa.id bj
anf) •ofijxnB ns opBtpijos Biq^q as uainb ejjuo^ s^^y s-g rd ^jubiuji EJEáznf as
í 'BpBsnosa aaajed uopBJBj^aQBtsa sand isb :ojio3os ns OAmqo &amp; omejaa^ anb
oijg ÁaJJi^ jap SBJJB3 sbj aod sopeangasB ajuauiE)3[draoa A euajd uEjsa jouBds^
ouojujaj^ ja ua eEdojj sns aEJjua opuEui anb uoa EpijsnC bj A 'H'V'S 9P BUÜJ
•03 bj appEpiuSip A ojoaap jg VXSaildSaH 'BnB(i8a aP Bpua3a^ bj ap Bsajdxa
uapjo jod o^daoxa 'JJ'V'S 9P soiuiuioq A souojuaai soj bjjuoo Bun^jB uoisaj^e
oqaaq ap JBjuai ou b sajíy soucng A oapiAai / uojM 3p s'qo^) soj usn^ijqo as a'b
A 'asisnvoaja ap EqEJB s'b uopE.iiji.iBd bj oiqap as SEisa ap spuasojd bj b anb A
'sEdoaj sns JEJjua opuBín 'H'ys anbuo^ spijsnf bj saa^y souang A oapiAainop^ ap
soj aod E^Oiiojaj as a*b 'H'V'S aP Buoao3 KI 3P PI!P!U^!Q A ojojap ja
BJEd BpuBjjodui; Btnns ap sa an^) o*j :s-]U3in^is soj uos Bznog ap
Q Q j^ jb sopBpunmoa sojn^pjB soq uopuajdsa A Bzaanj ns Bpoi ua
so^nqujB sojjaq sojsa EJEAJasuos 'euBdsg Bjap oSiuiy A ojsnf aa.iaJBd ap osojaz
aiuamesojuoq ubj 'ajuaSajj adpuu^ a-g -onij ja anb ap BZUBJadsa bj ua 'uoiuido Bun
jeuijoj o^anjapssp apand sajBnb sbj ap E.)ja.)B SBjjanbB ajqos sauopeAJasqo SBunS
-jb jaoEq ap pB^asqij bj bjbuioi as opeuuij ofBqB j^ *sopBsaJ3]ui ubi UEjsa sopoj
anb na B'^ijaiui Buanq ej jBpijosuoa b anb 'BtuouijBq bj UEq.iiu A (ajdiuais EJBd
asJB^jndas u^ijyqap anb) sap^pisoraiuB jEjpnsaj e seiu Japua^ usupod 'sauoiu
-ido ap pEpisJAip Eun ajuauíBUBsa^au ubbj^ opuaiqap anb A 'epBj^ua ns ap oiaf
-qo jap SEuagE 'Bauopuajaad ap aiuas Bun ^azajqB^sa 'Bznog ap o^aiQ u-q jbj^u
•a^) jb opB3jE3ua Bqas saJBqui^ ap apuo^ rg oui-xg jap bjo(,^ Euiiijn EpEjp
bj ua Bsaidios BunSjB uo^ j^a ap souaoi opipod Bq ou opBnijij ofsqE ja opo^
U03 -SBpuiAOJj eEpEiaEjgsap SEjpnbE ua uapjo jap ojuairaiaajqBjsaj je 'jouoq
o^uBia^eq aj anb 'opom un ap opuanjuoj jaq^q rd 'EjouEdsg u'jBjyj bj ap pnnj
-bj8 bj ap uoisaadxa bj opEuuij ofBqE jap e.í opiApaa opuaiqBq ísauuiajos sedj
sauoiaBJBjaap sns e pEpuuJojuoj ua A 'eppsnC ua japua^ajd m jEasap anb ajiBpanb
apand BpBU 'jouBdsg ouoiuaai ja ua sBdojj^ sns ap BpBj;ua ej ap sajuE eqBjjBq as
anb ua soaiibj^^ souiuuaj soiusim soj ua san^n^o^ oiuaiqo^) ja opE.iojoa A 'ojund
ajea opBzi^Eajj •^EiánjJO^ ap BUOJO3 ej b sa^uapauauad asBp buisiui Ejap sej A
ejej^ bj ap oiy jap sajojjiuiij sjuiaojj sbj sspoi aa¡ua pBjsauB Buanq A BiuouuBq bj
Eppajqe;saj apanb 'jeuijo| A 'Eipijdxa u'OBjEpap Eun j*d anb ap 'opom ja b3a
s-aoj¿ SBjjanbB ap ajaf) ja anb oa^d a^uaiuaAuoa oj Bjí ojuasa sq san^nuo^ o*qog
jap soasap soj uoa asopuBuuojuo^ 'opot uos 'ajuauuouatuE jauodxa ap Ejuoq bj
opiuai Bq anb sauozEj sbj jod 'saiAy souang ap E^unj" bj A b^bj^ ej ap oi}j jap
sepuiAOJ^ sbj ap Xaj.n\ omiijn ja ajjua u'^uaAuoa Eiunjn bj ua sasanSnuo^ soj b
sopipqajduio3 a|uaui[EnjjjA ouios Biapisuoa A 'opEjapisuoo Bq opemiij ofsqB ja
anbuny •aiuaujoa jap o-x jap BJjan^ ej ap A opB^s^ ap o-jajaag A o-jsini^ o-fasuO3
'sajEqui^ apao3 "Jg om-xg jap jeptjo ejo\[ bj aq^ou laAe jiApai ap Bjuoq
ej oqnj B3*jB3 'J\pg ap o-iuaj¿ o^jsiuij^ A O"jxg op'Aug opBuuij ofEqE jg
'UISl P ^qvtapi^ ap f]
•[lounds^ oiiOtLun jap
sosanSmuod svdojj soj ap vpDjnaJ vj ^p pvptsa^^u nj auqos sauotonuaptsuoo
sajm(Uiq ap apuo^ jn otnjj nsn^ ap sanbjof^ /ap opifQ — -¿z]

vj uod opunwvjjaj Xajjt^ ^ oapiaajuoj\[ ap opjjqo^ jap or^ifQ — •

— Z6Z —
osodanb Bj^npuoa bj a-b souaui ou '-g^ ap jBm^e pmpi[osX aCsn^naj jg
•EpuiAOjj sajuBjjodui; ssisap
opuBmja pBpijiqBsuodsajjC uopaajrp ira ofEq opuaiuod 'oqsaq Eqam Áag ja a'b
BzuBijuos bjb ouSipui EUEqaiu asai]uisuo3 Bjas is anb 'opipBnsiad ajuauíarajij
AOjsa A 'sauopunj A oinjiisu; nsuo^ ajqijBdmoaui opoj jap sa 'sopo^au ap assja A
SEpuBjsunjjp SBisaua jauaj "g ^ apuajajdanb uopuaAjaju; E^ "SEpuiAOJj o 'sbzbj^
SBjap sajopEuiaqo^ sojap oi^ajap ns ua A 'sajsjauaS sausiidsa A saXaiJi^ soj ap
uopjadsu; a O)uaimpouo3 jb saXaj sbj jod a^uauíEoiun spEAJasaj oujaiqoii oijb X
ojnd ap X opEjsa ap anb souam Epi:u Eija^Eiu eun ajqos jaXe ap bijbo ns aod aasq
am anb Bsoaoiapuia 'Euniaodoui uopuaAUOoaa bj 'g^ ap sbj b eu^Sb sa otuo^ isb
'sapBijnsBj X pBpiioinE im b opeisnCe o^uaimipanoad un anj 'saa.^y souang ap Bjunf
ej oi^npuos nú aod -g^ b oí^iaipanb opijo jap japod ¡ui ua uopua¡aa B'^
•[1181 P oisogD ap ¿I]
•[pnpiuojTtD ns ap samuij soj ap onuap vjpnn^ua vjun[ n¡ ap sogaijd soj ap
oj anb opuaiua^sos oapiaaiuoj^ ap opjiqo^ jo otj^ ^a-ut/i jap oioifQ — -j;]

"[01 'S 'I 'X " ^I8I-0t8T Pinauo
ouaatqo^ -saaiy souang 'EuijuaSay uopEf^ bj ap [Baaua^ OAiqoayj
•BAiiBuaaAnf) jeuoisiaojj Bjunf •Btuxg
/ -ossb^ asof uenf "zaaaj oeijnf 9sof ao-g ^saun^ oíao^aa^ -q jo-g -omxg
'II8I 3P oi'^y ap 9J snaaaj^ ^H-UTS aP "V8BJ^ s-b s-m -g^ b -anS soiq
*bj3a eje souaazcq E-d ajsa sotuBjadsa 'o^uatA ap b)[bj aod O-Aaiuoj\[ apj^
sopBaouiap X íEpuajajuo^ bj aod BpuBjsuj Eajsanu e oijg aapaJJB ou aod uoisimo^
bj ossans opiuaj jaABq ou ap osiab -g^^ e souiBdppuB 'Esa [(ap)] osaaSaa ap aq^ou
bj sp aqjou bj ap jt sbj e B-j^Ba^ Eisa ap oprjsoo je BSBd anb qjanf) j^ U03
•[ÍÍ8Í P oisoSv ap 9í]
•[oj^^ Xa^Ji^^ ja ajuo uoistwoj oj osaons opiuai
uaqDi{ ou opwodiopuo ojun[ oj o saiiy souang ap sopomdiQ soj ap opifQ — -pi]

[3

-py jEJaua^ OAiq^jy -oapiAajuoj^ 'uopEj^ ej 3p [luaua^ OAiq^ay us Bido3]
= -oijg ^aiABx 03-nBj^ u-q Xajj;^ jo-g om-xg jy =;
zsjEng jasof = ouBZJojog ap oa-uEjjj u^nf = u^anQ jasof uEnf = BJS03 janSi^\[
= 8B.ia.ue3 SEIaP 3^jof = ojjpsng ap oiuoiuy uenf — EiJajjQ sp januBj^ jasof =^
iaiia^ JsiAB^ O3-uejj[ = EiDjeg osuojap[j = B3jidoq3 sp ainbeof = azuo X sojuap
-oq^o jiui ap / azao^Ej o;so3y X 'oapiAajuoj^ ap JBjnj;dB3 BjBg r= 'g-yV 8P ojanpuo^
ja jod sopiüuip opis UBXeq aj asEp ns ap anb seuiap soj X 'uopuam oqoa eq as
anb ap 'opijo ja opj;qE3 jb jBSBd au^ip as anb -g-^ ap o^uaimeiunXy ajsa afixa
oijos je auanoo BJEd 'sajBSaj ssm SE^sajoad sbj uoj X ojsandns aisa ug -sajuaonpuo^
UEas a'b SEpuapiAoad sbj jepjosB BJBd 'sopiuA sopo] aod asjaAES 3A3p O^uaimB)
•unXy je aiu3uie)33Jip EpjSi.np uo^saS bu^ -jouoq jsp SBpuas sej ap asaBiAsap uis
'ejja uoa asiapu3]a BJBd zsdB3 bjb opjiqB3 ja 'Ejunf Bq-p ap sauopisodojd sej
uasanj anb sbj uasanj X 'opijo oq-p ap njiaídsa ja aganj jBnb bss opsopuBAaasaa
saaopiSajj sop X 'ojoa oaamud ap spjeajy ao'g je ajuamjEqaaA "g1^ opeaiunmo^
eq jouai orna X saaXy souang ap Bjunf bj EiSuip ajanb oí^yo ja -g-^ jod opiuajaj
opuaiA 'oap;A3juoj\[ 3p opjiAE'j ouaamauaq jb uoisnjuos ap opEusjj Bq 'Eip jap osas
-qns jg -spuaiuap jsa^ bj ap ssidoad SEpEiS X 'sajouoq soj ouBiaqos {ap oppaaaui
Bq saaqiup soma aod 'ojqsnj jap sa^aij sem X 'sosojaa sbui sa¡uBjuasaadaa soj uoa
auaij g-^ a-b Bjsnpuos ejap opeaquiose Bisa opjiAE3 -om-xg ajsg -jouag -omxg
•[rrsr 3p

ap
souang ap 0}un[ vj jod opmaua oiotfo un ap

�S.A.R. sino por orden expresa de la Reg.a de España, el abajo firmado no puede
menos de manifestar toda la sorpresa, y sentimiento profundo que le ha causado
ésta propuesta p.r su naturaleza, por su novedad, inverosimilitud y podrá añadir
con toda franq.a por su inutilidad. Si se verifica como ha deseado el E.nio. S.r
Conde de Linhares de orden de S.A.R. el restablecim.to déla amistad en toda
la extens.n délas Provincias limítrofes de ambos Payses, p.a cuya explícita De
claración el abajo firmado tiene ya dados algunos pasos ¿qual puede ser el objeto
de semejante Declaración? El abajo fir / mado puede asegurar y se atreve á ga
rantir al Gobierno Portugués que las armas Españolas no cometerán, sin provo
cación, agresión alguna contra los territorios de S.A.R. Jamas habría podido sos
pechar, y sobre todo en las actuales circunstancias pudiese desearse entre dos Na
ciones Amigas, y tan interesadas en serlo, una declaración de esta naturaleza tan
injuriosa p.a ambas; pero ya que han podido obscurecerse por un instante los
Sentim.tos que debieron haber hecho imposible su concepto, el abajo firmado no
puede menos de hacer saber al Ex.mo S.r Conde de Linhares que los Agentes del
Gob.o Español penetrados de su justicia característica son tan escrupulosos en
respetar los derechos reconocidos de otras Potencias, como zelosos en la defensa
de los suyos propios.
2.a Que con relación á los Territor.s neutrales al Este déla Laguna Merín,
en que se dice haber los Portugueses establecido algun.s estañes asi como al
Oeste donde los Españoles se van adelantando no se moverá duda de parte de los
Gob.nos confinantes, y sedejarán estas questiones y las demás que pueda haber
deLimites de las Fronteras á la decisión de los Gobiernos de S.A.R. y da S.M.Cat.ca
quando des / pues de la pacificación general de la Guerra actual en Europa, ó
antes pudiesen entrar pacifica y tranquilamente en semejantes examenes.
RESPUESTA. Las tropas Portuguesas seg.n las profesiones mas solemnes en
que se halla empeñada la Real palabra del S.r Príncipe Reg.te entraron única
mente asocorrer á Montevideo y á restablecer la tranquilidad turbada por la di
ferencia de opiniones políticas entre aquella Ciudad y su camp.a. Así pues, el
artículo que precede nada tiene que ver con el citado objeto y no puede ni debe
ser parte del ajuste que se desea tanto mas que para ello se supone en el Gob.o
de Montevideo una autoridad q.e no tiene, y que pertenece exclusivamente al
Soberano. Los Gefes Españoles juran, .y son responsables al Rey, y á la Nación
de la seguridad, é integridad de los territorios que se ponen baxo su Gob.o por
consiguiente tienen el derecho de emplear todos los medios legítimos al efecto,
y la obligac.n de no permitir intrusiones ó usurpaciones. Esto son principios ge
nerales. El abajo firmado tiene una opinión demasiado exaltada déla justicia del
Gob.o Portugués para rezelar que la accesión á ésta su demanda pudiese pro
ducir en sus efectos la posesión de algún territorio / o territorios que no le perteneciese según los tratados existentes, y los limites reconocidos.
3.a Que las Concordatas existentes entre las dos Coronas p.a la entrega de
Desertores y Prófugos sean observadas puntualmente p.r ambas partes: que serán
puestos reciprocamente en libertad los Portugueses y Españoles aprisionados en
el territorio Español: que se dará demisión á todos los Portugueses que con plaza
voluntaria ó forzada sirvan en el Exercito Español.
RESPUESTA. Ningún pacto ó convención hecho sobre éste y otros puntos
p.r las autoridades subalternas de que se trata ahora pueden tener la solemnidad
y la fuerza que los tratados ó convenciones ya existentes. El abajo firmado en el
tiempo que ha tenido la honra de residir como Env.o Ext.o y Minist.o Plenip.o
de S.M. Cat.ca cerca de S.A.R. el S.r Principe Regente ha recivido del Gob.o Por
tugués reclamacn alguna especificada en los términos necesarios para que pu
diese ser efectiva. Este silencio le hace esperar no ha existido infracción de
parte del Gob.o Español. Ojala que ésta conducta hubiera sido imitada y se
habrían ahorrado mucha sangre, muchos millones, y los desordenes que han afli
gido á las Provincias delRio de la Plata. El abajo firmado / conviene en que la
observación fiel de las estipulacion.s existentes sobre este punto será muy útil
y ventajosa p.a las dos Potencias interesadas pero para esto es necesario quela
execucion sea puntual, religiosa y reciproca p.r ambas partes.
Si los aprisionados de q.e trata el Ex.mo S.r Conde de Linhares en el mismo
artículo son los Prisioneros hechos por ambas partes en el curso de las ultimas
hostilidades el abajo firmado presume no experimentará dificultad ésta demanda.
— 302 —

�— EOS —
*soujB3iji)Jom e'd ojusijc oqanu Eqep
sa[ EjaABiniJ^j euiixojd bj Eporaojuí oSje jas Biqap soidpuud soje uops^sa bj
s'bans 3*b J'd 'eijsajoin uig -soenuaq sns e je^sajoui ed a'b 'jsiaáaA e*d sopenjis
ui:qni38 sera anb Epajed'siE^ jap sajEJniBu sezanbu sejag souanp a'b J'd 'biissj
-ora uis :sojnuiBj]xa sopctuis sajajan3;j&lt;( í 'uopjO3 jbq uopsjqod Bsouuaq X BjsBq
E[ua sopouioj seui sajajJEn^) soj opEdppue ciqnq saj ezajejnieu E[ a-b epajBd
a'b J'd 'eijsajotu ais opeaitsqQ 'ajje J3g pepisa^au ms u'DEjqo^ ej sg aopnjjsap
í'Bpsajoui fiis opcupsqo opis nn a^ sapBpiuiBjB^ sbj avraBAipaja uiun^ag
'pB}^B3[ nS J3U81SO9 J'd ESOJ / SIlS OpB3IJU3ES Eq 38
'eai^uop^ ns b ^ij a'b A. 'BJqBpd ns Ji^diuna sqes ogcpui:g A. 'adi[a^ u'g af| pi:pn¡.)
bj a*b 'gVA ? -[^punuB ap u'^^bjsubs b^ auai¡ áo^j -uopiquiE eje japs^ o'eipij
•jad eje Jiqum.ins anb sajaB'SBUinj sns ajjua ojauíijd UBiJBi^ndss as 'saiuuiíqcq
ens ^'Epua^sixa buisiui ns Ejuuajajd a-b 'S'V'A ? Í!P ^^duiai^'oiA as Bisandxa seiu
op'b A'soSssij saJOÁEui sop^ oipaní ua 'soidpuud soj apsap ab 'o'piAajuoj^ jai]
c[ ^pjanaaj o^jBqma uig-oi^ujjtiEU pp n3SEjqi[ E[ Á'eiuamJO] bj uasaiArnuo^ a-b
soi^ixnc BqBjadsa ^jtuuoiun uainb ap Á'EzuEjadsa ns Epcjjp Biuai uamb ua'ajpBiu
ean uoo e-d efiq Eun asEsn pspjSA 3Q afEti^ua^ ajsa ap a-b ouEJjxa bjs oi^
•pEpnr) Ejsa e unqEJjao sa^JBd s^po] j*d ^'b so^saij soj
í oiL^ay a]sa na u-jn[OA3}j ej Bp^q sojuaotora J'd a'b sosajSojd boj ajopuaurjaj
•gVA aP niuídsa p jejijimoiu a-b seui oq^aq Eiquq on oap¡Aaiuo¡,\[ ¡nbs ejsc^j
Jouag ouiisiuajag
'UISl 9P ajqui^Mp ap fí]
•[oijis ^p sminsai
ap oapiíisjuo^f jorf SDptifm s^pmiri^ftp sn^ oputujon smpu/ a vuodsg ^p
ap oí^suoQ ja ajuv oapia^tuoj^^ ap op^íqoj pp um^ojuas^^day; — -g^]

•[oapiAajuojij — 'sBpnaj^ ^ sapEpiuEiunjj ap pEjjnaB^ ej ap
SB3UO1SI^ ssuopE3p93Auj ap ojnjiisuj pp SBidoo-ojo^ ap OAiqajy p ua Z^/I o'u
•PJO 'I6¿ '"J^^ 'II • S " t • X • ZI8I-II8I pnuaiJO EpnBg — -lEnopEjvj oujaiq
•of) — "sajjy souang —• •Buuuaéjy uope^^ b^ ap ^jaua^) OAiq^jy ua d
'II8I 3P 3^quispiQ ap f oJiauEf ap oijj == ofni^ cse^ ap
— jEjnJijJEd uopEuiijsa ns ap A.
'oiadsaj oj^e ns ap ^auoisajdxa sb^ sajEquiq ap apuo^ j-g om-x^ je jeaoubj
uoisEao Ejsa ap ojsná uoa EqoaAOjdB as / opuuij oCEqs [g 'BpuBjjodini
ubi 3p sopo) BJEd ss uopBAJdsuo^ c^ña 'sas^B^ eojpnbB ajius p^isiiuE Enanq
S. 'BiuüiujEq zed E] e Ejqi^Ed Eun na í 'sanSmao^ O'qo^) p J'd Eooda EjjanbE
ua SEqjaq sauuiajos S3noi83|ojd sbj b 'SEsanSnjJo^ scdojj sej ap cpuj}ua ej ap
opBJBjasp ojafqo je so^ojeub souiuijai soj e UBup i. 'uanbijipout as JEpuEiu ap
pBpuoq bj 'yg Eipuaj a^uaüa^ ad¡.iuu(j j'g ja '}j'yg b sBjJBAaja saJBqui^ ap apuo^
j-g ourx^ ja asopusiAJis anb Bjsdsa Eznog ap o^ai(j 'Q b SEpE.nunuioj sauoi.wn.ij
•su} sbj ajqos SBpidBj sau'AJSsqo sns ¡se juqjuüj ap sandsap opBuui} ofEqc j^
•o^aadsE ajsa oCsq ajuaiuiund ajim soj
a^txa sanSnjJo^ o-qo^) pp ouisrra saj^^ur ja ¿ cjijijod EUEg bj anb ^ 'souBjaq
-og uos on sou'qo^ soisa anb aiuasaid opiusi asjaq^q aaajEd ou ojad '-s-Áy s*g ap
jap sojio us oap¡A8)uoj\[ ap o'qof) pp sosb^ soiJap ua apuadap eznog ap o^aiQ
•q jBjauaf) je opua^ns ueq as anb sauopuajaad seijea sbj ap o^^aja |g -p^puníá
•3g bj 3)uauijBn^i BjaAOuiojd iapo8;^ jBjaua^ u-dB^ ja anb A. pejjn^tjtp ejeiuant
•uadxa on avied ejauíud ej anb jBjads^ ap ss Á 'Bpuemap e^sa ap ojsnf oj opoi
ozjanjsa uoa epnp uis bjbá / ode oapiAaiuop\[ ap oujatqog jg — 'VXS3fldS3H
•saj.íy souang ap ovxg ja ua sopeajdma sasan3njjotj soj e sopinq soAEjasa
soj uEjE2ajjua as ouioj ise 'sai.íy souong ua sosajd sasanSnuoj s^iuBpjamo^
soj B sope^jBquia sauaig soj ueJinipsaj as Á 'pEjiaqi[ ua Bjpuod as anf) ^P
•BJjap X
jej^[ ap sopiAjag soj ua saued SEquiE jod Eaojdpaj bj asopuapo^qEjsa 'ajuaiuaA
-uoaui Bjq^q ou opcuuij oCeqB ja amnsajd sopezjoj opis Jaqeq uBiipajae anb sojb
e3oj anb ojjod a ^uopua]ajd ajuEfamas anbijqsnf anb eunÜjB uopBjndiiss eisixa
aaj ou sand iSBjouBdsa SEdojj sbj ua opiAJas opcuioi UEÁEq ajuaniEUBinnjOA
anb sasanSnjJOj soj b epns^ij o uoisimap ap as anb ap orasira oj jp^p apand o^^

�Seguram.te fue efecto De la Próvid^ q.e vela sobre la conservac.n De este
pueblo haberse celebrado el Tratado de pacificac.n De 20 De Oetub.e Del pres.te.
Prescindiendo De los particulares De sus artículos debemos confesar, q.e á no ha
berse celebrado aquel tratado, y á no aproximarse las Tropas PortuguesasJVlontevid.o era ala hora De esta otra Sagunto.Solo p.r sus escombros,y sus ruinas se
hubiera sabido q.e existia este Pueblo fiel.Es necesario confesar este principio
para / deducir, q.e en esta America también tiene el Soberano Zaragosas, y Geronas.
Si tiene, y puede Montevid.o pretender la igualdad en el mérito,si convenimos
en q.e los extragos De la guerra nolos causa precisam.te el Cañón,ni la Espada
Sanguinaria,y q.e la fidelidad.y valor no solo se quebranta p.r aquellos, sino p.r
la fuerza irresistible Déla miseria y De la ambre, habiendo estado Montevid.o
quasi próxima á exalar sn ultimo aliento p.r la absoluta privacn De los articulos
De primera necesidad^s indubitable q.e su mérito debe igualarse al De los Zara
gozanos y gerondinos.Los q.e sepan q.e los naturales De estos Payses creados,y nu
tridos en el abundante y diario alimento De sus Carnes,no tuvieron en Cinco meses
un equivalente q.e supla su carensia, deben inferir q.e privados absolutam.te De
ellas estaban próximos á tocar el punto De la desesperación. Faltándole al hombre
el alim.to natural, y áq.e lo acostumbran Desde su lactancia.pronto desfallece,y no
solo es Soldado incorregible,sino Ciudadano inutil.El recurso álos casuales acopios
De^ Carnes salada / eran un lenitivo aparente,y no avituados á esta clase de alim.os,
ya empesaban las fiebres, é intumesencias á hacer un sordo extrago. La estac.n Del
Imbierno contenia sus efectos,y á haber continuado el Sitio hasta la pres.te ca
lorosa situac.n,era preciso ó sucumbir ala fuerza, ó perecer. Esto ultimo era el
juram.to mil veces hecho, y otras tantas ratificado p.r el Pueblo.
Era el Sitio destructor sin necesidad Del arte, pues aunq.e con solo sus lineas
de circumbala.n y contrabalas.n mortificaban á la Poblac.n; sin embargo habian los
enemigos, p.a aterrarnos situado una Batería de quatro Cañones De grueso calibre,
cuya continuada explosión há deteriorado los edificios, y causado como es indis
pensable varias desgracias enlos fieles habitantes.La Plaza se empeño varias veces
en destruirla,ó interrumpir sus fuegos,pero toda tentatiba era superflua,se vurlaban de n.tros conatos,y daban á entender q.e no solo tenían intelig.a sino espí
ritu p.a sostenerse.Desgracia es q.e el valor no lo emplearan en afianzar una unión,
q.e hiciera / mas robustos, y fuertes los exfuerzos Delavalerosa aunq.e afligida
Nación.
Por ultimo. Serenísimo S.r,podemos asegurar.y lo decimos con un dolor acerbo,
q.e los males q.e ha sufrido este valeroso Pueblo no podran repararse en medio
siglo,aunq.e VAS. quisiera con sus abundantes recursos y sabias Provid.s consultar
tantas ruinas. No podemos calcular aq.e ascienden los perjuicios,pero montan á
millones.La banda Oriental De Montevid.o la mas rica p.r sus producciones era
acaso la mas vella porción Del Patrimonio Del Rey.En unaPalabra era la Tierra
prometida.Pero ya no se ven ni hombres.ni producciones.Los habitantes De ella
abandonando sus hogares han seguido al Exercito Sitiador hasta situarse enlos
limites q.e demarcan los tratados De pasificac.n.En el Tpo. Del Sitio,y en su re
tirada incendiaron.desolaron, y consumieron q.to constituía su opulencia. Ya no
hay brazos q.e cultiven:también han desaparecido los hombres dedica/dos ala
Pastoril p.r cuya razón no existe un vecino q.e pueda contar con sus pingues haziendas.Solo aparece sobre este pavimento, el orroroso aspecto Déla desolac.n; y
p.a q.e acabemos De perder las esperanzas,no tienen estos habitantes aq.n volver los
ojos,cuando no p.a reparar al menos p.a contener el ímpetu De tantos Salteadores
y alevosos, q.e es el nuevo fruto De las ferases Campañas De esta Vanda. V.A.S. debe
proporcionarnos los auxilios q.e conserven este resto precioso aunq.e sea en su
estado decadente.Este es el premio q.e los representantes del Pueblo exigen De
V.A.S. aunq.e no estaría por demás un distintivo q.e fuera un eterno documt.o
Del honor.dela fidelidad, y del mérito.
Dios gue la importante vida De Y.A.S. los muchos y felices an.s q.e la Cristiandad
ha menester p.a su mayor aumento.
Sala Capitular de Montevideo y Diciembre 11 de 1811.
Serenísimo Señor.
[Borrador en Archivo General de la Nación, Montevideo, Archivo General
Administrativo, Caja 735].
— 304 —

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="7">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="304">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="305">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="306">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="307">
                <text>1947-1989</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="308">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="309">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="310">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="903">
                <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="892">
              <text>Las relaciones entre Montevideo y Buenos Aires en 1811. - El virreinato de Elío (Continuación)</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="893">
              <text>¿Qué motivaba  que  desde  el Campamento  de Arroyo  Se despachara, el 10 de agosto, un comisionado hacia Montevideo? El  movimiento de las tropas portuguesas en territorio español para liar a Montevideo había causado inquietud entre los jefes insurgente antes  de iniciar  un  ataque  desesperado y decisivo a fin de evitar un fracaso que pudiera traer consecuencias graves, Rondeau optó por el camino menos riesgoso: la conciliación. &#13;
</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="894">
              <text>Paris, M. Blanca; Cabrera Piñon, Querandy</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="895">
              <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , 1948, Año II, Nº 3 : p. 189-304</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="896">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="897">
              <text>1948</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="898">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="899">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="51">
          <name>Type</name>
          <description>The nature or genre of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="900">
              <text>Publicación periódica</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="27">
      <name>Facultad de Humanidades y Ciencias</name>
    </tag>
    <tag tagId="57">
      <name>Historia</name>
    </tag>
    <tag tagId="33">
      <name>URUGUAY</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
