<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="327" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/327?output=omeka-xml" accessDate="2026-05-02T15:58:26+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="560">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/368dc08b20692830a4851d37a1625315.PDF</src>
      <authentication>793a8f9e8d37ac7f21f6f45fa394660a</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3603">
                  <text>- 911 '9Í6I &gt;8V *sa 'íFJ^ *P3 'Z¿ *8?d 'I * &lt;s
sopojs^ so/ ap uopnztjpp / ap mjojsijj 'aavag auvj\[ a S3thvh3 ap ajqjf uois
-J3A b/ ua (q) oihvq Naang -ót'óT 'sbdbxb^ 'bjjoisijj a BijBxSoaf) ap oue^ixauíB
•ubj ojmpsuj pp uopipa 'j?5X *^?d '^/ sot!íD ^upjj aumj svtuoy^ xod vpoai^
-íjsní atujtf vjsoa o/ ap vpuapuadapui vq ua vjas aa vjaavf) aariNvj\[ (R)
•a^8s ^ 6X5 '8Bd 'j^ '\ 'zxao^) Jod spiSiaip /ds
•jaaiufi vpojsifj v\ ua axNaaojv viDHVf) ianvvi\[ t^ól '"8V '8fl '6S "2^d 'uosuaffaf
smuoj^ ap oam o^uatutosuad j^ ua laavAVHaa sia'j í^tól Í#8V "sa '8OUOJ3 Ta
'6^Z *^?d 'BJqo buisiui b\ ap uopipa bjjo ua vog aoaof íí/6X 'Bu^BqBjj Bq '^^^
•8Bd 'sopiufi sopD^s^ ^o/ ap sauotaruisuoo soq 'aaaxng Avaaap\[ svTiOhdi\[ ap Bjqo
bx ua N^iDVXKawnDoa •^• vuvaoonaig aa owvaiaawvNvj oxaxixsMi \a i ^^-6T '^
-BiiuBg 'B-gpjg *pa '9^ -8Bd 'ji *i 'ooijatup- ap vpojsi¡j ua zaHDNiyg oxaaaiy smq
i IS6I 'oaixap\[ '-g "3 *g -pa '96X '^Bd 'sop^ufl sopojs^ so/ ap vpojsjjj
A. wosiaopv 8P Bjq BI ua aAnvg owixsavg ^C NOD0tQ ^yaaQ Koao (¡¡)
ZZÍ '3?d BI 3P OZ ^^ou BI 38B?A (1)
•OIU3UI
-Sbjj un anb sera u^Xnpui ou oxad '(E) sajSui o^xai p ajuauípij
U9XX91A 6BXJO í (^) SoptU^ SOpBXS^ SO]^ ap OAIXBIUJOJUJ OTDTAJ9g ^p
uoisj9A B^ UBUBduiooB SBun : so^sando aiuaiuBia^duioo sodnx sop ua
as s^puBdsa sauoiaonpBJj sbjxo sb^ :sbui Xbi^ oxa^ -soptuQ
so^ ap ouxaiqoS pp piaijo U9pB0i|qnd ap, pspipa b^ a^aij.
-uoa a^ anl&gt; pBpixoinB b^ A opBzuBop Bq anb uoisnjip b^ SBp^p can3
-uqiq upiaipa A uopanpBJi BAanu Bun JBzipax BXBd BtJBjsBq 'ops is
xod 'oqaaq ais^ *(x) uoiovxoyya^ b^ ap Bapjpd bijoso^ij v\ ap
-uas p aiuaxnpjuauíBpunj Bxaxp 'po/^aqi/ ap opau^ opB^nip
p ua Bpinput ouBaixauíBaiJOu ouxaiqoS p axuauiBiiniBJ aXnqixjsip
anb tb\ 'o^dmafa xod tsy 'BiauBiJoduii ubjS ap sapnxdaauoa saxoxxa
ua uajxnaui SBpiaouoa sbui sb[ anb 'opox axqos oxad *BJaiut UBoznp
•oxdai B^ anb SBpuBdsa sauotsxaA jBxxuoaua \iotbj sa ou anb axxnao sop
-tujj sopms^ soj dp vioxiapieadapui ap uptavunp^Q bj b ©íaadsa^
•an^uqiq uopipa ua uaxuasaxd as anb
souaui japuaxdjos ap Bq ou A *soppouoo ubx soxuaranaop sop soisa
soxunf uaxipaai as anb xoxaa[ p XBUBJjxa ap Bq

3M0V^VJ andou
ap svjou A vm

ouopopnQ pp X Gjquuo|_| pp
SO| ep UpjDDJDpGQ D| X SOp|Up|
so| ep DjDuepuedepu| ep

�Por todo ello es que traté de presentar una traducción más ade
cuada, propósito que contó con la valiosa colaboración del Prof.
Ralph Cowling, a quien debo agradecer las correcciones que propuso.
Con relación a la Declaración de Derechos del 89, aunque los
errores conceptuales que se advierten en las traducciones españolas
no son de entidad semejante, tienen, no obstante, la suficiente im
portancia como para exigir una nueva traducción, completa, y en
edición bilingüe, que facilite la crítica y permita la apreciación di
recta. El texto más difundido de la Declaración de Derechos del
Hombre y del Ciudadano^ en español, es el que se halla en Época
contemporánea, de Malet-Isaac. Ese texto no incluye el Preámbulo,
y además, contiene errores (4).
Las grandes colecciones de historia, en español, no contienen el
texto íntegro de la Declaración. Así Walter Goetz (5), Lavisse y Rambaud (6), Oncken (7), Cambridge (8). Lo incluye la obra de César
Cantó, pero muy desfigurado (9). Y por último, lo frecuente es que
no se halle en los manuales más usados entre nosotros (10).
Pero lo que ha decidido esta nueva traducción y su presentación
junto con el original, ha sido el hecho de encontrar en la Enciclopedia
Espasa (una fuente que, en nuestra lengua, y por la calidad de mu
chos de sus artículos, se podría suponer insospechable), una versión
de la Declaración de Derechos completamente alterada en su sentido
ideológico fundamental (u).
De lo dicho se deprende que no es común encontrar en español
versiones íntegras y correctas de ambos documentos.
Si se une a ello la conveniencia de compulsar siempre que sea
posible los originales, se encontrará justificado este trabajo.
"Honor para las buenas traducciones, de las cuales ninguna, sin
"embargo, podrá reemplazar la expresión original que, por las pa
^abras y los giros mismos, constituye ya un documento histórico de
"fundamental valor". (Jacob Burckhardt, Réflexions sur íhistoire du
monde, pág. 20 ed. Kramer, Bs. As., 1943).
(*) El artículo Io dice: "Los hombres nacen y permanecen libres o igua
les en derechos... (pág^ 13). (Véase también la nota 42 de la pág. 138),
(*) T. VII, pág. 24. Incluye facsímil de la Declaración en francés, que
también contiene errores. (Véase la nota 15 de la pág. 118).
(fl) T. XIII, pág. 40.
(7)T. XXXII, pág. 150 y sgte.
(8)Monografías históricas, T. I de Revolución Francesa, pág. 312 y sgts.
(*) T. VI, pág. 934. El artículo 10 llega a decir: "Nadie debe ser moles
tado por sus opiniones, aunque sean sediciosas, con tal que su manifestación no
turbe el orden público establecido por la ley". (Mientras que el original dice:
"Nadie debe ser inquietado por sus opiniones, aún religiosas, siempre que su
manifestación no turbe el orden público establecido por la ley").
(10) Ducoudray, Historia contemporánea, ed. Hachette, París, 1914, inclu
ye sólo fragmentos; Drioux, Historia contemporánea, ed. Bouret, París 1913, trae
una traducción sin Preámbulo; E. Bonilla, Edad Moderna y Revolución, pág.
414 y sgts., ed. Medina, Montevideo, 1953, tampoco transcribe el texto íntegro.
(") Véase la nota 30 de la pág. 132.
- 116 -

�saq,, :j^j "iJy — tt-aaijuoa isa ajya pib v xnaa ap,, :j;j -ijy
— "tt • • • sajjaa anb snopoupsip sajpm subs,, iu' • ''saiiuSip sa/,, :g "i.iy :ouijijn aisa
ap SBiauajajip sbj inbB ajj "06¿I u^ opBiipa Á jEuoiau^T EayquiBsy sy ap jB^^jaA
-saaoj^ sap opiBJixa anj 'ijnBjajj ap Bjniaajaj^ bj ap soAiqajy soj ap apaao^d anb
'uinyg -j\[ aod opBJijqnd jap oaod Xnm ajaijiQ q6¿T 3P uoiamjisuoq bj b jb^j
uoi.)Bqojdc bj auajiuoa anb ja sa JBjduiafa aisa 'ji;i)aj(ÍB apand as ouioq "la^B^
qdasoj 'j^ '^Bn^njq ja ua bi.&gt;ubjj ap jBJnijnq op^^aj^y "Jt; jap Bpn^B zi:aiya bj b
sbijbj^ aapod iui b opB^ajj eq ano Bidoa 'cijubj^ ap sajBuoioB^y soAiqajy soj ua
Ajasuoa as anb uptovuujoaQ bj ap oixai jap Buy^ed Bjauíijd bj ap jiuiisa^j
y"~/ ''
* -.* &gt;* f* &gt;.í/f .'
* • &gt;•

^*!t&gt;A.&gt;^&gt; ~../f t -/;! . &gt; '^;.'.• ^

//-^'."&gt;

* f.'i't ? &gt;t
• y ••&gt;"

.i'n )#&gt;•-^ x.y.

X 3 II ^ 3

y* *

�lN C O N Gif fe S S, J ULY 4, .77^.

A DECLARATIO N
Rv tue REPRESEN "I A T IVÉS of the

UNITED STATES OF AMÉRICA,
GENERAL CONGRESS assemileo.

w

I F N ., &gt;!- tVjrl- '•&lt; bu^n t.i&gt;&lt;.. it b&gt;.•!••• --..1^ f ..ne l^&gt;.ytr &lt; .i^tiJ.t ih&lt; l'.J.i.,jl ft.-,.:. w!,i.h &gt;.

r- S-

^^ f

BrTj

/
*
b
/
C
JOHN HANCOC K, P ^
A T T ! 1 T.
O || A II I. E 5 T II O M S O ,V,
Fucíímil del te\to de la Declaración de Independencia impreso por orden del
Congreso el mismo J de julio de 1776. E^ el ejemplar pegado en el Diario de
Sesiones, reproducido en ^Tlie Story of the Deelaration of Independence", Dumas
Malone, pág. 78. Oxford I niv. Pie.-.-, N. V., 1 '7&gt;i.

�- ¿II SJ)O SBOiapB -^BJj) u' - ' 83jqB4S31UODUI 13 S3{duil8 83dl3UIjd S3p Jn8
siBuuosap saapuoj,, :3puodsajJO3 ouio^ 'doip 4(99 'Sed 'j *]) hoisjsa Bj^uíijd v[
anb eBJluaini ¡M"'e3[qei83iuo3ui 13 s^jduns eadpuud sa^ Jns sieuuosap ssspuoj,,
:30ip '(¿81 p uopipss^ '^9 '2Bd '6 *i) uoisj^a EpunSas bj ug (SI)
•021 -Syd ej ap ¿i bou bi 3sb3A (st)
anb ouis '(EI) js
ou (o[nquiB9Jd onioo uppvuvpdQ ^^ BqeAa[¡ ^nh 'X6¿I
B[ ap o9UBjodui9iuoD ojio [9 Á Í^2L1 9P O1SO^B
b^ ap O9UBJodui9)uoa oun) jndjiuo^^^ B'j oaqqnd anb soixaj sop so^
'isy -aiuauíunuioo sopioouoD sasaouBaj 6O)X9^ so[ ap sojoadsB soijba
na a^aijip oaad 'sa^B^ap oAps *(606I &lt;8JJBd 'nBa^y) aiuiuojjj ap
sap uoi)Duvpa(j vj na ran^g auaSng aod opBuoiajodoad [a uoa
qBuiSiao ^ap Bidoaojoj ua 'bidubj^ ap sajBnoiaBj^ soAiqaay
so^ jod opBuopjodojd anj Boqqnd as inbs atvb saauBJ^ oixaj |^
ottopopni'^ pp X auqiuofi pp soqoauaQ ap upravuvjoaQ vj

fo sSuijiucn pazoaps puo afij a^^ na (uonnunjoaQ a^$
i'j^ -^[ 'XjBjqi^ uaapoj^[ *pa '(uotjvuvpaQ aqj qjtcn)
'96I 'oSsatq^ 4*&lt;r) ^gB^[ obj^[ *pa ' (aauapuadapuj
fo uopvuvpaQ aqz qzicn) sajüj^ pa)iu¡j uno fo uoiznjijswo^ ^qj, i^^6l
'A *N 'J931D99 lJB3 •lod ^aauapuadapm fo uoijvuopa^j aq^ :uaiquiB;
B^siA B[ b opiuai sq ag ' (Zl) (aiuBjaoduii sa Biauaaajip b^ 'o^nni p
U3) "o^xai ns na 'sa^Biap somijni na xs aj^na uaaaijip somamnaop
8O6^ 'puiuij as o^an^ 1 oqnf ap 5^ Bip ja jaa^q opuBiu as anb ouiui
•nSuaj ja i ^osajSuo^ jap oiJBia^aag ja jod opeAajj i(jmuno[ pazoauu
-oaM ja :sajBiaijo asjBjapisnoa naqap uaiqniBi anb uppnunpaQ ^J ap
soixaj sop sojjo soj uoa uoiaanpBjj bj BjBd opBJBdmoa an^^ *(0S6l
4UBnuoj^[) pjnBqranQ pjBMpg ap 'aouapuadapuj fo umzvunpaQ aqj^ ap
opiBJixa opis bjj 'opBiaBpaj BjqBq oj anb uoisiuio^ buisiui bj jod 4os
•aaSuo^ jap uapao aod 'Biuaaduii bj ua opiSaaaoa anj o^xaj asg •aqaon
bj aod 49¿¿x 9P !lnf aP ^ BJP omsim ja BJJJ3pBJí3 na d^junQ nqof
jod osaaduii anj anb uppnunpaQ bj ap o^xaj ja inbB Bjipa ag
sopiufl sopnjs^ soj ap mauapuadaput ap uptonunjaaQ vj

S37VMI0IU0 " SOI

�respecto del original (14). Más grave es el desacuerdo que muestra
el facsímil de una de las ediciones contemporáneas que inserta la
Historia Universal de Walter Goetz (15), y llegan al grado de lo
asombroso los errores que se encuentran en el texto que M. Bouchary, La Déclaration des Droits de VHomme et du Citoyen, ed Tiranty, París, 1946), proporciona con todas las apariencias de una
publicación cuidadosa (1&lt;J).
Se ha tenido a la vista también (con el fin de comparar la foto
copia del original extraído des Procés-verbaux con las primeras edi
ciones) las siguientes obras: Histoire par les textes, de M. et Mme.
Dechappe (ed. Delagrave, París 1940); Histoire de la Constituante,
de Buchez, (ed. Hetzel, París 1846); Révolutions de París de Prudhon, (nos. VI y VII, aoút 1789, 1790) ; y Révolution franqaise de
Dayot (ed. Flammarion, París, sin fecha).

(") Ambas versiones de L'Ancien Moniteur en el art. XII, (T. I, pág. 380
y T. IX, pág. 352) ; la primera en el XI y XVI; la segunda en el XIV y XVII;
(corresponde a la reedición de 1862).
(18) Dice así: "afin que cette Déclaration, constamment présente á tous les
membres du corps social, leur rappelle sana cesse leurs droits et leurs pouvoirs'';... (Mientras que el texto correcto dice: "...leur rappelle sans cesse leurs
droits et leurs devoirs;...")
(ie) En el texto de M. Bouchary se lee: "...afin que les réclamations des
citoyens, fondees sur principes simples et incontestables..." mientras que la De
claración dice: "afin que les réclamations des citoyens, fondés désormais
sur des principes simples et incontestables...".
- 118 -

��En Congreso, 4 de julio de 1776

DECLARACIÓN DE LOS REPRESENTANTES DE LOS
ESTADOS UNIDOS DE AMERICA, REUNIDOS
EN CONGRESO GENERAL (17)
Cuando en el curso de los acontecimientos humanos se le hace
necesario a un pueblo romper los lazos políticos que lo han unido
a otro, y asumir, entre las naciones de la tierra el puesto separado
e igual al que lo autorizan las leyes de la naturaleza y las del Dios
de la naturaleza (18), un justo respeto por la opinión de la humani
dad requiere que declare las causas que lo obligan a la separación.
Nosotros sostenemos que estas verdades son evidentes por sí mis
mas, que todos los hombres son creados iguales, *que ellos han sido
dotados por su Creador con ciertos derechos inalienables (19), que
entre éstos se encuentra la vida, la libertad y la prosecución de la
felicidad. Que para asegurar estos derechos se instituyen los gobier(1T) El título de la Declaración que se inserta corresponde al que fue vo
tado el 4 de julio, e impreso, la misma noche, por orden del Congreso (a). El
día 19 el Congreso mandó preparar el Pergamino en el que volvieron a firmar
los representantes (b), y como en el Ínterin se había logrado el voto favorable
para la independencia de la colonia de Nueva York, se le puso como título:
"LA UNÁNIME DECLARACIÓN DE LOS TRECE ESTADOS UNIDOS DE
AMERICA" (c). Como se ve, ninguno de los dos títulos menciona la indepen
dencia. Ello se debe a que los redactores y declarantes tenían como propósito
señalar los fundamentos políticos sobre los cuales reposaba el nuevo estado, y
las causas de la independencia, antes que la independencia misma (d). Esta, en
efecto, se había resuelto el día 2 de julio, de esta manera: "that these united
colonies are. and of right ought to be free and independent state; that they are
absolved {rom all allegiance to the British Crown; and that all political con'
nection between them and the state of Great Britain is, and ought to be, totally
dissolved", ("que estas colonias unidas son, y por derecho deben ser estados li
bres e independientes; que están absueltos de toda obediencia a la corona Bri
tánica; y que todo vínculo político entre ellos y el estada de Gran Bretaña está
y debe permanecer totalmente disuelto"). La propuesta había sido formulada
por Richard H. Lee el 7 de junio (d) y (e).
(a)Dumbauld, The Declaration of Independence, pág. 16, Norman,
1950.
(b)Carta de Jefferson a Samuel A. Wells, de 12 de maya de 1819, en
The complete Jefferson por Padover, pág. 87, N.Y., 1943.
(c)The Constitution of our United States, facsímil del Pergamino, pág.
59, ed. Rad Me. Nally &amp; Co., Chicago, 1936.
(d)Caiíl Becker, The Declaration of Independence, pág. 3 y sgts. N.
Y., 1942.
(e)En sentido coincidente y aclaratorio, véase la nota 28 de la pág. 128
donde se muestra cómo el Congreso (que había recibido el pro
yecto de Declaración el día 28 de junio), tuvo que modificar el pa
rágrafo que se refería a la separación como un hecho aún no con
sumado.
(1S) El texto español publicado por el gobierno de los Estados Unidos di- 120 -

�- ISI 'ZZ "Sy^ 'uosjaffaf sDiuoi¡ fo sguijijcn paiaajas
púa afij ai/j; 'Kaa^j a H3O^[ p Bjqo bj ua 'Aqdojgoiqomy 'wosaaj^af (q)
•S *8Bd 'aauapuadapuj fo uotiojojaaQ ai/jr 'otíi^hwíiq (D) *(B)
*(3) Bjoiaepaj U01SIU103 bj ap Bjqo uoaanj soiquiBa
sojjo soq *(q) ^souap,, o8aj2e as A usajuajaqui,, oiuipdns as osaa^uog ¡a ug
•() M* "sa^quioq soj
ajjua soujaiqo^ soj ua^nipsui as sauíj sosa JBJnSase BJBd anb ípeppipj bj ap
uopnaasojd bj A 'pBiaaqij bj A epiA ej ap uopBAjasajd B[ UEj^uanaua as sajena
so[ aaiua 'sa^qBuai^Bui a saiuaaaqui soqaaaap uaejixa jBnSí uoiDBaja esa ap anb
'saiuaipuadapui a sa[e.n3i sopsaja opis ueq sajquioq so^ sopoj anb ísajqe2auu;
a snpBjáBS uos sap^pjaA sc^sa anb souiauajsog,,) u"-4uaui ^uouib pammsin aje
siuauíuaaAo^ 'spua asaqi aanaas 01 lsqj íssauíddBq jo iinsand aqi puB 'Xuaqij puB
ajq jo uoijBAjasaad aqj aJB. qaiqM Suouie 'ajqBuaijBui pue juajaqu; sjqSu aAiaap
¿Caqi uoi)Baj3 junba ^eqj uiojj ieqi ^uapuadapui pue jenba paisaja 3jb uaui jjb
}bjj ¡ajqeiuapun pus paaaes aq 01 sqinJl asaqj pjoq a^,, :ise aaip 4(uois2uiAiq
A UBiuaaqg 4uijquejj 4sutB.py Jod uosaajjaf ap sBiuapB BpBj^ajuí Bjo^acpaj uois
•iino^ bj ua op¡8ajJO3 anj anb) uosaajjaf aod opejaspaj aopBJJoq ¡g (8I)
'ajuapuaasBJiui joaia un ap bibjj as ou 4aA as 00103 *oj3
•Bjim opoi ap 'Jiaap 6a 'soiq ap ^Boosjad A epejsiB uopuaAjajuí ap pepijiqísod
epoi ap 4(uopej]snjj ej ap onisiap jb aouojuoa A) aiuauíBpBjaqijap jipupsaad
osinb 4ttBzajBjnjBu bj ap soiq jap saiaj sbj Bn asj^iraaj jb 'uppnuapaQ v\ saud
nopBaoAui Bsa ap esopipi Bapi ej BzijBjniBusap as 'snuiape 'uopanpB^i ejsa 003
*^"*BzajBjn)Bu esa ap ^oiq \a A BzajBjnieu bj ap saXaj sbj •••UBzpojnB,, rsauop
•B^ajdaajuí sop sej ap eun^uiu uaq^a ou 'BpBjp jouBdsa jb uoiaanpBJj bj na 4oiq
&gt;niB3 ug '(M*'*ojqand jb JBzuo)nen b naxin^uoa sbj^o A seun anb :uopeiajdjaiur
bj^o aqBD uaiquiBj anbunB) sbuisjui sbj nos ttBzajBjnjBu bj ap soiq jap,, sbj A mbz
•ajeaniBU bj ap saitaj sbj,, anb jpajuí aiini^ad uppaxopaQ ej ap ojxaj jg 'oza\o¿
•miau aj ap soíq ja on A ozajouniou vj ap soiq jap saAaj soj nos ^jen3i a opBj
•Bdas j3nj ja JBdnao b ojqand jb ubzuohib,, sauainb anb buijijb as uppojojaaQ
bj ua :aiuain3is oj na BoipBJ opjanassap jap BpuBuoduii Bg ~u' • • -Bza^jnjBu
ssa ap soiq ja A BzajB^iniBU bj op sa^(aj sbj olpaaap uep aj anjb B"*n :isb aa

SuomB pajmijsnt ^jb sjuatniuaAo^ 'jijSia as^^j ^an^^s oj 'jbijj —ssamd
jo jinsand ai^ pu^ '^jaaqij 'ajij ^jb asaqj Suouib jb^j 'sjqSu ajq
uiBjjtao qjiA^ aojBaa^) jiaqj Xq paAvopua ^jb Xaqj jBqj '[Bnba
9iv uaui jjb iBq^ 'juapiAa-jjas aq oj sqjnjj asaqj pjoq a^
•UOIJBJBd
-as aqj oj niaqj jaduii qaiq^ sasnBa aqj a^spap pjnoqs Xaqj
sajinbaj pux^uBin jo suoiuido aqj oj jaadsaj jnaaap b 'uiaqj apijna
s^anjBU jo pus aanjBu jo smbj oqj qaiqAi 0% hoijbjs jBnba puB
-as oqj qjJBa aqi jo sjaMod aqj Suotns amnssB 01 pu^ 'jaqjonB ijjiai
tuaqj pajaauuoa aABq qaiqAV spnBq ^aijijod aqj aAjossip oj ajdoad ano
joj X.iBSsaaau sauíoaaq %i 'sjuaAa uBuraq jo asjnoa oq^ m

aaia^assv ssaaoMoa avnaNao ni vomaKv ao saxvxs
aHX ao saAixvxNasaaaaa 3hx ^a NOixvavaoaa v

*9¿¿I l

�nos entre los hombres, cuyos justos poderes derivan del consentimien
to de los gobernados; que siempre que cualquier forma de gobierno
se vuelve destructora de estos fines, el pueblo tiene derecho a re
formarla o aboliría, y a instituir un nuevo gobierno fundándolo en
tales principios (20), y organizando sus poderes en tal forma, como
parezcan más adecuados para garantizar su seguridad y felicidad. La
prudencia, ciertamente, ordenará que no se cambien por motivos lige
ros y transitorios, los gobiernos establecidos desde antiguo; y en efecto
la experiencia ha demostrado que la humanidad está más dispuesta
a sufrir, mientras los males son soportables, que a hacerse justicia
aboliendo las formas a las que está acostumbrada. Pero cuando una
larga serie de abusos y usurpaciones, persiguiendo invariablemente
el mismo objeto, evidencia un designio de someter [a un pueblo]
bajo un despotismo absoluto (21), es su derecho, es su deber, derro
car tal gobierno, y proveer nuevos guardianes para su seguridad fu
tura. Tal ha sido el paciente sufrimiento de estas Colonias; y tal es
ahora la necesidad que las constriñe a alterar sus sistemas anteriores
de gobierno. La historia del actual Rey de la Gran Bretaña es una
historia de injurias y usurpaciones repetidas, teniendo todas como

(20) La versión española que proporciona el gobierno norteamericano (Cre
do de Libertad, Washington, 1951, Servicio de Lenguas Extranjeras, Departa
mento de Estado), dice así: "que siempre que una forma de gobierno tiende a
destruir esos fines, el pueblo tiene derecho a reformarla o aboliría, a instituir
un nuevo gobierno que se funde en dichos principios, y a organizar sus poderes
en aquella forma que a su juicio garantice mejor su seguridad y su felicidad^.
Veamos la importancia de la diferencia: mientras la Declaración remite al
pueblo "que instituye nuevo gobierno" la facultad de determinar qué principios
serán su fundamento, la versión española citada determina que los principios
sobre los cuales el nuevo gobierno debe reposar, son principios ya enunciados:
"dichos principios". ¿Cuáles? Tal vez las primeras "verdades evidentes por si
mismas".
¿Hay alguna posibilidad gramatical de que ^dicHps principios" constituya
una traducción correcta? Se puede afirmar categóricamente que no. Pero no
sólo las razones gramaticales hacen desechar ésta y las demás versiones españo
las que cité (nota 2 de la pág. 115). El sentido del pasaje se vuelve ininteligi
ble, a poco que se reflexione. Todo el parágrafo II de la Declaración está des
tinado a enunciar las "verdades evidentes por si mismas", y comprende también
este derecho a la rebelión que estamos analizando. Entonces, si intercalamos
"dichos principios" ¿nos referimos a todas las "verdades evidentes por sí mis
mas"? No podría ser &lt;asi, porque todas las "verdades evidentes por sí mis
mas" aún no terminaron de ser "dichas". ¿Nos referimos a algunas de esas ver
dades? ¿A cuáles? Podría pensarse que son la igualdad de los hombres y los
derechos inalienables, pero sabemos que esas verdades las vuelve a denominar
"derechos" la misma Declaración: ("que para garantizar estos derechos se ins122 -

�- SSl •BJO1
•aapa.i uommo^ bj ua opBztpaa anj oiqmea jg '^oinjosqB Japod un ofeq opai
•auios ap oiuSisap ja BiauapiAan repap as uosaajpf ap JopBjJoq p ug (Tí)
*(89I "^?^ t#^íD '^I0
•raiiQ) uoaqqnd asisauaiq p aiuaanpuoa sbui aJBSznt as omoa Bjaueui pj ap '
-oqe o opsaaip 'o^^uijopa b oqaaaap a^qBDOAajJi a ajqeuaipui 'ajqBpnput un
auap pcpiunuioa B[ ap bijoXbiu B^ 'sojispdoad soisa b oiJBXjuoa o openaapBui
ajiuanaua as oujaiqoS jainbpna anb aaduiais "*„ :¡sb aaiQ "soptu^ sop^isg so¡
ap npuapuadapu¡ ap uopoJüpaQ b\ anb sa^uB ssip ZZ EpEldopn BtujáJi^ ap soip
•auaQ ap upiovAwpaQ B[ ap g ojnai^JB \a Biauajapj ouioa uaiquiBj souiauíoj,
* (T8"08 '^Bd '-jia *qo 'pinDqwnQ puvcnp^ Jod opBiía ^l'H
'IIX 8^J0^.) 'sodmaij so^ uoo opjanae ap JBjsa A uaiquiBj jbzubab uaqap sau „
-opnjpsuc sb^ 'sBpuBjsun^jp ap oiqui^a p uoa UBiquiBa sauoiuido A saaquinj „
•soa sb[ A 'sBppouoa uos sapspaaA SBAanu anb 'sojuaiuiuqnasap soAanu uaasq „
as anb epipaui b ^opBJisn^i sbui 'opc¡^ojJB8ap sbui aApnA as ajsa anb rpipam „
y 'oueuinq nipídsa pp osaaSoad p uoa oubui b^ ap ji uaqap sauopn^iisuoa „
A sa¿a[ anb uaiquiB) as oaa^ -soiaap soptu sns JiSauoa Bj^d soapa^ad soip „
•aui sourejiuoaua A *6Bfp a souiepouioaB sou 'SBppouoa zaA aun 'anbjod ¡sauop „
•aapaduii SBpBjapoui jBAa¡pjqos aofaui sa anb oaa^ -sauoprnusuoo A sa¿a{ ua „
soiquiea sopBiuampadxaut a sa^uanaajj ap opcSoqB aiuauíBiaap ios ou o^n
:oins oju3ui9bjj ouanbad un JiquasuBJi E ^A.
'uosaajpf b 'souaui Of lod 'jbijiuibj ínuí 'csaaSoad pp
uopdaauoa b^ ^aiuaxuBepajd 'Bzipaj as so[p ap oipaui jod A 'sajquioq so[ A seo
-oda sb[ un^as jbijba uapand anb soiuauíap uos 'saaapod sns jbziub3jo ap owuof
A 'souaaiqo^ so^ uBsodaa sapna so^ aiqos soidpuiuj *ubziub3jo as saaapod sns
anb ua viuuof v\ BjsBq A 'ouaaiqoS p Bsodaj anb so[ aaqos soidtautud so[ 'ouiiqn
jod A 'Banqod uopBposB b\ ap samf so^ o3ati| 'sajimptaiput soqoauap so^ o^aui
-pd uspuas as SBjp ap oaiuaQ *usbuisiui is Jod sajuappa sapBpjaAn uos opBp
-unua oj opoj tsuianbsa aisa 'ojcaSBJBd p opot ua 'saauoiua 'souiBJ^uoau^
•ftsamftf sopBuiuiouap uos Ba^iyod uopcposB
b¡ ap soA^afqo soisa 'zaA ns b j^ *(tt' • 'saaquioq so^ aajua souaaiqo^ soj uainip

-S9 ^qi íoofqo i99Jip ui SuiABq jjb 'suoiiBdjnsn puB soijnfui
jo Xaoisiq b si uiBiug Iboj^ jo 8ui^[ iu9S9Jd oqi jo Xjoisiu
jo ra^js^s jonuoj Ji9ip J9^JB oj
mou si ijons puB Ís9inojo9 9S9ip jo 99nBJ9jjns ^nopsd 9ip uooq
ipng -Xiunoas 9jn^nj Jiaip joj spjsnS Avau opiAoad 01 pas iuauiuj9AoS
qons jjo MOJip 01 ^Xjnp Ji9q^ si ^i 'jq8u apqj si ^i 'taspodsgp
j^pnn uiaqj gonp^j o} u^isap B S99UIA9 'joafqo oniBS 9q^
Sumsjnd 'suopBdansn pan S9snqB jo uibu 8uoj b noqAV jng
-9B 9JB Á^\\\ qoiqM oj smjoj oq^ SmqsqoqB Xq soAjgsragqj ^qSia oj
49jqBJ9jjns 9jb sjia^ ^jiqM a^Jjns o^ posodsip ojota ^jb pui5[UBiu
UAVOqS q^Bq 99U9IJ9dx9 JJB 'Xj8uipJO99B 'pUB ÍS9SnB9 1U91SUB.I1
pus iq8q joj p9UBq9 oq iou pjnoqs poqsqqBis^ Suoj siu9iuuj9Ao2
91B19ip JJIAV 'p99pui '99U9pnj^ *SS9UlddBq pUB X^9JBS JI9qi 199JJ9 OÍ
isoui ui99S jjBqs ui^qi 01 sb 'tujoj q^ns ui sj9Mod sil SuiziubS
-jo puB '89jdiDuijd qons uo uoiiBpunoj sil SuiXbj 4iu9uiuj9Ao8 m^u
oiniíisui 01 puB 4ii qsqoqB 01 jo J91JB oí 9jdo9d 9qi jo iqti 9qi si 11
'8pU9 9S9qi JO 9AI19nilS9p S9UIO99q 1U9UIUI9AO8 JO UWOJ XuB J9A9U9qM
4p9UJ9AO 9qi JO 1U9SUO9 9qi UIOJJ SJ9AVOd ISnf JI9qi 8uiAIJ9p 'U9UI

�objetivo directo el establecimiento de una tiranía absoluta sobre es
tos estados. Para probar esto, dejad que los hechos sean expuestos
ante un mundo imparcial (22):
Ha negado su asentimiento a leyes, las más saludables y nece
sarias para la felicidad pública.
Ha prohibido a sus gobernadores dictar leyes de importancia in
mediata y urgente, a menos que se suspendiese su aplicación hasta
que fuera obtenido su consentimiento; y cuando fueron así sus
pendidas, se ha despreocupado totalmente de atender a ellas.
Ha negado la aprobación de otras leyes convenientes para am
plios sectores del pueblo, a menos que renunciaran al derecho de re
presentación en la legislatura, un derecho inestimable para ellos, y
temible sólo para tiranos.
Ha reunido cuerpos legislativos en lugares desusados, incómodos,
y alejados de los archivos de sus registros públicos, con el único pro
pósito de fatigarlos para que obedecieran sus disposiciones.
Ha disuelto repetidamente Asambleas Representativas por opo
nerse, con viril firmeza, a sus atropellos contra los derechos del pueblo.
Ha negado, mucho después de esas disoluciones, la convocatoria
a elecciones para reunir otras; por lo que los poderes legislativos,
que no pueden ser aniquilados, han retornado totalmente al pueblo
para su ejercicio; permaneciendo el Estado mientras tanto expuesto
a todos los peligros de invasiones del exterior y de convulsiones
internas.
Ha procurado impedir el aumento de población de estos estados,
obstaculizando con ese propósito las leyes de naturalización de extran
jeros, rechazando la aprobación de otras que estimularan la inmigra
ción, y elevando las condiciones para adquirir nuevas propiedades
de tierras.
Ha obstaculizado la administración de justicia negando su apro
bación a leyes para establecer poderes judiciales.
Ha hecho a los jueces dependientes de su sola voluntad para la
retención (23) de sus cargos y el monto y forma de pago de sus re
tribuciones.
Ha creado multitud de nuevos empleos, y ha enviado aquí en
jambres de empleados para incomodar a nuestro pueblo y extraerle
su substancia.

(") Las otras variantes que existen en estos dos parágrafos entre el borra
dor de Jefferson y el texto aprobado, como también las que existen entre los
tres textos oficiales de la Declaración, son de importancia ínfima, salvo ésta:
donde decía: "Acabar con sus sistemas anteriores de gobierno", se puso: "Al
terar sus sistemas anteriores de gobierno".
(M) Tenure podría traducirse también (atendiendo el significado histórico),
- 124 -

�- 9SI •B.ren
•uiuaiap o| anb p l(i(3^ pp jaaiqd [a,, cjanj o^os anb Bi3ixa ajsa anb SBjjuaiin
'epnpuoa euanq uBJBJjsoniap seuiuaim so^aea ene na saaanf so¡ ap ojuaiiuiuaj
•uein p neipad seqanbB anb na epsisnoa *.ía}j p ^ (ft)¿l 8P ojuaiuipaiqijjsg ap
Bpy p ua UBqB^íode as anb) SBiuop^ sbuba anua Bjndsip rq 'pepqiAoui Jod

Jioqi ino iB9 pan a[doad jno ssejeq oí saaoijjo jo
^UIIBAV8 J3l[lllJ }U3S pUB 4S9DIJJO AV3U JO apnji^nuí B p9}39Jta SBq 9JJ
'89IJBJB9 axaqi. jo ^aainXBd pnB iimouiB aqi puB
jo ^anuai 9qi joj 9uojb \\im. siq no íugpuod^p S9pnf opera sb ojj
•8J9Mod Xjeioipnf uiqsi|qB;s9 joj saíbj o^ ^u^ssb
siq Snisnjgj Xq ^oi^nf jo noiiBJjsintrapB ^q^ pgjonjjsqo seq 9jj
•spuBj jo snopeijdojdde M9n jo suo^ipnoo oq^
^uisibj puB 'J9qitq uoiibj^icu ai^qj 9¡oBjnooú9 oj sjoq^o ssed o\ ^uisnj
-91 'sjguSigaoj jo uoiiBzijBJnjBU joj SAiBj 9qi 8uijDtU}sqo ^sodjnd jeqi
joj ísaiB^s oegqi jo noiiejndod oqj ^noAOjd oj pojoABopno seq 9jj
•mqjiAi snoisjnAnoo pue ^noqjiM raojj suoisbaui
jo 8J9uep 9q^ jjb O^ posodx^ 'graijuB^ra oqi ni 'uxuiBni9J
Í9819J9X9 jioqi joj oioJBj ^e ojdood aqi o\ ponjn^oj 9ABq '
-ub jo Ofqedeom '8J9Mod 9aijbjsi9^ oq^ XqoJoqM ípg^^p 9q o^
gsnBD o^ suoiin^ossip qons joijb orai^ Suoj b joj posnjoj seq 9jj
•9[do9d 9qj jo sjqSij gqj no suoisbaut siq 'ssourajij Xjuera
'uisoddo joj X|p9^B9d9J sosnoq oAijBiugsgjd^j poAjossip seq 9jj
*69JnsB9ra
siq q^iAi 9onBqdraoD oiui raoq^ SuinSpej jo osodjnd 9jos oq^ joj
'ep.iO99J oqqnd jpqi jo Xjoiisodop 9\\i uiojj lu^isip pu^ '
-un *[Bnsnun s^oejd jb soipoq 9aiibji^oj Joq^o^o^ pg^^o seq 9jj
•Xjuo
-joj puB 'ra^q^ 01 9jqBrati89Ui iq^xj b ^gjniBjsiSoj oqi m
jo iqSiJ oqi qsinfctuxpj pjnoM ojdood osoqi ssojun o^dood jo
9jbj jo uoiieporaraoooB 9qi joj savbj j^qio sssd 01 pgsnjgj seq 9jj
•raoqi 01 pnoiiB 01
-9U XjJ9iin SBq oq 'pgpu^dsns os uoqM *pnB íp^uiBiqo oq pjnoqs
-sb siq \\i\ uoiiBJ^do Jioqi m popnodsns ssojun *9iuBiJodrai Suissgjd
puB ^ieiporarai jo smbj ssBd 01 sjoujoaoS siq noppiqjoj s^q ojj
•poo8 oqqnd 9qi joj Xjbss
-99on puB oraosojoqM isora 9qi 'smbj oí iuossb sxq posnj^j SBq 9jj
•pjJOAi pipuBo b 01 p^niraqns ^q spBj i9j
'sxqi oAOjd oj^ '891B1S 9sgqi jgAO XuubjXí ^injosqs ub jo

�Ha conservado entre nosotros, en tiempo de paz, ejércitos per
manentes, sin el consentimiento de nuestras legislaturas.
Ha tratado de convertir al poder militar en independiente del
poder civil, y superior a éste.
Ha combinado con otros el someternos a una jurisdicción extra
ña a nuestra constitución y no reconocida por nuestras leyes, dando
su asentimiento a sus actos de pretendida legislación:
Por acuartelar grandes cuerpos de tropas armadas entre nos
otros.
Por protegerlos, mediante una parodia de juicio, del castigo por
los asesinatos que cometieren sobre los habitantes de estos estados.
Por prohibir nuestro comercio con todas las regiones del mundo.
Por imponer contribuciones sobre nosotros sin nuestro consen
timiento.
Por privarnos, en muchos casos, de los beneficios del juicio por
jurado.
Por llevarnos más allá del océano para ser juzgados por preten
didas ofensas.
Por abolir el sistema de libertad de la ley inglesa en una ex
tensa provincia vecina, estableciendo allí un gobierno arbitrario, y
extendiendo sus límites, de modo de convertirla a la vez en un ejem
plo y en un instrumento apropiado para introducir la misma domi
nación absoluta en estas colonias (24).
Por quitarnos nuestras Cartas, aboliendo nuestras más valiosas
leyes, y alterando fundamentalmente las formas de nuestros gobiernos.
Por suspender nuestras propias legislaturas y declararse a sí
mismos (25) investidos con el poder para legislar para nosotros en
todos y cualesquiera casos.
Ha abdicado de su gobierno aquí al declararnos fuera de su pro
tección y hacernos la guerra.
Ha saqueado nuestras aguas, asolado nuestras costas, incendiado
nuestros pueblos y destruido las vidas de nuestros pobladores.
Está transportando ahora grandes ejércitos de mercenarios ex
tranjeros para completar la obra de muerte, desolación y tiranía ya
comenzada con hechos de crueldad y perfidia difícilmente igualados
en las épocas más bárbaras, y totalmente indignos del jefe de una
nación civilizada.
Ha obligado a nuestros conciudadanos tomados prisioneros en
alta mar, a empuñar las armas contra su país, a convertirse en ver
dugos de sus amigos y hermanos, o a perecer por sus manos.
Ha provocado insurrecciones internas entre nosotros, y procura(") Jefferson puso "estados".
(26) En plural, porque se está refiriendo al Parlamento de Gran Bretaña,
(desde que comienza el último de los agravios contra el Rey: "Ha combinado
con otros...")
- 126 -

�- ^si -

-Bapua ssq puB 'sn isSuouib suopaajjnsui apsatuop paipxa s^q ajj
•spuBq Jiaqi Xq saAjasuiaqi jjbj oí jo 'uajqiajq pos spuauj Jiaqi
jo sjauopnaaxa aqi ainoaaq 01 'Xjiunoo Jiaqi isuibSb suijb jBaq 01 'ssas
q^iq aqi uo aApd^a ua^^i 'suazpp Mo^aj ano pauíBjjsuoa 8Bq ajj
•uopBU
pazqpp b jo psaq aqi XqiJOMun Xjjbioi pus 'saB snoJBqjsq isotu aqi
ui pap[jBJBd XpaiBas Xpijiad pnB Xqarua jo saauBistnnajp qim unSaq
XpsaajB 'XhubjXi pus 'uoxiBjosap 'qiBap jo S^[jom aqi aiajdmoa 01 saij
-Buaajam uápjoj jo sairaJB aSaej SnpjodsuBJi atnp siqi ib si ajj
•ajdoad ano jo s^aij aqi paXopsap pns
'sumoi ano inanq 'sisBoa ano paBABJ 's^as ano pajapunjd seq ajj
•sn isuibSb jbm SuiáBM puB uoipai
-OJd siq jo ino sn ^uiíBpap Xq ajaq luauíujaAoS paiBaipqB SBq ajj

sasea jjb ui sn joj aiBjsi^aj 01 idMod qiiM paisaA
-ut saAjasmaqi ^uiJBjaap puB sa^niepiSaj uavo ano ^uipuadsns jo^
•sinamuaaAoS ano jo buijoj aqi XjjBinaniBpnnj SniaaqB pus
'saíbj ajqBnjBA isom jno SuiqsqoqB saaiJBqa ano Xbmb shi^[bi joj
'sainojoa asaqi ojuí
ajnj ainjosqB aniss aqi SúpnpoJiui joj inaranjisut iij pus ajd
-uiBxa iib aauo ib 11 japuaj 01 sb os saiJBpnnoq sii SuiSjbjuo
pnB 'inaninjaAoS XjBJiiqjB ub niajaqi SurqsqqBisa 'aaniAOjd
uijnoqqpu b m smbj qsxjSnj jo maisXs aajj aqi SuiqsqoqB joj
•saauajjo papuapjd joj paui aq oí SBas pnoXaq sn SapjodsuBJi joj
•Xjnf Xq jbiji jo siíjauaq aqi jo *sasBD Xubui ui 'sn ^uiAiJdap joj
^uasnoa jno inoqiiM sn uo saxBi ^uisodrai joj
•ppoAV aqi jo siJBd jjb qiiM apBJi jno jjo Supino joj
'saiBis asaqi
jo siuBiiqBqui aqi uo iiunuoa pjnoqs Xaqi qaiqM sjapjnm
Xub joj luauíqsmnd raoij '¡bui ^aoui b Xq 'uiaqi Supaaiojd joj
•sn Suouib sdooji pauíJB jo saipoq oSjbj SupaiJBnb joj
:uopBjsiSaj papuaiajd jo siob Jiaqi 01 inassB siq
SuiaiS 'smbj jno Xq paSpapworapBun pus uopnipsuoa jno 01 uSpjoj
uopaipsijnf b 01 sn laafqns 01 sjaipo qitAi pauíquioa sbij ajj
•jaMod JtAia aqi '01 joij
-adns pu^ 'jo inapuadapui Xjbiijiui aqi japuaj 01 papajjB SBq ajj
jno jo luasuoa aqi
'saiuiJB SuipuBis aa^ad jo samp ui sn Suouib ida^ SBq ajj

�do atraer contra los habitantes de nuestras fronteras a los implaca
bles indios salvajes, cuya conocida ley de guerra es la destrucción
de todas las edades, sexos y condiciones sin distinción (26).
En cada etapa de estas opresiones hemos pedido reformas en los
más humildes términos; nuestros repetidos pedidos han sido contes
tados únicamente con injurias repetidas. Un príncipe cuyo carácter
es señalado así por todos los actos que pueden definir a un tirano,
no está capacitado para ser gobernante de un pueblo libre.
Tampoco hemos carecido de atenciones con nuestros hermanos
británicos. Les hemos advertido de tiempo en tiempo las tentativas
hechas por su legislatura para extender sobre nosotros una jurisdic
ción injustificable (27). Les hemos recordado las circunstancias en
que ocurrieron nuestra emigración y nuestro establecimiento. Hemos
apelado a su natural justicia y magnanimidad, y los hemos conjura
do por los lazos de nuestra común ascendencia, a desautorizar estas
usurpaciones que interrumpirían inevitablemente nuestros contactos
y correspondencia. Ellos, también, han sido sordos a la voz de la
justicia y de la consanguinidad. Debemos, por lo tanto, ceder ante
la necesidad que proclama nuestra separación (28), y considerarlos,
como consideramos al resto de la humanidad, enemigos en la guerra;
en la paz, amigos.
Por lo tanto, nosotros, representantes de los Estados Unidos de
América reunidos en Congreso General; invocando ante el Juez Su
premo del Universo la rectitud de nuestras intenciones, en nombre y
por la autoridad del buen pueblo de estas colonias, solemnemente
publicamos y declaramos que estas colonias unidas son, y por dere
cho deben ser, estados libres e independientes; que están absueltos
de toda obediencia a la corona británica, y que todo lazo político
entre ellas y el estado de Gran Bretaña es y debe ser totalmente di
suelto; y que como estados libres e independientes tienen pleno
poder para hacer la guerra, concluir la paz, contraer alianzas, esta
blecer comercio, y hacer todos los demás actos y cosas que los esta
dos independientes tienen derecho a hacer. Y para el mantenimiento
de esta declaración, con una firme confianza en la protección de la
Divina Providencia, nos comprometemos recíprocamente con nuestras
vidas, nuestras fortunas y nuestro honor sagrado.
Gharles ThomsonJohn Hancock
SecretarioPresidente
(2a) Aquí se suprimió un extenso texto, que, ya aceptado por la Comisión,
el Congreso eliminó. Trata del comercio de esclavos, condenándolo en términos
como éstos: ^Ha declarado la gueri*a a la misma naturaleza humana, violando
sus derechos más sagrados de vida y libertad en las personas de un pueblo dis
tante que nunca lo ofendió, capturándolas y transportándolas en esclavitud hacia
otro hemisferio, o causándoles muerte miserable durante su travesía" (a). Sobre
la supresión de éste y otros parágrafos, Jefferson escribió: "La pusilánime idea
de que teníamos amigos en Inglaterra con quienes había que contemporizar, aún
obsesionaba la mente de muchos. Por esta razón, aquellos pasajes que implicaban
una censura para el pueblo de Inglaterra fueron suprimidos, para no ofenderlo.
También la cláusula que reprobaba la esclavitud (enslaving) de los habitantes
- 128 -

�- 681 j jj) Biauapuadapu; cj ruaiAjosaJ osaaSuo^ ja anb sojue ssip ^ *sa ojsa 'oiunf ap
83 BÍP I9 saJ3u&lt;&gt;3 pp Bsain b¡ ua opiisodap anj o^aa^ojd p : BiauBisunajia Basa
b opiqap U01SIIU03 B[ ap oiaa^cud ye uoiaBaijipoui Bun ozipaj as mby (gJ)
'uosuaffaf svuiot{ /o s^ui}i*n
puo afij 9ti ua 'MOSHajjaf ap XtidvuSoiqoiny ap \z "^^d (q) '5^ '2sd (b)
•(q) wsojjo BJBd soABpsa ap sdiuejijbji saiuBiJoduii opis uBiq^'q 'soABpsa soaod
uBiuai sojp anbuns sand íscansuaa SBsa ajuB p^pqiqap B)jap uojaiiuis 'oaja un8
•as 'uaiquiBa ^you pp souBuiJ3q soJisan^ •BpunuTjuoa uBqcasap uns 'oiJBJiuoa
p aod 'anb ouis ^soAcpsa ap uouBjaodiui bj ai^uij^saj cp^auaiui uBtqsq ^aunu
sauainb 'Bi3joa^) H ang pp Buipac^ e Jaoe;diuoa BJBd spiuiudns anj 'Baujy ap

^[DOOUBJJ UlJOf
uouoq paJDBS ano pus 'eannjjo^ jno
jno J^i^o qaBa o\ ^pa^d X^Bnjnta ^m '^^u^piAoaj ^uiaiq jo uoi^
-aojoad oqj no ooubtjoj hijij b qjiM 'uoiiBaspop srq^ jo ^oddns oqi aoj
puy 'op qq^ij jo Xbui sojbis ^uapu^dopui qoiqAi s^uiqi pus sjob aoijjo
jjb op 01 pus 'aojoraraoo qsijqBiso *goouBq[B idbjiuoo 'oosad opnpuoo
'jbai ÁAoj o\ aoMod jjnj gABq Xoq; so^bjs ^uopuadopui puB oojj sb jBqj
puB ípoAjoesip íCjjbjoi 4oq oj jqSno puB *si uiBjxjg ^box^) jo oibjs oq^
paB tnoq^ nooAVjaq uoi^oonuoo [Boiqjod jjb vei\\ puB 'uaío^o qsi^ug oq^
01 oouBiSogB j[B taojj poAjosqB ojb ^^qj vex\\ ísa;Bjs jn^puadopui pus
oojj 'oq o\ ^qSno ^qSiJ jo puB 'ojb sotuojod pojiun osoqi
puB qsqqnd -¿[tnnojos soiuojoo osotp jo ojdood poo oqj jo
^q puB oniBa oq^ ui 'op 'suopuoiui ano jo opnqiaoj aq^ joj ppoM oq^
jo o^pnf omojdng oq^ oí SuqBoddB 'pojqraossB ssoaSuoo jBJono^ ui 'bd
-ijoray jo sojBig poqnQ oq^ jo soAijB^uosaadaí oqj 'oiojojoqi 'o^
•SpUOIJJ *00B0d UT 'JBAV Ut S91UI3U3 'pniqttBUI
jo jsoj oqi pjoq om sb 'inoq^ pjoq pnB 'nopB^Bdos jno s^oanouop qorqM
oi^ ai oosomboB 'ojojojoq^ 'jsnuí 9^ •XjiumSuBsuoa jo pus
jo 99ioa aqi o\ JB9p U99q 9ABq 'oo^ 4^9qx '99a9puods9JJO9 puB
8UOIJ99UUO9 jno ^dnjj9)ui XjqB^iA9ui pjnoM qoiqM suotjBdjnsn 9S9qj
MOABsip oa p^jpuiq nouiuio9 jno jo S9ij 9qt ^q taoq^ pojnfuo^ 9ABq 9M
paB '^iiuiiubii^bui pus 99^snf 9Aijbu ji^qi 01 pojB9ddB 9ABq 9^ *9J9q
ju9ni9pu9S puB uoiiBJini9 jno jo S99UB)sian9jp 9q^ jo ragqi p^purui
-9J 9ABq 9^ *sn J9AO uorptpsijnf 9jqBiaBJJBMan ub pu9)X9 o^
-siS9j jpq^ ^q sidaign^ jo ^nii^ oj oraij raojj moqi poajBM 9ABq
*u9Jq^9jq qsiqjg jno 01 snoiiu^uB ni ^ui^nBM uooq 9av 9ABq jo\[
•gjdood 99jj
b jo J9jnj ^qi oq oj lijan si jubj^i b 9nijop XBm qoiqM ^ob ^j^a^ ^q
pgqjBta snqi si j9)9BJBqo ^soqAi oonijd y \/(jnfui p^iB^d^j ^q ^jno
paJ9AvsnB o^gq OABq snopij^d p^^e^d^j jno ísuij^j 9jqranq ^som ^qi ni
joj pouoiipod 9ABq 9M snoissojddo 9sgqj jo 9b;s Xjoao uj
•SnOpipUOD pnB *S9X9S 'S9B JJB JO
p^qsinSupsipnn ub si sjbjjbm jo 9jnj uMonq ^soipvi 's^Sbabs
UBipaj 8S9jpj9in aqi sjgpuojj jno jo s^nB)iqBqni 9qj uo 3uijq 0^ pgjnoA

�de julio, véase la nota 17 de la pág. 120). Por tanto, e\ proyecto no podía con
siderar el acto de resolver la independencia como una cosa pasada, sino como
algo simultáneo con la aprobación del texto que se sometía a consideración del
Congreso. Cuando el Congreso discutió, el 4 de julio, este pasaje, lo acomodó
a la nueva situación. Decía así el .proyecto: "Sea esto asi, desde que ellos lo de
sean: la ruta hacia la gloria y la felicidad también está abierta par^a nosotros;
iremos a alcanzarla en un Estado separado, y consentimos en la necesidad que
pronuncia nuestro último adiós!"
- 130 -

�ouDpopnQ pp X
0jqiJUO|_] |8p SOl|D0J0(]

�DECLARACIÓN DE LOS DERECHOS DEL HOMBRE
Y DEL CIUDADANO

PREÁMBULO

Los representantes del pueblo francés, constituidos en Asamblea
Nacional, considerando que la ignorancia, el olvido o el desprecio de
los derechos del hombre son las únicas causas (29) de las desgracias
públicas y de la corrupción de los gobiernos (30), han resuelto expo
ner en una declaración solemne los derechos naturales, inalienables
y sagrados del hombre, con el fin de que esta declaración, constante
mente presente a todos los integrantes del cuerpo social, les recuerde
sin cesar sus derechos y sus deberes (31); con el fin de que los actos
del poder legislativo, y los del poder ejecutivo, pudiendo ser a cada
momento comparados con el fin de toda institución política, sean por
ello más respetados; con el fin de que las reclamaciones de los ciuda-

(**) En plural, no "la única causa^ como dice la Enciclopedia Espasa, por^
que de ese modo tiene que ser una sola de las tres hipótesis (ignorancia, olvido
o desprecio), mientras que la Declaración, sabiamente, encara la posibilidad de
que las "desgracias públicas" y "la corrupción de los gobiernos", provengan de
una, dos o las tres "únicas causas".
(í0) En plural también, y no "de la corrupción del Gobierno", como dice
la traducción citada, del Espasa. En el comentario que sigue al texto, se afirma
en esa Enciclopedia: "...no hizo tales derechos peculiares a los ciudadanos...
sino que en muchos casos... los presentó como derivando de un derecho natu
ral común a todos los hombres. Como no es posible suponer en la Asamblea
francesa la idea de legislar para todo el género humano (pues para ello carecía
evidentemente de atribuciones, según la misma Declaración, ya que en la Asam
blea sólo estaban representados los franceses), ha de atribuirse tal cosa a la in
decisión en que se encontraba respecto a la extensión del concepto de ciuda
danía. .."
Se puede comprender, entonces, que traducir "de la corrupción del Gobier
no" lo que en francés es "de la corruption des gouvernements", deja de ser un
error intrascendente, para convertirse en una desfiguración del original con mi- 132 -

�•Xaj bj b Biauaipaqo B| ap p 'aiuBpodnn sbui p 'so^a ajina X *saj
•aqap oijba uaSans soqaaaap soj ap oixai pp anb asaAjasqQ *(usopBiaajdsap o
sopBjonSí (sopBpiAp,, UBja anb) soqaajap so[ opuBpnas 'otnsiiodsap p JiiBqmoa
BJa ojisodojd ns anbjod 'sajaqap ap BpBjppp uopuam Bun Jinpui BiíA^ 'sajaq
•ap X soqaaaap ajiua Biauapuodsajjoa v\ ap cap; [ Bzsqaaa ou nopBJB^aaQ v\
anbiod o^ ¿B9^qoresy b^ isb ofipBjjuoa ag? '6g¿x 8P ojso8b ap Q^ Bip ^a o^nq
a opoi uoa ojunt BpBqoadB anj assaj Bisa 'sauaqap ^p A so^oajap ap uop
Bun asJB^nuuoj Biqap jBna b^ unSas ^oisoSb ap f Bip pp ajio^aj^ a^cqe
Bisandojd bou sininsai anb noiaom san ggfr B^uoa sojoa o¿^ Jod ozsqaai
b¡ anbuny *nBaqBJi}\[ ap euinfd b\ b aqap as anb 'sajaqap ^ soqaaaap
eiauapuodsajjoa b¡ ap Bapi bj ap oixai \a opoi ap uopnam boiuq (tc)
aa) uopBDfxqnd buisiui Bisa na ua^npui as anb sbijbjjuo^ sauomido SBidoad sb^
op saABJ] b 'aiuaoipiuappui 'opBqoadinoa jas apand A 'Bopo^siq Ba^ija v\ Jod
opBJBpB aiaaniainapi^n3 Bisa ois^ qBJodinaiui a psaaAiun jo^ba un opua^asod
o moa ((sopponoaaj,, A (usopBjB|aapn noaanj anb 'Bapipd bijoso|I} ap sa^Einaui
-Bpunj soidpuud ap oinaiuiponoaaj \a sa anb oins '(I6¿T 3P nopmiisno^ v\ ap
odiaría \a BqBjSam; on) npianiíisno^ un oaodniBi 'Xa^ Bnn sa on uopBJBpaQ b\
anbjod '(4ouBiunq ojaua3 p opoi BjBd lopiSai ap vapi vj Janodns ajqísod sa ou,,
'opaja u^ 'oiJBiuamoa p ua aasq as anb Bpjnsqs uopBpjdjaiin b¡ jiaj^s b sbj

sap suoti^uiepaj sa[ anL mje íea^adeaj sn^d ^aaios na
-od uoijniíisut ainoi ap qnq a^ aaAe saj^dmoa lu^ism anb^qa n
juBAnod 'jijiuaxa JtoAno^ np xnao \9 jiiB^t^a^ JioAno^ np sape S9\ anb
mp ísJiOAap sana^ ia sjiojp sjna^ assaa subs a^addnj ana[ 'píaos sd^oa
np sajqmam sa^ sno^ b ajnasajd inataraBjsnoa 'uoxiBJBpaQ anaa anb
uijb 'aniinoqj ap sajons ^a sa^suaipni 'spxniBn siiojp sa^ a^puna^os
uoijBJBpap aun susp aasodxa(p npsaj ^uo 'snamamaAnoS sap uoi^dnj
-joo b^ ap ja saqqnd sjnaqpra sap sasn^a sapas sa^ inos omraojj^ ap
siiojq sap sudatn ^\ no i^qnoj 'aauB^ouSij anb ^UBJapisuoa '
aa^uiassy ua

san^tjsuoa 'sib5ubjj[ a^dna^ np suBinasa^daj

M3A0XID aa 13 3WW0H&lt;7 3Q S1103Q S3Ú M0I1VUV3D3Ú

�danos, fundadas desde ahora (32) sobre principios simples e incontes
tables, se dirijan siempre (33) al mantenimiento de la constitución
y a la felicidad de todos. ^
En consecuencia, la Asamblea Nacional reconoce y declara, en
presencia y bajo los auspicios del Ser Supremo (34), los siguientes
derechos del hombre y del ciudadano:
Artículo I9 Los hombres nacen y permanecen libres e iguales
en derechos. Las distinciones sociales sólo pueden estar fundadas en
la utilidad común.
IIEl objeto de toda asociación política es la conservación de
los derechos naturales e imprescriptibles del hombre. Esos derechos
son la libertad, la propiedad, la seguridad y la resistencia a la
opresión.
IIIEl principio de toda soberanía reside esencialmente en la
nación; ningún cuerpo, ningún individuo puede ejercer autoridad que
no emane expresamente de ella (33).
IVLa libertad consiste en poder hacer todo lo que no perjudica
a otro. Así, el ejercicio de los derechos naturales de cada hombre no
tiene más límites que aquellos que aseguran a los otros miembros
de la sociedad el goce de esos mismos derechos. Esos límites sólo
pueden ser determinados por la ley.
VLa ley sólo tiene derecho a prohibir las acciones nocivas
para la sociedad. Todo lo que^ no está prohibido por la ley no puede
ser impedido, y nadie puede ser obligado a hacer lo que ella no
ordena (3e).
VILa ley es la expresión de la voluntad general. Todos los
ciudadanos tienen derecho a concurrir a su formación, personalmente
o por sus representantes. Debe ser la misma para todos, ya sea que
proteja, ya sea que castigue. Siendo todos los ciudadanos iguales
a sus ojos, son igualmente admisibles a todas las dignidades, cargos
y empleos públicos, según su capacidad y sin otra distinción que la
de sus virtudes y de sus talentos (37).

(**) Recuérdese la nota 16 de la pág. 118.
(S8) En la Historia Universal de Cantó, esta parte es traducida así: "contri
buyan a mantener para siempre la constitución y el bien común", sentido sompletamente diferente del original. (Véase, para varios otros errores, T. VI, pág.
934, ed. 1869).
(**) La invocación religiosa fue agregada por la Asamblea, y constituyó
el único cambio al Preámbulo propuesto por el Comité. En las Révolutions de
Paris, de Prudhon, se da cuenta de este agregado bajo la forma: "le Supréme
Legislateur" (N? VI, aoüt 1789, ed. 1790).
(") Sobre los múltiples proyectos de Declaración presentados a la Asam- 134 -

�- 981 -

b
•ap nopaspai ns oiqap 'opiin^sip 9iu9iaB3jB[ anj dnb 'ja ojrmiJB jg (i8)
•(•Sj8s I 96 '^^d '-jio -qo 'Z3HD
•ng) qiauíB^ ojpuBfojy jod sop^^uasaad aojan} A ^ AI sojiidiijb o^ (Bt)
'(96E -8?d 'n -x 'lio *qo
z3H3ag) "Jaiunoj^ Jod sojs^ndojd uoJ^nj bojii^iub soaainud 89jj sojsa '^iubj
•eqo o^¿ -n^aang -91^^9 pp p uoisn^sip ap aseq ouiod jboioi oippap Bjsa *B9[q
ap ^a snj
-J9A sjna[ ap af^a anh uoiiomjsip aj)n^ subs ^a 'aiía^clBa ina^ nops
'saijqnd sio^dtua }a saae^d 'sajmSip sajnoi b sa^qissiraps juauia[
-bSd juos xnaX sas b xn^Sa ^ueia eua^o^ia saj snoj^ 'assiund ajptnb ^ios
'aSa^ojd a[ptnb ^ios 'snoj anod amata v\ ajja iiop o\i9 íuoiibuijoj bs
b s^UB^uasaadaj: sjna^ jed no ^uama{puao8Jad Jianoauoa ap iiojp ^uo
sa^ sno^ ^apjauaS aiuopA b^ ap uotssaadxa^ ^sa io^ B&lt;q

IA
•8Bd auuopao^í a[p&lt;nb ao oatBj b luiBJinoa 9i\9 inad au pu ia
'aqaadma ajp inad an to[ b[ JBd npnajap sed isatn inb aa inoj^ ^pia
-os tsi b sa^isinu suopaB saf anb ajpaajap ap iioap a[ B(n to| B*q

A

•io^ B[ JBd anb saau
-tuuapp ajp inaAnad aa sauaoq sao ísjxoap saraam saa ap aaaBsstnof
B[ a^apos b^ ap sajqmata saj^nB xnB laajnss^ inb sa^pa an^ saaaoq
ap Bta aratuoq anbBqa ap pinjEa sipap sap 901^19x9^ 'isoib
-nB b 8Bd ima aa inb aa inoi ^ibj JtoAnod b aisisuoa apaqi^ B

AI

'laataassaadxa aaBtaa
uata mb aiuoinB;p jaaiaxa inad aa npiAipai pa 'sdaoa pa íaoiiBU
B| suBp laataa^piiaassa apisai aiaaiBjaAnos ainoi ap adxaaiid a^

III
•aoissajddoj b aaaBisisa^ b( ia aiaps B[ 'a
b( 'aiaaqi^ b^ iaos siioip aa íarataoqj ap sapiiduasajtdiui ia
sipjp sap aoiiBAjasaoa bj isa anbiiypd aoyiBiaossB ainoi ap inq aq[

II
•aunraraoa a^i^inj ans anb saapuoj ajp inaAnad aa sapiaos saoiiaayisip
sa^ ísjiojp aa xneí^a ia saiqx^ laaanaraap ia laassiea samiaoq eaq

np ia ataraojjj
ap suBAins siio^(j sa^ 'araajdns 3Jigj ^p aaídsnB sa^ snos ia oouasajd
ua 'ajBpap ia iieaaoaaa apaoiiB^^ aa^qaiassyj 'aauanbasuoa ag
•snoi ap anaqaoq n^ ia uoiiniyisao^ B[ ap aaiiai^m nB eanofnoi
laatunoi 'eapeisainoaui ia sa^drais sadiaapd ap ans siBtnjosap saapuoj

�VIINadie puede ser acusado, arrestado ni detenido fuera de
los casos determinados por la ley y de acuerdo con las formas que
ella ha prescripto. Los "que soliciten, expidan, ejecuten o hagan eje
cutar órdenes arbitrarias, deben ser castigados: pero todo ciudadano
citado o aprehendido por virtud de la ley, debe obedecer al ins
tante: se vuelve culpable por la resistencia.
VIIILa ley no debe establecer más penas que las estricta y
evidentemente necesarias, y nadie puede ser penado sino en virtud
de una ley establecida y promulgada anteriormente al delito, y legalmente aplicada.
IXPresumiéndose que todo hombre es inocente hasta que no
haya sido declarado culpable, si se juzga indispensable arrestarlo,
todo rigor que no sea necesario para asegurarse de su persona, debe
ser severamente reprimido por la lev.
XNadie debe ser inquietado por sus opiniones, aún las reli
giosas, siempre que su manifestación no turbe el orden público esta
blecido por la ley (38).
XILa libre comunicación de los pensamientos y de las opinio
nes es uno de los derechos más preciosos del hombre: todo ciudadano
puede por lo tanto hablar, escribir, imprimir libremente, sin perjui
cio de responder por el abuso de esta libertad en los casos determi
nados por la ley (39).
XIILa garantía de los derechos del hombre y del ciudadano
necesita una fuerza pública; esta fuerza está instituida por lo tanto
para provecho de todos, y no para la utilidad particular de aquéllos
a quienes es confiada (40).
XIIIPara el mantenimiento de la fuerza pública, y para los
gastos de administración, es indispensable una contribución común;
ella debe ser legalmente repartida entre todos los ciudadanos de
acuerdo con sus facultades.

(") También fue muy discutido este artículo, durante la sesión del 23 de
agosto. Es interesante el discurso de Mirabeau: "No vengo a predicar la tole
rancia (dijo). La libertad religiosa más ilimitada es para mí un derecho tan i^grado, que la palabra tolerancia, que trata de expresarlo, me parece en cierto
modo tiránica ella misma, porque la existencia de una autoridad, que tiene el
poder de tolerar, atenta contra la libertad de pensamiento, por lo mismo que
tolera, ya que podría también no tolerar" (Buchez, ob. cit.).
(*8) Al discutirse el artículo de la libertad de prensa se trataba de descar
tar el presentado por el 6éme. Bureau y se consideraba el texto que en defini
tiva fue aprobado. Robespierre, entonces, dijo: "No debéis dudar en declarar fran
camente la libertad de la prensa. No les está permitido a los hombres libres ma- 136 -

�- ¿81 'BajqmBsy bj uo sopBioqep uoi^nj
boj sopoj, 'nea^ng -90199 ja Jod eopBjuasaad uoianj ooiod s^jbj oqoade
B9jquiBsy bj gnb sooiun sop oj uoianj ^X I ^ IIX ojiidiijb ojsg (Of)
"(^981 8P noiDipggj 4&lt;sj88 A ^¿g -2Bd *j -j^ 'jnajtuo^^^ ua\auytq) ^-^uodojd
so 98 9nb j9 ouio^ opBOijipoin obj ojn^ijje un Bqjjosns oo anb bjjoij bj ^jqos
OUBJIJ JÍBq O^ '••80qD9J9p 80J SOpOJ JI3np9J O89JJ OUIO9 I8B 89 :89O0I39UJ89J
ooiSbuii ouisijodsap j9 ojpg 'noionjijsuo^ bj b Bpijiraaj jos oq^p *(nB9jng
jop ojn^ijJB jb) oopB^ijipora spoi ¿BnSiqoíB BJauBui Bun op soq99J9p sns

sjna{ ^p uosibj u 'suq^oiio s^j snoj
jiop ajp Í3jqi?su9dsipui jsa ^unuiraoD uorjnqijjuoo 9un
-petp s^sugdap 89j jnod ^9 'gnbqqnd 99Jíoj bj gp

nix
•99IJUO9 J89 9JJ9 sjgnbxnB xngo gp ajgijngijJBd gjtjijnj jnod non ^9
'snoj gp 9Sbjubabj jnod ggnjnsnt onop jsg ggjoj gjjgo :gnbijqnd ggjoj
gun gjissgggu ugiojio np jg gmmoq^ gp sjiojp sgp gijnBJB^ B&lt;q

nx
*ioj bj JBd sgnimjg^p seo sgj suep 'gj
-jgqij gjjgg gp snq^j gp gjpnodgj b jnBS 'jngmgjqrj jgmijdmi 'gjjjgg
'jgjjsd guop ^ngd ngXo^io anoj^ 'grauíoqj gp xngpgjd ^njd sgj sjiojp
egp un jsg euoiuido sgp jg sggsngd sgp noijBginnmmog

IX

•IOJ BJ JBd
oqqnd gjpjoj s^d gjqnojj gn uoiiB^sgjinBtn jngj gnb nAjnod
guiara 'suoiuido sas jnod ajainbni ajja jiop an jn^j

X
•ioj bj JBd aaraijdaj ^naraajaAas
gjjg jiop annosjad bs ap jgjnssB^s jnod ajiBSsggau e^d jibjos au inb
ajno^ 'jajaJJBj ap ajqBsnadsipui anf ^sa jits 'ajqsdnog ajBjoap
jib Ji4nb ao B^bsnf juaoonuí aransajd juBja araraoq

XI
•ganbijddB ^u^raajBSaj ja 'iq^p ^s jnaragjnaijgjne aanSjnraojd ja
aijqBja ioj auntp njjaA ua4nb innd ajja jnad au jnn ja ^sajiBssggan
juararaapiAa ja juaraajotJjs samad sap anb jijqBja jiop au ioj Bq

IIIA
•aouBjsisaj
bj JBd ajqBdnog puaj as ji íjubjsuij b Jpqo jiop toj bj gp njjaA
ua isibs no ajaddB uaXojta jnoj sibui rsiund ajja juaAtop 'sgjicjjiq
-jb sajpjo sap jajnaaxa juoj no juajnoaxa 'jugipadxa 'juajigijjos inb
xna^ •sajijgsgjd b ajja4nb sarajoj sgj uojas ja 'ioj bj JBd sauíraiajap sbo
saj suBp anb nuajap tu 'ajajJB *asnaaB ajja jnad au araraoq

ha

�XIVTodos los ciudadanos (41) tienen derecho a constatar por sí
mismos, o por sus representantes, la necesidad de la contribución pú
blica, a consentirla libremente, vigilar su empleo, determinar la cuota,
la distribución, la percepción y la duración.
XVLa sociedad tiene derecho a pedir cuenta (42) de su admi
nistración a todo agente público.
XVIToda sociedad en la que la garantía de los derechos no
está asegurada, ni la separación de poderes determinada, no tiene
constitución (43).
XVIISiendo la propiedad un derecho inviolable y sagrado, na
die puede ser privado de ella, salvo cuando la necesidad pública, legalmente comprobada lo exige evidentemente, y bajo condición de
justa y previa indemnización.

(*l) "Les citoyens..." dice el texto encontrado por M. Blum.
(**) Malet-Isaac, Cantú y otros traducen: "a pedir cuentas^. Esa traducción
hace pensar en "rendición de cuentas" de los dineros invertidos o gastados du
rante la administración. En singular permite concebir la responsabilidad civil
del funcionario, y aún la responsabilidad política.
(") Texto propuesto por Lameth.
- 138 -

�- 681 -

9[qE{Bíud io aisnf oun4p, uoijipuoo B^ snos 19 'i^otauígpiAO 9rx9j '991
-BJSUOO JU9UI9^B9[ 'onbl^qnd 9}ISS999U BJ 9rd)SJO| ^S94U 90 18 *9AIjd 9JJ9
U9 ^n^d 9U ^nu '^jobs io o^qB^otAui ^iojp nn iub;? 9j9iadojd wj

IIAX
9p ^uiod Btu 499Uiuu9i9p eJioAnod sop noi^Bjedos n\ tu
dS9p 9I^UBJb^ B[ 9^^9TlbB^ 8UBp 9j9I9Og

IAX
•UOUBJlSIUIUipB UOS
9p oqqnd ^u9b ^noj b ^jduioo J^puBiuop op jiojp 9\ b ojoioog e-q

AX
*99jnp B^ \9 1U91U9JA11O99I 9[ '9J9ISSB^
'9lIlOIlb B^ J9UIUIJ9)9p U94p 19 *IO^dlU9J 9JAinS U9^) 'iU9IU9jqq JI1U9S
•uo9 B| ^p 'onbqqnd uoiinqiJiuoo B| op ojissoaou b
JBd TIO 89UI9UT-Xn9 JBd J91B18UO9 9p ITOJtp 9^ 1UO SUo^oip 89[

AIX

�OPINIONES CONTRARIAS A LA DECLARACIÓN VERTIDAS EN
LA ASAMBLEA NACIONAL CONSTITUYENTE:
De Landine:... Los autores de declaraciones de derechos natu
rales han establecido muy bien que el hombre nace libre... Yo me
complazco en adoptar los mismos principios; pero conservemos los
principios para nosotros, que hacemos las leyes, y apresurémonos a dar
a los demás las consecuencias, que son las leyes mismas. Locke, Cumbcrland, Hume, Rousseau y muchos otros, han desarrollado los mis
mos principios; sus obras los han hecho germinar entre nosotros. Si
tuviéramos que crear una doctrina política, deberíamos trabajar segu
ramente imitando a esos escritores famosos; pero no se trata de teoría
sino de práctica; no se trata de la universalidad de los gobiernos, si
no del nuestro. La mayoría de vosotros no ignora las vastas ideas que
esos filósofos han difundido en las legislaciones de los imperios, y
no las perderemos de vista, en la única aplicación que debemos hacer
de ellas; sí, repito, es esta aplicación, solamente, la que de inmediato
debe ocuparos.
Sin duda, el hombre debe saber que es libre; pero es necesario
hacer algo más que declarárselo, es necesario ordenar que lo es. La
ley que impedirá que se ataque contra su libertad si no hay evidencia
de delito, probará mejor que todos los razonamientos, que la libertad
del hombre es natural y sagrada. La ley que proscribirá esas "lettres de
cachet", monumento de la tiranía..., esa ley hará más por la felici
dad pública y nuestra seguridad individual, que todos los preámbu
los y prólogos.
Resumiendo, repito que no hemos venido a establecer principios
que debemos conocer, sino a promulgar sus resultados; a trabajar, no
en preliminares de leyes, sino en la redacción misma de las leyes. El
siglo XVIII ha esclarecido las ciencias y las artes; pero no ha hecho'
nada por la legislación. Ha llegado el momento de crearla. Que la
ley sea concisa, para que pueda grabarse en el recuerdo de nuestros
hijos; que sea simple para que pueda ser entendida por todos. Guar
demos para nosotros el estudio de los principios, las bases del trabajo,
y hagamos recoger al pueblo los frutos...
(de Buchez et Roux: "Assemblées legislatives
francaises", t. II séance du ler. aoútf
Malouet: Se os ha demostrado la conveniencia de publicar, de
consagrar todas las verdades que sirven de faro, de nexo y de asilo
a los hombres dispersos por todo el planeta. Se opone a ello el peli-

140 -

�- xn -

'(Z6
'II ' '8JJBd 'Fzi^H '9f^t Ta 'zaHDíig ap
dajqwdssy^ ap d^ioisijj ap)
•Bpa b BJaiaaua}jad on ts oiuoa asB[qsq a[ ^s 'p^paia
•os na aAiA anb ajquioq un ap soqaajap so[ jauodxa [b anb [pn jas
Biapod ouioa oaA ou 'bbiu zaA eun 'san^ *soApn}psuoa soidiauíjd X soqo
-ajap so[ ap o[n}p jauíod un *(uoian}psuoa ap) a}uasajd anb o}aaX
-oad p ua 'jBjdopB jjjapjd oziq am anb uoiaBjapisuoa b[ sa jet
• • • sopBunjJojB sbui so[ b 'sosojapod sbui so^ b sa^
-Bn^i nos sopa anb 'soipaui ap X saon^ ap sojstAOjdsap so[ b 'sajuatjjns
so[ b Bjn^sqB BJauBin eun ap jauodxa ap sa^uB so^ez^eaj b souaiu
oj jod somaauauíoa o 'saaouas 'sauaiq sosa sopo} souiaaipa^ *om
-spoij}Bd ojapBpjaA pp, uoiaBAap B[ uoa 'BjapBjnp pB}jaqi^ eun uoa
sa^Bipauoaui sapBpiuBA sb^ supo} ap 'sBApB^ojjaad sb[ jod jouib [ap
'odaan^ ap n^jjdsa pp soi}osou aj}ua so}n)psns so[ unas 'bj^bsuod so[
anb BiJ}Bd B[ b jouib p 'spjanaaj so[ anb bi[iiubj ap n^jjdsa [a an^)
*sa[Bjn}BU soqaajap so[ sopo} BJBd [anja ub} B}uaJjB eun boijiu^is anb
'a}uatpui ajdinais X opiAB ajduiais 'opejapouiui ofii[ asa a}uanj ns ua
souianbiB}y 'pBpapos B[ ap SBpBpei^sap sassp sb[ X saaipj sas^p sb[
uanbJaaB SBiqBS sauopn}psui anb 'opo} a}uy #u9pB}jasip eun soiubj
-apoiq is anb pspijnSas sbui uoa sopa ap jbzoS isb a[sotuBBq X 'soqa
•ajap sns sopo} a[Jin}i)saj b souoiuajnsajdy 'uopnp^uoa Jofaui buii
Biasq soujBAap uaqap anb SBai}i[od X sapjoui sauopBuiqmoa sb[ b
asjiun ap sauopipuoa ua Bp^q as ou uop^u b[ ap a[qBjapisuoa sbiu
a}JBd B[ 'BpBpBjSeap a}uatuBJapBpjaA X 'oub}ub apsap BpimpdQ
*uoisua}xa ns Bpo} ua anb sa}uB 'sapuip
so}snf sns ua [BJn}BU pB}jaqi[ B[ ub3a Biauapuadap ap uopBnps Bun
ua sopBao[oa sajquioq so[ anb oiJBsaaau sa oijadmi ubj^ un ua anb
'saiouas 'oaaa ojap *6opo} BJBd Bjqmnp aní&gt; Bip [ap oj}sb p ouioa
jas aqap pB}jaqi[ Bq qiu ap sofa[ B}sa O}uaiiuBSuad [bj^ #pB}jaqp b[ b
[Bnt oqaajap un auai} ou souspBpnp ap as^p B}sa anb opuBuuijB
oXnpuoa oX opa ap anb Bjaaja as ou aiuauíBjnSag *Biaua[ndo B[ ap
X ofn[ [ap o[naB}aadsa [a jod 'soai}oui so}snf uis ou 'saaaA b biijji as
anb X 4Bnui}uoa uopoa}ojd Bun jod *BpBnaapB Bai}i[od Bun jod 'ojnSas
ofsqBj} un jod Biaua}sisqns ns 4BpBu anb sa}UB 'usjadsa anb 'sapBpaid
-oíd uis sajquioq ap Bsuauíui pniipnm eun souBpBpnpuoa jod sotuau
-a} *sajouas 'soj}osou ojap 'uoionBaajd B}sa opiua} uBq ou sou^aijaiuB
so[ anb ag ¿jaaBq b souiba anb uoion}i}suoa b[ ua sauoiaBaijipoui sns
uoa soidpupd so[ somaJB}uasajd o *BoisijB}aui uoiaisodxa B}sa oai}B[si9
-a[ o}ob ua sotuaJt}jaAuoo ? 'ojap '"sofo so[ sopo} 3}ub sa)uasajd a}uaui
-a}UBsaaut JB}sa uaqap ouBpBpnp [ap X ajquioq [ap soqaajap soq
•soidiauíjd so[ ap upia^apdB Bauojja b[ ap X o}a[dtuoaui o}uaiuiiaonoD
un ap UBAijap anb sauapjosap X sojipd so[ o}sia siaq^q 'BpuBJouSí
B[ oppnpojd Bq anb sBiaBjSsap sb[ ap X sa}uaiuaAuoaui so[ ap ops[ [B
'uij uq *OAi}isod oqoajap pp sauoiaB^ijipoui sb[ uis '[Bjn}BU oqaajap
pp sapjaua^ soidiauíjd so[ B}npsqB BjauBui Bun ap. JBJBpap ap ojS

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="7">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="304">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="305">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="306">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="307">
                <text>1947-1989</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="308">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="309">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="310">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="903">
                <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3604">
              <text>La declaración de independencia de los Estados Unidos y la declaración de los derechos humanos y del ciudadano</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3605">
              <text>Traducción y notas de Roque Faraone</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3606">
              <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR ,Diciembre 1957, Nº 15 : p. 115-141</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3607">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3608">
              <text>1957</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3609">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3610">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="51">
          <name>Type</name>
          <description>The nature or genre of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3611">
              <text>Publicación periódica</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="261">
      <name>DERECHOS HUMANOS</name>
    </tag>
    <tag tagId="458">
      <name>ESTADOS UNIDOS</name>
    </tag>
    <tag tagId="456">
      <name>FARAONE</name>
    </tag>
    <tag tagId="426">
      <name>INDEPENDENCIA</name>
    </tag>
    <tag tagId="457">
      <name>ROQUE</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
