["item",{"itemId":"343","public":"1","featured":"0","xmlns:xsi":"http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance","xsi:schemaLocation":"http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd","uri":"http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/343?output=omeka-json","accessDate":"2026-05-14T10:58:20+00:00"},["fileContainer",["file",{"fileId":"576"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/a5c14242124564a17ba3bf6ec3e58679.PDF"],["authentication","713f9e448619a8c731f2b09821694257"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3771"},["text","- U \"9S6T\nJOS9JOJJ ^9 JOd Opi^lJip 'BDIJ9U3^ 9p OUOJBJOqBq ¡3 U9 0pBIU99J9\n\naan u\naaa ^ qqu\n:iSB BJJ98 OUdUIOUdJ 9JS9 ap OaijauaS OUISIUB09UI [g\n•zpui ap Buojnap ap jopa bjbcJ\naopiqíi^ui ajuBuiuiop p uoa apaans ouioa 'soanoso sofo bjbc! Jopiq\n-iqui 9iuBuiuiop un ap Biauasaid B[ opuB^daaB ouauípuaj a^sa Baqdxa\naojiiB ^g 'gojnaso sofo B aiuajj 'ajuBuiuiop [a sa oaB[a jopo p anb ua\ng 'jajsXg pBpiJB|n^ajJi Bun ouioa aaajBd^ anb BpBj[nsuoa BijBi^oqq\n-iq B[ ua osea uní)[B uoa souiBJjuoaua sou 4BUBippuaui Biauaaaq ap\nodii p ajdiuais opuainéis 'oAisaaaa p oaBp Á a^UBUiiuop p sa so^naso\nso/o anb a^^ns soipnjsa so^ ap pBpipjoj B[ ap uaxq ig -ouauíouaj\npj opuBJ^uoaua ou '*^ 'j^ *g A soauin^uBs sodru^ 'sofo ap jopa aj)ua\naB^uq a^sixa is uojBipnisa s uasjBg A aSnBjj B3jbuibui(j ug\n•BpBaipui BqujB\nuoisiuisbj^ ap buijoj b^ opuam^is ua^iuisBj) as a^uauíBJBp sbui anb\nS9J9J9BJB3 so[ ap oun sa sofo ap jopa ap Biauajaq B[ <p uipo^) bjb^\n•opd A sofo 'pid b^ ap sojuauíSid soj\najiua uppBpj BunSp jBJ^uoaua ap opuBjBJj BqBJjsny ap sauaSuoqB\n001 ^p sui pp jopa p sajajaBJBa sojjo aj}ua Bipnjs^ ^ ^^qqV\n•soiJBjipajaq\nS9JO^9BJ sosa ap sisipus p uBaqduioa oxas p A sap^pa sa^uajajip sbi\nun^as sofo so[ ap jopa pp oiqui^a p ^saua^ soijba ap uoiaa^ B[ jod\nopBuiuija^ap sa siji pp jopa p anb uauaiisos sojjo A ^ suajag\n'ojnaso a^uBuiui\n-op p a^uaaj OAisaaaj ouioa BniaB ojBp jopa p pna p ua 'ojjouio]\n-ap jsd ajduus un ouioa UBjJodxuoa as jojobj asa ap sapssuodsaj\nsauaS so^ sajoinB sounSp unSag *BpBipnjsa aiuauíapBjapisuoa opis\nBq ajquioq p ua sofo ap jopa pp Biauajaq b^ ap BzapjnjBU Bg\n\nNOIJDfiaO^IMI\n\nua sofo ap jopo ap oo¡4aua6 ouusiuooa|/\\j\n\n* VU3SON 3Q 3I133V1 VMVSÍ1S\n\n�En ambos padres la presencia del inhibidor I impediría la ma\nnifestación de B, ojos oscuros. Si bien en la descendencia podrían\naparecer individuos semejantes a los padres, por azar en uno de cada\ncuatro, estaría el recesivo i en doble dosis, permitiendo la mani\nfestación de B.\nEl mismo autor cita finalmente que han llegado a su conoci\nmiento dos nuevos casos semejantes, que según él reforzarían la\nhipótesis. Nosotros también tenemos referencia de algunas familias\nsimilares, las cuales no han podido ser aún bien estudiadas. Se trata\nde familias en las cuales siendo ambos padres de ojos claros tienen\nhijos de ojos oscuros.\nEn base a estos hechos surgió nuestro interés de confirmar si el\nmecanismo genético para color del iris en nuestra población era el\nmismo que para otras poblaciones ampliamente estudiadas.\nPara nuestro trabajo siguiendo a Riddel 6 y 7 consideramos\nojos claros aquellos que presentan una coloración azul, gris o verde,\ny ojos oscuros todos los otros con tintes en el tostado y marrón.\n\nMATERIAL, MÉTODOS Y EXPERIMENTACIÓN\nAnalizamos la frecuencia del gen para color de ojos en la po\nblación de Montevideo. Con este fin elegimos al azar 11 escuelas\nde la capital con una población total de 4.270 alumnos.\nEn cada uno de ellos observamos el color de los ojos clasificán\ndolos según Riddell.\nCorresponde señalar que las escuelas fueron de diferentes barrios\ny todas del Estado de los 4.270 niños observados, encontramos que\npresentaban ojos oscuros 3.665 y ojos claros 605, lo que da un por\ncentaje para nuestra población de:\nOjos oscuros\n\n85,83%\n\nOjos claros\n\n14,17%\n\nAplicando la fórmula de Hardy y Weinberg a la población\nvemos que los valores génicos son:\nq = 0.38\np = 0.62\nLos matrimonios posibles con descendencia de ojos claros pue\nden ser:\nA)Claros\n\nX claros\n\n= aa\n\nX aa. En este caso todos los\n\nhijos debieran tener ojos claros.\nB)Claros\n\nX oscuros\n\n2pq\n\n= aa\n\nX Aa luego:\n\nX1q\n\np2 + 2pq21 + q\n- 78 -\n\n�•\n\n:opennsaj:\n-18 ja opuaraaiqo 4sx aP ^jsnfB ap Bqamd bj ajueipara sop^na\n-jbo so[ uoa sopBAjasqo sajojBA soj souiBfajoa uoiaenu^uoa y\n*I8'69 soanaso sofo ap Á 69ic; ap ¿as Buaqap soj\n-bjo sofo uoa sofiq ap oaaumu p By X BV\n'f^^^Z sojnaso sofo ap Á 9'6 3P ^^S Bjjaqap soj^p sofo uoa\nsofiq ap ojauínu p bb X BV ^oiuouiijibui u^ \"uoiaB^qod ap sojBp\nso[ b as^q ua asjBjadsa b soatjoaj sajopA so[ oatq\n\n% 88'86\n\n% 99*9\n\n% 8S\"0¿ % W6Z\n—\nojudsq\n\nOJB^3\n\nsauopj odoj^\n\nL\n\n—\n\n01\n\nn\n\nS\n\n0¿\n\noanasQ\n\noino\n\n^8\n\n6\n8\n\no.inoso\n\nojnaso\n\nOJBp\n\nX\nX\nX\n\nOJnasQ\n\nOJB[^\n\nOJB^\n\nSBI[TOIB^:\naP éN*\n\nsopBA.lasqO\n\np ub;uss\n-ajd sofiq so[ ap pjo^ p 'soi^p sofo ap ssuosjad aj^ua soiuouii.tjbui\nap sosbo so[ u^ *safB^uaaJod ua sajopA sosa opuBsajdxa ssi^opau\n-aS ff ap oipnjsa p ua sopiuajqo saaojBA so[ oSatq souiBzipuy\n'% 8S*¿ :3P sa 8O^BP sofo ap sofrq ap afBiuaa^od\np sojnaso sofo uBjuasaad saap^d soquiB anb ua sotuouiijibui u^\n'% fS'LZ :9P sa sojBp sofo uoa sofiq ap afBiuaajod p\nsofo auaij sa^niíuoa so^ ap ojos oun anb ua soiuouiu^bui ua uoxa\n-Bjqod BJjsanu BJBd sopBjjuooua soaiua^ saaojBA soj opuBaxjdy\n\n1/1\n\n:sa bb ap\nBiauanaajj bj anb ua By X BV — OJn:jso X oanasQ\n\n�X2. En los casos de matrimonos Oscuro X claro = Aa X\n\n0\n\nC\n\n0- C\n\n(0 - C)2\n\n(O - C)2\n\nc\n10\n\n9.36\n\n0.64\n\n0.4096\n\n24\n\n24.64\n\n0.64\n\n0.4096\n\n* 0,04376\n\n0.016623\n0.060383\n\nP = 0.90 a 0.80\nX2. En los casos de matrimonios Oscuro X oscuro = A a X Aa.\n\nO\n\nC\n\nO-C\n\n(O-C)2\n\n(O-C)2\n\nc\n5\n\n5.69\n\n0.69\n\n0.4761\n\n0.083673\n\n70\n\n69.31\n\n0.69\n\n0.4761\n\n0.6869\n0.7706\n\nP = 0.50 a 0.30\nEstos datos muestran pues un gran ajuste entre la hipótesis y los\nresultados del estudio de nuestras genealogías.\nSi bien el número de familias estudiadas no es muy elevado,\nestimamos que puede concluirse que el mecanismo de la trasmisión\ndel carácter en estudio es igual al conocido a través de numerosos\ntrabajos efectuados en el hemisferio norte.\nEn principio descartamos toda otra forma de trasmisión here\nditaria por lo que las anomalías constatadas encontradas en la lite\nratura y aquellas no estudiadas aún en genealogías de que tenemos\nreferencia, deberán tener una explicación de otro orden, como po\ndría ser la propuesta por Eyster.\n\n- 80 -\n\n�- 18 -uuy 8 f j^ 'iPPptH(¿\n'Z^-U61 'L^zStZ :II saiua^ng iiuy 8 í j^ 'IPPPÍH(9\n\"^8I-¿I :()8l s^iuaSng uuy -uasaBq-g^Miajj -jj puB 'j^ 'aSnBj^(^\nI uP3IIa 'd 'U!PO(^\n:9Z *PS \"PB:)V \"^O '0OJd \"O 'H 'j\nS6I ^^-ó^S :()II -doj^juy -s^qj -f -ujy -Xapy ^ -^ pus \"^ y ^iqqy (1\n\nvuvvoonaia\n\nPJOM ^^^H^8íUI9ll4l 9P SJtl91BIJSaAUT S9p JBtl\nn99 99AB ^U9pi9UIO9 SnU9^qO SJB^JtlS9J 89^\n•S9TÍoO[B9U9^ 899 8UBp\n9ATIOJ1 UO^nb S9|^99 B lU9lSn(*Bt8 UOIJB|ndod B^ Jnod S99[n9JB9\nS9^ 18 9^U9UI9[BUIJ 9niUM9)9p UQ *9[dnO9 9nb^q9 jnod SJIB[9\n89p 99AB 8[IJ 9p 899UBS8IBU 9p 9JtpqBqOJ[d B^ ^UBipnj9 U9 S9|[IUIBJ ff\n8Il[d U9 9sk[BUB UQ '9J919BJB9 99 9p 9nblU9^ 99U9nb9JJ\nUO 19 'paESBq nB 89STjd 'O9piA9}UOJ\\[ 9p 69JO99 XI aP\nS9p UOT1BJO^O9 9p UOiqjodojd B^ 9ipiH9 UO flBAB-H 99 8UBQ\n\n•9J9jstui9jj qjJto^[ gq^ jo suoiiB^ndod gqx ui q\noj jBjiuiis si uoijBjndod jno m sanooo ^Bqj uisiuBqogui ^aBjxp^agq jo\ngdAj 9q^ iBqj pguinssB oq oj si %i os 99U9J9jjip )UB9ijiu^is Xub Moqs\n^OU S9Op S9inSlJ p9^Bjn9JB9 pUB p9AJ98qO 9q^ JO UOSUBduiO\n*MBJ\npUB XpjBJJ 9qj JO 8UB9UI Xq pOipniS OJB S99JipGd JUOJ •89U9 JO JIBd 9[SuiS B JO 199JJ9 9qi SlTIUIUnSB J9^9BJBq9 JBqj JOJ\n(p9uiuu9^9p X9uonb9Jj u^S 9qi puB p^ipms si ^o^piAgjuoj^ jo sjooqgs\nU9A9[9 uojj U9jp[iqo QLZf jo soXo 9q^ jo jnojog\n\n•9^JOU OU9JSUU9q ^9p 89JOpB^lJ89AUl jod J9J9BJB9 9J89\n8OpBJ)UO9U9 8Of UO9 89JU9pi9UTO9 UOS 8OpiU9^qO 8OpBl[nS9J SOq\n•SBjSojB9U9^ SB^S9 U9 8OpBAJ9SqO 8OJ B UBJSnÍB 98\nUOl9B|qod BJ BJBd SOpB[n9[B9 S9JOJBA BOJ 18 9^U9UI[BUIJ OpUBUTUIJ9J9p\n'SOIUOUITJ^BUI 9p Odl^ BpB9 U9 SOJB[9 8ofo 9p SOÍiq 9p 8O^U91UIT9BU\n9p pBpqiqBqOjd B| OpUBipUJSO SBqiUIBJ fr^r SBUI9pB UBZT^BUB 9\n•J9^9BJB9 989 BJBd B9TU9^ B19U9U99JJ BJ BUTUIJ919p\n98 X JBZB JB SBpBlUOJ O9pTA9^UOJ^[ 9p 8BJ9n989 JT ^P so^ía OLZ'f ^P\nSOfo 9p JOJO9 9p UOl9JOdojd BJ BipUJS9 OS OÍBqBJ^ 9}U9S9jd J9 Ug\n\n�El poema LXVI de Cahjlo\n(LA TRENZA DE BERENICE)\nTraducción y comentarios\npor\nOLAF BL1XEN\n\nLos críticos acostumbran a distinguir dos partes en la producción\npoética de Catulo: una, constituida por las piezas de menor extensión,\nlos epigramas, de metros diversos, que él mismo, con modestia literaria,\nllamara nugce; la otra, integrada por los poemas doctos, mucho más\nextensos, en los cuales la influencia de la poesía alejandrina se mani\nfiesta de modo preponderante. Tales producciones ocupan una posición\ncentral en la ya clásica ordenación del Liber, y están señaladas con los\nnúmeros LXI a LXVIII. Debe exceptuarse de este grupo, no obstan\nte, la elegía a Ortalo, que por su espíritu pertenece al conjunto de\npoemas menores, y, hasta cierto punto, la extraña composición en\ndísticos elegiacos que lleva el número LXV11. Esta, por su estructura\ndialogada, se aleja de las nugce, pero también difiere de los poemas\neruditos por la espontaneidad de su inspiración.\nEntre ambos grupos de poemas, el que ha merecido el más cálido\nelogio de la posteridad, y el que le ha otorgado el lugar prominente\nque ocupa en la poesía de la antigüedad, es el constituido por los\npoemas breves. Aquí el poeta descubre al máximo la rica gama de\nsu sentimiento lírico, y, con frecuencia, la crudeza de sus pasiones y\nla violencia de sus arrebatos. En estas composiciones menores la po\ntencia sentimental de Catulo aflora en toda su variedad, libre del\npeso de la erudición, del prurito de la preocupación estructural y\ndel respeto un tanto tiránico que impone la tradición helenística, con\nla mirada vuelta hacia un pasado extinto e irresucitable. En las nugce\ndesborda la pasión amorosa, fluctuante siempre en esta alma tornadiza\nentre la alegría y el desasosiego —es la época en que todavía resplan\ndecen los candidos soles (VIII) y en que aún pueden señalarse con\npiedrecillas blancas los días felices (CV1I). Otras veces afluye el en\ntrañable afecto que la sensibilidad un tanto enfermiza del poeta depo\nsitaba en sus amigos, y que se evidencia en ingenuas demostraciones\n(IX, XIII, XXXV, L), en bromas espirituales (XIV), o en reconven\nciones sentidas (XXX, XXXVIII, LXXVII). Pero también esa alma\nse agita con el odio, con el desprecio y las ansias de venganza. Enton\nces vuelve sus dardos contra el amigo traidor que pretende arrebatarle\nel amor de Lesbia (XXI, XL) o hacia los más afortunados riva-\n\n- 82 -\n\n�tp ojuatuuioa a auonnpoxjuí '\n\nODi!3oyoyij OU9JTJD ya uod opjanoe ap ayqisod pBpiyapry jo Avia sy uod\n'.TBpBjseaj b opBjiuuy Kjqq ^s oynjB^ anb cujsoraap 'sosuajxa aiuBjssq\n'oSau^ Binaod yap soiuauiBjj ap uoiDBjadnoaj By opaBna 'oySis a^uas\n-ajd [ap JijJBd b ouis pBpjaA ayqyijaAoxiuoDui ouiod piaaiBdB ou ojsgy\n•ojbuij[b;^ ap JojonpBjj un aiuauíByypuas sa oyniBj^ saomauag viuo^\nB[ ua 'sajuanj sBjurjsip Boipjsa uoiaBaja B[os Bun ua opuaipunpj saa\n-aA b 'souijpuBÍa[B so[apoui ua ojídsui as B^aod ojjsanu anb asaiaap ap\n-and sauoiaisodmoa sbj^o ap SBj^uaixu anb ojsand 'jB[nuis BiABpoj sa\no[n}B^ ap Bjaop Bisaod B[ ua BiSap Bjsa Bdnao anb upiaisod sq[\n•aomauaq ap vzuauj^ B[ apuodsajjoa 'boij\n-sjuapq uoiDB^ídsut ap 'sojxpnja SBuiaod ap ojunfuoa ajsa y 'Buja^a\njBJnjafuoa ajuauiBiTDi[ souiapod ou pBpqiqsjsa BXna 'oduiaij ojjsanu\nap soapa)sa sapapi so[ ap Bfrq '[BnjaB Biauajajajd Bjjsanu ua X^q\noAijB[aj ap anb o[ jaaouoasap Biaas o[p anbjod 'ojuaui oj[B ns JBau\nsouiBj^qBS ou anb 4oJBqraa uis 'oijata s^ 'soaxitjta so[ ap uoiaBunqsa B[\nua X oqna oaiyqnd [ap ojsnS [a ua oueyd opunSas un b BpBapj op\n-Bpanb Bq 'jB[ndod biu[b [a ua ubiaia ou bX anb sauoiatpBJj ap SBiauaa\n-sTuiuia.i ua X 9BUBpuo8a[ sauaSBuii ua B8aiydsap as oaiSoyo^iui-oaiaoisay\no^uaiuiiaouoa p X 4uoiaBJoqB[a ap opBj ouuxbiu p bzubd[b uoiaisod\n-inoa B[ ap B^njanjisa B[ pna B[ ua 'Bjipnja Bisaod ns 4oiqtuBa u^\n•MBisaod Bns Byyap oaija^Bd oijbjj a Bjado Bns syyap xiund nid ui\nbjoíj^b aqa ojutjst a auoiSuj bj) o;iyyjuoa yi :oiui;si,yyap B)aod [i a BjnsiA\nbjta Bns Byyap iiujbo p^y • • • botji[ otDiad a BAijisuas aiuauíBAisnyasa\niscnb pjip 'ajuatupizuassa BJtnjBu íbib[bui BjiyiqB^ají Bijdoad Bypp\nojBuayaAAB a azza^auaj tp oic^assB 4o^uauiijjBqqBt[[B a auoizBj[Bsa4[[B\nayiaBj toAissaaaa 'ojBuaajs 'oauBjiqns a —(^) oyp^ny addasni^ aaip—\naeénu ayyau oyn^B^,, 'ajuBundai saaaA b BjsBq X opnja ouisiyBaj ua o\nouisyjiy a^udJBdsuBJ) ua Bjanj 4a^jB ua ajuauíayqBtJBAui UBqBjnrasuB.ij\nas 'Bayia^sa uoioeaja B[ b uBipuaasBJj o^uBno ua 'sBiauaAtA SBpBJiuoa\n•ua s^Xna oaad 'scpcf^a^ua ua jByyejsa b o bji ap asjaaamaaisa b ojucid\n'oaiuiijopia '[BuoisBd X opBjysxa ajuaiuBjaduiaj ouisiui un ap osjaAaj X\nosiaAUB ouis ubj3 ou 'soaiiaiyiuB BiauaiJBdB ua oyos 'sojaadsB soquiy\n'BjaqupB ajuBiuü ns o soyjB^sajap so^iinaua sns bjjuod buijb ayqimai\nsbui ns uaXniyjsuoa anb Bsouozuod BA^aaAui B[ X zaos Bijnfui B[ uod\nayqijiidiuoDui sa ou 'saaeSoq sns b opB^Bdas Jtod UBUiojaj anb sbiujb ap\nso^auBdiuoa sns ap apídsap as o o^ey ya ua aoafaAua anb oaiujiiq ^a(\n-Bq p B[draajuoD opuuna BipouByaui ap Biup ns apBAur o ttSB[si sb[ ap\nBpad,, B[ u^apoj anb sbiU>b sepidraq sb[ ajuB aAanuiuoD O[ anb B[ 4bi\n-aod pp pBpqiqisuas BpBDiyap B[ oaa^ \"SBianfui S3doj)B ap oiafqo 'jBsa^\noidojd [B UBUopiad ou oipo X oíaaadsap 'ojuaiuiiiuasaj ap sauoisajdxa\nS91BX (AX3 'AI3X 4JH3X 'IIA1 'ill) sosoaapod soy ojub BzuBAijd ns\nap sopiyBADjd 'uoioacxa B[ X oqaaqoa p aju^ipaui seunjaoj sajuaSai\nubsbiub anb sooiyqnd sajquioq soaipnduit soy bj^uod o (IAXXX 'IIXX\n\\AIX) s^yq^ioajdsap Bznf anb sajo^uasa soy o (XTXT 'XIXXX\n'HAXXX 'IAX) sBiauaaapjd sns ua opB^uBydns u^q oy anb say\n\n�de la época, y hasta dístico por dístico, el original del bardo de Ciíene. Con absoluta razón entonces han hecho notar algunos críticos\neme es improcedente reprochar a Catulo los defectos básicos de un tex\nto que no le pertenecía —los pecados originales del poema— como\nlo son la frialdad del sentimiento, no disimulada por las invocaciones\nconvencionales que jalonan la composición, la artificiosidad de la tra\nma, el rebuscamiento de las narraciones míticas que la adornan. Y\ntampoco le son atribuíbles los intrínsecos méritos de la elegía: la gra\ncia amable que rodea la leyenda, la belleza de las descripciones, la\nfactura sabia que ordena la narración malgrado la desunión aparente\nque disfraza de espontánea fluidez lo que responde a rígido plan de\ncreación estética. En verdad, en este poema corresponde juzgar a Ca\ntulo únicamente como traductor, aunque la época en que vivía, y la\ncircunstancia de ser él mismo un creador eminente, permiten consi\nderar con indulgencia ciertos apartamientos intencionales del texto\ngriego, que motivos artísticos o el imperio de la forma lo llevaron a\nadoptar.\nVeamos, pues, a qué concepción estética responde la Trenza de\nDerenice y cuál es la sustancia histórica y legendaria que anima la obra.\nFrente a la literatura de la época clásica, que se enraizaba directa\nmente en el pueblo, auténtico portador de cultura, la literatura del\nperíodo helenístico se aleja progresivamente de las masas. Con la con\nquista macedónica se extingue la independencia de las ciudades y se\nesfuma el ideal de la polis. \"En adelante —escribe Croiset (2)—, no\nsiendo ya la ciudad sino la sombra de sí misma, la literatura se torna\na un tiempo más individual y más cosmopolita, y también más sabia.\nYa no sale de las mismas entrañas de la ciudad: es una literatura de\nescuela, de cenáculo, de biblioteca, de gabinete\". El resultado es la\nmuerte de los grandes géneros de raigambre popular, en especial de\nla epopeya heroica y del drama. Y como las letras brillan con par\nticular esplendor en ciudades extranjeras al mundo helénico, pero do\nminadas política y socialmente por una élite minoritaria griega, que\ndetenta el poder por derecho de conquista, los escritores se dirigen\nante todo a esa corte, todavía apegada a la gran tradición de los si\nglos anteriores, de la cual se presenta como directa continuadora. Por\notra parte, es esta corte la dispensadora de favores y regalías. Al lado\nde las creaciones de una semejante literatura —mundana, brillante,\nespiritual— se desarrolla con vigor y con afortunadas consecuencias\nuna literatura, erudita también, pero destinada al comentario y exégesis de los monumentos literarios de la época clásica y antigua, y del\nmismo modo progresa la investigación científica. Es cierto que se es\ncriben todavía epopeyas artificiales y dramas de gabinete, sobre asun\ntos en que el interés público ya está ausente, y que no pueden parecer\nsino lánguidos remedos de modelos más perfectos, brotados en un cli\nma que había favorecido su espontáneo surgimiento. Pero por cierto\n\n(2) Alfred Croiset et Maurice Croiset: Histoire de la Littérature Grecque. T. V,\npág. 3. París, 1928.\n- 84 -\n\n�- S8 p uqptpa 'IIAXX BuiBiSid^ (5)\nU9pipa 'IIIAXX ^tUBjSid^ (^.)\n^61 M \"P? 3 '..s^jpoi saqag sa^M 'u9qE3 ai;iu3\nop u^panpBJ? ej un8as 0413 •sEiqo sns uEqEaijua anb sojeaii soj e ajoui aso\nuoa BjaiqEZ ooeuiiie3 anb iq^ 3Q -sosoipiAua op eiuej UEqszoS anb 'sBpon\nap Bjsi b¡ ap sajuBtiqEq soAiquiud so[ UE^a (^3M^Y3Jj)\nsauínblajL so^ (g)\n\n3p oasnp^ pp oiuouojjsc p Baiuanaua bj euiíhua pp uoianps Bq *oiav?[\n-ud p Biainbui as :a)uaaiBsoua)siin aaajBd^sap 'oSjBquia ms 'Bpuajjo\nB^ •Bp^jjtp^r aouisjy ap ojdtua^ pp jBjp p ua BpB^tsodap sa BpBi\n-joa Bzuaj^ b^ X Bsauíoad ns Biipj B[ saauotua a[dum;3 #o}ixa a^uBuosai\nopiuai Bjjquq ppijo Baiuoja v^ unáas anb eaipq BUBduiBO Bun ap sand\n•sap 'oáuuaua ns ap aopaauaA asaj^ai bojbuoui p anb uis oduiaij o^\n-^b^ BSBd o^^ 'JBqiuiBj oiabj^b un JB^uaA BJBd 'eiJig ap oanapg BJiuoa\nopipuaaduia uq anb jcjqiui uoiaipadxa B^ ap OAps opjn;ijsaj sa vq\nXa.i [a is Bja^aqsa ns ap ^zuajj sun sap^pruiAip sB^ b ojoA-xa omoa\na^auíojd 'saja^aaA^ jjj oauio[oi(j uoa BpBsodsap ajuauíajuapa^ *ojdiS'q\nap aama^ag Bupj B^ \"oiiiu X Bijoisiq ap buib^^buib Bun sa pjjuaa bui\n-ai oXna 'sBpBjapoui sauotsuauíip ap Buiaod un sa aaiwa^a^ ap nzuau^\nvi 'Baoda B[ ap SBiauajajaad sb[ uoa X SBapi SBjsa uoa opaanaB aQ\n*(S) t4¡^BaV ^P 8<>z-I9^jSa SO[ X 8BI[IIA S?q\nap ojnjj 'sajijns sauoiau^a 'aAjBg?, rBuiBJt^tda un Bjjaia anb v\\ uoa uop\n-BuiBpxa b^ ua BisaijfUBui as Bai^aod buuoj b[ aod uoiaBdnaoaid ns \\\n'(f) tt^uSndaj aut oaqqnd sa anb o[ opoj íunuioa ajuanj v\\ ua oqaq ou\nísopoj b aaajjo as anb aiuBuiB v\\ Bzijojjoq aui tajqmnpaqanuí B^ ap\nsosnd so[ iibj)sbjjb as apuop aod ounuea p oaainb ou íoaipia Buiaod\np oipQ,, :[Bnjaapjui pnjijaB Bjsa aaqos Bjaod p a^sisui ButiBp^ bi3o[\n-oiuy v\\ aod sopBAaasuoa SBuiBaSida sounSp ug \"^sousb so^ ap ojidaaj\n-sa p ou *BaaBÍfra b[ ap opnB ojuua p aaB[d sauainb b so^anbB BaBd\noiubo sand 'oazapaqQ *Bas anb Bqaaaisa aod Bina ni an^is :o^l *oqo\n-ub ouuuBa p aaqos m 'soaio so^ ap s^anq v\\ aaqos oXni p s^aznpuoa\nou anb X soaaBa so[ UBiuanaaaj ou anb bta b^ sbSis anb uaiquiBi ouap\n-ao ai ^ 'BUBiAq 'Bsnj^[ b^ oaad 'osuap Xnra opuiaaaaajo anb X^q 'oira\no^iiub 'Biaod qo 'osuaiaui |g :opig opdy auiofjp *Baaa ap B^qqBi b^\nsB[^poa son aaqos asnd zaA Baauíiad aod opu^n^ • • #jui B ou 'ouanai pa\naaauaiaad sna^ b raiucqumiaa Buiaod un^uiu sojm soj aaiua sianbsnq\nou X 'Bsaad BiuadaB B[ ap ou 'aiaB pp cpipaui B[ uoa eaipod Btauaia\nuu pBznf •••SBuaaap sb^ba aod UBiuana as soub siui oaad 'ouiu ap\nouioa 'sBaqBpd seunSp auaii ojpa un tsosaaA ap saacqiui soqonuí ua\nsaoaaq so^ b o • • *saXaa so[ b aBiuBa BaBd onuiiuoa X oSaB^ Buiaod un\nb uij opBp aq o^[,, ruoiOBaaa v\\ aas aqap anb apuaiiua omoa X 'soaii\n-aod soiuaiuiipaaoad X sauoiauaiui sns opis UBq sapna Bsuapp bsouiej\nBisa ua Ba^pap oaBmtp^ 'saaoiaaisod saaoinB ap sbiio aod sopBiuama[d\n-moa aiuarapiaaBd X 'laXdB^ snqauXqaXxQ so^ aod sopBAaasuoa *(g) sau\n-ínbjaj^ so^ v vjsondsa^ v\\ ap souiaasod anb soiuauíSBaj soj ua opBa^\nopis Bq sou aoiuaudfj ap nzuaj^ v\\ ap aoinB pp oaiiaod oiaBapi [g\n•oipog oiuopdy uoa oaiiisos 'uoiaip^ai sa un^as 'anb Baimapd\nB[ ap X 'sauotaBisajTUBra s^p^aaipa sns ap B^nsaa omoa 'orastuoaaBui?\naiuBfamas ua uaaanaui sauamb aaiua oaBunp^ b aeiuoa somaqap ou\n\n�Alejandría, Conón, quien descubre en el cielo una nueva constelación,\ny afirma que ella no es otra que la trenza real, que la diosa ha trans\nformado en cuerpo celeste. La explicación, malgrado peregrina, resulta\nsatisfactoria, y el palacio recobra su tranquilidad.\nPara un poeta erudito y delicado como Calimaco, la sustancia era\npropicia para ser trabajada artísticamente. A un argumento que le\npermitía exhibir su versación mitológica —especialmente en cosas y\nhechos divinos poco difundidos o de dispersión regional— se agregaba\nuna situación poética apta para las descripciones tiernas —las lágrimas\nde la esposa abandonada, el dolor del lecho desierto, la melancolía de\nla trenza y sus hermanas que separadas lloran su destino— y que no\nexcluía ciertas caídas al erotismo. El asunto, además, encerraba en sí\nuna de esas antítesis tan caras a los alejandrinos, oponiendo la gran\ndeza del universo a la pequenez de un despojo humano. Sobre todas\nlas consideraciones, era una ocasión ideal para una hiperbólica ala\nbanza a la reina, que en definitiva será preferida por la trenza a los\nmismos dioses. Y Calimaco, hábil cortesano, pone estos sentimientos\nde devoción y apego a la persona real en las palabras de la trenza, en\nlugar de descender directamente a la adulonería pedestre. La com\nposición, pues, es, como parecen haber sido las elegías de Calimaco,\nUna pieza de circunstancias, escrita en ocasión de un suceso palaciego,\ny directamente dedicada a sus soberanos.\nA pesar de ser creación poética propia de una época decadente,\nno deja de ser una verdadera obra de arte, y es por cierto de lamentar\nque el texto de Calimaco no haya llegado íntegro hasta nosotros. Es\nverdad que están ausentes del poema los sentimientos profundos, los\nideales elevados, las inquietudes y angustias trascendentes. Absurdo\nsería hablar de un pathos calimaqueo. Razón tiene Croiset (6) al afir\nmar que \"aucun sentiment profond ne domine Callimaque; il fait une\noeuvre d'habileté savante, une mosaique patiente et ingénieuse\". Pero\nen cambio hay allí verdadera originalidad situacional —la trenza cuen\nta en primera persona sus vicisitudes— y un singular movimiento de\nacción que transforma el poema en una especie de monólogo teatral.\nEn cuanto a la forma, imposible sería negar su sabia arquitectura, que\nla crítica ha puesto de relieve, si bien con diferencias de detalle en\ncuanto a las particularidades de estructuración. Para Bunse (7) la\ncomposición presenta dos grandes movimientos yuxtapuestos: el pri\nmero, la referencia a las lágrimas de Berenice; el segundo, la des\ncripción del lugar que ocupa la trenza en el cielo. La primera parte,\nque comprendería los versos 1-38 contiene el descubrimiento de la\ntrenza por Conón (1-14) seguido de un paréntesis (vs. 15-18) al que\nsucede el núcleo central del movimiento primero: las lágrimas de la\nreina (vs. 19-24). Y aquél se cierra, tras un nuevo paréntesis, (vs. 2528), con el voto a la diosa (vs. 29-38). Un análogo esquema modela\nla segunda parte del poema. Tras las meditaciones sobre el poder del\n\n(6)Op. cit., t. V., pág. 218.\n(7)Heinrich A. W. Bunse: O carmen LXVI de Catulo, 1950, sin indicación de\nlugar, pág. 27-29.\n- 86 -\n\n�aod\nX BpBsiAaa 'saaj^^g 89H9g sag ap upiatpa bj souiBzijijn ooeia\n\"JlB3 3P lx9l I9 BJBd *(06I 'BuopoaBg 'sBjsaog 'ojn^B^) jxj^g UBnf\nap BjouBdsa bj A (''jio #do) aXspg *^ ap bj '('*}ia #do) asung oiusiui\njap uoisjaA bj '(s^>6T 'OUBIÍ^Í 'IlnlB3 ÍP BíS9d Bi) ^iuBJtj^ *^ ap B[\n'OUBÍÍIA[ '^iuiaB^ sisuauoaa^ igniB^) opouiisBti) aaojBA[Bg ap\nuoiaanpBjj Bgaq b^ oubiu b souiiaüj uaiquiBj^ 'O[njB3 ap stía\n-pija sauoiaipa sbjjo aod sopBzq^n ou oaBuiqB^ ap sojuauíáejj Bjuaua\nua opBtuoi Bq anb 4BpB^ia bX 'asung 'j^ *jj ap bijbjSououi a^uapaxa\nb^ sa saja^ui piaadsa ag \"iq^rg Bisrjdtrg sauuBoj b aqap as uoiodt.ia\n-subji BXna '0S6I *'uog 'sisuaiuouog ^mtjsuj uinjE^uaiag Biinapsay\nB[ ap sisuaiuouog xapo^ pp uoiaipa B[ b^sia b^ b opiuaj souiaq uaiq\n-uib^ '(^S6I touíJX 'Hn^B3 TP OJÍIH II) sp^u-i^qn^) ap u^uBqaua^\n•^ ap BpB)uaiuoa ts\\ A (S^6I 'umuBiABJBg ninjouijE^ ranjojdijag snd\n-J03) b^iubzzb^ -g ap '(6f'6I 4'P^ *a ls9JU9l S9II9a 89l) aXsjBg •) ap\nscDpua sauoiaipa sb^ uoiaanpBJ) B^sa Bacd sa^uasaad opiua) souiajj\n•saoiuauag niuo^y B^ anb soj)O uos ou pBpqiqeq\n-o.id Bpoi uoa 'anb ciíi\\ BJBd sopianpBjj 'BpBijBg pp sosj^a sojjaia,, ap\nojauBduioa ns b oziq ajsa anb oiAua pp ouis opjB^ ua ofap anb\nofnjjui pp ops ou B^nsaj SBJiaj ap sajqiuoq ap oiunfuoa ajsa\nap sopiaajaad sBjaod boj ap oun Bja oaBiuj[B^ 3^) 'a^qBjapisuoa Baa\noa^iJa ouioa pBpoojnB BXna 'uaui^ vuijvj B[ 'uojB^ oi^ap^ ap oujo) ua\nuui[Bdnaí>B as 'opiju^ Biaauajaad opioBuaa oXna b 't4soAanu SBjaod^, sojsg\n•5od3¿^3^ o íaou wiaod aBiu^g ua oip as anb so[ b 'uoiaipBjj b^ ap saj\n-uBziuapq sajopBAouaj 'souiibj sajopsaja sauaAof ap odnj ja ua a^uaiu\n-.iBjnai^JBd Ji)uas oqaaq Biq^q as ouijpuBfajB Bjaod ojjna X\njap Biauanjjui Bg 'oaBiuijB^ ap jopsaiiups ajuaiAjaj un Bja\n' (f6'6L *SA) BSIP BJ B X 89J9IJ SBSodsa sbj b\nopiSpip zaA Bjsa 'ojoa oAanu un Biuaod ja BJjaia X (2Lm69 *8A) opBSBd\nja aod sauoiaBjuaiuBj SBaijoaunjáui uapaans anb bj b ' (89-^9 *sa) ojaia\nja ua uoiaBjaisuoa BAanu bj Bdnao anb aBnj jap uoiadiaasap bj aXnj^\n-suoa oj a^aBd BpunSas Bjsa ap oajanu jg • (^9-JS *sa) —soj^sb soj aaj\n•ua Bzuaaj bj ap uoiaBaojoa bj— oiusijaisB^Ba ja anSis (0S\"6 #8A) oaaaiq\n\n�CARMEN LXVI\n(Coma Berenices)\nOmnia qui magni dispexit lumina mundi,\nqui stellarum ortus comperit atque obitus,\nflammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,\nut cedant certis sidera temporibus,\nut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans5\ndulcís amor guro devocet aerio,\nidem me ille Conon caelesti in limine vidit\ne Bereniceo vértice caesariem\nfulgentem clare, quam multis illa dearum\nlevia protendens brachia pollicita est,10\nqua rex tempestate novo auctus hymenaeo\nvastatum finis iverat Assyrios,\ndulcía nocturnae portans vestigia rixae,\nquam de virgineis gesserat exuviis.\n\n5. Trivia es la deidad de las encrucijadas, pero se halla identificada con Diana,\nla diosa lunar, y tal identificación ya la encontramos en otro pasaje de Catulo,\nel Himno a Diana, (34, 15). Según la leyenda recogida por Teócrito (Idilio XX)\nSelene, a la que entre los romanos corresponde Diana, enamorada del boyero\nEndimión, periódicamente llegaba hasta su morada en el monte Latmos, en\nCaria. Tal cosa ocurría en la fase de la luna nueva, cuando el astro desaparecía.\n7. Conon, astrónomo de la corte del rey de Egipto, Ptolomeo III Evergetes.\n9. Sobre la lección de este pasaje acota Lenchantin de Gubernatis: \"Haupt ha\ncorretto multis dearum V con cunctis... deorum per evitare la contraddizione\ncon v. 33 cunctis... divis e con Callimaco (fr. 34) ^^áfflV -^eot^.\nMa forse qui si tratta degli dei a cui si rivolge facendo una invocazione speciale,\nmentre del v. 33 si ha l'invocazione genérica... Checché sia di ció, si pensi\nanche che né cunctus né multus rendono con precisione xá^, sicché non\nriesce singolare il loro scambio per tradurre xáaiv. H confronto con Callimaco\naccerta deorum per dearum\". A pesar de esta última observación, preferimos\nla lección dearum por su congruencia con el resto del poema.\n11. novo auctus hymenaeo: Este pasaje ha sido interpretado variadamente: para\nalgunos auctus indica \"aumentado, acrecentado (en poder)\" y se refiere al\nhecho de haber extendido el rey Ptolomeo los límites de su reino hasta el\nde Cirene, por el matrimonio con Berenice. Conforme con esta interpretación\ntraduce Errante (op. cit., vol. I): \"al lempo in cui, con le nozze recenti esteso\n\n�- 68 'OUI9I 3JS3\nap bibjj as anb bX '..sotjjs saquiij,, ouiod npnp uis 3sje]3jdj3]ui aqap sotx^ssy\n•••simf upisaadxa bj b oju^na ug -EpBjiqjosap ajoqaadjq Eun ouioa\nppoui ojio ap anb *9g osjaA pp tuvtsy uiv^vo upisaadxa bj Baijdxa\nB[ ap jBpijo upisjaA Bjsa osed opoj ug •<<BUBijpEg B^sEq oijoimaj aju^^sai p\nopoj X BUEisns X BiuoijqBg 'BiuiEjodosapv bj 'sajExjn^ 011 p psaABJjB* 'sauoi9a.i\nsBjsa ap SBajBuom soj sopoj b Epuaipaqo b^ e opianpai opuaiqBq X 'bi^bjx\nap X 'ojuodsapH pp 'Biuof ap 'biiijiubj ap 'Bpqi^ ap 'sajBjjn^ p apuanbB\nap upi^aj B[ Bpoj ap opBaiouasua (Xai ja) asopuaiqBq,, :aajp (uijuBqauaqj\njod opEjp) sqnpv ap uppdiíDsut ej ap opBjaSBxa Xnuí a^uauíBjnSas 'ojxaj\n1^ -sajBjjn^ jap jjjjb s^iu sBdoai sns 9Aajj X oupaA outaj ja 93ejb uajnb 'sapS\n-jaA^ jap BAijBDjpuiA upiaipadxa bj ap aiuaisdE oaijoui ja ^nj ajs^ -Xaj ojunj\n-ip jap Bsodsa Bjauíud 'a^ippE^ BuaÍB ^nj ou anb bj b BSaxaBjEd Ejnfuoa Bun\nap opBjjnsaj ouioa 'ofiq ns uoa EpBuisasB apjBj s^ui X oanajas o^sBÍiq ns jod\najs^ ap a^anuí bj b ouo.ij j^p BpBsjndxa ^nj 'eijjs ap oDopuy Xaa jap Bsodsa\n'aaiuaaag EpEuiBjj u.7iquiBi 'jjj oauíojou ap BUBUiaaq Bun 'sbjsiuojd soj un3a\n• ((,aiio[3 bj jtBsstiBqaj nBaAiiou jnoj uauíXq un juop,, pXbje^ -q ^3)\n•^pEj^íuSij} o aSnB joXeui b opEAaja,, ap upiadaDB bzijsed ns ua 'sand 'asjapuajua\naqap upiaanpBU Busanu ua EpEajduia opv)]vx^ zoa bt \"upiuido EJauíijd bj\nb UEAajj soaijpjsjq sa^uapaaaiUB so-j •oiuouiu^bui OAanu jap j^nsuas u9paBjsp\n-bs bj b opijajai ouiod .tipn uBja.idiajui soj^o '.pzzou aAonu aj jad a^uajod\n'BUIUIJB3 -J3A ¡jjniB3) opouijsEn^^ ajo^BAjE^ X ..ouSai ji\n\nb^ ^p sofodsap soj b oujoj ua\noujnjoou ajBquioa jap SBuas saajnp opuBAajj\n'ouisy oi.iojij.iai ja JBjsnAap b asoqajBui\n'oauatuiq ajuaiaaa aod opBjjBxa 'Xai ja opusna\n'SOpBDIjap SOZBJq SnS OpUBZJB 'SBSOip SBJ B\nBJBpuaxjo Buanp ira anb Bzuajj ajuaianj 'bjbjd\n'aaiua^ag ap bzu^jj BpBjJoa 'puqnasap ara\n'ajsajaa jBjqran ja ua 'uouo¡3 'orasira janbs\n'sajaja BjdJJBa ns ap BjJBdB bj jooib aajnp sand\n'baijjiij '^Sajj biaij^ 'BiraiB-q Bjnj bj b oraoa\níuapuoasa as ssjjajjsa sbj SBjaBxa s^aoda ua A\nSBuiBjj sBJBja sbj jos jap uaaajnaso as oraoa A\n'sojisb soj uBjjnao as A uaaBu apuop aqss A\n'saanj sbj s^poj ojuoa o^iuijui ojaia jap uain)\nap vzvau^ vj)\n\niaxi viaod\n\n�Estne novis nuptis odio venus? Anne parentum15\nfrustrantur falsis gaudia lacrimulis,\nubertim thalami quas intra limina fundunt?\nNon, ita me divi, vera gemunt, iuerint.\nId mea me multis docuit regina querellis\ninvisente novo proelia torva viro.20\nAt tu non orbum luxti deserta cubile,\nsed fratris cari flebile discidium?\nQuam penitus maestas exedit cura medullas!\nut tibi tune toto pectore sollicitae\nsensibus ereptis mens excidit! At te ego certe25\ncognoram a parva virgine magnanimam.\nAnne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es\nconiugium, quod non fortior ausit alis?\nSed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!\nIuppiter, ut tristi lumina saepe manu!30\nQuis te mutavit tantus deus? An quod amantes\nnon longe a caro corpore abesse volunt?\nAtque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis\nnon sine taurino sanguine pollicita es,\nsei reditum tetulisset. Is haut in tempore longo35\ncaptam Asiam Aegypti finibus addiderat.\nQuis ego pro factis caelesti reddita ccetu\nprístina vota novo muñere dissolvo.\nInvita, o regina, tuo de vértice cessi,\ninvita: adiuro teque tuumque caput40\ndigna ferat quod si quis inaniter adiurarit:\nsed qui se ferro postulet esse parem?\nUle quoque eversus mons est, quem máximum in oris\nprogenies Thiae clara supervehitur,\n\n22. fratris cari: la alusión al \"hermano querido\" puede haber ayudado a la erró\nnea opinión de que Berenice era en realidad —además de esposa— hermana\nde Ptolomeo Evergetes, lo que, por otra parte, no contradiría las costumbres\nfaraónicas. Pero se trataba verdaderamente de su prima hermana, hija del rey\nMaga de Cirene, a su vez hermano de Ptolomeo II Filadelfo, padre del\nEvergetes.\n27. Se refiere aquí el poeta a un hecho de la adolescencia de la reina, quien a los\nquince años, luego de morir su padre Maga, hizo dar muerte al príncipe De\nmetrio de Macedonia —amante de su madre, la reina viuda Apama— que\npretendía casarse con la -princesa. Eliminado este pretendiente pudo entonces\ncontraer matrimonio con su primo el Evergetes, conforme a las disposiciones\nque había adoptado el difunto rey, su padre. Desde luego que la calificación\nde este crimen áulico como \"hazaña\" resulta poco comprensible para la moral\nmoderna.\n- 90 -\n\n�- 16 -\n\ndgi\n¿f -dd '*jp -do 'asung *a) oqag B ou ojad 'Eiqx 3P ojaiu ^ sog ap ofiq 'SBaí\n-og tb opBaqdB jas apand o^ajjda jei i 'ojaiu = ^otíjoatí un a^au as j^\nuoa ojuBna aod 'S9iu^ox(f ouiuipi ojbj jap oaijoui p BDijdxa oanbEunjBa ojxaj\np :ojaap ug •ajuBuimopaad upiuido oaod aaEq EjsEq Bia ouioa 'jos p 'soip^\nE ou k. 'ajiou ojuaiA p 'SEajpg |e 'sand 'aapuajua souiaqap ^viy *S9tu9^oj,4\nvxvp jog -avii{ Jod Eiopua^nq^sns 'saaippa soy ap t% (ií) n/^ upiaaaj Einaso b^\noiuauíEAiquijap opEJBpE Bq oaEui;iE3 ap sojuauíSBJj soy ap oSzBUBq p jnby 'ff\n'SEdo^ sns ap aÍESEd\nja JE3IJI3EJ BJEd soqjy ^juoui jap saABij b jbub3 un ap uqiaaiujsuoa bj 'Baip\n^ui Buan3 BpunSas bj ap jbjijiui uppipadxa bj ajuBinp 'safaaf b aXnqiijB anb\nU9JSJ3A bj u9jaBjoa b 3bj) B^aod ja ojjaiq jap japod ja aqBsaj joíaui anb bjb^ *g^\n\n'CJHX 9P ^lu^ipnaos^p o^epaad p osjno ns na\nso^ueno aajua 'ojp sera ajuoui p bjsbi| i\n¿ojaaii| p uoo jBjndsip bijbso uamb oaa^?\n•ouba ua aanf anb pnbB Buad Bjsnf Bjjns A\n'BzaqBa nj aod X i\\ jod ojnf o\\ 'jBsad ira b\n'ajuaaj n\\ auopuBqB 4Bnpj qo 'jBsad iva y\nBsauíojd u\\ ap Bxaqq Bpuajp iva A\na^sapa B[ aqiaaj aui osa jo^\n•BiadiSa Bjjai^ b[ b piun BpBSznfos Bisy p\n'odraai^ aAajq na 'pnbB j^ 'BqBUJoi osodsa nj is\nsasoip soj b Bpnaxp otuoa saauojua aisijamojd ara\n'sojo^ so[ ap ajSucs e^ bjjjoo anb odmaij p j^\nBuosaad bj ap BianasnB bj uBjaodos ou\nsoj osbob q? ¿oiubj oiquiBa oj soip an^)?\n¡BptSijjB *sofo soj BqBaas 'jajidnf qo\n'oubui bj saaaA SB^uBn^! ¡soiqBj sni ap uojaijBS\nsajsi.ii ubj SBjqnjüd anb! *osodsa nj JijJBd jb sbj^[\n¿soso.iapod sbui anbune 'uo-iejuajuí ou sojjo anb X\nsnpoq snj sajsaj oziq anb osouojS ojan janbB\nop^piAjo sBq osBay? *Buanbad SBja anb apsap\noqaad nj ap jojba ja oazouoa uaiq oX oaa^\n•BqnrABJjxa as uozbj bj 'opijuas ja opipjad X\noSaisos BqBjjuoaua ou opBqjnj uozbjoo j^\n¡SBUBJjua snj ubioj sopuoq ubj sajojop an^)!\n¿opiaanb ouBuuaq nj ap BiauasnB janja bj ouis\nojjaisap oqaaj nj jod SBqsjojj ou zaA jbj q?\n•Bsoipo BJjanS bj BJBd opiJBui ns JijJBd jb\nBuiai itu ap ojubjj ja opBuasua Bq oj ara tsy\nSBpiáuij pnpaaA na uos 'sssoip qo cSBfanb SBs^\n¿ouibjbj jap jBjquin ja ua sbuiijSbj sbsjbj opuaijjaA\nBuaajBd Bjj^ajB bj osbob ubj^ojbui o?\n¿SBpBSBa uaraaj sbj b osoipo jouib ja 8^?\n\n�cum Medi peperere novum mare, cumque iuventus45\nper médium classi barbara navit Atbon.\nQuid facient crines, cum ferro talia cedant?\nIuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,\net qui principio sub térra quaerere venas\ninstitit ac ferri stringere duritiem!50\nAbiunctae paulo ante comae mea fata sórores\nlugebant, cum se Memnonis Aethiopis\nunigena impellens nutantibus aera pennis\nobtulit Arsinoes Locridos ales equos,\nisque per aetherias me tollens advolat uinbras55\net Veneris casto collocat in gremio.\nIpsa suum Zephyritis eo famulum legarat,\ngraia Canopitis íncola litoribus.\nHic dii vario ne solum in lumine caeli\nex Ariadneis áurea temporibus60\nfixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus\ndevotae flavi verticis exuviae,\nuvidulam a fletu cedentem ad templa deum me\nsidus in antiquis diva novum posuit:\n\n48. Los Calibes constituían una pequeña nación famosa por poseer minas de\nhierro o por trabajar ese metal. Su sede no está perfectamente determinada,\npero era próxima al Mar Negro. Herodoto los incluye en el reino de Creso\n(I, 28). Catulo se aparta del texto de Calimaco, puesto que en la versión\ngriega tanto la condición de descubridores de minas como de laboradores dei\nmetal, es atribuida a los mismos Calibes, mientras que Catulo introduce un\npronombre indefinido qui, con lo que traspasa estas acciones a un agente in\ndeterminado.\n52-53. Memnonis Aethiopis unigena: Durante mucho tiempo fue motivo de con\ntroversia la identificación exacta de este personaje mítico. Tal discusión puede\nconsiderarse resuelta por el hallazgo del fragmento de Calimaco correspondien\nte a este pasaje. Se interpretaba algunas veces como \"hijo único del Etíope\nMemnón\" y se suponía que se refería al avestruz, que, según una tradición\nrecogida por Ovidio en las Metamorfosis, había nacido de las cenizas de Mem\nnón, rey legendario de Etiopía. Del mismo modo, como referente al avestruz\nse interpretaba la expresión \"caballo alado\" (ales equos). Pero resulta ahova\nclaro que unigena es la traducción de \"^^TÓ^, (pariente por la sangre, her\nmano consanguíneo) y que las palabras •Síj^ui; Ófí)Vr¡<^ (viento fresco) sólo\npueden aludir al Céfiro, hermano uterino de Memnón. De ahí el epíteto\nunigena, puesto que ambos tuvieron por madre a Eos, siendo Titón padre de\nMemnón y Astreo de los vientos. La alusión al caballo alado también es aquí\nexplicable sin dificultad, puesto que los vientos eran muy a menudo repre\nsentados como pegasos (v. H. W. Bunse, op. cit., pp. 53-54).\n54. Para la explicación del oscuro epíteto Locridos aplicado a Arsinoe (hay otras\nlecciones que atribuyen el epíteto a equos y a t7C7CO<; en el texto griego)\nconviene reproducir la opinión de Lenchantin de Gubernatis: \"Si riferisce a\n- 92 -\n\n�- 86 • • 'ojo] anbjunjstsuoj — sjuSi ut xnjunjxaa sopxjxu avwuxaS 'jv\\oa anbxxinp\n— sv.nw xa^ v]]t jvpa sanuaj^ 'opva jxsxxxxtut — uwuoxoj ajuoxf ap uiv^^wns\n'jaxo^ vxvp axapts — tuuaxa^^ anbjn 'jtjnj xaqt-j uia^^o ja snxaj^^tuD — xjuaxanb\nvijniu ja avjxasaQ'\" :9¿¡\"8 -'oiposida aisa ajuauiEpaq Bsaidxa sisojiouiE^aj^ sb¡\nua oipiAO sauopEpisuoj sb¡ a:uua 9ao¡oa anb ojo ap buojo3 ns 9pnb a¡ btq\nap bjsj E[ ua oasax Jod BpBuopuBqB BupEuy B pi^uoaua sosiuoiq opuBU^ •(^)\n^.ajuajBd\n-subji opp pp(> o ^.oiuauiBuiJij ojnd pp sojisb so[ a^ua anb BiBd,, rsuas\nu9pjnpEij B| cuvn. ipinbx] j%\\] q^yjpauj ap upiaaai b^ oxquiBD ua opuainSjs \"uij\n-UBiiDua^ k aXBjE^ ap upiaDaj b^ oSis \\i\\avj aututnj ut umjos au otxoa up jtjj ^^\nBSapB BqBjapisuoa a^ sepiSe^ so[ ap BipuiEj e^ b aiuapaua^ad\novarn anb.iod aoufsiy ^ opB3i|dB sa djjdxS = vwxS OAtiafpB 13 *(1BpdiSa Baaq\n-u,, jod Biunuoput Bun sa (siaidouB^ UEp sauoijaai sbjjo) :snqtxojt] stjicfouoj \"ge\n\"IÍM PP ^ozBjq soi 3P oun B ojunf Eq^jsa pBpnia\nBJS3 •odoiiB3 ap Baiaa k Bjjpusfaiv ^p aisa pe 'uoiJija^ ajuom p ua jouoq ns ua\nopiáua o¡duiai un jod BpniJipz ap op^da p aqi^ai inbB k (snua^ b oihei iod\n.)iua(BAinba' aouis.xv'-B'!POJJV 3P ajquiou p uoa EpBaijiap auanuí ns b ?nj\n'sapS.i3A3 ¡ap aapEd 'oippB¡ij j\\ oauío^oij kax pp Bsodsa k EUBuiiaq 'aouis^y L9\n•sopujoj ouioa Bppnasip\nubj sa (gi *[g) aJBSEd opipnjB pp avipt] uppaa^ b¡ anb oSiBquia uts ojxap\nS3 \"..o^bi ons ¡ap apuo a¡ ..aip?!,, BUiEiqa o¡¡n^E3 ajuauiEo¡Buv 'O^buiiüe^\nu¡ a¡Buuou ^ auoizipiua Bpsinbs tp oi3Sojs a¡Bj, 'uix\\o^vjua^ xjvpp ttjozo\nixjljo-j :Cj\"92\"6 '\"uay 'PB AJI3S >JP :pao3 iEp oduiaj un BiBjiqE auoiSai Bia\naip '¡¡odBjua^ B¡¡ap aouisiy ^P BIPP oiduiaj un ui asaoj B^jauaA aouisjy\n\nsonSijnB so[ b oa^iiu ojjsb un opucrans\n'OUIAip O[dlU9J \\9 Ua BSOip TS\\ O9O[OD 3UI\nua BpBueq unB j^ \"BzaqBa Biqnj Bun ap\nsofodsap sopBJBsuoo 'sojiosou uaiquiBj ouis\n'ap sauais sb^ ap BpBjBqaaaB Bip un\n010 ap Buojoa B[ O[os ub^ BJB^tiq ou\nopia ^p sojisb soj aj)ua anb BJBd\n:BidouB[^ bisod Bj ap BJopBjom BSaiiS bj\nBidojd B[ oAjais ns b oiAua osa bjb^\n*B3O[oa ara snua^ ap ozB^aj ojsbd |a ua\nBaja^a B[ aod ofanA ns ua amopuBz^ Á\n'Bpijao-q ap aouisjy ap oj^qBa op^jB \\9\n4uouuiaj\\[ adoij^[ ^ap ouBuuaq \\9 xm Bis^q o2a[^\n'saiuBjqiA sb[b sns uoa ajiB \\9 opuai)Bq opu^na\n4oui^sap im UBqBJOf^ 'sa^uB oaod uaiq BjsBq\nSBUBuuaq siiu 'snzuajj sb^ 'sBpBJBdas iiu ap j^\n¡ojjaiq ojnp [a oapjoui Á 'BJjaij B[ ap ouas [a\njBJO[dxa ua tmijsqo as BJaraud zaA jod uamb A\n'saqqB^ so^ ap adjpsa B[ Bas\n¿uBj[iuinq as SBSoa sa^j ojiaiq ^a aiuB is 'an\nso[ usjpod an^)? *soqiy \\9 opuBsaABJjB\nsapmuaAnf sb[ saABU sns ua uojba3|[\n'jbiu oAanu un opusaaa 'sopaj^ so\\ opuBna 'o\n\n�Virginis et saevi contingens namque Leonis65\nlumina, Callisto iuncta Lycaoniae,\nvertor in occasum, tardum dux ante Booten,\nqui vix sero alto mergitur Océano.\nSed quamquam nie nocte premunt vestigia diviim,\nlux autem canaj Tethyi restituit,70\n(pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo,•\nnamque ego non ullo vera timore tegam,\nnec si me infestis discerpent sidera dictis,\ncondita quin verei pectoris evoluam):\nnos his tam laetor rebus, quam me afore semper,75\nafore me a dominae vértice discrucior,\nquicum ego, dum virgo quondam fuit, ómnibus expers\nunguentis, una milia multa bibi.\nNunc vos, optato quom iunxit lumine taeda,\nnon prius unanimis corpora coniugibus80\ntradite nudantes reiecta veste papillas,\nquam iocunda mihi muñera libet onyx,\nvester onyx, casto colitis quae iura cubili.\nSed quae se impuro dedit adulterio,\nillius a mala dona le vis bibat irrita pulvis:85\nnamque ego ab indignis praemia nulla peto.\nSed magis, o nuptae, semper concordia vostras\nsemper amor sedes incolat assiduus.\nTu vero, regina, tuens cum sidera divam\nplacabis festis luminibus Venerem,90\nunguinis expertem non siris esse, tuain me,\nsed potius largis affice muneribus.\nSidera cursum iterent: Utinam Coma regia fiam!\nProximus Hydrochoi fulgeret Oarion!94\n\n65. Comienza el poeta a describir la ubicación celeste de la nueva constelación\nla cual se halla rodeada por otras cuatro: el Boyero (Bootes), la Osa Mayor\n(Calisto, hija de Licaón, transformada en osa por Juno para castigar sus amo\nres adúlteros con Jove), la Virgen y el León. A su vez está separada de la\nCorona por el Boyero.\n61). Me nocte premunt vestigia divum: esta metáfora de indudable poética corpo\nreidad indica que los dioses, habitantes del empíreo, capa celeste superior, al\ndesplazarse durante la noche, huellan con sus plantas a los astros de la capa\ninferior del cielo.\n70.Tethys es aquí el mar, como otras veces lo es Anfitrite (nec bracchia longo\nmargine terrarum porrexerat Amphilrite, Ovid., Met., I, 14). Y el adjetivo\ncana vale sin duda por \"espumosa\" = canosa.\n71.La \"virgen Ramnusia\" es Némesis, la diosa de la venganza, así llamada por te- 94 -\n\n�- 96 •„ • • • SBip^sa sbi opp pp uauio{dsap as ^iEfo,, ^Ejias uppanpEJi B{ 'osed ^bj\nuq ' (uuEiuqaBq) 'tuvi^ vi^sx viuoj ¡luvuijn juixstixxoj vxspis :sa g6 osaaA pp\nuppaal ejjo -U9PO ^ ouEnay ap se[ ouiod SBUEfaj sauopEpisuoa asjBunxoidE\nUEjatpnd anb BJEd BjapajuoaB anb ospaid Búas ouioa 'jEiapis orasxpBjED un\nBpaans anb Bjioduu a[ oaod opEzqEai opaA jod anb 'opquE ajsa sa oaia uex\n•Bsaaajuisap as oaaaja os^na o^na ap 'sa^sapa sodjana s^uiap s(q ap opEq pp\nouijsap ns JBJEdas ajainb pai opESEd ns eioue anb Ezuajj bt opEjsS onSi^uB\nns E JdA[OA jod u9pEp]suoa E[ ap oasap ajuaipjE p uEja^pi sosaaA souiiqn soq\n•Bupi\nB¡ ap BjaqaqEa v\\ ua OAanu ap asjtBUJEaua e 'Ejjap B^ b jbujopj ap oasap ns\nauodns sapsppp sbj Bpsq anb opaadsap p lod sbji sns bj^uod as.iaAEaa.id EJEd\nBsojp b¡ b uppiad apid Ezua^ Bq \"Baiiv PP ouiap 'souuiB\"^ ua o^duiaj un jau\n\n¡uoijq Boz9puB[dsaj anb 'oij^noy [B oraixojd j^!\n*BJ9^|3qB9 BI9J U9 9UIJBUIJOJSUBJ) Z9A BJ)O\nO939p O^ 'SOJ^SB SO[ BJ9JJB9 118\n•BÁtlJ 9jdui9IS X08 9üb UÁ 'S9JU9S9ld\nOIJBJJUO9 [B 9UIBpU9JJO :89intlJJ9d 89ll^9IU 9UI OU\n4s9uui9[os 6Bjp so[ U9 snug^ b 89nbB[dB opuBn^\n'SOfo SllJ 8OJJSB 8O^ B ^9A[OA [B 4BUI9J 'tlj J^\n¡B8B9 BJ^S9tlA 9p SBUIBÍ 91JBdB 98 OU JOUIB ^9 A\n48BSod89 '9UOpUBqB SO OU BtpJODUOO B[ B^bCq!\nB OUIBp9J 9)U989Jtd UlláuTU 9Ilbjod\nqBp^ads^p ns oubiai[ OA[od p Bq9q\n'oia9j]:npB oanduii un b Bp99 'oiquiBO U9 '9nb b^ 9q\n•9[qBqoojd9JJ[i oq99^ un ubaj9SUO9 9nb sbj 9p p\nO[OS OJ9d ÍXIUO\n9lUBJJ9p Iin JOd 9llb UI8 '9}S9A\nOU98 p 8I9pnU39p IU 'OpiJBUI 9JUBUIB p\nOdj9n9 OJJ89tlA SI9llá9J[lU9 OU 49pJB [BpdnU B9J B^\nBip OpB9S9p p U9 S9U9inb JOd '89lld 'SBJJOSO^\n¡9UIJBpB8 BJSBq jq9q SO^UBnO '9piBJ 8BUI OJ9d\n'S9UinjJ9d 9p J99JB9 'U9^jlA 9nj SBJJU9IUI 49pUOp\n'BpBUIB BZ9qB9 B[ 9p 8OÍ9^ 9jdui9I8 JOd JBJ89 9p\noijns 9nb oiu^uuo} p onb 'nuS^p im jouom 89\n4(oj9pBpj9A jod opjBn^ oqoad iui U9 9nb o^ 9Jip\n'sojjsb so]^ 9p Bijnfui B[ ^p^ns Bq^p 9nbunB A\n'JIJU9UI B BJBZJOJ 9UI JOUI91 Ull^UIU 91lbjod\nsiui 4BisnuniB}j u9^jia qo 'uBpu^jo 9j oj^)\nBSOUinds9 B[ B BApnA9p 9UI Zn^ B[ A\nU9 U9[pnq 9ui souiAip 89id soj 9nbunB ^\n•opunjoid jbui p U9 9punq 98 ouBSs^p b A 9pjB^ 9nb\n89JOOg O^U9| p OpUBinS '9JU9IUOJ [B OUIUIBDU9 9UI\npBDi^ 9p 'OJ8I[B¡^ 9p B9J99 A\n[B A u^Sai^ B[ b Buiíxojd ji^\n\n�"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"7"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"304"},["text","Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"305"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"306"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"307"},["text","1947-1989"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"308"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"309"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"51"},["name","Type"],["description","The nature or genre of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"310"},["text","Publicación periódica"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"903"},["text","Lic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3772"},["text","Mecanismo genético de color de ojos en nuestra población"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3773"},["text","Trabajo efectuado en el Laboratorio de Genética, dirigido por el profesor Ing. Constancio Lázaro"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3774"},["text","LAFFITTE DE MOSERA, Susana "]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3775"},["text","Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR ,Diciembre 1958, Nº 16 : p. 77-95"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3776"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3777"},["text","1958"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3778"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3779"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"51"},["name","Type"],["description","The nature or genre of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3780"},["text","Publicación periódica"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"149"},["name","GENETICA"]],["tag",{"tagId":"477"},["name","OJOS"]]]]