<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="313" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/313?output=omeka-xml" accessDate="2026-04-11T14:11:22+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="544">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/0099e1e8cc5a999fda31607d05ebb4bf.PDF</src>
      <authentication>190b7385b1165f5466812437278f2e8d</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3464">
                  <text>— ¿6 —
'6?6l aP Jquiapip ap 91 'oap
jq jOg f3 U3 'PiíuapuaifapUf PJ OJPlfaJlf as OUIO[) •pfJPUlJjaOp upí3P3tfíJ
•snt ns A oapttiaiuoy¿ ap pjun[ vq 'oft'paut ojuauinaop u[j 'oidnvhvM 'W "3. 'Z
"S68I 'oapiAajuoj^ ss A jgg -dd
'II *j 'tpnStufi ja ua pjottPtfsa uotoputwop pj ap ptjojssjq 'yznvg odsi^kvhj 'I
•sosojpmsa soj ap EajBj bj 'seui
BiABpoj 'jejijobj BJBd ojuojd jBDijqnd ap soniaq bj Í6^-6I ^ps^p o^HI^1^ PP ^^nBDjE je opEisa
sq ojnjijsnj jap sidoa vr\ -sajiy souang ap uptip^^ pj ap jt&gt;jaita) bniqojy ja na sa asJBipoisna
nojaiqap apuop J¿^nj ja anb JEjEuas ap souiaq o3jcqina ui 'sisd ojjsann e sofjan/iap A sopEu
-op uojanj (S6I 3P ^^qm^iAou ap ¿^ 'oapiAajuoj^ 'oatjqn¿ ttaiq jq na 'soppSautua uouartf
'SPStfjy ajqos sofipaut sotuawnaoQ "SS6I 3P ^jqniajAon ap ZZ 'oapiAajnoj^ 'PfQ J3 na 'spStfjy
jpuauaf) p&gt; satuajdfaj sojtpaui sojuatutiaop ap pSajfuq '^^61 9P ajquia'AOn ap ZZ 'oapiAajnoj^
'jpjrttfo^ punqix^ p^ na '/CpnStutf} 1" alvuautoq ua uojpuop 'spSifjy ajqos uptoptuautnoop psoij
mf&gt;A 'SS6I aP ajqmaiAon ap j^ 'oapiAaiuo^^ 'upisay ua 'auoqjp^ jposq pjppap usouttttftfsaj
'soutpuop O^^u '¿¿61 3P ^jqniaiAon ap 03 'oapiAajnoj^ 'ootjqn^ uatg jq ua 'spSffjy oispauaf)
aso[ ajqos sotuauinoop sosotjpa'ap pSajjua pjpq as pupupy¿ '¿¿61 aP ajqmaiAon ap 81 'oapiA
-ainoj^ 'PtfJd 13 ua 'vsja^iauP^) pjfsanu p soppSajfua upjas jojp/t ofjp ap sóatjpfstq so/uautña
-oq '¿S6l 9P ajqtn^iAÓu ap 81 'oapiAajuoj^ 'pupupyi pq na 'tioq 'spSifjy as'of ajqos sofuaut
•noop soj upSapj '¿¿61 ap ajqtuaiAon ap 81 'oapiAajuojq 'stpq pq na 'spStfjy 'p&gt;j^) jap softja
-sttuput jpuop pjp^ auoqjp^) 'fojj ja Aoq pjpSajq :aseaA) EDijsipouad upisiaA ej jod aaajEd
anb oj b 'sajEui8|JO sojuamnDop soj 'aauaráEunijfl ^ "6^61 ua 1S 13 3 '^nbijqnd anb sejj^
jojaop jap oaijasa'ja amoa Ejja aQ 'aJityi oasny^ jap ainapaaojd 'spoijpjsíjq sauoppSi/saauj ap
otn/jisuj jap oaiqojy ja ua 6^61 ua ^¡q 9nl&gt; uopEuop jod 'Ejauanaua as 1 'Eznsg jod aauaui
-bjos oipaui oji'sanu ua opEzjjiin oauautnaop aasá ap upisjaA uq • 6U aiuai'padx^ '(,^z (e^
-aq 'sajpunqijq 'piuojo^) uptsiatQ 'sajiy souang 'upiop^p pj ap jpjaua^^ oaiqojy ua Biuujn ej
'sajiy souang 'ajjtyi oasnyi ua sszaid SEjauíjJd sa s^q •[•aja] '• • • Aajjta jo's owxq jap' u'ptonj
-osaj pj pjfuoa otjq jatapj^ -uq o'ttatitoyi' ap o'jajut jo'tto^) jap osjnaaq '[Eiauaipny jsa'g
ej jod JEjuEAaj EpBpuEui oapiAaiuo^^ ap sosaans soj ajqos uoideuijojui BijEtung} 'aja ' " * 'Pjja
joif Ofifjatut patjtfps ap osjnoaj 'oapnaasuoyi ap pppma pj ua pjwaja 'oujaiqof) ap vppui
•pjj P}un[ pj ap uptanjostp ajqog "&lt;&gt;z ou-^) 'ff&gt;&lt;Sl óu 'Epuaipny jsag • ' ' -aja 'oapttxatuoyj
ap pppns^) pj ua pppaja oiuatqof) ap ppputPjj p$un[ pj ap úotauifxa pj ajqog 'WS ^P sajpa
•13 'S'S sol aP "uo-sajtfaj p oppuuof appaifxq 01 ou¿ ?^6l 6 'Bpuaipny jna^ (j)

j

-is soj apuajdinoa 'opjnjDuoa isbd 'oÍBqBjj a^s^ 'PfPf¿[ Pf ^p or^ \a /C
p^oup^a Ptnbxpuotu p^ ap sisua pj axqos oatxpjstq o/Cpsu^ soujbjtuii
anb oipnjsa jb soroip ajuamjBui^iJO anb saauBDjB soj üojbij&lt;Juib anb
sauoiDB^psaAui SBAanu opuajAjoAuasap souiin^ a^uauíjoijajso^
(j) 'sajiy souang ap Bpuaipny jBa^ bj ap ff^l óu ^uaip
-adxa ja jBiaadsa oa 'sajiy souang ap soaiijdjb soj ap sajuapaaojd
sajBjuaumaop sajuanj ua souiBSBq so^^; •oapta^uo^^^ ap p^unf bj
ajqos 'ppijnop^ bj ua 'odi^bjSououi osjna un sounjduno x^6l U3
NOIDVDIldXa

•S9JV10ÍUI OJJOJUPSdp /C
upiovt^tj. ns 9p ojudiuitoouoo p&gt;

XIX

SOZU3IUIO3

I^ P
oidnvvvm w a

�I)El medio rioplatense a fines del siglo XVIII y comienzos
del XIX.
II)Napoleón y la crisis española.

III)La política napoleónica en el Río de la Plata. La misión
de Sassenay y el plan de invasión francés.
IV)La política portuguesa e inglesa en el Río de la Plata.
V)La Junta de Montevideo.
1)Antecedentes:
a)la acusación del 7 de setiembre,

b)la actitud del Virrey y de la Real Audiencia,
c)la destitución del gobernador Elío.

2)El cabildo abierto del 21 de setiembre de 1808:
a)los cabildos abiertos en el Montevideo colonial,

b)estudio particular del Cabildo del 21 de setiembre:
convocación, integración, funcionamiento, resolu
ciones; el obedecer pero no cumplir y el recurso
de Elío ante la Audiencia, la formación de la Junta.
3)Las justificaciones de la Junta. Los documentos en
que están expuestas; las leyes y la doctrina.
VI)Las tentativas de disolución de la Junta.
VII)Repercusión del movimiento: intentona en Buenos Aires,
del I9 de enero de 1809. La extensión en el resto de
América.
Al proceder a las indagaciones necesarias para el punto V, 3
(que deliberadamente hemos detallado antes especialmente) nues
tras investigaciones nos permitieron ubicar, siguiendo una comuni
cación de Anibal Eugenio Sorcaburu, para el Primer Congreso de
Historia de los Pueblos de la Provincia de Buenos Aires, sobre los
papeles de José María de Sautu que se guardan en la Biblioteca

Municipal Dr. Menéndez de Pergamino, República Argentina, (2)
un importante conjunto de probanzas sobre el período y los suce
sos que despertaban nuestro interés histórico. Con estas fuentes,
además de lo procedente de Buenos Aires y Montevideo, pudimos
ampliar en forma considerable nuestros puntos de vista y los enri
quecimos con nuevos conocimientos sobre las ideas políticas rioplatenses que se evidencian al producirse los sucesos de Bayona y la
guerra contra los franceses, a partir de 1808.
Los primeros atisbos en torno a esta cuestión, que hemos de
ampliar o quizás modificar en la monografía cuyos capítulos pro
visionales indicamos al comienzo, se constituyen por este trabajo en
el que intentamos examinar un aspecto particular del fenómeno re(2) Archivo Histórico de la Provincia de Buenos Aires, Primer Congreso de
Historia de los Pueblos de la Provincia de Buenos Aires, reunido en La Plata en los días
25 a 28 de setiembre de 1950 en homenaje al Libertador General San Martín, t. II, p. 327
y ss., La Plata, 1952. Comisioné para la obtención de estas fuentes al estudiante de la Fa
cultad, Rubén O. Cecilli, quien desempeñó eficazmente su misión y obtuvo las copias de todo
el archivo de Sautu. Debemos agradecer al Director de la Biblioteca Municipal de Perga
mino, Prof. Luis E. Giménez Colodrero y al Sr. Ernesto de Sautu de Pergamino, el haber
facilitado esa tarea.
— 98 —

�— 66 —
'9S6I 'oapiAajuoj^ 'x óo 'sPfsinStfjy souuap/pnj *jjj ^u
'SVJ3VHDONOJ^ A SOiaílASa 'SOAVSN^J 'SVDIHQXSIH S3MOI3VOIXS3ANI Ha OXaXIXSNI U3 *3JJBd
BJainud 'sa¡Pfuauitt3op sai^as stas ap sao-pxf p otupapt ns f, spSifxy 'zo^ny^ XlXSd OiJMaoa^
;0S6I aP 3-Jqm3i}3S ^p 9 'oapiAajuoj^ 'uptaoy na 'pfsinSpxp oupsap ja ajqos ppuan/fut ns
^ 'jPfuapQ o¡qan¿ jap upi3Pj3twa p¡ ap spapafox^ sauaSpuii soq 'zo^^njv Xixa^ oiKaon^'í'jp
'•ota ssp¿ f¡¡ ua soppapqn^f sotpnts^ 'spSpxy'va 'spSpxy ap upppjop&gt;^ 'zo^riH XlX3d OIN39
-n^ ^1661 'oapiAajuoj^; 'apanut ns ap oppuatuaa ^a ua saptuapo so¡ ap api p&gt; alpuauioq owoo
sipj ;a a soppapqntf sotpn/s^ 'spStfuy ua 'PfstnSpjp oppapt ¡ap uppptujóf trj ''ña^sa SOHQ
áoxD^H '-í^ól 3P ajquianas-ojsoSB''x^-o^ "do 'A oub^ ¿^^l 3P Hn&lt; '61 'A BB '-Lf6l
ap oiuní-oABui 'oapiAajuoj^ '8Z~LZ "nu 'A BB 'sa¿p¡03s¡j spoti3P^¿ ap uptopS¡natQ ap oxtua^
'1V^HOJSI A VIHVWIHd VZKV^^J3SNa 3^ TVNOI3V^ Of3SNO3 ua 'PfStnSpxp P3ftt¡O&lt;f P¡ ap SO3tSPq
sotuauinaop soj 'zo^^íijv xiX3d oiNa^na íi^-61 'oapiAajuoj^ '(181-0181) ptP¡d ^P fayp^
so¡ ua sa¡puoí3n/t/suo3 sp¡nmxpf spxauitx&lt;f sp'j 'Z33VZ^O^ 'Q OXSOIHV 'í\6\ 'oapiAajuoj^ '
oup ¡ap sauopanussuj strj 'vaNvai^ hoxd^h B sa¡BiajBd sojaadsB sojsa ajqos asB^A ()
sbj as SBpuBjsunojp sBun^jB ug^ #u9Xnj^ui uainb ua janbB ap
Bpuapuoa Biusiuj bj b BdBDsa BjSBq anb jpns o^uauíap un uaXnjp
-suoa A sbuijo^ SBSjaAip sbuj sbj oÍBq ajiuisuBj^ as jas ns í
soj ap sojnajjjB soy ojjas uapand ouioa sBapi sbj jBpjoauoa
jajx&gt;d 'soajj^^siq souauíouaj ap ojaual^ ajsa ua 'unuioa sa
•SBaí^^joapi sauoiDBjnauíA A SBzuBÍatuas 'sapBpjj
-uapi JBUiuuajap sa opBasnq Bq as anb oq 'sa^UBÍauías soji^ o sbdij
-uapi SBjqBjBd jbj^souj BjBd sopBajBdB opis UBq anb asjapua^ua aqap
ou anb souiajBjDB opijuas jb^ ua ísojxaj jBjuaj^ua ap o^uaiujipaa
-ojd ja jod sauoiDBqojdujoa sBjjsanu jBsajdxa opBjnaojd souiaf^
•B^sin^ijjB jap unB A oí81 U3 oiJBUopnjoAaj ojuaiui
-Bsuad jap SBpBiauapiAa ou BiABpoj sajuanj ap upiaBuiraja^ap bj
ua sounnifesojd sajBiarui soauauíaja sojsa U03 #oujaiqo ap sbuijoj
ajqos soija^iJD ap u^pBÍ^ bj ua pzubab as 'o^anj 'A oidojd oujaiq
-oS un ap 'ajuauíBjauíijd 'u^pBUjjoj bj 'Buojoa bj ap BjjBjaaB bj ap
sajBuoianjiJSUi SBiauanaasuoa sbj ap opuapjBd 'Aaj bj A Buujaop bj
ua asopuBAodB 'paijpsní anb oiJBapi ja pjuamijB as anb ap sosjna
A saua^uo soj ap soun^jB opuBuiuuajap ji ap opBjBJ^ UBq '8081 3P
oapjAajuoj^ ja ua odtubSjo oapjjod o^uaiuiBsuad un ap Bpua^sixa
bj uBJjsaniu anb sajuanj ua asopuBpunj 'uqiDBSijsaAui Bjjsan^^
() 'sajBiajBd sBjqo sajuBWodun uajsixa anbunB
'oiJBuoianjoAaj A oiJBuopnjoAajaid oj&gt;oijad jap SBaptjod SBapi sbj
ap ouauaj ja ua ajqB^ou ajuauuBjnapjBd sa ojja ^^ #SBapi sbj ap
Bjjojsiq ajqos 'BAijsnBqxa umaBSi^saAui ap 'pBpxpunjojd ua soipnj
-sa opianpojd Bq ou oipaiu ojjsanu 'sBDjjpsojp SBapi sbj ap odiUBD
ja ua 'OBpjy josa^o jd jap soÍBqBjj sosoijba Anra soj ap Bjang
SVIA^Hd S3N[OI3VAH3SaO
q sojjo ap O^afqo opis UBq bA
anb sojaadsB ajqos jpsisui ja *BJoqB jod 'oiJBsaaau souiBjapisuoa ou
anb apsap 'upijsana bj ap jb^oj ojpBna un jas apuajajd 'odurea a^sa
ua 'oaoduiBX *Booda BjjanbB ua oipara ojjsanu ua SBpxqpaj SBDi^pj
-oapi sajuaijjoa sbj ap SBun^jB ap uppBÍp A ojuaxuiiDajBjasa jb upp
-nqjj^uoa Bun 'ajuauíajdiuis 'ouis —sbuj sbsod SBqanuí BDjBqB anb
bj— uotonioadÁ vi d'p upt3vjt{4x0 Bun sa ou anb 'ajuainSisuoa jod
'oAns ap b^ "sauoqjog soj ap BjjsBuip bj sisija ua JBjjua ap uchsbdo
ua SBpBjsajiuBiu bjbj^ bj ap oi^ ja ua SBapxjod SBapi sbj ap Bijojsiq
bj ap ja rojBipamuí ojuaiuiiAjoAuasap A sauaSiJO sns ua oiJBuojanjoA

�reconociéndolo o no, incorporándolas al acervo propio; otras se las
refuta o se admite solamente un aspecto de ellas —sus fundamen
tos o sus consecuencias— y, todo ello, condicionado, claro está, al
medio individual y colectivo sobre el que inciden.
La investigación debe ir buscando, en difícil pesquisa, no sola
mente las evidencias formales, sino —lo que es más importante—
las conexiones de todo aquello que, sin tener —como quedó dichoidentidad, semejanza o vinculación de forma, las tienen en el orden
conceptual.
LOS HECHOS BÁSICOS
Al solo efecto de una mejor inteligencia del lector que no tenga
bien presente los hechos que produjeron la formación de la Junta,
los que pienso estudiar en detalle en el trabajo de que antes se
habló, recordemos aquí que, en mayo de 1808, Fernando VII es
hecho prisionero por Napoleón en Bayona. Producida su abdicación
y la de su padre, el rey Carlos IV, en Napoleón, José Bonaparte
fue instituido por rey legítimo de España e Indias.
El pueblo español se levantó en armas en un movimiento que
ha sido denominado con exactitud por Toreno (4) Levantamiento,
guerra y revolución de España, en una obra fundamental por mu
chos conceptos.
Napoleón aspiraba mantener las Indias unidas a la corona de
España, ahora en poder de José y desarrolló esa política mediante
el envío de agentes que recorrieron América buscando el reconoci
miento del nuevo orden dinástico.

Al Río de la Plata se dirigió el Marqués de Sassenay quien
después de desembarcar en las costas de Maldonado, llegó a Mon
tevideo y luego pasó a Buenos Aires.
También estuvo en Montevideo el comisionado Goyeneche,
quien había sostenido a su arribo la inconveniencia de que el Virrey
estuviera al frente del virreinato y que había que formar una junta
de gobierno.
Las actitudes asumidas por Liniers, que era francés, frente al
comisionado napoleónico, produjeron sospechas sobre su posible
traición entre los españoles, tanto europeos como americanos, que
mantenían su lealtad a Fernando VII, el monarca cautivo.
Esa posición se robusteció a raíz de la misión de Curado. En
efecto, los portugueses, que de tiempo atrás deseaban ensanchar
sus dominios a expensas de las colonias españolas del Río de la
Plata, aprovecharon las circunstancias para cumplir esos propósitos

por medio de dos planes que jugaron con habilidad:
a) el protectorado portugués de la región platense para de
fenderla de un posible ataque francés, y
(4) Conde DE Toreno, Historia del Levantamiento, guerra y revolución de España, en
Biblioteca de Autores Españoles desde la formación del lenguaje hasta nuestros días, t. 64,
Madrid, 1926.
— 100 —

�— TOI ~
anb ap Bqanjd) SBjjnsaj Bijpuaj ou asBjnSasB aj aqDauaXof) ap
asof np jaip^Sug ja anb ajjBzijinbuBJj bjbcí osiaaid opuais uoqDuag
óuBsiui^ nsap uoisjjg bj opuaiqBs sjaiuj^ j p oqanuí oíoSuodb as anb X
ÍSBjsandsaj sns jpnpuoD Biqap anb saauBJj ouBsiuig pp osajSaj p Jijiuuad
sjaiuiq Joua ja osmb anb :opBuijsap ouia aj ab oíiaijg ja bidji ap Xajjj^.
p jijiiuaj soSjBoua sns ap ojuaiunjdtunD ua sjaiufi j ja osmb bjsuod is
anb :B3;jauiy Bjap sajouBdsg sajaf) soj BJBd sjaiuiq j IB 9&lt;^aJJua saouBJj
oiJBsuu^ ja anb soSaijg soj opiDOuooaj X ojjaiqB UBXBq as bjsuod oa
añb isajuanauíjap X sBppjoi ouiod ouis asJBjapisuoa opipod UBq ou Xa^íyV
i ja jod SBpBDipui opuBujaj uq Xa^ jap Bjnf— bj ap sauopBpjBiaj sbj
anb :ojsoSv ap ^1 ap buibjdoj&lt;j bj ua sbi^uiaojj SBjsa ap pBpijapij bj ap
XajJj^. jS P 9snqB 'soj^p sopijapj soj ap pnjJiA ua anb :Xajjj^ jap oujaj
-jBqn oqB^ jojoadsu^-qns jS P UO3 ju 'jv'S aP OJEU ojaíasuo3 odsiqo
i*S ja uod opBjuoa Bq as sbuibí 'ojjnq ojubj ap oíao^au ua jBjidB^) Bsa
ua SBpBjqajaa SBjunf sbj BJBd anb ¡BDjjamy Bjap sap^) soj sopoj b ojonp
-UO3 ns jod soSaijd uasapiwaj as ouejij jap sapBjunjoA sbj b uoiDBjsajd
ns uoo asjBjuoD uis anb souaui iu 'sjaiuiq j jap joij3Jub ojuaiuiEUEjjB
ja uis BpuEJj ua uasaXaAojd as asjjAaDuoa apand ou sBjsa anb :uBqBDiu
-niuoo aj as anb SBpuapiAOj^ sbj b Biauaipaqoui bj ap ajq^suodsaj ajopuaiD
-Bq 'BUEdsq ap ouojj ja ua ajjBdBuog asof ap uoiDBjn^nBui bj 'upqjog
ap eijsbuiq bj ap uoiaijoqB bj 'ouib ns ap sauBjg sonbiui uoj EqBjsajiuBui
aj apuop saauBj^ opBjsg ap ojjsiuij^ jap o^aijg un 'ojuajuí jb
Bjnuiuiip Bjunf Bjauíud bj ua so^aijd sojjo ajjua 'pijqB uainb
j ja BJBd uoajodBj^ ap soSaijd opuaionpuoD saDUBJ^ oijBSiuig un pjj
sandsap ODod anb :oínpuoa BDJBg buisiui bj anb sajadBd soj uBqBDipui oj
unSas uoajodB^^ jjjqnosap b opBzuauíoo BiqBq bX anb sauBjg soj uoqDijag
jejou^i japod ou ap SEpuEjsunojp ua 'sauoiDiunj^ X sbujjb uod sojDajipui
soipaui jod opijJODOS jas ap SBzuBJadsa X 'sasaauBj^ soj ap JopBjadtuq jap
Biauasajd b opEuiEjj opis jaABq ap bidtjou ajopuEp sjaiui^ j ja uoqaij
-ag ap sbjjbd oqnj BDJBg Euiijjn bj jod anb :ubjouSi as sopiuajuoa soXna
BjqBjBd ap sauíjo^uí jBp ap uaiquiBj uojanj oj 'sajjsd sojsa ap opB^jBDua
uoqajjag ap jj^ X 'janbai&gt; jj^ anb iBDijauíy ap uoisasod bj uod opuBjuoa
ouBjaqo oju b jBuojjsap ap oiu^isap opBqBjdap ja asaiApuoa sasaauEJj
soj ap aja^) ja anb b uppDB Bjsa uod zaA jej opuBjadooa 'supuiAOjg SBjsa
ap SBiDUBjsunDJiD X sosaDng soj ap ajjo^) bju b anb sajuB 'ojaSuBJjxg adp
-u;jg un b ajjBd opBp jaq^qap ajuanauíjap osBd ja ajjBSijqo cnqap ojja
b anb :bdjbuoj^i oía ap ojjbsb^ anb ojjas ap apjBjB sbiu jaa^q X 'saDUBjg
jas ap oqaaq ojos ja jod opBpunuaj ojjaABq opuaiqap sjaiui'j o^bijub
"^ J'S P opu^Oí ^s jauajsos jajanb ua auaiAp^ as anb ouaduia ja • • • M
:souiraj9j sojsa ua ^ajji^ p bj^uod soSjvd soj '091:5
ua '^cj^ít^ uij jb^ uod opiSijip ojuauínDop j^
•jo^Dadsuiqns ja Á odsiqo j^ 'ajuapisaj^
jap BpuajsisB uod 'sajyy souang ap opjiqB3 ja A 'Bpuaipny jBa^ bj
ajuB sjaiuiq b jbsiidb opjODB as 'oapiAa^uoj\[ ap opjiqB^) jap u^iunaj
d 'a^uaujB^BTpauíui 'a Xajji^ jap upiDTBJ^ bj ajqos SBqaadsos sbj
uojauxuijad 'opBjn^ jod uojbjjsouj as tjjb anb SBzuBqojd
SBAanu sbj uoiunaj Bsa ug; *c&lt;opuB^[ ap ouiujbd^ ja ua BjsjAajjua Bun
'oijg; 'oapiAa^uoj\[ ap JopBUjaqo^ ja uod oaiu A tuniPtui^^n un 'pBp
-IJB3J ua 'Bja anb ^aui^ jb o^uauínDop un pi^uip ojjaDBq jy
•asjBjpaj pippap 'oapiAajuoj\[ ua
BTDauBuijad anb 'san^njjod opBuoisiujoD ja 'sjaiuiq uod asjBjsjAaj^
-ua ap BAjjB^uaj bj bpbsbdbjj "BsanSmiod BiDBuiojdip bj ap sauoiDBj
-uaijo SBsa ap Biaiuijd bj ap o^uap BqB^sa opBjn^ ap upxsiui Bq
•uBnf adiDujjd jap Bsodsa A
o^sandap Xa^ jap BUBtujaq *b5ojjb^) Bsaauíjd bj ua BTjaBDaj jBnD bj
'IIA opuBuja^ ap soqaajap soj ap BjopBAjasuoD BiauaSaj bj (q

�tenia por que temerlas.) En fin estos cargos de que no podemos dudar,
unidos ala Conducta que obserbamos en el Gefe relatiba al estado militar,
al empleo de los Caudales del Estado, y á una miscelania bizarra de in
mortalidad y de sobocion [sic] nos dan margen sobrado para juzgar que
el mando superior de estas Provincias se halla mal puesto en manos del
Sr Dn Santiago Liniers: que debe renunciarlo, ó ser depuesto; y que por
ultimo enello estriba el que vivamos tranquilos o nos veamos precisados
á sufrir una guerra lastimosa cuyo teatro habrá de serlo esta vanda
oriental." (5)
El Virrey resolvió la destitución de Elío y su reemplazo por
el capitán de navio Michelena, que llegó a Montevideo al atarde
cer del 20 de setiembre. Reconocido, en un primer momento, por
el Cabildo, ante la agitación pública, se dejó en suspenso lo resuelto
y quedó todo pendiente del dictamen de un cabildo abierto que
tendría efecto, al día siguiente, 21 de setiembre. Congregados los
"habitantes de Montevideo", en esa fecha, dispusieron que en aten

ción de la
"precipitada ausencia q en la madrugada de este dia acaba dehacer el
referido D.n Juan Ángel Michelena sinnoticias del Cavildo, y dexando
entregado_asi mismo el vecindario debia obedecerse pero no cumplirse
el citado orn Sup.or de 17,, del corriente: Que el S.r Gov.or elevase por su
parte los recursos q la Ley le franquea en estos casos, bien ala R.1 Aud.
Territorial, sin cuyo acuerdo procedió el Exmo S.r virrey ásu deposición
del mando ó bien tentado este arbitrio al mismo Soberano, en la Su
prema Junta erigida por la Nación en la Capit.1 de Sevilla el 19,, de
Mayo del presente año, sin apartarse de esta Ciudad por interesar asi
ala tranquilidad publica, por tener este vecindario cifrada enel su esper."
caso derealizarse alg.a invasión p.r los Enemigos déla Corona, esperanza
q confundamto le há hecho concevir la notoria aptitud, actividad y valor
de este Gefe, de q.e tiene dadas las mas relevant.8 pruebas, igualm.te q
con ascendrado vasallage al mejor délos Monarcas, y finalm.te p.r ser este
el voto del Pueblo, á cuyas instancias se han congregado en este dia: que
en el entre tanto y hta q con mejor acuerdo se establesca aq.1 plan de
Gov.no mas adaptable alas circunst.88 y resolución.8 subsecivas déla Capt.1,
se reconozca esta Junta precidida por el indicado S.r Gov.or D.n Fran.c
Xavier Elio como la particular y Subalterna de este Pueblo, formada á
exemplo délas q se han mandado crear por la Suprema de Sevilla en
todos los Pueblos del Reyno ouecontengan el n" de 2 3 vecinos, desde el
mom.to enq llegaron á entenderse las siniestras miras del Emperador délos
Franceses, la prisión deñro Rey y S.r muy amado D.n Fern.do el Séptimo,
y las violent.8 abdicación.8 déla Corona áq.e fueron obligadas las personas
R.8: que se elijan por Asesores déla misma Junta álos referidos Doctores
Elias y Obes, y por Secretario ámi el infrascrito Escribano ([que la in
sinuada Junta se entienda establecida y duradera hasta tanto q la R.1
Audiencia del Distrito, u otra autoridad competente, juzgue y sentensie
con arreglo á dfo la denuncia hecha por el I. C. de esta Ciudad yponga
el mando déla Provincia en sugeto no sospechoso, idóneo, español de
nación, capaz.. . por su providad y sentimient.8 acreditados decaptarse la
confianza deeste Pueblo, diccipar los zelos q agita la Corte de Portugal,
y quitarle de consig.te el motivo q há tenido pa pedir esta vanda oriental
en reenes deñra fidelidad al S.r D.n Fernando 7P y sus legítimos subsesor.8,
p.a todo lo qual há tenido la Junta en consideración las exposiciones privadas y publicas inst.88 del Plenipotenciario de dicha Corte el Excmo. S.r
(5) Archivo General de Indias, Sevilla, Audiencia ^e Buenos Aires, legajo 141, en Ar
chivo de fotocopias del Instituto de Investigaciones Históricas de la Facultad de Humani
dades y Ciencias, Montevideo.
— 102 —

�— €01 —
•ptst^ajj bj na opeiipa on ajqíSai opBjsaj oj
ap npiaipB v\ uoa 'oapiAaiuoj^ 'uo^íp^j pj ap jpxau'a^) o.ttqaxy pp [euiSuo ja' ajqos Bpi^ajj
-oa (6161 'oapiAajuoj^ '951-^51 "dd '(J 'joa 'ÍPttStufj jap jPfuatxQ patjqtufajj pj ap piuo/sif]
pj ap otpttfsa jp ut/uas pjptf sojuauinoop ap uptooajo^ o ont$pxjstuttupy jPxauaQ oitqoxy jap
) ciso3 JOd opeaqqnd O| ap upiwaA ¿un sa connquasiiB.il anb ajJBd vrj ' (9)
Bjsa b BpB^ajj ns b X oapiAajuoj^ ap oujaiqoS? ¡a JBuaduiasap
Buajaqaij^ jauy UBnf ap Buosjad bj ua oziq sjaiuiq anb ojuaiiu
-Bjquiou jb íXajjj^. jb ot¡3 pip a¡ anb uppB^sajuoa b¡ b X sjaiuyi
pSjniDOJd anb BinBjacud bj b íBjjiAa^ ap B^unf bj jod opBuapjo oj
unSas 'oujaiqo^ ap B^unf Bun asBiiuoj as anb X Xajjj^ JB opuBín
jap asaysndap as opB^pijos BiqBq oapiAajuoj^ ap opjxqB^ ja anb
ap uojBjnojp anb sauoisjaA sbj b ajaijaj a -sajiy souang b sopp
-iinaj uojanj 'ojBipauíux ap 'anb so^aijd uoa aqaauaXo^) jaipBijq
jap oqijjB ja íBjapBpni^ bj ua upisyjd ns b X sajyy souang b bjisia
ns ap o^anj 'Xbu3ssb ap sanbjBui 'saauBjj opBuoisiuioa jap BpBSajj
bj íjj^ opuBUjaj ap Bjní bj asB^ja^sod as anb BjBd sjaiuiq XajjiA
jap uapjo bj ísaiiy souang ap pBpnp bj b ouBapiAa^uoui opB^ndip
un ap oiAua ja íuoqjog ap BuinbBof b^ojjb^ JisBJg J^p b^ub^uj bj
jod Bpipadxa jBjnajia BuiBjaojd bj ppouoa as anb apsap soppnpojd
soqaaq soj UBjaranua aq *oapiAajuoj^ ap Bjunf bj ap uppBuuo^ bj b
jBSnj uojaip anb sosaans soj UB^Bjaj as anb ja ua oqjasg (g
•BApnjosaj a^JBd bj ap a^uBwod
-un SBín oj sajuB piqyjDsuBj^ as anb bj ap B^unf bj ap B^ay (y
:uos soj ja ajuasajd ja bjsb^j "sauíj sojjo b SBpBUijsap
sauoiDBjapxsuoD b o^uní uaaajBdB B^unf bj ap prniaij bj ajqos soj
-uauín^jB soj anb ua 'sojjo 'BjjB^uauíBpunj b ajuauíBAisnjaxa soun^
-jb sopi^yjip uos anb X 'uajqnasap soj sauoiDBSpsaAui sbj un^as 'op
-uaiDajDB ba BpuBuodun a ojauínu oXna sojxaj soqanuí ua uaaajBdB
anb uapjo ojupsip ap sojuaujnSjB uoa Bjunf bj ap uppBiujo^ bj
osinb as uppBjBjsui ns ap ajuBjsui oujsiuj ja apsaQ
vxníií vi aa Noi^V^iaixsnf vi

(9) '([
ap Euiajs^s onSijuB^B 'opBjqunusoaB Bq O| *ajds ouiod A 'EsojsnS Anuí
'oqaip Bq as unSas 'Bjajauíos as 'b'aoj^ Bjap jbiS n'JidB^ ^a BJjuoa BjoqB ap
saiuB SBqaaq 'o'juoj^ ap gjuasaidaj sb^b B-isn( jaaBq A jBqanasa japodnsap
sosnqB A BiouajoiA ju 'soqdaxisa uis Bjainb jBjidB^ bj b oujsiuj ojuaui
-oui ja ua anb A]) :sojjbsba sajai^ ouiod ajjiAjas opoj jodA opoj ua ua A
?uazuBDjB SBZJanj sbiu apuop Bjq ajjapuapp d^ op"ujaj n'p j's p ouBjaqo
oujijiSaj nsB Bpuaipaqo BpiAap bj ua ojBuAawiy^ jap auBd Bjsa jBAjasuoa
(^ sauvjn4o4 s'uotsotuuoo jvjtaa) ap ja b 'ojio jas ounSjB oaijoiu jod
ajajdjajuí iu Bpuaijua as ou uo'iujaiap 3,'sajd bj ap ojaíqo ja anbA 'uauan
joq b op^jsa ja ua uajsisqns sbsoj sbj uijajuí 'jBjtdE^ Bjap p'pyjojnB bjjo
j#d uaiqo 'sjaiui^ oeijue u"q AawiA i' -oiiix^ ja jod anbiunuiOD sajas
ajuauíBjaajip anb 'sauapjo ^p ojauaS Fj'bsajBnb BjJBjjnsuoa b sopB^ijqo
UBpanb saiuasajd uos 8*b 8*jbiijiui sap^) soj sopoj an^ :opjanaB ajsa ua opBj
-bjj (rq)(['' "])as aj-uwBjnaijjBd sajBnb sojap 'sajuainStsuoa o^uiipaaojd
A uoiDDaja nsB sBAijsjaj sauoiaBjaAijap sbjjo Bjainbsajsnb ouioa 'uauod
-moa bj b sonpiAipuj ap 6u ja ojubj jBoijipora o JBijduiB 'jiSajJoa B-d BpBj
-jnaBj Bpuaijua as 'ajSBJjuoa jbj3 ns A 'ojqan^ jap b-jsui 'odj jap saqaajjsa
Bjua SBpBuioj IB-piAojd SBjsa jas b ajuBipaui an^) ([¡opBJiío^ uinbBof U*Q

�ciudad el 20 de setiembre; a la conmoción popular a que dio lugar
la remoción de Elío; a la exigencia de que el Gobernador resistiese
la orden de Liniers y se convocase a Cabildo abierto el que se rea
lizó el día 21; a la creación de una Junta de Gobierno; a la reso
lución de la Junta de enviar a José Guerra como diputado ante
la Junta de Sevilla, vista la decisión de las autoridades radicadas
en Buenos Aires de suprimir la Junta establecida en Montevideo;
al arribo el 2 de octubre de un diputado con pliegos del Virrey y
de la Audiencia, intimando nuevamente la disolución de la Junta;
a la llegada, el 23 del mismo mes, del corsario Belén, con el fin
de conducir preso al gobernador Elío y los miembros del Cabildo,
el que se hizo a la vela poco después sin haber podido cumplir su
objeto. Noticia sobre el arribo del oficial de patricios Rocha con

duciendo pliegos de la Audiencia y acerca de la agitación del Pueblo
ante los rumores de que la finalidad de su misión era el disolver la
Junta; detalla, de manera pormenorizada, la forma en que este
emisario fue recibido en Montevideo. Concluye manifestando que
el vecindario montevideano ha procedido movido por un senti
miento de lealtad hacia su Soberano y se ha manejado con cautela;
que es necesario que las ciudades del Río de la Plata den aviso
de su lealtad a las autoridades españolas de la Península y que
a este efecto se despachó un bergantín desde Montevideo, el cual
pretendieron detener las autoridades de Buenos Aires, a cuyo fin
decidieron bloquear el puerto de Montevideo. (7)
C)Dictamen del asesor de gobierno, José Eugenio de Elias,
en el que evacúa la consulta del Gobernador de Montevideo sobre
si debía obedecer la Real Provisión que ordenaba la disolución de
la Junta gubernativa de Montevideo. El Asesor manifiesta su opi
nión de que la Real Provisión debe cumplirse siempre que no
peligre la salud del Pueblo; cita la ley 36, L9, 29, T9 15 de las mu
nicipales, por la que se establece se deje obrar a los Virreyes y
Presidentes libremente, aun excediéndose y transgrediendo los orde
namientos, siempre que la resolución tomada no provoque "movi
miento o inquietud en la tierra" y que se de aviso a las autorida
des sobre el particular para que se mande remediar como convenga.
Siendo el caso de Montevideo y teniendo en cuenta la excitación
que existe en el Pueblo y la decisión de sostener la Junta por todos
los medios, de los que puede, con fundamento, temerse un movi
miento, el Asesor entiende que aquélla no debe disolverse y que
su constitución debe ser tolerada, cuando menos, por la Real Au
diencia, hasta que el Rey Fernando VII o la Junta Suprema de la
Nación resuelvan al respecto definitivamente. Recomienda mode

ración. (8)
D)Proclama anónima, en respuesta a un artículo aparecido
(7)Véase, Apéndice, documento n? 4, pp. 144 y ss.
(8)Véase, Apéndice, documento n^ 6, p. 154 y ss., procede del expediente 1944, antes
citado, de la Real Audiencia de Buenos Aires.
— 104 —

�— 01
'¿061 3P ^jqin^pyp 'oapiAajnoj^ 'i tu 'j oue 'pvpis^a/itufj 7
ap vawpfSfH p/^t/ta}} va (PtfpjSotq ns pjp4 sa¡únc}y) oüpjjatsp^) za-tfd janupyj aso[ ¿osoop ]¡j
'oagAaáy VJDHVQ laiNVd 3P o'peuioj '99^ -d '8 ^a ojuaujiuop 'aitpuaify 'ase^a. (01)
•ís i 9Si -d *¿ i,v ojuacuroop 'aaspuatfy 'are^ a (6)
-uoj X SBajaijBqns SBianf jbiojoj oqaajap jod aapand sojqand soj X
soppjBd o soiuisip soy sopo^ anb B3Bjsap íoojaiqo^ ja ua sap^paAÓü
jpnjx)jjui b oqaajap auan ^Duauíy 'BpB^undB sa^uB Buiaop bj ap
BiouanoasuoD oinoa X BjouBdsa BinbjBuoj^ bj ap ajjBd Bun jn jap
BDijainy jas ap pnjJiA ua anb 'oSanj 'jbjou aaBf^ "09131111^8^0^ bj oa
SBpianpojioi saooiaBAoooi sbj BqBiopiSaj anb oj 'sapBjjnaBj sns ojq
-an¿ jb opiuaAOJiaj OBjqBq jj^ opoBojaj ap oppBaipqB bj jod anb
oa opioaAuoa BiqBq 'jojjaioB bjjb3 Bon oa 'anb Bpjanaaj aq "SBpBio
-jo^ ijjb sbj b sajBjxuns oojaiqoS ap SBjonf ji^aja BjBd pBjjnaB^ ap
oaaajB3 anb opoB^zní 'BüBds^ ap sojqan^ sojio oqaaq OBq anb oj ís
jod J33Bq bjb^ oqaajap aoaii oa B3jjaiay bj anb oaoaiisos saoaxnb X
aisa ap opxaisod bj b3bjb X sooBapiAaiooui soj jod BpironsB
bj apuaipp anb bj oa 'BjjjaAaqa^ b 'saqo SBanq ap bjjb^ (j

(OJ) "
OIOO3 sapBijnaBj sns oa ajopoaipoadsns opBjaj^ jap oapjo bj bib3b
anb opoBiojijB aXnjaoo^) "BaijBj^oaS ooiaisod ns BpBp 'pBpisaaao
Bsouadun ap saoozBj jod ojja b BpBSijqo oía as anbjod X pBpijapij
ap oppipBJj ns jod opis Bq 'bijib^ ajpB^^ bj ap sbj üO3 asjBjBn^x
ap oasap ja pisajiOBio anb Baijauíy ap pBpnp Bjaiopd bj anj oap
-iAajooj^ ís anb 'oiosiujisb 'jbioo 33Bq ísooB3ijauiB sajoqBdsa soj b
oaqB3 soqaajap soinsioi soj 'Bsoapp X oniooa pBpjjn^as ns ajqos jaaA
-ojd Bjed sapBjjiDBj opioai OBq *B3jBaoj^ jap sopBAud 'Bjnsoioa¿[
bj ap sojqan^ soj ís anb ísoqaajap soapoapi DBnpnjjnsn X saXaj
SBapoapi jod sopBOjaqo^ *b3jbooio oidsiui on b soiaíns üBisa 'bij
-iiob^ Biosiio Bon ap soíxq oos anbjod 'soadojna sajooBdsa soj ap soo
-Biojaq oos sooB3ijaioB sajooBdsa soj anb aoapsog *oapiAaiooj\[ ap
Bionf bj ap oppisod bj apoaipp anb bj oa 'sajiy sooang ap odsiqo
jb 'ooBjjajsB^) Z3J3&lt;i januBj^ ^sof ojaijqsajd jap bjjb^ (g
(6) "SBjoqBdsa sBiaoiAOjd sbj ap soqaajap sotosiio soj sooBaiiaioB
soj BjBd BaipoiAiaj íBOBdsg oa oqaaq Bq as ouioa 'saoopmpsoo^
SBAano X saXaj SBAanu 'sapBpiioinB SBAano jb3J3 apand aisa anb
X jooBdsa ojqan^ jb opiwaAOJjaj oBq BiüBjaqos bj ap soqaajap soj
'aiüBoiaj bsb3 bj BpBooj^sap 'anb opoB^ajB :oapiAajuoj\[ ap Bionf bj
ap O9T3B3J3 bj aioaraB3ipjjn[ Bappsnf 'sjaioiq ap oojaiqoé jap Bjqo
bj 'sBioapB 'opoBpiníoa 'oijg ap pBppBdB3 bj X sjaioiq ap BipjBqoa
X Bpijadun bj aAaijaj ap opoaiood 'SBsajSoí saooisBAoi sbj aioBj
-np soqure ap oppsa^ bj BjBdrao^ "oapiAainoj^ ap jopBOjaqo^ ja
jod oqaaq oj ap Bsoapp bj aransB X oijg ap sbj X Xajji^ j^p sapnj
-p3B sbj B100J^Ü03 -sajiy sooang ap sapBpijomB sbj ap sopBOBioa
soioaomaop soj opoBioauíoa 'jopreji ap bsiub oainb b 'sjaxoiq o^bij
-ob XajjjA jap saooi3Bni3B sbj b3bib X jBiidB3 bj oo3 oioaiioidiaoj
jb Bwoqxg "ooB3ijaiay jooBdsg ap bidjij bj oÍBq 'sajiy sooang oa

�cluye por sentar la opinión de que el Pueblo de Montevideo está
facultado para actuar como lo ha hecho y para enviar un repre
sentante a la Junta que reconozcan por suprema. (11)
G) Escrito de Mateo Magariños y Ballinas en defensa de los
sucesos que tuvieron lugar en Montevideo cuando se rechazó la
destitución de Elío de su cargo de Gobernador y se resistió su reem
plazo por Juan Ángel Michelena. Se expone la doctrina que justi
fica el proceder de la ciudad de Montevideo y las arbitrariedades
legales cometidas al deponer al gobernador Elío; se señala que Elío
y el Cabildo de Montevideo acusaron de infidente al virrey Liniers
ante las autoridades competentes y demandaron su remoción y éstas,
sin emplazar y juzgar al Gobernador determinaron relevarlo, nom
brando, el acusado, al capitán de navio Juan Ángel Michelena para
desempeñar el gobierno de Montevideo; se destaca que no era equi
tativo se castigase sólo a algunos de los culpados por firmar y acu
sar de sospechosa la persona del Virrey, haciéndose notar los peli
gros que arrancaban de tal procedimiento, y que, asimismo, era
indispensable, dadas las circunstancias, juzgar a Liniers. Hace men
ción de las causas que dieron origen a las sospechas; sostiene que
el Gobernador de Montevideo tiene en su poder los documentos
que probaban la deslealtad de Liniers para con el Soberano espa
ñol. Destaca que en Montevideo se vio con sentimiento que se des
pidiese al enviado de Portugal, mariscal de campo Joaquín Curado;
alude a la misión del brigadier del ejército español, Manuel de Goyeneche, a la forma en que fue recibido por las autoridades montevideanas y a su reacción ante los ultrajes de que fue objeto. Señala
que el enviado de Portugal no intentó perturbar el sosiego de los
Pueblos sino sólo indagar los sentimientos de éstos. Se refiere a los
sucesos desarrollados en Montevideo el 20 y 21 de setiembre; se
extiende en reflexiones sobre ellos y aduce los fundamentos jurídicos
que justifican la Junta creada. Al desarrollar su argumentación ex
presa que el primero de los derechos del hombre es su conservación;
subraya que el pacto social es la fuente originaria del poder real,
derivándose, por tanto, su poder del derecho natural; establece los
casos en que el hombre, a pesar de haber abdicado del derecho de
su propia defensa, puede ocurrir a las armas sin mandato superior
para concluir sosteniendo la tesis, a fin de defender la actitud asumi
da por el Pueblo de Montevideo, que un Pueblo está legítimamente
autorizado por derecho a oponerse a todo lo que sea contrario a
su voluntad y a remover a las autoridades cuando no puede fijar
por otra vía su seguridad, ni atender a su conservación; expone la
jurisprudencia admitida que otorga licitud a la determinación del
Pueblo de Montevideo en el conflicto de competencia entre la auto
ridad del Virrey y del Gobernador de Montevideo; destaca la acti
vidad y celo del gobernador Elío y concluye manifestando que los
(11) Véase, Apéndice, documento nv 9, p. 167. La versión de este documento la difundió
mi profesor de Historia Nacional y Americana, el doctor Felipe Ferreiro, en los cursos de
preparatorios para Derecho. La tomamos de sus apuntes de clase.
— 106 —

�— ¿oí —
"IJ'óI 'TV onang '0P6I 'oupnuy 'VNIXN3OHV
Hd dVdílDOS a (808 J) oaptaatuoy\¡ ap Pfuñf 7 ap rsuafaQ 'sajv^uautniOQ spuasa^^ 'O11HW
"f O3XVW 3P op^nioj *-ss A 891 'dd '01 6O ojuainnaop 'aaipua^fy 'ase^a (31)
qq soiJBjBpuBui sns jod opBuopuBqB anb 'opiAaj^B aÍBn^uaj
janbB Bq^qanasa anb ojqand jg^ :o&lt;upx2pq dp Ptxo^stfj bj ua osaxd
-xa ^wj\[ upzBj Ü03 *0I8T B ubijbzüB3jb SBiauBuosaj sns X souij
-bSbj^ Bijpadaj 'o^anj 'anb sojuauín^jB uojbdoaui as jjyy "SBsaj^
-ut sauoxsBAOi sb¡ a^üBjnp '908! ü3 '^^uoraajqos ooa o^dij^uod yap
upisBao ua Bjsandxa BuiJ^aop bj o^Bipainuí ajuapaaa^uB oujod oauap
uppBAjasuoD Bidojd bj b oqaaiap ja X jBjndod pBjunjoA vj

'(¿91 '^ (90tpu94v PP 6 óu o^uaranaop 'saqo SBDn^ *-ss X 9^ *dd
'aotpud^y jap ¿ óu ojuauínaop 'oapiAa^uoj^ ua BppajBdB buiiu
-9UB BtuBjaoj^) BjuBjaqos bj ja ua otud^ioxt^x 'Xaj ja jb^jbj jb 'anb ap
a^uB^jnsaj oqaajap ja 'ojja BjBd 'ajsisB aj anb jod B^unf bj jbuijoj
ajainb ojqan^ ja anb 'jpap ajBA 'JBjndod pBjunjoA bj (p
•(sjaiupi ap uppiBJ^ bj asjBqojd ap bjbj^ anb ua so^uatu
-naop sojjanbB sojx&gt;j ajuauíBjpijdun a *ss X 89J #dd (dotpud4y jap oí
óu o^uauínoop 'souijbSbj\[ oa^B^\[ íajqmapas ap j jap B^ay)
•ouBjaqo jap Bjunsajd pB^unjoA bj :ajuBpjoauoD
ojuauíBpunj oj^o 'ojja jod 'Bjua^ 'sajBUJ sosa jBjiAa BqBjnaojd anb
'Bjunf bj ap uopBiujoj b^j -sanbB^B sns Ji^iJip UBjjpod sasanSnjjod
soj sauainb bjjuod X BDiupajodBu bjubji^ bj b sopB^ajjua jas UBip
-od anb soj 'sajuBjiqBq soj ap pBpp^ajuí a pBpijn^as bj oj^ijad u^
Bjuod 'bjbj^ bj ap oi^j jap ajuajj jb 'uppiBJj ap osoqaadsos 'sa
XajjjA un ap BpuauBuuad bj anb ap BiDUBjsunajp bj ap q
-aj anb uppBAjasuoa Bidojd ns b ajquioq jap oqaajap ja (a
'(¿91 "^ (9oipuf4y pp 6 óu ojuauma
-op 'saqo SB^nl -991 '&lt;J (99tpua4y jap 8 óu ojuauínaop 'ouBjjajsBO
zaja^ í*ss X 9^j 'dd (aotpud4y jap ¿ óu ojuaumaop 'oapiAajuoj^
ua BppajBdB BuiíupuB BujBjaojd í'ss X fc,\ #dd fdotpua4y jap 9 óu
ojuaranaop 'sbij^ ap #g[ asof jojaop íajquiapas ap \i jap Bjay) 'bdij
-auiy ua UBja oj uaiquiBj 'sBUJijj^aj ijjb UBja SBjunf sbj ts 'ajuain^
-isuod jo^ •(iun/i4^udX9 pp) BUBds^ ap ojdraaía ja opuain^is oqaaq
BjqBq as oapiAajuoj^ ap Bjunf bj anb 'sa ojsa 'BjouBdsa BinbjBU
-o^^ bj ap sajUBj^ajuí sajJBd sajuajajip sbj ap pBpjBnSí bj (q
•(*ss X ^fi #dd dotpud4y jap f óu ojuam
-naop ''Dja • • *sosaans soj UBjBjaj as anb ja ua ojuasa íoipmsa ajsa
ap ^OI" ^01 '^^ ^junf bj ap upiaBaja bj ap Bjay) souiaaA sbui X jira
sop ap sauopBjqod sbj ua SBUjajjBqns SBjunf uBjai^jja as ojsandsip
BjqBq 8081 ^P ojso^b ap ja BpBjBp Burejaojd Bun ua anb bjjia3
ap Bjunf bj jod JBaja uojBpuBm as anb sbj ap ojduiaía ja (b
:ua a^uauíBijBuij^aop X jB^aj BSBq as oapiAa^uoj\[ ap Bjunf bj ap
upiaBuuoj bj 'uaransaj ua 'anb Bjjnsaj sojjjasa sojsa sopoj aQ
(31) *oapiAajuo^\[ b Buaj
-aqaij^ ap BpB^ajj bj ap sajuB UBjuaj anb opBjsa jb sBsoa sbj UBjp
-uodaj X sBÍanb sbj ubjio sajiy souang ap sajBiajBdrai

�reconquistado a sí mismo, dando y quitando el poder supremo, en
uso de su soberanía natural; que había adquirido el derecho de
llevar las armas y el estandarte de la nación, levantando fuerzas
superiores a todas cuantas podían hacerle frente; ese pueblo que
acababa de coronarse de gloria, y que veía rendida a sus plantas a
la soberbia Albión, no comprendía aún el alcance de lo que había
hecho, no sabía que era arbitro de sus destinos, que tenía los me
dios para ser independiente y que sólo le faltaba la voluntad de
cidida de serlo. El día que unos cuantos hombres comprendieron
esto, estalló la revolución". (13)

El escrito de Magariños defendiendo la Junta de Montevideo
sigue en muchos pasajes, a la letra, los anónimos bonaerenses de
1806 como se demuestra seguidamente. (14)
Defensa de la Junta de Montevideo
por Mateo Magariños.

Anónimos bonaerenses
agosto y setiembre de 1806
Se save que los oficios no se han
creado en España para acomodar las
personas, sino para que las personas
sirvan y desempeñen los oficios (1). No
es de presumir que el Rey haya nom
brado á Sobremonte para unos cargos
tan graves, y delicados, como los de
Virrey, Governador, y Capitán General,
solo por honrar su persona, ó por fa
cilitarle volsillo para el acomodamiento
de su familia. Quando el mérito y ser
vicios del Marques fueran distintos del
que ha labrado con la entrega de Bue
nos Ayres, no le faltaba modo al So
berano de corresponderle y premiarle
sin desengastar de su Rl. Diadema una
de las mas preciosas joyas que la re
comiendan, y hacen brillar, ni exponer
á sus Vasallos á los insultos, tropelías,
y extorsiones de una Nación según se
acava de descrivir, como la Inglesa.

1808
Se save por la Ley Rl. de Castilla,
que los oficios no los dá el Rey para
acomodar las personas, sino para que
estas lo sirban y desempeñen con con
cepto a los cargos que ellos tienen; y
el inhavil que no posé las cualidades,
o constitutivo esenciales, debe perderlo
por el mismo echo, y quando la inha
vil idad consta de notoriedad, no se
debe esperar a sentencia, máxime en
casos urgentes y de difícil haver riesgo
enla tardansa, pr. qe. el orden de áTO.
es no observarlo quebrantando con no
toriedad sus fueros y preceptos.

(1) Ii. 2. tit. 5. Ub. 3. R. C.
Los Dro. que han conocido los enga
ños que suelen padecer los constitu
yentes en nombrarlos, y lo expuesto
y peligroso que és á los subditos to
lerarlos, han acordado savia, y pru
dentemente, que si alguno se sintiese
gravemente molestado y oprimido de
su superior, en partes, y lugares muy
remotos, como acá en Indias, y otros
parages, adonde por la larga distancia,
y dificultad de recurrir alRey, no se
puede esperar oportuno remedio, puede
licitamente recurrir á otro Juez, que
no sea suyo, aunque sea absolutamente
incompetente. Porque dicen los que lo

Los dr&lt;* qe. han conocido los engaños,
y lo expuesto q.e es alos subdictos to
lerarlos han acordado saviamte. qe. sf
alguno se sintiese ([agraviado]) opri
mido de su supor. en partes y lugares
muy remotos como aqui en Indias, y
qe. pr. la larga distancia y dificultad de
recurrir al Rey no puede esperar pron
to y oportuno remedio deve licitamte^
recurrir a otro Juez, aunqe. sea absolutamte. incompetente, y, ([(pr. qe. pr. el
peligro qe. hay en la tardanza é impo
sibilidad de ocurrir al legitimo supr^
puede) aun la Ciudad haver ligas
y confederaciones, levantar gente de

(13)Bartolomé Mitre, Historia de Belgrano y de la independencia argentina, en.
Obras completas de Bartolomé Mitre, vol. VI, p. 200, Buenos Aires, 1940.
(14)Véase, Apéndice, documentos nos. 1, 2, 3 y 10, pp. 131 a 143 y 168 y ss.
•— 108 —

�— 601 —
japuajap BJBd 'Bjisaaau as sbui Bip ja ua
anb oj sa anb 'pjjsotu anb BiDuaStjaiui
a ojaa 'ozjanjsa jap opBuuojuí asaiAnj
-sa is 'ojjo jBiquia asaipnd ou 'souaui
oj b 'SBjjuaiuj asBjquiou aj A^^ ja anb
'ÍZ 'K 8S d^siQ
6j omox *dB^ ^n -j oj^Aqiu^ mtja^ 'si^a
TI N '6H "íboD 61 -díoí -HaiBuai^ ()

-BjnjBu bj ap biuiiiSubsuod jod auaij
as anbjod 'jbjiijeu uozbj uod BjnDaxa
oj Bjja uod aAnSJB anb ja anb 'pBpiui
-jojuod jBjua tjiaiisojaA sbui sa anb oj
jBpjBtiS BpuBta B^sa anbjod 'Aaq bj ap
ojxaj jap Bsn anb 'aDip as pnjijiunsoj
-3A BSajB anb ja 'anb ajjansaQ -osajdxa
jod auaij as 'jiunsojaA sbui sa anb oj A
'pBjunjOA ns b sbui BDjaDB as anb bj bui
-jijuod A BAamdB ouBjaqog ja BjjnsuoD
bj ipijfip sa anbua BijajEui Bpoj utj

jiuiisojaA sa anbjod 'Bjjan^ b^
A 'jopBUjaAO^) ns jod 'sjaiui^ oSbij
-ub *a ^ JBuiBjaojd b 'adpuij^ jap
pBjunjOA uis oipaaoíd ou oaijqn^ ja
anb 'ajuauíjBnS; sa oj 'ojopuais A í-ojp
ja ua osajdxa sa ojsq •() BzajBjnjBu
bj ap BjuaijBd jod auaij as pnjijiuiisoj
-3A bj anbjod 'jBjnjBU uozbj uod aAn^
-jb 'jiujisojaA oj uod aAnSjB anb ja anb
pBpiuiJojuoD jbj u^ *jiuiisoj3a sa anb
oj JBAjasqo BpuBui Aaq bj anbjod ^Á^'j
ap ojxaj, BSajB anb aaip as 'pnjijiui
-ISOJ3A bj bS^jb anb ja anb ajjans 3Q
'Bsajdxa A ajuapiqa pBjunjOA jod auaij
as 'jiuiisojaA aDBq as anb o 'sBJiuaS
-uod jod aDnpap as anb ajuaui A 'pBJunj
•oa bj 'asBja Bjsa ap SBuajBui sbj uq
•j^OI P 'bs^ '001 #™
•pnjJd 61 -&lt;lB3 -bj jjBd '33JOJJ ap -S
A 601 801 M AI *^B3 -q^ ÜPBqog

?
'011
)

*sajBjnjBu soj A 'souiAip
soj uaiquiBj ouis sou^uinq sojdaaajd soj
ojos ou 'zaA Bun ap sbui 'BJajjy *ouiij
-ixaj ua ajjaiAuoD oj ajuajaduioaui zanf
jb A isa oj ou anb oj 'ojpij 3dbjj 'Bp
bj sajuB A 'ajiuipB bj ou 'Aa-j ap aaajBD
anb 'sopBjiD uba anb soj ap oun aaip
'sajojDOQ Á 'sojxaj soqanuí ap Jijuas ua
ed anoij^ajojd
'801 *ó ^l fi^

i oipnpjd -odc^) i
ap •' bX|b oí I '601
6^ ojfi BIIÍPBqog (i)

'souiAip A souBtunq sojdaaajd soj sauois
-bdo SBijanuí ua BJajjB A 'ouiijiSaj zarif
ua auaiAuoa oj ajuajaduioaui jb A sa oj
ou "ab oj ojpij aa^q :Bp bj sajuB A 'ajiui
-pB bj ou '"i is aaajBD -8b p^paABi^ bj
-UBJ ap ([(S9 pppfS999U PJ )]) BSUBpJBJ
bj ap oíStjad ja A pupisaaau bj uauaij
'O '^ SOI *^ 'o^ sajBj ua (j) "i'i sbj ap
sauoiaisodsrp A jo^ij ja jBSBd ojxaij sa
oipauíaj ojuojd jap pBpijiqísoduii bj j*d
a'b *jd ojjaaBq ap JBÍap Aa^ jb jBjjnsuoa
B opBSijqo Bjsa *ab ja A 'Bsn^a Bidojd
ns ua zaní asjaa^q jBjnaijjBd ja unB
A 'sojja ajqos Bun^je uoio^ipsuní BSuaj
ou -Db ap ojBduiB / ja oxBq ajjauod A
'pBqy ns b japuaqajd saSuop^ soj uap
•and 'jdns ja b osjnaaj ja jpijyp o opsj
-BJip ([(opU9fS 'ab OíU9¿fX9 "¡Vt 1*9 J9t
9p UOZP* PtUSttU PJ *O(f fPUttfPU) *Ojp
jod ojsa A 'ajBduiB A Bpuaipp bj anb
BJBd ouanQ ojjo b asjBSajjua A

anb 'uoiDBJapisuoD bjubj ap sa 'Bzu^p
-jbj bj ap oj^ijad ja A 'pBpisaaau Bq
•saAaq sbj ap BiJBuipjo
uopisodsip A 'joSij ja BJBd ojpij sa
jopadn jb JBjjnsuoD ap pBpijiqísoduii
o 'pBjjnDijip bj jod anbjod 'ojjaDBq
ap JBÍap 'Aa-ji jb JBjjnsuoD b op^^ijqo
Bjsa anb ja \ -BsnBD Bidojd ns ua zanf
asjaDBq jBjnoijjBd ja unBq A ísojja ajq
-os BungjB uopDipsijní BSuaj ou uainb
ap 'ojBduiB ja oÍBq asjauod A 'Bzijijsoq
A bSijso soj anb p^qy ns b japuajd
saSuoj^ soj uapand 'JOijadn^ osjnoaj
ja jiDijip 9 opBjBjip jasap uozbj buisiui
bj Jod anbJO^ qBjnjBU 'oip jod ojsa A
íajBduiB A 'Bpuaijap bj anb BJBd Joua
o ouanQ ojjo b asJBSajjua o 'Bsua^
-ap ns BJBd BjjanS ap ajuaí? jbjuba3j A
'sauopBJapajuoD A 'sbSij jaDBq pBpnr) bj
apand 'BzuspjBj bj ua A^q anb oj^ijad
ja jod A 'uoisajdo bj ajinb anb BJBd
'joijadn jb Jijjnao japod ap pBpxjiqis
-odujj o 'bidubjsjp 'uopBjip bj jod anb
(Z) uapuaijua oj joíaui A 'opBipnjsa u^q

�y conservar la Tierra, que se halla
amenazada de enemigos, y se ha hecho
el obgeto de su embidia, por las pro
porciones que la acompañan, é infor
mes que les han dado de su vondad,
los que para su destrucción se han recivido en su seno; de cuyo particular
no puede tampoco prescindir el Pu
blico, mirando por su seguridad, y que
le pone igualmente en la necesidad de
tomar sobre ello sus medidas a tiempo,
antes de que estos Cuervos le saquen
los ojos, después de haverle comido el
corazón.

leza. Y siendo esto expreso en el Dro.
lo es igualmente, que el Pueblo proce
dió conforme con la presunta voluntad
de S. M. mirando por su seguridad
conserbación, quietud y tranquilidad.

El que formó las Siete partidas era
todo un Sabio; y como que posehia co
nocimientos, y le asistía autoridad, de
lineó las de Capitán General, ó de
Caudillo, que es el titulo con que lo
distingue, en estos tres precisos térmi
nos: esfuerzos, maestría, y seso(4). Estas
qüalidades de tal manera son esenciales
á todo Caudillo, que el mismo Legis
lador advierte, que si el Emperador, ó
Rey, sale á la guerra, y no las posé,
deve nombrar al que las tenga, para
que Caudille diestramente á la gente.
La obligación en el Principe de buscar
Caudillo á proposito, arguye la necesi
dad de este en serlo, qual combiene. En
especial emanando, como se explica el
Texto, la obligación del Principe de la
calidad de los echos de la guerra. Pues
dicen, que todos ellos están llenos de
peligros, é de aventuras: é demás el
yerro que ay aviniere, non se puede
después vien emendar. E por ende non
se debe traer (la guerra) si non por
seso, ó por grande acabdellamiento. De
modo, que si por esta razón no puede
el Soberano usar en esta materia de su
plena potestad, y libre alvedrio menos
podra el subdito dejarse llevar de él
para aceptar el cargo, y exercerlo.

El qe. formo las 7 partidas era todo
un savio, y como qe. poseia conoci
mientos nada vulgares, y le asistía po
der y autoridad delineo estos tres atri
butos asaver esfuerzo, maestría y sesso;
qüalidades... / en tal manera esenciales
a todo Xefe o Caudillo, qe. el mismo
Supremo Legislador advierte, qe. si el
Emperador, o Rey sale ala guerra, yno
las posee deve subrogar otro en su
lugar qelas tenga pa. qe. acaudille y dirixa diestramte. ala gente; De modo
qesi pr. esta razón no puede un Sobe
rano usar en tales casos de su plena
potestad, y libre arbitrio, menos debe
el subdito dexarse llevar de su orgullo
pa. aceptarlo, y exercerlo, y y si lo
executa, no se quexe de qe. un Pueblo
amante de su sosiego e instruido délas
máximas de su constitución repulse (á
el qe. quebrantándolas altera) con ener
gía a el perturbador qe. selo perturbaba

(4) L. 5. tit. 23. Part. 2a.
Tenga entendidos los zoylos, que la
Representación y Autoridad de un Pue
blo caveza de un Reyno, no es tan pe
dánea, como á ellos se les ha figurado.
Sin embargo en prohivir la Ley, que el
qe. fue un año Alcalde, lo buelva á
ser, hasta no pasados dos, el dro., y la
practica dispensan si fuese aclamado por
unánime votación (6) No obstante tam
bién, de qe. en España muerto el Co
rregidor (lo mismo deve decirse del

La representación de / un Pueblo no
es tan despreciable como algunos se
han figurado, pues apesar de prohibir
la L. qe. el qe. fue un año Al*, no lo
vuelba á ser hasta pasados dos, el dro.
y la practica lo dispensan si fuese acla
mado pr. unánime votac. No obstante
qe. en... España muerto el Corregidor
o Govr. espira la jurisdicción de los
coadjutores de este y no deven exercer
mas autoridad, ni entrar en lugar del

(6) Lib. 9. tit. 3. Lib 5. R. I. Bobad.
lib. 3. Cap. 8. N 60 y 61 Evia. Part. 1 S. 2.
N 36.
— 110 —

�— III
E¿ d -Z\ X "€
"I #ouBp jaDBq Bija na OBpand on anb Ejaa
-Bin ap soSiuiaua so¡ ap jBpjBnS uaAap v\ is
ojjo ' ' ' ' 6 -&lt;IE3 '^a^ I tnnjonp sijij nuEiu
ap uinara uin|ndo, uaonQ orna saSu^ (^)
•,q; -L i
sajonas -jd samoq soj nasemoj so] a saXo^j
nasanj -ab ouiqujoa uozbj Ejsa jod 3 (^)
&lt;E^ EI 61 "X 'i 1
'sopa ap BzaqB^ asanj anb onn asaiqo anb
szjanj Bqaa^ap Jod Jajsauaui anj apua jod
3 'sojjo so] anb jojea seui uajainb sonn soj
'd ap nos samoq so¡ ap sapEjun¡OA sbj
Eu anbjoj
11 'ds^ 'Aaqoj^
snindo^ janjjo^ jndE^ isa non iqfl (^)
"I #S Z dED 61 "l -spBd'ja ipq 3jní
ap snijojf) 'anoijEJídsnoa aa 'ado innmmoa
ns mtiAjES uins jn 'jipuaj oa ssjaiaos (I)

-ojd as SBpuBjsunajp S9JBJ ua anbjod
'jBjndo^ uoioouia aumsajd as o íbijjb^
BJ B UOptEJJ 3UJ9J 9 ÍUOOBAjaSUOD nS
oSsau 9JJOD opu^n^) :uos ouiod íjoij
OJEpUBUI JEJ9CÍS9 UIS SBUJJE S6J B
Aap A 9p^nd anb U9 sosbd ABq
'jbjiijbu 'joua^ A ^a-jj ns b ojopuap
-IUI9J 'Bsuapp Bidojd ns ap *ojq janbB
ajquioq ja is ap oaipqa sbuiixbui SBjsa
jod anbunB A 'sojqan^ soj ap Bsuajap
bj souBj9qo soj ap uopB^ijqo Bqaajj
-sa sa ouisiui oj jod A íjBjnjEu -ojq
jap SBsnED SBjsa jod japod ns opoj asop
-UBqjjap 'sopBjuajo^ A saAa^ sojap uaS
•uo ja apaaojd apuop ap 'uasBujaAO&gt;
soj anb 'sojjipnBD uij jb opuaiSpipA
'sapapni^) A sopijJEd opuBuuoj 'pspap
-o ua asjiun uojaiuiquioa 'auanj sbui
jap A^i bj A 'ojsa jejia9 BJEd A íjos
-9j3b jb jejeui Bsuajap Eidojd ua oji^ij
sa ojja jod A upp^qjasuoa ns ua 'ajq
-tuoq jap soqaajap soj ap oaatuud j^

pjPP pBJunjoA bj uod
9JU9UJ9UIJOJUOD apaaojd as sosb^
ua anb ap sEuiapE anbjod ^Ej
ns ap osjnoaj jb Bjadsa u^p ou anb
A 'UOJ9BAJ9SUOD ns ajuaululuí o3s9ij un
9jjod anb ua sojj^nbB uos sojs^ 'Aa-^
jap ojEpuEui ja jEJ9ds9 uis SBUijy sej
b jijjn^o 9A9p A ^apand anb ua sosbd
ÁBq ojxij uoa (^) Bjjan) bj ap *ojp ja
apuodsajjoa 9ju9uiEAijEAijd u^inbB A^^j
jb aquinaui a 'Bsu^pp Eidojd ns ap *Ojp
janbB is ap 991 pqE sap^p^i^os ua ajq
-inoq ja soidpuijd sojsa jod anbuny
•(f) sojq^n^ soj
ap Bsuapp bj sa saA^^j soj ap uoidbS
•IjqO EIJ99JJS9 SEUI BJ I SE A ÍJEjnjEU -OJp
jap BsnBD bj ap BAijap as A '3dbu japod
oAna () souBjaqo A sadiaujj^ soj ap
uaSiJO ja 9JS9 opu9i *(^) ouj9iao^ ns
BJBd EZ9AB^ Jod so]j9 ap oun ji^^ja ap
OpiJJBd ja UOJEUIOJ 'UIJ 9JS9 JBIjnSUOD
JOÍ9UI BJBd anb osad jb (j) ísauopBjq
-o^ A 'sapBpni^ opuBuuoj pBp^iDo^ ua
asjiun ua uojaiuiquioa 'aw^nj sbui jap
sojjnsui soj ap BjJEjnS^sB bjbj *^piA
bj ap uoi^BAjasuoa A Bsuapp bj 'ajquioq
jap soqaajap soj ap ojauíud ja s^
D

/ Bjap bijojS? • • • A
jap OI9IAJ9S JOÍ9UI JB -3b ESO9 BJJO B
ojiui ou io"ao) ns ap *uaoAjasuoa bj ua
O9piA9juojv ap ojqan^ jg[ 'aaajBd ajab
ja an3ija ojqanj ja sand Braiji^aj uois
-aans opuaiuaj ou /Cajf j9 oj^mu #oPb
apaans ouisioi oj \ "a^ij^ oj ojqand
ja is uoiaaipsjjní Buajd uoa uaimijsuo^
as A 'uoiDiqiqojd bj Bsaa oíSija soj -ab

d ni -jjbao3 (8)
S qíl • J" ^1
C qn ^33V (L)

bj ap bijojS
bj b A 'Aa'^ jap opiAjas joíaui jb oui
•oa ajuauíjBdpuijd bsod bjjo b pjiui ou
'on^ijuB jap JIA1^ auantu jod Jop^ujaA
-o) OAanu jap uopaaja bj ua ojusnb
'pBpni^ ns ap Bjsinbuoaa^ bj ua ojubj
'S9jAy souang *(g) aaaj^d aj jofaui anb
jb aSija ojqanj ja 'buojo^ bj aaauajjad
•oap ap uamb b 'bjsb^) ns ap soj ap ou
-nSuiu opuapanb ou anb 'Aa^ jap Bjaj
•uajBd bj eaeob 9s opuBnb 'Essd ouisiui
1 '(¿) ^^ija oj ojqanj ja is 'uopiAiq
-ojd bj ES99 'pjquiou aj anb jap je3uj
ua JBJjua 3A9p ou aisa A 'ajuaiuaj ns
ap uopaipspní bj BJídsa

�en sus Leyes (6) el Pueblo reasume su
natural dro. de defenderse, y sin ofensa
de su suprema Regalía obra en favor
de su causa propia, y de la del Rey,
que es una misma; pues que el vien é
la Requeza de sus Vasallos es como
suya (7) y el Rey es el Alma, y la Caveza, y ellos los miembros (8).
Esta facultad, y poderío del Pueblo
autorizado por el dro. natural, y las
Leyes indicadas, se extiende por nece
saria Consecuencia para tomar todas las
Providencias conducentes á su defensa
removiendo los obstáculos, que impe
dirla, o comprometerla, puedan, por
que se compondría mal, que el fin le
fuese permitido, y prohivido los me
dios. I é aqui como llegamos insensi
blemente al caso en que se halla nr*.
Ciudad, ó Pueblo de Buenos Aires.

cede conforme a la voluntad del Mo
narca, deslindada en sus Leyes, resu
miendo el Pueblo su natural defensa,
sin agravio de la Suprema regalía, por
obrar en favor de su causa, propia re
moviendo los obstáculos que puedan
comprometer su soberanía; y por cuyos
motivos aprovó S. M. a la Capital de
Buenos Ayres la deposición del Exmo.
Marques de Sobremonte, Virrey en pro
piedad de esta Provincia.

(6)....Por todas estas razones deven
todos venir á tal hueste, non atendiendo
mandado del Rey. L. 3. T. 19 pda. 2; Ley
4a. ibidem; y el Sr. Gregorio López glosa
8 y glosa 4 es la 4a.
(7)Ley 9. Tit. 19 Pda. 2a.
(8)Ley 5a. Tit. 1? Pda. 2a.
La Ley Municipal de Indias, que
obliga á respetar la alta autoridad de
los Virreyes, hasta el extremo de obe
decerles, y cumplir sus mandatos, aun
que sean excesivos y contra dro.; ex
cluye sin embargo el caso de que la
materia sea de calidad, que pueda su
gerirle mobimiento, ó inquietud de la
Tierra.

Remover ad. livitum una clase de
empleo jurisdicional como este, o si pr.
las excepciones de la misma Ley muni
cipal de Indias qe. prescribe los limites
de su poder esta exceptuado, pues assi
se deduce de las terminantes espreciones de ella misma en quanto orde
nando qe. estábamos obligados a obe
decer y cumplir sus mandatos aunq.e
sea excesivos y contra dro. después délas
protestas ordinarias / excluye el caso
de que la materia sea de tal calidad,
que pueda seguirse movimiento o in
quietud a la Tierra.-

Es, ciertamente, una ironía que Magariños en su alegato en
favor del enjuiciamiento y separación del virrey Liniers se valiese
de los mismos razonamientos que, poco antes, habían servido para
quebrar la autoridad del virrey Sobremonte y poner en su lugar,
precisamente, a Liniers.
LA SOBERANÍA POPULAR
El principio de la voluntad popular, como con cierta timidez
se le nombra en algunos documentos, o más abiertamente la sobe
ranía popular, empieza a manifestarse con expresiones como: "Por
ser este el voto del Pueblo" que sienta el acta de erección de la
Junta del 21 de setiembre; "La&lt; representación de un Pueblo no es
tan despreciable como algunos se han figurado" en que Magariños
repite casi las mismas palabras que su predecesor de 1806," Un
pueblo tumultuado es semejante al rayo" que dice el Cabildo de
— 112 —

�— €11 —
-uajopuj 9 'pcpisBcjBDui ns ap Bsn^a jod 'ojos ajqiuoq nn ap p opeiinb ^ op^qaasap j^s Bjpod
uozbj s'buj uoa ' 'sazanf sns ap pBpjjEuaA X 'oiaejjxd p jod 'opEqaa'sap anj sojq ap ouj'ajAoS
p js añb 003 •sanopB^^; scuiap sbj ua BqEjqtunjsoaB as oiuoa 'sajqraoq soj' uauXaj anb ¡a
(jjdopB as' X 'soja eqÉuAaj sapnb soj ap oipaui jod 'sazanf soj ap oujajAoS ja 9qaasap as opotn
ajsa aa 'sojja ajqos auXaj ou anb Ejsd 'jui b ouis 'jj b op^qaasap Bq aj ou anbjod 'uaajp
anb oj opoj na 'ojqan^ jap zoa ej aXo :oxjp aj soi¿ oiad 'uojajjad ej jeih b Xnm pAajj 'jamnBg
Bjajoj^ ¡3 -ocjaiAoS ojjo 9jpjd aj aisa opuBnb 'ojqanj ns "ap pBjnnjOA bj jijsjsoj osiñb on
soja orasjtu J3 -ojnnd ajsa 'u'a b3jba anb bsod tu 'uojsaaans ap oqaaaap XBq'o'u ¡Bjajnb on
Bisa apuop X 'sojajnfjad sns Bjuajs apnop 'ajaaaz' Ejsa apuop anbjod 'pBpajaos bj ap pÉjunjOA
bj Ejjuoa jBuXaj'j'apnajajd 9 'JBÚXaj BjEd Bjajjsní ap ojmjj janaj uapand seuibI 'uojsaaans ap
soj jod sajuajpuaasap sns 9 soqaajap sns jod saXa^j soj anb "'ajqBSauj sa sojdjaujjd sojsa aa
•soja 3P ^T CI ? aiujojuoa 'jBjsa uajq ns b jjuaAuoa BaA unSas" 'ÉjjjiunsBaj 9 'ejjbui
-jojaj 'EjjBjjnb apand 'Bp bj ouioa X isoqaniu 9 'onn b 'ojqanj ja BDjuninoa 9 Bp bj 'soja 3P
auajA anb pEjsajod BumjSaj bj sand 'ojqanj ja aasq anb oj jaanq ou o jad 'jBjqBq Bjpod jBjna
-jjjBd uq 'ojqan^ 9 jBjnajjjBd ap Bjouajajjp Xsq anbjod ÍJOíaui oj b ojJcajaaE Ejssq oujajAOQ
ja jBuijopj 9 jBpnuí ua 'uajq ja opusjjasns X 'ou^p ja opuEjjoa 'BjjBasnq ou ua ajuautaABjS
BiJBaad 'Bjsa opuEjjB^ 'jsisa uajq ns b 'BjauajuaAUoa ej anb oiaíqo ojjo 'sauojajsodsjp sns
ua opjuaj EiqEq Eaunu anb 'Bjsa anb JOd ¡pBpajaos bj b eSu^auod sEjjuajuí oujs 'sajuajpuaasap
sns 9 'ouBjaqos ojaaja ja ua jBjnp opnd ou Bjsa :uo;aBjjsjujuipB ns X 'uojaaaja bj ajanj as
anb 'asBja X opom jap Bas oja^ 'sanojaBj^ sbj ua soujaiAo^ ap' XEq anb 'sopo'ui sosjaAjp soj ua
asBjjsjujtupB bj anb EjBd 'ojjb oj ap auajA anb pEjsajod bj ojjuod aj pspaj^os bj anb 'Jjaap
sa anb '.sojEpusui sns BajjaBJd ua opuajuo'd 'sojjesba ouiod Bjja^apaqo 'pBpaiaog bj ap ojsaj ja
anb X 'Bjjajuoa aj as anb 'ouBjaqo^ ap pspjjojnB X ajquiou ja uoa 'opuEpuEtu X 'opuajuodsjp
'opuajSjj 'pBpjajjaj bj ap sojaíqo soj ajqos ajuauíBajjoaqj asEÍEqEjj X 'pcpijcjDadsa uoa 3sbjj3
-ja 'opBjapody 9 'Bjaujjuas ouioa anb 'oun uojajSjja :ajuaurBjaBxa SBjjBuadiuasap ajqjsod Bja ou
'ajqBjdBpB uapjo ja uoa sajjEd SEjdoJd sns ajjua sbjjjpjajp ujs sauojauajB sejubj anb X 'p^pjj
-nSas X Bjauajsjsqns ns jsasnq e BpBSjjqo 'jejooi Euosjad bjos son opuajuodtuoa 'ajuaujjuo'3
un ap soj sopoj odJana ojos un ua asopuajA 'pBpajaos ap uoideuijoj bj ua ojoaap X 'uajq
ojdOJd ns ap ja anb ojaíqo ojjo jauaj Bjpod ou 'soqaajap sopoj jod anb 'sand ajqujoq 13
•ajquioq ojjo b asajaapaqo uajnb BjjqBq ou ojjBjjuoa
oj ap anbjod 'BiauajpaAO bj b sauozBjoa soj Bjjjjaop anb óujs 'ojqan^ jb 'ajuajojA soja 3n^
jyaap sa ou 'saXa^j sój UBuXaj soja Jod ;s \ -Bjnqaaq ns X 'ajjÉd Bun ojos Xa^; ja X íopoj ja sa
bjjje^ bj sand tXa-^ jap uajq ja jod anb' 'eijjb^ bj ap uajq ja jod jbjjuj 3Aap as ojamjjd 'soja
ap sandsap anbjod 'pBjsaSs'p^ ej Bjjuoa ousp ap ja anb apu^jS seuj sa BjABpoj anb 'uojasjsj bj
Bjjuoa ouBp ap ojjjap ja BjsBq uBjjdjaaJd aj anb SEijasiin sejjo X 'Ejauapu'aasapuoa ujnj Éun jod
¡pBpjjjAjas EfEA Bun jod '.sajaju; j|a' un jod 'pBpjjBuojaBj BjdOJd ns ap ajuBpujSap un jas anb
souaiu apand ou 'ojjBjjuoa' oj 'cíf'jp anb BjajnbjÉnb X "p^jjaAjj X 'soqaajap sns ap uojaajdo
BjajnbjBnb ap ojdaxa' X 'opujadsaj 'jas 9JAap sajuB anb oujs 'sajqEjaunuaj X sajqruop 'sajqEJBdujoa
'saj'qjpuaA 'sajEuojaBjjj a sBpEuijuEuj sa'jaadsa sbj uoa opEuoSuEJEd jas ap afBjjjn jja jb jBSajj
9jAap Eaunu íjeubS sajuB oujs 'japiad aAap ju 'BjAap Baunu 'ajanj as anb óujajAoS ja ua ajq
-ráoq ja o^an^ •^ ajJBj 'oí ¿jnjij 'ij Xa^ Bj'aajp'oj uajq oXna 'auodraoa as anb' ap sonpjAjpuj
soj ap pspjaqaj bj BjBd Bpjun jbjoui Buosjad Eun sa 'jjAja pBpajaos X 'EjnbjEuoj^ Bp^a ujj
ajsa b ^ 'ojos oun ap bj b sa sojuní sajquioq naja ap bj anb 'BZJa'nj bj ua apaans o^noa 'sEjop
-UBjuaumB sajuB oujs 'pBpajaos bj u'a sojSajjAjjd X 'SBAjTBSojjaJd sns 'pspjuSjp ns opjnujuisjp
jaqsq Bjpod Baunu ^upjaaajiad X pBpjaA bj Éasnq X Ejadsa 'Basap 'auiaj 'BqanjdaJ 'ajajnb 'Euoja
-aajjaj 'Ejjpaui 'Bsuajd'ojjpaqjB ajqjj jap u^jaujjsjp ajqou ej uoa opEuijjqns anb 'jEmaajajuí
sa 'ajJBd jsdjaujjd BXna 'bdjana X BÚijy ap ojsañduioa un sa anb ajquioq 13 -opoj u^puaqajd
-moa oj anbunE 'sajquioq anb sbuj uauodns as ou souXa^j soj ua ojo^ #unp as X UEJdmoa as
'uapuaA as SBjja ujs 9 'sBjjajj sbj uoa anb 'sopsuE^ soj ouioa 'sajBuojaBj supsuijuB X 'sBjjajj
sej owoa 'sBpEunuBuj SBSoa uauodns as soSsejoXej^ soj u^ -js jod uauaji Bjauaaod BunSuju
anb 'so3sejoXBj^ soj uoa SBpBJBduioa Jas pBpjjjqEuojaBJ ns ap' u^jaBpEjSap ujs uapand Baunu
'js JOd Biauajod uauajj anb SBjsa o3anq -sauojaE^^' usXnq sejjuoiui ejbjjbj óu Bjauajod cjsa
Á 'Bjauajo'd auodns upjaaaja EJS3 •souXa-ji 9 'sau'ojaEj^j sbj jod upjaaaja ej ap ja anb 'ojjo opjs
EXsq' anb souiajBjjuoaiia ou 'Jouag jap EpjSoasa úoiajod bj ap ojjuap 9 'oujsiueSej jap ojjuap
Bas 'BiaBj^) ap X 'Bjjjas3 'iBjnjB^^ Xa^ bj ua 'souBjaqos soj ap uaSjjo ja soureasnq jg,,
:'souijqjjasuBjj anb oj anb souaui EpBU 'sEsoa sbjjo ajjua 'Bjaap as anb soj
ua OJ13 b sopj^jjjp SOUJJÚ9UB uojajjJBd njaj ojjy jaa 'opnSBajuoj^ X BSojjn^) ap zanSupo^j
'jjjaasB3 'ouajój^' 'uajquÍBj 'ajuauíEsjaajd 'uojajjEs apuop ap 's^ajBq^ ap ssjnB sbj ua 'asuaj
-BjdojJ upjaBuiJOjf ají' Bja jojns ns 'ouajjqa uaSjjo ap sa otustaatvj ns uajq js anbjod zauup
-nz b souiEuoiauaj^ -qoi -d 'outftsw ojfftjo&lt;t' owsioaivo /a 'osONOa oáaVDi^[ (Si)
•(X ojpBn^ 'A) '^^iiBS apuop ap ojqand jb aAjaiiA
BT (^1) 'osbo ajsa ua 'anb jpap b (o3tjfio¿ otustodiv^ ns ua 'jjgj ua
zayBpnz b oSanj X &lt;topuBUJ o pBpuojnB bj ajai^uoD anb ja ojqand
ja sa anb ap Bpnp apanb ou4í anb bujjoj ua asjaDBq Biqap Bjunjf
bj ap uppBj^ajux bj anb jbujji^b b ajuB^unijj ojoa ns ua 'BjpaABBg

b UBjjBAajj anb Á oí 81 3P oÁvm ap ZZ í3 ÍIÍ35SB3 Jjp^^^sos anb
Buijjaop bj ap sojBipamuí soai^pjoapi sajuapaaajd soj inbB aj^
•sapBjjnaBj sns ojqand jb opipaaojjaj UBjqBq \\a opuBU
-jaj ap upiDBuojjsap bj jod anb BiuaAaqagj b Bjsajuoa saqo SBani
'biabjíoj 'X ouBapiAajuouj omiupuB ja 'SOJ01U9^) s&amp;j b apuodsaj
^BiuBjaqos BT 3P soqaajap soj sopoj jouBdsa ojqan^ jb uojaijjaqojj
-aj ajuBuXaj bsbd bj BpBUOJjsap4&gt; fsajiy souang ap jb oapjAajuoj^

�En la formación de este pensamiento intervinieron varias co
rrientes de distinta fuerza o eficacia:
I Hay una base o fondo ideológico que inspiró igualmente a
las juntas españolas (la de Sevilla proclamó que cuando el reino se
halló repentinamente sin rey y sin gobierno, el Pueblo reasumió
legalmente el poder de crear un gobierno) que se manifestó por
teólogos, juristas, y filósofos españoles que dieron los fundamentos
populares del poder de los príncipes, desde Saavedra Fajardo, Suárez, Fernández de Navarrete, etc., a Rodríguez de Quiroga en 1809,
en Quito, quien siguiendo la clasificación de Grocio sostiene que la
monarquía española es usufructuaria. (16)
Además de la doctrina las mismas leyes españolas reconocían
que por encima del poder del príncipe se hallaba el de la comu
nidad. Petit Muñoz que ha estudiado la cuestión las clasifica así:
I9 Leyes que establecen que el origen de la monarquía está
en el Pueblo.
29 Leyes que mantienen al rey limitado en el ejercicio de sus
funciones:
a)por las mismas leyes

b)por la justicia
c)por el derecho de los individuos
d)por el derecho de la nación.
39 Leyes que erigen al pueblo en vigilante y sancionador de
los excesos del rey; presuponiendo, con ello, tácitamente en la Na
ción el derecho de hacer efectiva la responsabilidad del poder pú
blico y deponer, en su caso, al monarca como última forma de
sanción.
49 Leyes que una vez eliminado el rey hacían recaer en el
Pueblo la plenitud de la soberanía, para que éste volviese a dis
poner de ella, repitiendo el momento de la elección originaria.
cía, ó la opreción y clamores del Pueblo; por causa de no dar oídos, sino solamente á adulado
res; por causa de la prostitución, y despotismo de sus Juezes; por causa de que se olvidan,
que el Pueblo es inmediatamente de Dios, y no del Rey; que el Pueblo hace á los Reyes, y
no los Reyes al Pueblo; que los Reyes, deben ser considerados después de la Patria y no antes
como lo hacen. Es decir, que en primer lugar se ha de amar á Dios; en segundo lugar á la
Patria; y en tercer lugar al Rey; y no en tercer lugar a la Patria, como quieren los factores
del delito de lesa Nación. Y ya que los Reyes son hechos por el Pueblo, y ellos no pueden
hacer al Pueblo, mucho menos podrán convertirlo en su propia hacienda, ó bienes de Mayorasgo.
España misma con la costumbre de jurar al Principe de Asturias, para subsesor á la corona,
hace notar en esto, que ninguno deve ser jurado en ella Rey, sin que primero preceda la
anuen^ia del Pueblo. Y como la anuencia se la dé jurándolo por Principe de Asturias, claro
está que nadie puede ser legitimo Rey de las Españas, si primero no fuere Príncip^ de Astu
rias legítimamente jurado. Con que también es claro que nadie ha sido Rey legítimo, sino
por la anuencia y elección del Pueblo, vajo de cierto orden, que conforme este lo estableció
podrá deshacerlo, justa y legitimamente conviniendo á su felicidad. Y como á la sasón no
haya Principe de Asturias legitimamente jurado, ni es posible que lo haya mientras el Francés
domine la España, como lo está dominando, tampoco puede haber pretendiente á la Corona,
aun quando no existiera el Señor Don Fernando. (Anónimos del Interior del Perú. Papeles en
tregados por Elio que se le deben devolver. Archivo General de Indias, Sevilla, Est. 122,
c. 2, 1. 16, en Facultad de Filosofía y Letras. Sección de Historia. Documentos relativos
a los antecedentes de la independencia de la República Argentina, pp. 462 - 64, Buenos
Aires, 1912).
Es interesante comprobar que el famoso diálogo de Monteagudo entre Atahualpa y Fer
nando VII es, en parte, fuente de inspiración de otro Catecismo que publica también Donoso.
(Véase, RICARDO DONOSO, El catecismo político cristiano, cit., pp. 78 y ss., y MARIANO
DE Vedia Y Mitre, La vida de Monteagudo, t. III, pp. 233 y ss., Buenos Aires, 1950.)
(16) Alegato de Quiroga en el primer juicio iniciado contra los proceres en febrero de
1809 en Memoria de la Academia Ecuatoriana correspondiente de la Real Española, Número
extraordinario dedicado a la memoria del Gran Mariscal Antonio José de Sucre, con motivo
del Centenario de la Batalla de Pichincha, pp. 62-100, Quito, 1922.
— 114 —

�f
3a¡ 3 7 F

•0N0D3S 3 W O X
&gt;p uiviu e; p tium^no
un si4
.l moi ^ uoi^npanuj.p u^j i
3io

p

np ssio^sap ^ía y
,3131305 p/ p
suop iiovq u¿

ud4 uifi^j np ti

ai ^ va
B| 3p SUBJJoduiJ Sn[d S9[ S^dlDNI^J S3Q

7VH3M3D 3W33SÁS
vi 3a

�II Sobre esto incidió una corriente de procedencia no espa
ñola: las ideas de Pufendorf, al que debe haberse llegado, muy pro
bablemente, por la orientación de la Enciclopedia. En efecto, varios
de sus artículos sobre temas fundamentales de derecho público, que
redactó De Jaucourt, remiten a Pufendorf, como es el caso de la
explicación de las palabras: royanme, état composé, interregne,

etc. (17) Si bien no excluimos la posibilidad de que Pufendorf
fuera conocido en América antes de la Enciclopedia y del siglo

XVIII (Rodríguez de Quiroga lo cita en latín posiblemente de la
edición de 1672), quien en realidad lo difundió en distintas edi
ciones fue Barbeyrac a través de cuyas versiones al francés es como
posiblemente llegó a América; no hay duda alguna de que aquí se
le conocía (18): además de citarlo Quiroga, como indicamos, Funes
en su autobiografía expresa:
" Los tiempos que nos ocupan eran precisamente aquellos en que iba
susurrando el ruido sordo de este volcan cuya esplosion había de arruinar
los tiranos del Nuevo Mundo y establecer un orden político de nueva
creación.
Es bien conocido el suceso a que nos referimos. Aunque de un modo
vago y confuso se hablaba de este cambio, eran bien pocos los que por
una lectura profunda y reflexiva, se hallaban prevenidos para ejecutarlo,
y mucho menos para sostenerlo.
Entre estos es preciso contar al Sr. Funes, que desde bien lejos habia
ido nutriendo su espíritu con la lectura de Platón, Aristóteles, Pufendorf,
Condillac, Mably, Rousseau, Reinal y otros, furtivamente escapados de la vijilancia de los gefes." (19)
Pufendorf figura entre los libros del canónigo Maziel califi
cado por Probst como "el maestro de la generación de Mayo". (20)
Pero en quien la influencia del autor del Derecho Natural y de
Gentes es más notable, en este aspecto, es en Moreno. En efecto,
según Pufendorf una multitud que ha vivido en estado de libertad
natural y que quiere formar una sociedad civil, debe comenzar por
establecer una primera convención o pacto en el cual cada uno se
compromete con todos los demás a unirse para siempre en un solo
cuerpo y a reglar de un común consentimiento lo que se refiere a
su conservación y a su seguridad mutua. A esto que representa el
esbozo de un estado debe seguir el establecimiento de una or
denanza que fije la forma de gobierno y, finalmente, una segunda

(17) Véase en: Encyclopedie ou Dictionaire raisonné des s cien ees, des arts et des métiers
par une société de gens de lettres, Neufchastel, 1765, las palabras citadas.
(18)He utilizado la traducción de Barbeyrac de 1759 (Le droit de la nature &amp; des
gens ou systeme general des Principes les plus importans de la Morale, de la Jurisprudence,
&amp; de la Politique par le Barón de Pufendorf. Traduit du Latín par Jean Barbeyrac Professeur
en Droit dans l'Université de Groningue, &amp; Membre de la Societé Royale des Sciences a Berlín.
Avec des Notes du méme; &amp; une Préface, qui sert d'Introduction á tout l'Ouvrage. Nouvelle
Edition faite d'aprés un Exetnplaire retouché de nouveau, &amp; augmenté de la main de Mr.
Barbeyrac. A Leide, Chez J. de Wetstein, 1759). La parte sobre derecho público está en
el t. II.
(19)Biblioteca Nacional, Archivo del doctor Gregorio Funes, Deán de la Santa
Iglesia Catedral de Córdoba, pp. 9 - 10, Buenos Aires, 1944.
(20)Juan Probst, Juan Baltasar Maziel el maestro de la generación de mayo, en
Instituto de Didáctica, Buenos Aires, 1946.
— 116 —

�— ¿TI —
*ISC '&lt;J ''tto '-ota 'suaS sap ^9 aurtfpu pj ap ftoup a^ 'ánooNSung (S2)
souang 'jg 'd 'pu^apotu Ptsuatauoa Pf tC nvassno^ 'OJioaNOj^ OJioacrg (^Z)
•0161 's^IV
(009-665) 'dd 'i 'i ••ansDBj -pa 'sajty souang ap Pfazp*) na 'onhhow ONvmv^ (€2)
"88-¿8 dd -ptqi (ZZ)
"^8^-983 "^d '•/. '-^/* 'saS sap ^ aunjpu pj ap fioup a^ 'aaoaNaáíld (\z)
-uajnj auayjsos— 'sopBjsa sa^uajajip ap Bnjadjad upiDBjapajuoD
bj jod bujjoj as anb ^anbB 'jiaap sa 'ojsanduioa op^jsa ^3
o^sandujoa opBjsa un auuoj as anb ap osbd ja
apand 'buojod bj ap a^uauíB^sní opBÍodsap opis B^ adpuud ja op
-UBna o sapBpnp sapuBj^ ^ SBiauiAOJd sa^uaja^ip 'sauopBU SBSjaAip
ap opBinjoj sa Á osuajxa Xnin sa ouiaj ja ts 'ou^aua^uí ja a^uBJnp
anb BDijdxa anb popuajn^ b souiajaAjoA A ojnji^qns jap Buia^
jap oSjb souiajBjJBdB sou ojjBqoíd bjb^ "^opua^n^ ap apaaojd npia
-BJídsui ns anb Bjjsanin o^uaiuiBsuad ns ap uppisodxa bj Bnupuoa
anb uod ojjojjBsap ja o^JBqiua ui "ouajoj^ ap sBapx SB^sa ap ua^uo
ja Bas a^uan^ bj^o Bun^jB anb ap pBpijiqísod bj BjjBqojd jBna oj
*(^Z) ^dpuud jb ojqan^ jap jajx&gt;d ja a^uisBJj as anb ja jod o^aBd jap
A suotun iunt3v4 jap opmjy A stuottodtqns tun^ov^ jb oíAajd oxnoa
suoiun uintov^ jap BjqBq ouBidjfj anb vA 'oj^o ja ajqos opinjjuí B¿Bq
oun ja anb BAi^iuipp buijo^ ua BJ^sanraap ou so^DBd sop b UEpnjB
ouajoj^ oraoa jjopuajn^ o^ub^ anb ap BiDüBjsunDJiD bj oja^
•(Z ojpBna -^) (z) \A^J Dn 3SJ^P 3P sajDB ojqan^ sa ojqan^
un^ anbjod (jbidos ojoBd jauíijd ja) is aua sajqinoq soj b aun
anb ojnauiA ja a^uajsxsqns opBpanb Bq oja&lt;j '(sopBüjaqo^ A sa^UBU
-jaqoS ajjua '^opua^n^ ap ojDBd opunSas ja) sojjbsba sns uoa
A^j jb b^tj anb jbidos ojDBd jb joij3jub opBjsa ja ua asjBjapisuoD
piqap ajquioq BpBD anb unB A bdjbuoui jb opjjajuoa BjqBq ouns
-uoa ap anb pBpuo^nB bj asairansBaj ojqan^ BpBD anb puiiuja^ap
buojod bj ap BIJBJ3DB bj anb sdxty soudnq dp pj^zpf) bj ua aqyjD
-sa opuBnD ajqB^ou sa ouajoj^ ap SBapi sbj uod oiusijajBJBd J^[
•ODIJBJDOUiap O ODIJBJDOJJSIJB U3
oujaiqo^ ja jBiqtuBD apand ojqan^ ja saauojua uaxquiBj A BjuBjaq
-os bj ojqan^ jb aAjanA jBaj bijiujb^ bj ap jbjoj uppupxa Bq
(^3) 'DOTDBAjasuoD ns bjb^ soijBsaaau an^zní anb sojdb soj jbzijb3j
A sopBjndip ajuBipam o oujsiui is jod BiuBjaqos bj jaajaía apand
*ojubj sBjjuaxra *jBnD ja '{d^nd^ dtibpqo p dujmoi?X) ojqand BpBD b
aAjanA jajxxj ja anb aDip jjopuajn^ 'oiDOJ^) b opuain^is (ouSdAi3iui
ja ua 'sa ojsa 'buojod bj ap bijbj3db bj a^npojd as opuBn^
(\Z) 'Buosjad bjos Bun oujod bjiuj as
anb jb odjana ojos un aDBq anb jap A opBjsq ja jbiujoj ap BqBDB
anb sapBjunjoA ap upisirans Bsa A upiun Bsa ajuauíBuajd Bjjns
-aj anb oj aQ 'BiDuaipaqo jaij Bun uajamojd saj 'odmaij oujsiiu jb
'sbjjo sbj A oDijqnd uaiq ja jod ojaD uod jbjda b uajauíojdujoD as
Biuajdns pBpijojnB B^sa ap oppsaAaj Bq as sauainb b SBjjanbB 'pBp
-ajaos bj jBujaqo^ ap japod ja ajaijuoa saj as anb sbj b SBuosjad
sbtjba o Bun opi^oDsa jaqBq ap sandsap jBna bj jod upiauaAuoD

�dorf— tiene, ordinariamente, su origen en que cada uno de esos
Estados, queriendo mantenerse en la libertad de gobernarse por sus
propias leyes, no se siente con fuerzas suficientes para repeler por
sí solo a los enemigos comunes. Los Estados así unidos se compro
meten a no ejercer sino de común acuerdo una parte de la Sobera
nía. La diferencia fundamental que hay pues entre esta confederación
perpetua que reúne varios pueblos en un solo cuerpo y las alianzas
que los Estados hacen todos los días conjuntamente es que en estas
últimas cada uno de los aliados se determinai por su propio juicio
respecto de ciertos asuntos, sobre los cuales se han comprometido
recíprocamente sin pretender hacer depender del consentimiento de
los otros aliados, el ejercicio de la parte del Poder soberano con la
que esos compromisos tienen relación, ni ceder en nada el derecho
pleno y absoluto que tiene de gobernar su Estado. Por otra parte
para Pufendorf, las simples alianzas no tienen ordinariamente por
fin sino alguna utilidad particular a cada Aliado y no son sino deli
mitadas en el tiempo; en vez, la Confederación consiste en que,
varios Pueblos, sin dejar de ser Estados diferentes, se unen para
siempre en vista de su conservación y de su defensa mutua, se com
prometen, para este efecto, a no ejercer sino de común acuerdo cier
tas partes de la soberanía. Hay diferencias sensibles —continúa Pu
fendorf— entre un Tratado que sostenga: Yo me comprometo a dar
recursos para una determinada guerra y a deliberar con vosotros so
bre la forma como nos uniremos para atacar al enemigo; y el que es
tipule: Ninguno de nosotros no hará ni guerra ni paz, sin el común
consentimiento de todos. Repite que en las confederaciones de Estados
Compuestos los estados no se someten a ejercer en común sino ciertas
partes de la soberanía; ya que no puede concluirse que los intereses
de los diversos Estados se encuentren fuertemente mezclados y que es
ventajoso a todos los confederados y a cada uno en particular, el no
ejercer ninguna parte de la soberanía sino con el común consenti
miento. Si así fuera sería mejor para ellos el reunirse en un solo Esta
do que estar unidos por una simple confederación. Es necesario, pues,
que cada uno de los Estados confederados se reserve el pleno poder
de actuar como lo juzgue conveniente en todo lo que se relacione
con las partes de la Soberanía que son de tal naturaleza que los
otros Estados unidos tienen poco o ningún interés, al menos di
rectamente, en la manera como hace uso de ella; como, por ejem
plo, en el caso de los tratados comerciales, el establecimiento de los
impuestos necesarios para sus necesidades, la designación de ma
gistrados, la legislación, el derecho de vida y muerte sobre los ciu
dadanos, el poder en materia de religión y otros asuntos semejan
tes; pero en cuya materia tiene que cuidar de no hacer nada que
quiebre la unión. El mismo procedimiento debe adoptarse para los
asuntos ordinarios o aquellos que no dan tiempo de consultar a los
otros confederados. Pero para aquellas cuestiones relacionadas con
el bienestar y salud común de todo el cuerpo, es necesario decidirlos
en una asamblea general; tales son por ejemplo la guerra, tanto
ofensiva como defensiva, y la paz que le pone fin. Si sobrevienen di— 118 —

�611 ~
•98€-S8€ dd 'mi (9Z)

:osbd aisa U3 ouiod 'oyjBjquiou oís upiDBJídsui ap aAjis aj anb ouis
'soqjDsa sns ua Bjp oy X 'apunjip oy aiuaureyos ou ojoa^a ua X sBapi
sns aqpaj 'ajdcuais oppsisui Bq as 'ouajoj^ 'BasiyBtuaBjjuoD ODiun ya
asany nBassnog is oujod 'jBpos oiDBd o ojbjjuod yap uppuaui Bpoj
•joua uod 'oínyjuí ns b opuaXnqpjB osnyaui 'saaaA SBqanuí
-ipui opis bjj *nBassnog ap pnoo^ oipaiuo^ yap SBapi SBq yyy
•( ojpBtia -A)
dp vuidists ya oÍBq asjyun 'XbüSbjb^ yB '(3y81) auodoad
(¿ ouajoj^ ouipj as anb b &lt;{sauopByaj sbuiuuj ^p
By osBay) '^puiAOjd Bsa üod B^By^ By ap 01^ yap
By b UB^iy sojaadsB sopoj ua anb SBy SBpBJByaap ub^ opuais^,
ya uod aAanuiojd SBy 'oyya jod X ^sauopByaj sns ap X sap
-BpaiDos SBy ap sa^imiy soy opByBuas Bq anb aoajBd BzayBimBU BiqBS By
OJ3d í,opBziUBjp Bq ojjaij ap o3D un anb b auijojsip odjano un
sopB^sa saiouam ua^ jxpiAip o^sia Bq as anb auapsos opuBna SBpjy
ua uaXny^ui anb SB^sa SBapj •&lt;&lt;soyjoqjJa^ soAi^Dadsaj sns ap sajiuny
X upiDDnpojd By ua Bjanpuoa Bjsa opBÍpajd Bq say buisiuj BzayBjn^Bu
By^l anb bX umSaj BpBuiuuajap Bun BjBd Byopu^daDB 'opuoj ya ua
*anbunB 'BDijamy Bpoj ap u^iDBjapayuoD Bun ap BiDuaxuaAuoD By op
-UB^au (ajquiapip ap 9 yap B^azB^)) aXnyauoD X (¿ DBjXaqjBg ap b^ou
By unSas 'sofpq sdstv¿ so\ dp sppiu[\ spfjutao¿d SBy ap ajjsnyi oyd
-uiaía ya) ^u^iDmpsuoD ns ap SByos xs jod uajB 'sayqBjBdasui oq^aq
Bq sauoiDByaj sbuitjui ap pBpan^puB By anb sBpuiAOjd SBy SBpiunaj^
anb ap pBpiyiqísod By 'a^uauíBpxn^as 'a^iuipy -(¿ Bjapayuoa as 'o^any
'X oyqand BpBD ua ^piAip as Xaj ya JB^yBj yB anb 'popuayng ap 'sap
-Bpnp sapuBj^ 'sBTDuiAOJd 'sauopBu SBSjaAip jod opin^psuoD ouiag
ya) íbujsiuj js ap Buanp Bja BiDuiAOid BpBD yBaj oynDujA ya jaaaj
-BdBsap yB 'anb auapsos 'yBiDOS ojDBd jauíud ya jy^sisqns opuBÍap anb
-unB 'ajquioq BpBD jod unB X soyqand soy jod japod yap uoiaunsBaj
By 'o^sia Bq as ouiod 'jauaisos ap oSany 'ouajo^\[ awBd ns jog
(93) ^upiDBdpUBuia By BDppsní anb oy uod
'odiuap X sauoiDipuoD sbjj^id ap oÍBq 'oDiiBjDouiap oujaiqoS yap pB^
-jaqiy By ua 'oynjp o^sní b 'Bjjua oyqang ya 'BinbjBuoui By ap BiDpsní
uod opBAijd opis Bq adpuud un opu^nD anb aaip auBd bjio jog
•ajuauíBuiiji^ay oyasjjpaduii uapand ou sopBisg sojio soy anb awans ap
'unuioD ua SBppjaía jas uaqap anb ouiod upiDBjapajuo^ ap opBjBJx
ya ua uppuaui oqaaq Bq as ou anb SBy ap BiuBjaqos By ap sa^jBd
SBy SBpoj b OApByaj oy ua uppDB ap pBwaqiy Bjaiua auaij sopBjapa^
-uod soy ap oun BpBD anb —jjopuajng buuijb— aXnyauoD as oqDip oy
opoj a&lt;3 'oujajuí opBuiJB ojDiyyuoD un b an^ayy as anb jipaduii a sajop
-Bipaui ouiod JiuaAjaiui saauoiua uaqap 'u^Sjbui yB uauaiiuBUi as anb
'sojjo soy (OfS9n4tuoj oppts^j yap sojquiaiui soun^yB ajiua SBiauaia^

�MorenoRousseau
De aquí es que siempre que los pue-Desde el instante en que el pueblo
blos han logrado manifestar su volun- está legítimamente reunido en cuerpo
tad general, han quedado en suspenso soberano cesa toda jurisdicción del gotodos los poderes que antes les re- bierno, se suspende el poder ejecutivo
gían....(27)y la persona del último ciudadano es
tan sagrada e inviolable como la del
primer magistrado. (28)
A nuestro entender Rousseau influye, más intensamente a
partir de 1810, cuando el movimiento revolucionario adquiere su
dinámica y su sentido liberal. En Moreno está el momento de la
transición ideológica entre el mundo de los juristas del derecho na
tural y el estado de derecho de la conciencia moderna de que habla

Mondolfo. (29) Cuando expone las ideas de Pufendorf habla el
jurista que integraba su personalidad, cuando las de Rousseau, el
político revolucionario. La difusión de la traducción del Contrato
Social roussoniano fue intensificando su influencia a partir de
1811 sobre todo en las Gazetas, aunque la antigua escuela subsiste
en el Reglamento de la Junta Conservadora. (30)
Un proyecto de Constitución anónimo, pero evidentemente
de 1811, que es el primero que se conoce producido por la revolu
ción rioplatense, tiene un preámbulo que está inspirado en el Con
trato Social. Véanse las pruebas:

(27)Mariano Moreno, ^editorial] en Gazeta Extraordinaria de Buenos Aires, del
13 de noviembre de 1810, en Gaceta de Buenos Aires, ed. facsim., cit., p. (605).
(28)JUAN JACOBO Rousseau, Contrato Social, p. 124. Madrid, 1921. Petit Muñoz
ha visto en este comienzo de capítulo del Contrato Social el origen de la expresión del discurso
de Artigas del 5 de abril de 1813: "Mi autoridad emana de vosotros y ella cesa por vuestra
presencia soberana". Eugenio PETIT Muñoz, Artigas y su ideario a través de seis series do
cumentales, cit., p. 132.
(29)Rodolfo Mondolfo, Rousseau y la conciencia moderna, cit., p. 92.
(30)En su preámbulo se expresó: "Después que por la ausencia y prisión de Fer
nando VII, quedó el estado de una orfondad [sic] política, reasumieron los pueblos el
poder soberano. Aunque es cierto que la nación habia trasmitido en los reyes ese poder,
pero siempre fue con la calidad de reversible, no solo en el caso de una deficiencia total,
sino también en el de una momentánea y parcial. Los hombres tienen ciertos derechos que
no les es permitido abandonar. Nadie ignora, qua en las ocasiones en que el magistrado no
puede venir en su socorro, se halla qualquiera revestido de su poder para procurarse todo
aquello que conviene á su conservación. Una nación ó un estado es un personage moral,
procedente de esa asociación de hombres, que buscan su seguridad á fuerzas reunidas. Por
la misma razón que esa multitud forma una sociedad, la qual tiene sus intereses comunes,
y que debe obrar de concierto, ha sido necesario, que en la orfandad política en que se
hallaba la nuestra, estableciese una autoridad pública, cuya inspección fuese ordenar y di
rigir lo que cada qual debiese obrar relativamente al fin de la asociación. Claro está por
estos principios de eterna verdad, que para que una autoridad sea legitima entre las ciu
dades de nuestra confederación política debe nacer del seno de ellas mismas, y ser una obra
de sus propias manos. Asi lo comprendieron estas propias ciudades, quando revalidando por
un acto de ratihabición tacita el gobierno establecido en esta capital, mandaron sus diputados
para que tomasen aquella porción de autoridad que les correspondía como miembros de la
asociación." (Instituto de Investigaciones Históricas, Asambleas Constituyentes Argen
tinas, seguidas de los textos constitucionales, legislativos y pactos interprovinciales que orga
nizaron políticamente la nación. Fuentes seleccionadas, coordinadas y anotadas en cumpli
miento de la ley 11.857 por Emilio Ravignani, t. VI, segunda parte, p. 600, Buenos
Aires, 1939.)
— 120 —

�— 131 —
'Pili (K)
'8?61 'o
-iA3jnojv '\í - 2Z 'dd 'p&gt;tuauQ opvfsg jap ttaSuo jg 'oidnvhvm -j\[ oaNnwaa ()
•BAJ3SUOD 3S OATipjE oXl^ D3 tP3tJOftf[J
tauotípStfsai^uj ap ofttft/fuj je sido^ojoj Bnn sjuainEsojaua^ ouop X ssjiv souang ap uotopf^ pj
p jp¿aua^) oittqijy ja aa 9nBq I uainb eidjeq oiab[j Josa^OJd jap BzajuuaS bj e CHuanmaop
ajta ap ojuaiunaouoa ja sotnaqaQ -ss ¿ $¿\ #dd 'n ^o ojnainnaop 'aatpua^y '3sb?\ (z&lt;¿)
'i^ 'a 'AI '^3 '"/. 'pt^os otp^tvo^ 'nvassnoH oao^vf Nvnf (i)

souang üod sajBjaaxjo soy -e BqE^iy anb
ozej ¡a ojoj ^panb ajqnpo 9P oppsiuwy ja asjEinji^ jy
SEquiE b Bq^iaipuaq jBna oj *btubjij bj
jB^ouap BJBd BpnyÍB bj ap oiquiBD b sajiy souang ap pBpij
-o^nB bj üBiDouoaaj sajB^uaiJO soj jbto ja a^uBipain ojidb^
un b jB^nj opBp BiqBq ojjodos asa ap ojjsiuirans jg
•saixy souang ap oijixnB ja uod opuBjuoa
oziq ^s jBjuaxjo puBg bj ap JBjndod o^uaiuiBjuBAaj jg j
rsa^uan^
-is sbj uos anb Á bjsia bj b upiDB^uaumaop bj uod opBqojd jaqBq
soiuBipuajua anb SBsiiuajd sbj uod opjanDB ap jE^uapo opBjsg jap
ua^yjo ja uojaínpoíd JJ8J ^p ajqn^ao ap oppsiuwy jap sauopBiDoS
-au sbj anb sounnjDuoD '(f^) sajuB Bpuajapj soraiDiq anb b oÍBqBj^
ja ug 'jEjuaiJO uppnjoAaj bj ap sojaadsB sounSjB ua popua^ng opiu
-a^ jaqBq opnd anb SBpuanjjuí sbjjo BjoqB jBuiiuBxa ap bjbj^ a
(í) 'oipnjsa oo ua sourojn
sop soj uod uppBjaj ua opBDipui souiBiqBq vk anb oqaaq *JJ8I a
SBSijjy ap ja Á ouajoj^ ap ja '^opuajng ap o^uaiiuBsuad ja
sajqísod sauoiDBjnDuiA SBungjB soiuia joxjajuB ojtupqns un ug
NoiDmoAara vi Na
svDiooaoaai sviDNaaaaNí svhxo a axoaNaand

o\ opoj
•os ojnjosqB j^pod un odijijocI
jb Bp jbi^os ojDBd \9 isB 'sojqtoaiin sns
ajqos ojnjosqB japod un ^jqaioq BpBD b
(Z$) 'sojns soj sopoj ajqos Bp EzaiBJlUB^ bj anb opora jBnSt ^q
*ojjanaj aAap ooijjjod Á jbjoui odjan3-ópoj ja
ja isb 'sojqraaitn sns sopoj ajqos ojnj
BJBtj a,oaiu3Aooa sbot opora jap ajjBd
-osqB japod un 8-qraoq BpBDB Bp Bsaj EpB3 B3uódsip A BAanro anb BAisjnd
-BjnjBU bj oraoa isb ^ -opoj jb BSuaA .mo^ ^ jBSjaAiun Bzjanj Bun ajq^suad
-uoa 8-b opora joíara jap ajJBd BpBD .s,paí ^ 3j uóiaBAjasuoD Bidojd ns ap
BSuodsip ib BAisjndraoa Bzjanj Bun ap p ^ sop^pina sns ap ajuBjJodrai seto
Bjisaaau Bjja B*d A n"3BAjasuoa Bidojd p jS ^ 'sojqraaira sns ap uoiun bj ua
ns ap ja sa opBpina ajuBjjodrai SBra n
sjsisuod apiA bXio jajora aúósjad aun
•sojqraaira sns ap uoiun bj ua ajsisuoa oujs S3 OupBpnp bj o opBjs^ ja ic
apiA aína sojqand soqanra ap Bjsand
-raoa jBjora auosjad aun sa opajsa ¡3'ouajaqos japod jap sajiraij soj aQ

�IV En uso de la libertad en que se hallaba el pueblo oriental
armado "se constituyó" nombrando su jefe y dándose, más
adelante, otros órganos de gobierno.
V El Estado naciente, para el logro de sus fines inmediatos:
recuperación territorial, consolidación de la libertad en su
suelo, por la derrota de la tiranía, buscó, como medio, la
alianza con otros pueblos, a los que propuso la confede

ración. (35)
Respecto de los puntos II y III, es claro que Pufendorf da las
bases teóricas en que podrían fundarse los orientales para conside
rarse desligados de Buenos Aires. En efecto, en el Derecho Natural
y de Gentes se afirma que si el Estado se encuentra en la impo
tencia de proteger y defender algunos de sus ciudadanos, éstos están
desde entonces libres de las obligaciones que tenían a su repecto y
vuelven a entrar a su antiguo derecho de proveer por ellos mismos
sus necesidades como lo juzgaran a propósito". Por otra parte, allí
también se ha dicho antes, que "un pueblo se sustrae a su rey y en
tra a justo título en el gobierno democrático cuando implora en
vano la protección de su rey que no se encuentra en estado de soco
rrerlo, de suerte que quede reducido a defenderse por si mismo,
como puede, por sus propias fuerzas y por su propia conducta". (36)
Tales ideas tienen una relación conceptual evidente con los textos
orientales de 1812, en los que se justifica el haberse "constituido" o
haberse dado una "constitución social" o "constituirse por si" con
trayendo las obligaciones q.e les prescribe el objeto mismo q.e se
proponen llenar" y "erigido una cabeza en la persona de nuestro
dignísimo conciudadano don José Artigas" luego que Buenos Aires
al firmar un pacto con la tiranía que dejaba a los orientales sin su
protección, por el retiro de los auxiliadores, quedó el Pueblo de la
Banda Oriental "abandonado a si solo y que analizadas las circuns
tancias que le rodeaban pudo mirarse como el primero de la tierra
sin qe pudiera haver otro, que reclamase su dominio y que en el
uso de su soberanía inalienable pudo determinarse según el voto de
su voluntad suprema..." (37), como se prueba seguidamente:
PufendorfArtigas, etc.
17591812
4. Si les Habitans d'une Ville, ouhiban ya a recoger el fruto de sus trad'un País, se voiant pressez par 1'bajos cuando los tratados deocte. seEnnemi, implorent en vain la protec-pararon de ellos el auxo. poderoso,
tion de leur Roi, qui ne se trouve pasque.laCapl. generosamente les havía
en état de les secourir, en sorte qu'ilspresentado. Respetada la necesidad qe.
soient réduits a se défendre eux mémes,pudo haberles impulsado, nunca pudo
commes, ils peuvent, par leurs propreshacer una sanción tal qe. exigiese de
forces &amp; par leur propre conduite; leellos el sacrificio indecoroso de unir
(35)lbid., pp. 22 y ss.
(36)Pufendorf, Le droit de la nature &amp; des gens, etc., cit., pp. 386- 387 y 548-549.
(37)Edmundo M. Narancio, El origen del Estado Oriental, cit., p. 15.
— 122 —

�-aqo "bjju ya b o9yyanb (osajdxa Baunu)
ozBy ya ojoj opanb 'joyjadng oujayq
"9 PP POOT^U3AUO3 OpBJBJ) p JOd
sopBSijqo yyyy 'Biuajdns pBjunjOA nsap
ojoa p un9as asjBuyuuajap opnd ayqsu
-aijBui BiuBjaqos ns ap osn p ua anb A
'oiuiuiop ns asBuiBjaaj a*b ojjo jaABq
asaipnd a-b uys 'Bjjayj Bjap ojaumd
p ooioa as je ji tu opnd 'uBqBapoj ayanb
'SBiauBjsunajya sbj SBpBzipuB 'anb A 'oyps
ys b opBuopuBqB oyqand un ouys ojsa
ua J3A apand ou -gyA —-souBpBpnyauoa
sojjsanu ap 3j3ubs By uoa uA BpBayjqnj
pBjjaqyy Bun opns ojjsanu ua uas^pyy
-os Bjp ap sosaans soy -a-b Bjs^q 'BJjan^
bj jBnuyjuoa souiBjní A 'pSaj sojaadsB
sopo) oxBq Bujjo^ Bun ua sotuynjijsuoa
sou '3)ubziuo9b souiBqBJim anb 'biubjij
By uoa ojaEd un ua JBjjua ap soxay 'soaij
-iraijd soqaajap sojjsanu ap aao9 ya ua
'soj^osou saauojua A 'oapiA-ajuoy^ uoa
Baojdiaaj pBpijEJjnau By B-d uoiauaAuoa
Bun sojsa opuByyas 'sajopBiyixnB sojjsanu
ap sauanj sozBjq soy sojjosou ajjua
ap uojBjBdas BJjan^ Byap saau^y soq
'ÍZ181 3P ojsoSb ap 9
'BajBJjBg v sb^tjjv] '' *opo) yB soxauB
uos *ab sajaAap soy iui ajqos aqaa
A 'uiy ya *Bjq soyjBinS b ijauíojduioa
aui uojain^uijsip aui anbuoa Bjuoq
By ijiiupB o^ -jBuayy uauodojd as ab
ouisiui ojaíqo ya aqijasoad sayab sayBnj
-nra sauoiaBHiyqo s^y opuaXBJiuoa 'ts
•jd uaunaj A ubuijoj as soyos isb sopBu
-opuBqB *ab sajquioq soun ouis -ouix^
•j ojsa ua oaA ou. oj^ -upoBiao^au
ByyanbB BqBjixas uamb -jd zaja^ *f •[
•jq -ouAOf) -jdn^ 'orax^ yap -opjndiQ
u p BpBZJoyxa uoianyosaj ns japuai
-ua opuaiaBq A ^^^x. ua 'TO nsaruop
-UBUJBjaojd Buiíiyn Bjsa Jod uojaipiaap
as 'ajaanuí By o -uoaByosap By b 3sjb9
-anua o 'opiuijjdo UBiABq *ab oubjixP
aiuB Byyipoj By jByqopap BqtjBujaj
•yB By ua A -ajSisuoa BiuEjaqog By uoa
ajqiy oyqan^ un uojaXaja as soyyg *sap
-ubj8 sbui soy sozjanysa ns uojaiduioj
•ab BuapB^ By b sauoqBysa soy is *Bd

-sisqns au ^9 juaAiA au By-sajquiapí sa&gt;
jB^) -sdjo3 ay jnoj jaAjasuoa jnod 'apq
-iyap sodojd ap ^g juauíajaaJip unayanb
jaiyuaBS jnad uo juop 'uiEuinyq sdjO3
np sajquiay^ sap auiuioa iai SBd jsa
ua,u yj (3) 'BJjnod yi auiuioa aAn^s as
unaBqa anb Jijuasuoa asuaa jsa yi 'bj-sb&gt;
aa ua íayqBJuouunsui ajissaaa^^ anb^anb
-yanb jb¿ aqaaduia juiod jiojas uau yi
4nb )UB)nB,nb 'sjayynaijjB^ say ajpuapp
b a9B9ua jsa(s au yt auiuioa j^ *apjoaaB
juo ua yny au ajapo^ By ap sjnajBpuoj
SJaiuiajd say anb 'sajquiay^ sas jns jiojp
ap snyd SBd b,u 'ajqa ajjnB(p ')B)^(q
*sodojd b )uoja9n( ay syi auiuioa suiosaq
sjnay b saujauí-xna jioAjnod ap iiojpuaiauB jnay suBp auajjuaj jg 'iny sjaAua
juaioja sy; no uoijBSiyqo.y ^p za9s9ap
SJoy sap juos ya-xnaa 'suaioj^ sas ap
sun-sanbyanb ajpuapp ap 7g jada^ojd ap
aauBssindujiy suBp jsa )^)gy(y auop i
íauíij^ anbyanb ap uoijiund ua
auurepuoa juauíajsní ajja A b juia au yi
(nb suioui b 'ajaSuBjja uoijBuiuiop aun
snos siui iu 'jBj^j ap aqauBjjaj iu ajjajuiod au ap jiojp ay sinbB b unaBqa
'uoijuaAuo^ ^yyai aun(p njjaA ua 'ysuiy
•ayquiasua juaiouSroí as syi no JBj^^y
ap sajjaj say sucp jajnauíap juatojpnoA
syi.nb jub) 'juauíaujaAnof) auiaui Tg ynas
un(nb ajjtouuoaaj au b sajjnB say sjaAua
sun say za^BSua juos as 'auijoj EÍap
jEjq anbyanb suBp juauíajiBjuoyoA zajjua
juos inb no 'sayiAy^ zajaiaog say auuoy
juo ynb xnaa 'jayp u^ -sajjnB xnap
say anb ajiBssaaau snyd ajoaua jsa juauíaj
-uasuoa jaiujap aa ^ fajuasuoa A 'jau
-aiyB jnaA uo.nb sib^ np adnay^ ay anb
issnB inBj yy 'xioq sas snos juajnaraa^
ynb saydna^ sap ayyaa ^g 'io^j np uoijBq
-ojddB,y ajjno 'aranBio^j np ayjJBd aun
juauíaynas jauayyB(p ji9b(s yy4s an^)
•(a) ajauíBjaA
-no By ap suoyjauoj sap aunanB pjB9a
uos b jaajaxa^p suiaj-9uoy juBpuad
aSyy^au 'aqaaduia ua.y uayj anb subs
'ynb ynyaa 'uiBjaAnos uos auiuioa japjBS1
-aj ap nuaj snyd jsa.u aydna^ ay juaui
-ajjnB íassBd jsa yyjad ay anb joj-ys 'uoyj
-Buiujop jnay ap aaiajaxay juauuajdaj
syy,nb jnBj yy sibuj raauBpuadap jnay
ap s;b^ un no ayyyA 3un sjnoaas subs
suiaj anbyanb jnod jassiBy ap sjuyBjjuoa
(q) juayos ajiByndo^ jBjgy un no yo^
un^nb 'jaAyjjB uaiq jnad yy -auuopuBqB.y
yy,nb ^g 'By-siB^ aa ap snyd ayaons as au
yy(nb 'juatuajsajfiuBui jioa jie^ Byaa jb&gt;
íxna zaqa jyossBd as ynb aa ap ajayuBiu
aunanB ua Jayaui as subs smaj-9uoy aja b
yy(nb sjoy () 'siab uoui b 'jiuij 'ajjiBpi
uayauB jnay xna jns jyoAB(nb Jiojp

�tent que par le Corps; au lieu que ses
Membres des Corps Moraux peuvent
exister &amp; vivre séparément. Ainsi le
Corps na pas autant de droit sur eux,
que le Corps Humain en a, pour ainsi
dire, sur ses Membres. Que si un Roi
est réduit a la nécessité de faire la paix
avec un Ennemi plus fort que lui, á
condition de lui ceder una partie de ses
Etats, dont les Peuples ne veulent pas
(c) changer de maitre; il peut bien, k
mon avis, retirer ses Garnisons, &amp; les
Troupes qu'il a dans le Pais, &amp; ne
point empécher que le Vainqueur ne
s'en empare: mais il ne sauroit légitimement forcer les Habitans a reconnoitre pour leur Souverain cette autre
Puissance: de sorte que s'ils se sentent
en état de mesurer leurs forces contr'
elle, ils ne sont pas mal de lui résister,
ou de s'ériger méme en Corps d'Etat
separé. Ainsi, quoi qu'en vertu d'une
telle Convention, le Roi, &amp; le Peuple
qui lui reste, perdent tout leur droit
sur ce Pais-lá, le Vainqueur n'en devient legitime Souverain que par le
consentement des Habitans mémes, ou
par le serment de fidélité qu'ils lui
prétent.

diencia, y allí sin darla aél de Montevideo, celebramos el acto solemne, sacrosanto siempre de una constitución
social, erigiéndonos una cabeza en la
persona de nuestro dignísimo Conciudadano D.n José Artigas para el orden
militar, de que necesitábamos. [Los
jefes orientales al Gobierno de Buenos
Aires, 27 de agosto de 1812].

Respecto del punto V también Pufendorf pudo haber influido
en la idea de la confederación cuya definición hace en una página
de su obra (38) y ello es concordante con la política seguida por
Artigas en 1812 cuando pretendió unir en pacto a orientales, por
teños y paraguayos (39) y con los documentos en que tiene su expre
sión más firme el ideario político de la Revolución oriental en el

año XIII (V. cuadro 4). (40)
Una primera fuente de la idea de la confederación estaría en
Pufendorf, la segunda en las obras de procedencia norteamericana
traducidas por García de Sena. (41)
(38)Pufendorf, Le droit de la nature &amp; des getts, etc., cit. Esta definición servía to
davía, en 1815, a Monteagudo para explicar a sus lectores, desde las columnas de El Inde
pendiente, lo que era la federación que confundía con la confederación, pero es que en Pu
fendorf no se decía palabra del estado federal. (Véase: El Independiente, 7 de marzo
de 1815.)
(39)Edmundo M. Narancio, El origen del Estado Oriental, cit., pp. 36 y ss.
(40)En las fuentes de origen oriental, de 1813, que expresan un pensamiento político,,
parecen superponerse dos corrientes ideológicas que indicamos de inmediato en el texto. Natu
ralmente que podría suponerse que, en este aspecto, la influencia de Pufendorf es refleja,,
esto es: de Pufendorf a los textos norteamericanos y de ellos a los orientales. Es probable,
pero la circunstancia de que el Derecho Natural y de Gentes aparezca como posible fuente
del artículo 7' de las Instrucciones, sin que haya texto norteamericano que le corresponda
y en cambio lo tiene en Pufendorf, nos inclina a pensar que hubo las dos cosas y que éste
y García de Sena estuvieron en la mesa de trabajo del Congreso de Abril. Como dato cu
rioso señalaremos que el tomo segundo de la traducción de Barbeyrac, de 1759, se termina
con una Oratione Inauguralis que es, como es bien sabido, que se ha llamado, también, al
discurso de Artigas pronunciado al iniciar el Congreso sus deliberaciones.
(41)Thomas Paine, La Independencia de la Costa Firme justificada por Tbomas Paine
treinta años ha. Extracto de sus obras. Traducido del inglés al español por D. Manuel García
de Sena, Philadelphia, 1811. Historia Concisa de los Estados Unidos, desde el descubrimiento
de la América hasta el año de 1807, Tercera edición, Philadelphia, 1812.
— 124 —

�— S3I —
('O^-61 '^myi 'XFI 'd 'I 'J 'oatSpjouo^^ oauptsifj otJiPuotootQ 'NaHílom^^ #y
"I ¡^sb^a) "anbsBu^g ap oii;jse[) ja na soné oqoo JOd osaJd OAnjsa ha opueaja^ ap napjo
jo^ -so^JBjv ue ua ^uosug -sojje3 ue ap oi8ajO^ ja na soipnjsa A ^my\ ap pEpisiaAinQ bj
na saXaj psjru A Bina;^ na opiOEu Biqcfj "souBoiJauíB soqoajap soj ap Bsnajap bj na ^osjsap
as A sawÓ3 sbj ap ousiajoas ap oisand ajnBjjoduii ja 9zhbdjb njjaj opsjndip jj (9^)
•jEjnaijo ojuainEdujEO ja Bjssq sBapi SEjsa ap ojnojqaA ja
opis jaqBq naqap 'bjsta bj b opina) soniaq "on anb 'saiuo^ spj ap soupiq soj o PtazPQ vj
•(SS-j&gt;5 -dd 'ni 'J '"^ '•UHS3BJ pa 'sa^iy
souattq ap Pfaapf)) H81 ^p ajqraapip ap ¿1 ja sa^/Cy souartg ap p/azrf) bj 93ijqnd v\ (5^)
'(¿61 'sajiy sonang 'u A \ *) 'outjuaSup ontfPfuasa^&lt;fa* ou^atqot
jap Pítjptttq uptspfifj 'zaiyzNO^ -A onnf asBaA) zP?D ^p sajJO3 sbj ap Biananjini bj
opEjjsoiu Eq zajBzuo^ 'A oijnf A (86I 'saJJV souang -ss A &lt;^&lt;¿f -dd 'n 1 'pauatuy ap Pixof
-sin ap fpuoiapujatuj osauSuo^ jj 'vihoxsih VI aa ivnoi^vm ViwaaVDV 'p^t^atuy ua onif
-p^uasa^ífa^ uatutSa^ pp sopppmjo sauaSuQ 'zojsnj^ Xixad OiNaon^ 'uaiqniBj asea a) sbjjia
A sapEpniD sbj ap sajopcjnocid ap sosaoSuoo o SBjuní sbj na Bisa Boijaráy na OAUBjuasaJdaJ
onjaiqoS'jap opBpiAjo na^jjo ja anb ap sisai ns noo npioEjaj na jBSnj auatj ajuBfauías oSjy
•oíoixiaj naSjjo ns sas SBapi SBjsa b aXnqijjB ja anb oóioeqij bj anb ajqisód sa biueno jod
npioEqojduioo Bjjsann noo ÉijoioipEjjuoo sa on zonnj^ lúag ap noioisod bj opnoj ja ng
•ss A 581 '^ ''1*3 'i *u 'sPisiti^tuy sou-tappnj 'm ^n 'spi(p¿Souoy^
A sotpmsq 'soApsusj 'svdihqxsih sa^OÓv^ixsaANí aa bxnxixsNi aa 'awBd BjainiJd 'sap&gt;t
-uatunoop sat-tas stas ap saapxt p oupapi ns A spSijjy 'zo^^ílj^ Xixag oiNa^a^ \f^)
•988I 'oapiAajnoiq '?\
•l *dd 'sonitP3tftisnl sofuatunaoQ 'o3uptst¡{ oipnfsq 'spSt/jy 'oaia^aag "\ -3 'sa^ty souang
ap ouuaiqoS jap atuppp pStunj^ ap Pti^pf) spiuo uop ouppppnp jap upísimoj (^y)
•ss A } -dd '7 'pifuauQ oppfsg pp uaStuo jg 'oi^NvavM "K oaNnwaj (zf)
A Bp^jBjDap ^jaanrBsiDajd Bjas 'sojqancí
jb^j S3jjd ap anodmo^ as u^iquim isb
soj ap JBjn^ijjBd BiuBjaqos Bq óg'sapBj^nDB^ sns ap oppjaxa \e oiuBnb
ua a)uatuB3i)^Bxd ^piAip as ajqísiAip
181 aP (¿) ojajqaj ap ^.Uj ^ Bun BiuBxaqos b¡ ouiod jsy^,
•sajiy sonang1181 ^p oxaua ap \\
ua upxsirooD ns BJBd BSiun^ ap BiajB^ZIP^D 3P sajjo^ sbj ua
b SB^pxy jod s^pBp sauoiaanjjsuiPÍPJ opBjndiQ jap upptsodxg
^ f M&gt;ptotfjp^ Ptup¿qos ^7
Bjjsanra ^s oujod (9^) 'niyaj ouBnjad opBjndip
\9 *SB¡ja ua oziq anb uppisodxa Bun ua (gf) zipB^) ^p sa^o^ sbj
ua 'opiní oi^sanu b 'Bjsa SBapi SBjsa ap BjBipauíui uppBjji^ b^j
(y^) 'sbjjta Á sapBpnp sbj ap 'BjouBdsa uppxpBjj
bj ua ajqísod ua^iJO ns aaajqBjsa A *D^a '^uppBjapajuoa bj b sajBia
-uiAoíd SBjuBjaqos sbj ap 'sajBpuiAoíd SBiuBjaqos sbj b sojqand soj
ap jBjnapjBd BiuBiaqos bj ap :BjsingpjB ouBapi jap BDiuiBuip upia
Bun Bp zounj^ ^}i9^ oidpuijd ^jsa ap opuapJB^

Íf

-njoAaj bj ap oaiun o^aíqo ja oiuoa BpBjuajso A BpBJBjaap ajuara
-Bspajd Bjas sojqand soj ap JBjnapjBd BiuBjaqos bj)^ anb aaip '^J8J
ap ojajqaj ua 'B^iun^ ^p ^iajBf) ap oxparajajuí jod 'sajiy souang b
SBSpjy jod SBpBjnrajoj sBjsandojd sbj ap óg ojnojjjB ja 'ojaaja ug
•BDiuBdsiq ajuaijjoa bj :jBjuayjo uppnjoAaj bj ap oanjjod ojuairaBs
-uad ja ua Bpuanjjuí Bjaajaj Bun jBDipui soraajanb ajuarajBUig

(Zf) ^T8I 3P TFq^ aP ^Z T^
'ojBiuy A iwoipuB3 *sajjy souang ap sopBUoxsiraoD soj b SB^pjy
jod SBjsandojd sasBq sbj ap óg ojnaijjB ja Bjiaijdxa Brajoj ua aaip oj
'joíara BiABpoj 'oraoa X Baoda Bsa ap sojxaj sojjo A 'jjjx 9^ PP sau
-opanjjsui sbj ap sisijbub ja Bjjsanra oj oraoa 'uppBjapaj bj b uppBj
-apajuoa bj ap BAisaj^ojd uppnjoAa bj ap Bapi bj uaiqraBj oraoa
'souBDijauíBajjou sojxaj soj ua 'sBjajauoD sBjnrajpj sbj anb ojubj
ua jjopuajng ap oipara jod uojB^ajj sajBjauaS soidpuyjd sog

�y físicamente distintas, sin las quales
todas, ó sin muchas de las quales no
se puede entender la soberanía, ni me
nos su representación. Las naciones di
versas, las provincias de una misma
nación, los pueblos de una misma pro
vincia, y los individuos de un mismo
pueblo se tienen hoy unos respecto de
otros, como se tienen unos respecto de
otros todos los hombres en el estado
natural. En él cada hombre es soberano
de sí mismo, y de la colección de esas
soberanías individuales resulta la sobe
ranía de un pueblo. Entiendo por esta
soberanía, no la independencia de la
legítima autoridad superior, sino una
soberanía negativa, y que dice relación
solo a otro pueblo igual. De la suma
de soberanías de los pueblos, nace la
soberanía de la provincia que com
ponen, entendida esta soberanía en el
mismo sentido: y la suma de soberanías
de las provincias constituye la sobera
nía de toda la nación. Nadie, pues, dirá
que un pueblo de una provincia de Es
paña es soberano de otro pueblo de la
misma provincia; nadie dirá que una
provincia de España es soberana de
otra; nadie dirá que la colección de
algunas provincias de España es sobe
rana de la colección de las restantes.
Luego nadie podrá decir que la colec
ción de algunas provincias de la mo
narquía que forman lo que se llama
España, es soberana de la colección de
las otras provincias de la monarquía
que forman lo que se llama América.
Y esta idea es la que indiqué al prin
cipio que debe servir de norma para
juzgar acertada é imparcialmente de las
conmociones que se han suscitado en
algunos puntos de aquella parte de la
nación. Luego para que haya una ver
dadera representación de toda la sobe
ranía nacional, es preciso que haya una
verdadera representación de la parte
que en ella tiene la soberanía de Amé
rica; y no será verdadera, sino quando
sea proporcional á los elementos de
que se compone; es decir; proporcional
á la suma de soberanías de sus provin
cias, que es proporcional á la suma de
soberanias de los pueblos, que es pro
porcional á la suma de sus individuos.
Esta me parece una demostración ma
temática tan rigorosa [etc.}

ostentada como objeto único de nuestra
revolución.
Acta de reconocimiento de la Asam
blea.
5 de abril de 1813
79 En consecuencia de dicha confe
deración, se dejará a esta Banda en la
plena libertad que ha adquirido como
Provincia compuesta de pueblos libres,
pero queda desde ahora sujeta a la
Constitución que emane y resulte del
Soberano Congreso General de la Na
ción, y a sus disposiciones consiguien
tes, teniendo por base la libertad.

Al poner fin a este breve trabajo nos enfrentamos con el hecho
de tener que repetir lo que dijimos al concluir nuestro Origen del
Estado Oriental y es que, como entonces, pensamos no haber ago— 126 —

�— ¿zi —
•ojp b sonreí nonisa so| bX apsap
X 'nppDEjsijBS no^ soTn^jpitapB oj 'sopas sojnanrepnnj uo^ ire^ijpDaj son' o uaApnsaj sb(
'sojjosoo oa anb 'sojjo ig 'oo^iiuap J3J3BJE3 osojn^u un jausjuEiu b ejicIse anb Bjqo Eon
8 apuodsajJOD oaio^ oipmsa aj'ss bpoj a^p o8jej oj' b bjbjjuodu3 se| joí^3\ i^ (¿)

BJ Ü3 OIJBUIOI3S
ounxojd un jbj^bsuod japod soraBj^ds^ o)U9tujtd3jbj3S9 ns jbju^j
-ui y •soiu33ouo3S9p 9nb o\ ap X (^j^) SBpnp SBjjsanu ap oduiBD ja
BijdxuB as uaiqurej 'Bjja b ojund ua cuuaiunaouoa oj^sanu BqauBSua
as X BDijcusiq nppsana Bun ap sbui somaqBS X BpBSBd pBpijBaj bj
ap uppBSi^saAui bj ua Bzipun^ojd as anb Bpipaui y *Buia^ ja opBj

�[gg - ¿g *dd 'suaS sap ^p a¿njpu pj ap tto^p a-j] •juauíaujaA
-no^^ np auuoj By jaSu^qa ap sodojd b a^nojj au uo,y anb suioui b buatuajuas
-uoa ununuoa un(p jo^j nB3Anou un ajiya yg 'sanbiyqnd S3jtbjjb saj ununuoa ua
jajjsiuiuipB By-stuaj aa juEpuad jiop uo,y anb auos ua 'siuaj un jnod juauqnas
aiyqBja aijBjaouraQ ap aaadsa aun juasmpojd sauSajjajuy saj ísuyosaq sas b yg
uoijBAjasuoa ajdojd bs b auiauí-ayya aiOAjnod ayya 'auSisap jnassaaang unanB jtb A
jT,nb subs 'jjjnoui b iubu3a 'jaujaAno^ bj ap uios ay aiyuoa jioab apnmynp\y aun
rnb b ^nyaa 'anb 'yajnjBu isa y; sjnayyiE(p anb :^ íaijBjaouiaQ aun(p asoqa anb
-yanb Juan jubssibu JBj^j '(B)aayquiBssv ^un,p no 'auuosja^ aun(p suibuí say ajjua
sira aja ajoaua SBd b(u juauíaujaAno^^ ay anb jubj aunuoa juBpuadaa :jpuaua^)
sups aautjiy aun vp 'iuauiau¿atino^) sups fPf^ un (9) 'aAiq axix 9P uoissajdxaj 'uoyas
'ayyads ajja assind au^ajjajuyj juBpuad auinBio^[ un(nb xonb 'ajsaj ny *juauj
-aujaAno^) ay jyyqBjaj aJiBy b juassajdiua^s rg 'auSajjajuyj juBpuad 'suaiojiauo^
sjnay aaAB xiBd By jauuaijajjua 'juo syi(nb aa jnoj ajajns ua ajjjau^ ^ jaAjas
-uoa jnod 'zaporauíoaaB nad un suaS say isuiy "sib^ sajuajayyjp ap juBja suiora
np no 'ayjjB^ ap juiod jubib(u sjaiujap sap jjEdnyd By íyBjaua&gt; jnay ap jjouj
By sajdB 'saja^uBjja sadnojx sap xnaa jnoj jns 'sjBpyog say ajjua(nb 'auSajjajuyj
juEpuad 'jBj^ un^p suaiojí^ say ajjua uosiBiy ajjoj snyd aun b A yy ionbjod Jsa,3
(^) •aauBiyyBj jBd no 'Subs ay jBd siun juauíajyojja juos syy sayyanbsay aaAB ^? 'sajaqa
snyd say juos jnay inb sauuosjad say sajnoj By juaAnojj (^) 'aauB^ua jnay sap
zamnjnoaaB juos syi yanbnB 'jBiuiy^ np jaanop By ajjno 'inb ig 'auiad ap dnoanBaq
aaAB,nb jnayyiB jajjodsuBJj say juaiojnBS au syy no,p '() sib&lt;j nB zaqaBjjB suauías
-siyqBja sjnay ig suaiq sjnay jjBdnyd By juo inb 'suaiojí^ sap jaj3jui,y JBd issnB aui
-uioa íajuajEd By ap nad un juaij ayyanbBy 'ajynsaj ua inb uosiBiy By ap yg 'au}Pj
(Z) aununuoa aun(p anA By JBd aajoy ap dnoanBaq siouiuBau jjainbB juamaSBS
-ua ja^ "ayiAi^) ajaiaog araaui yg aynas aun jauuoj b sajjnB say snoj sjaAua aSsSua
ajjats asuaa jsa jaiynaijjB^ anbBqa anb aa ua ajsisuoa inb 'sjBj^ sap ayBipjom
-ijd uoijuaAuo^ By JBd juauíaynas yun 'jiByjBduii sdjo^ un(nb snyd jsa^u aumBio-^
ay 'janbuBUJ b juaiA ajauíBjaAnog y ^p ^^4o^&lt;f falns ay puBnb anb 'Jiya jsa yj

•anbijBjaouraQ no 'anbijBjaojsyjy ua
juaraaujaAnof) ay siBtujosap jaSuBqa ap ajqiy sb¿ jioja iny au yi,s auiuioa sg '10^
nBaAnou un jBaja aydna^ ay anb juaujajiBssaaau JioyyBj yi(s auiraoa íaauyj^ ajjnB
un jisioqa as ap jyoAnod ay juauíaynas sieui 'aydna^ ns SBd aujnojaj au ajauíBJdA
-nog By jaajaxa^ jyoAnod ay 'ajuEuSa-yj ayyiuiBj By ap ajaijua uoijauyjxa^ sajdB
^nb 'sun-sanbyanb juos aiuiuoa 'ajyp ap anb jaduiojj as jsa(a jb^) 'uoijEAjasnoa
ajdojd bs jnod sajiBssaaau aSnf y;,nb ajauíBjaAnog By ap sajaB say snoj 'zajnd
-aQ sas JBd no 'auiam-iny JBd no jaajaxa 'juBpuajjB ua 'suiouiuBau jnad aydna^
ay ísuaiojí^ say snoj ap ayBjauaS aayquiassyj ap suibuj say ajjua sjnoínoj jnod
siro aja jib juauíaujaAno^) ay ayyanb By JBd 'uoijBjaqiyap ap syjd ajoaua juiod b(u
uo,nb sind 'ajauíBjaAnog By juauíajdojd sBdjiB,u aydnaj ay 'auSajjajuyj juBpuad
'anb ajoaua.nb 'aJip-B-jsa,^ 'aj^^naj anbpqo p aujnojax atautpxaanop *&gt;/ ^anbupui p
iuatn ajpto^ ajjtuip^ p^ pupnb anb 'sajjnB sjnaisnyd aaAB 'jip (a) sniXOHO anb
aa ajpuajua jnBj yj suas yanb ua 'jiojBd yy 'aJip ap suouaA snou anb aa aQ

�ANÓNIMO MONTEVIDEANO
Noviembre de 1808
Nosotros concebimos que destronada la casa reynante, retrobertieron al pueblo
español todos los derechos de la Soberanía y que usando de ellos [los derechos
de la soberanía] como en el primer instante de un ser político pudo crear
nuevas autoridades, nuevas Leyes, nuevas constituciones [... ]
.. .Yo soy un hombre libre formo una sociedad a la cual me sujeté con el fin
preferente de proporcionarme todos los vienes posibles; me veo en una orfandad
política; estoy emancipado por la muerte civil del Padre de mi gran familia;
hoy puedo disponerlo todo; han vuelto a mis manos las facultades que les tenía
conferidas; por eso lo he trastornado todo; y no cesaré un punto en la reforma
hasta tanto que mis providencias o la libertad de Fernando el amado hayan res
taurado el orn. perdido. [Véase, Apéndice, documento n^ 7]

MARIANO MORENO
13 de noviembre de 1810
el cautiverio del Rey dexó acephalo el reyno, y sueltos los vínculos que lo
constituían centro y cabeza del cuerpo social. En esta dispersión no sólo cada
pueblo reasumió la autoridad, que de consuno habían conferido al Monarca,
sino que cada hombre debió considerarse en el estado anterior á el pacto social,
de que derivan las obligaciones, que ligan á el Rey con sus vasallos. No preten
do con esto reducir los individuos de la Monarquía á la vida errante, que pre
cedió la formación de las sociedades. Los vínculos que unen el pueblo á el Rey,
son distintos de los que unen á los hombres entre si mismos: un pueblo es pue
blo, antes de darse á un Rey; y de aqui es, que aunque las relaciones sociales
entre los pueblos y el Rey, quedasen disueltas ó suspensas por el cautiverio de
nuestro Monarca, los vínculos que unen á un hombre con otro en la sociedad que
daron subsistentes, porque no dependen de los primeros; y los pueblos no debieron
tratar de formarse pueblos, pues ya lo eran; sino de elegir una cabeza, que los
rigiese, ó regirse á sí mismos según las diversas formas, con que puede cons
tituirse íntegramente el cuerpo moral. Mi proposición se reduce, á que cada
individuo debió tener en la constitución del nuevo poder supremo, igual parte
á la que el derecho presume en la constitución primitiva de el que había desapa
recido. [Gazeta extraordinaria de Buenos Ayres, 13 de noviembre de 1810]

�^p axmvu pj aj&gt; fto^p 37] '$pq stv¿ sap satu[\ saauí/ioJ^ sap ajqBjsajuoam 19 ajjsnjji
ajdiuaxa^ juawajjajnjBu ajuasajd as pj * - * íajjiEj^ uapuB jnaj jBd suBpuadapui
anuuooaj ajp.p ia 'uoissassod anSaoj aun.p uiosaq jioab subs 'ajjaqi^ maj sjoj sap
juajAnoDaJ sjaln^ sas (1) 'auuojno3 bj ap ajjmodap juauíajsní aja b aauíjd un ;
[88€ "^ 'í^^ sap ^p a^nfpu pj ap poup a^] •aso^uio'^ (q) JBjq^p
aaadsa aun 'auSajjajujj juBpuad 'bj ap ajjnsaj ji,b 'sajji^ sapuBj^ ap ajquiou unp
^9 'saauíAOJ^ sajuajajjip ap 'suoijbjsj sas ja ai p sap 'ajdiuaxa JBd 'sajqEjapisuoa
saijJBd sjnaisnjd ap asoduioa jsa auinBio^ aj anb sjoj 'suiouiuBau j3aijjb jnad jj

6^LI

['PtauaSa^j ap olasuo^ p&gt; sauopto soj ap pi¿pj¡] *oumdas
opuBujaj uoq jouas jap upiaBuiuiop bj ua BUBdsq bj Bijsixa ou Biuodns as
ouioa bX opuaijsixa ou ajuatujBdpuud 'oujaiqo^) OAanu un ap uppBjBjsui bj ua
oíaiajaxa ajqij ns X sajjy souang ap ojqan^ jb BiuBjaqog bj ap soqaajap soj ap
bj X [Bpua^a^ ap oíasuo^ jap bj] pBpiuiijiSaj; ns inbB ap opuapnpap

0X81 ^p oXbui ap ^3

asof Kvaf

�MARIANO MORENO
13 de noviembre de 1810
La autoridad del Monarca retrovertió á los pueblos por el cautiverio del Rey;
pueden pues aquéllos modificarla ó sugetarla á la forma, que mas les agrade, en
el acto de encomendarla á un nuevo representante: éste no tiene derecho alguno,
porque hasta ahora no se ha celebrado con él ningún pacto social; el acto de
establecerlo, es el de fixarle las condiciones que convengan á el instituyente; y
esta obra es la que se llama constitución del estado. [Gazeta extraordinaria de
Buenos Ayres, 13 de noviembre de 1810]

MARIANO MORENO
28 de noviembre de 1810
Cada provincia se concentró en sí misma, y no aspirando á dar á su soberanía ma
yores términos de los que el tiempo y la naturaleza habían fixado á las relaciones
interiores de los comprovincianos, resultaron tantas representaciones supremas é
independientes, quantas Juntas Provinciales se habían erigido. Ninguna de ellas
solicitó dominar a las otras; ninguna creyó menguada su representación por no
haber concurrido al consentimiento de las demás; y todas pudieron haber conti
nuado legítimamente, sin unirse entre sí mismas. Es verdad que al poco tiempo
resultó la Junta Central como representativa de todas pero prescindiendo de las
graves dudas, que ofrece la legitimidad de su instalación, ella fue obra del uná
nime consentimiento de las demás Juntas; alguna de ellas continuó sin tacha de
crimen en su primitiva independencia; y las que se asociaron, cedieron á la ne
cesidad de concentrar sus fuerzas, para resistir un enemigo poderoso que instaba
con urgencia: sin embargo la necesidad no es una obligación, y sin los peligros
de la vecindad del enemigo, pudieron las Juntas sostituir por si mismas en sus
respectivas provincias, la representación soberana, que con la ausencia del Rey
había desaparecido del reyno.
.. .Ya en otra gazeta discurriendo sobre la instalación de las Juntas de España,
manifesté, que disueltos los vínculos qe. ligaban los pueblos con el Monarca,
cada provincia, era dueña de sí misma, por quanto el pacto social no establecía
relación entre ellas directamente, sino entre el Rey y los pueblos. Si considera
mos el diverso origen de la asociación de los estados, que formaban la monar
quía española, no describiremos un solo título, por donde deban continuar uni
dos, faltando el Rey, que era el centro de su anterior unidad. Las leyes de
Indias declararon, que la America era una parte ó accesión de la corona de
Castilla, de la que jamas pudiera dividirse: yo no alcanzo los principios legítimos
de esta decisión, pero la rendición de Castilla al yugo de un usurpador, dividió
nuestras provincias de aquel reyno, nuestros pueblos entraron felizmente al goce
de unos derechos, que desde la conquista habían estado sofocados; estos derechos
se derivan esencialmente de la calidad de pueblos y cada uno tiene los suyos
enteramente iguales y diferentes de los demás. No hay pues inconveniente en
que reunidas aquellas provincias, á quienes la antigüedad de intimas relaciones
ha hecho inseparables, traten por sí solas de su constitución. Nada tendría de
irregular, que todos los pueblos de América concurriesen á executar de común
acuerdo la grande obra, que nuestras provincias meditan para sí mismas; pero
esta concurrencia sería efecto de una convención, no un derecho á que precisa
mente deban sujetarse, y yo creo impolítico y pernicioso, propender, á que se
mejante convención se realizase... Pueden pues las provincias obrar por sí solas
su constitución y arreglo, deben hacerlo, porque la naturaleza misma les ha prefixado esta conducta, en las producciones y límites de sus respectivos territo
rios,. ... [Gazeta de Buenos Ayres, 6 de diciembre de 1810]

�[i 181 aP ajquiapip ap ¿ 'iCpnStrjpj jap patiPtuaqnf) pfunf pj p
aiof p Pío^^] sbidutaojcÍ SBquiB ap a^ansBjua oxnjjuí ouanbadou jauaiaqap 3'b
ouiod 'jbtodb uoiDEnjis ns apÁ MjpuBqBjsa ua O)ujp3)uoDB sajBdpuyjd sojap ^apí
Bun *S'^ ^ p ojjansaj aq oidpuudajsa jo^ — *opBjsa |b n')sunDjp sbj uBÍixa
a*b opom pp sauopBpj^ uoiaBaiuniuoa bju jBqaaj^sa ap sajajuí a BpaaiuaAuoa
Baojdiaaj bj jaaouoa ap ^jq^q *Buiaisis oiqBS ns uoa Bjp ap saJopBUJB soj sopo)
b JBjitopB A 'pBjjaqqns JBjBpap opiqBS Bq 3"b uod zajnpBín A os|nd pp -basuoo
san jod 3*b oajD o^ 'BpuiAOjd Bsa uod BjBjd bj ap oi^jjap jBjuauo BpusqBf
b ubSij sojaadsaj sopo) ua *b sb^ SBpBJB^aap ubi opuais A :sauopBjaj sns ap^
sapBpaioos SBpp sajiuiij soy saauoiua B'd op^jBuas Bq 3*b aaajBd BzajBjnjBU Biqss
By oja&lt;j -opBziuBJiiBq ojjaipp oj^aa un u*b b auuojsip odiana un sop^jsa sajou
-aui ua asjipiAip ojsiABqas 3,*ujunuioD jsy *sosajSojd sns uod pBppn^as ns J^ijid
-uod A 'sosap soqDajap sns jbajdsuod pBjjnDipp souaui uod Bpand 3*b oiBipauíui
oujaiqo^ un ua uozbj bjX Bzjanj bj jbjju3duod b 3,-uijBjaua3 uBjjdsB 'biubjijbj
oxBq OAanu ap Buins saj bSijjui buSijbui bj 3*b ap souEpepnp soj sosojauíaj
ouio^ -pBjjaqijBj ap Bpuas BsouuaqBj ap uoiDBpBj^ojjaj Bun jbiia3 B-d opBiSBUiap
aaajBd BpBU 3b 'Bjuiudo saj saiuB 3*b uoiDBjjiuinq^ a^BABjDsa ja oipo^ jojjoq
ojubj uod op^jiui Bqas 'jojja jap ojaA ja vA opijjoa 'oiJBjjiqjB japod ja j'd sop
snjujdsa soj z^a Bun opsuiiuBaj UBq SBDnijod sauoianjoAaj sbj^

TI8I
SVOIXHV 3SOÍ

[O3f$t]o¿¡ otuspaiP^] -pBpTjadsojd ns BJBd aporaoDB aj joíam anb
oujaiqo^ ap buijoj bj asjBp BJBd o 'Xaj OAanu un jinmsui o jBjquiou BJBd
pEpijojnB auai) anb oaiun ja sa ojqand ja A 'puBuia apuop ap BAijiuiud
A Bjnd ajuanj bj b aAjanA 'pjjBS apuop ap ojqand jb aAjanA pBpijojnB v\
¿OAanu ap 3jjbziub9jo apand uainb A 'pBpiJoinB bj aAjanA uainb b 'bijtoib^
ns Bpoi ap A Aaj jap ouaAijnBD o a^januí bj jod oujaiqoS ja oijansip ^

[i] IT8I

�Jq ap pp vaiqtuvsy vi ap vjay] 'oujaiqo^) JopajuB jap ujanpuoa
bj jod JBSnj op^p Bq as anb b uopBSnAqns bj sBjja ap BjainbjBna
opuBiaunuaj 'sBpiuf^ sbiduiaoj^ sbj ap o^saj ja uoa Bpu^g Bjsa ap
BAisuapp Á. BAisua^o uoiaBjapa^uo^ bj bpjiubjbS Á. Bppouoaaj
[/7/X ouv pp
sauoto^nji,isu\\ b-aoj^ BpBa ap oujaiAO^) jb JBijnaad sa ojsaj j^j *opBjs^
jap sajBjauaS soiao^au soj ua 3,ujbjos Bjapuajua ouiajdn ou'ao^) jg • • • • ¡_

ilIIX ^V Í9
'osajSuoa na SBjunf SBpiun SBiauíAOj^ sbj b uopEjapajuoa
bj jod 3)uiBsajdxa opB^ajap sa ou anb oqaajap A. uoiaaipsijní japod
opoj 'Bpuapuadapui a pBjjaqij 'BiuBaaqos ns auanaj sAoj^ Ejsa an^)-** jj jjb

[/7/X ouv
pp sauoponjfsuj] *Bas 3b BjainbjBna ojsajajd ojio nnSjB o 'o^ijbjj
'BiaBJaqos 'uoiSija^ap oaijouj jod SBjja ap buii^jb ajqos o ^Bjja aaqos
soqaaq sanbBjB o 'BpuajoiA Bpoj bjjuod sbjjo sBjap BimBpBa b/jijsisb
b asopaBStjqo 'pBppxja^ jBjauaS A Bnjnuí ns BJBd A pBjjaqij nsap p^p
^ 'unuioa Bsuapp ns BJBd sbjjo SBjap Bun BpBa uoa pBjsiraB ap
auijjj Bun ua 3,ujBpBJBdas Bjjua ajuasajd bj jod b'aoj^ Bjsa an¿ - * * qj jjb

^181
SVXSIÍ1OIX^V SOXX3X

�/
I
j
'

' l '&lt;^^ 'sztaS sap .9 aunjpu vj ap ito^p ^7]
'juauíaiuijiSay jaqaaduia ua,y juaiojnBS au sajjnB
say anb ajjos ap íuniuiuoa ua saaajaxa ajja juBAap auiuioa 'uoijBjapa/uo^ ap
ajiBJX ay suBp uoijuaui jibj juiod jsa(u yi juop 'ajauíBjaAnog By ap saijJBd say
sajnoj 'sodojd b aSní ay yi amuioa 'jaajaxa^ ajjaqiy ajaijua aun b zajapajuo^
sap unaBqa anb 'jmsua^s yi 'jip suoab snou anb aa aQ -sauíJB say ajpuajd b auuaiA

_ ua(u uo(nb jaqaadtua zg 'sjnajBipaj^ auiuioa JiuaAjajuí pjoqBp juaAiop 'zassaj
-ajuisap juos inb 'sajjnB say 'asocftuo^ fPf3,] ap sajquiaj^ suiBjjaa ajjua juajaj
í -jip anbyanb issnB juaiAjns yi( 'uij jaiu A inb 'xibj By zg íaAisuajjo.nb ';
•; jubj (f) 'ajjan^ By jnoj jns jsa ayyax 'ayBjauaS aayqtuassy aun suBp japiaap
say ap jasuadsip as jiojnss au uo 'sdJO3 ay jnoj ap unuiuioa jnyBS ay zg uaiq ay
juapjs^aj inb sayyaa jnod sibj^ () -zajapajuo^ sajjnB say jajynsuoa ap suiaj ay
SBd juauuop au inb no sajiBuipjo S3jibjjb sap pj^Sa^ b 'naiy jioab jiop asoqa
auiaui B7 -uoiunj jayqnojj ap ayqBd^a jios inb ajiBj uau au ap apjB^ auuajd
anb jnBj yi juBjjnod sayyanbsap pjBSaj b tsayqByquias sasoqa sajjnB jg
ap ajaijBui ua JioAnod ay 'suaiojp) say jns jjoja^ ap ^g ai A ap (^) Jiojp
ay 'xio^ say 'sjbjjsi8bj\[ sap uoijBaja By 'sjaiynaijjBd suiosaq sas jnod sajiBssaaau
sjoduiy sap juaiuassiyqBjaj 'aajauruio^ ap zajiBJX say 'ayduiaxa JBd 'aunnoa íaSBsn
assBj ua yi,nb ajaiuBiu anbyanb ap 'juauíajaajip suioui np 'jajajuip juiod no
nad anb juo(u siun sjbj^ sajjnB say anb 'ajnjBu ayyaj ap juos inb ajauíBjaAnog
By ap saijJBd xnB ajjoddBJ as inb a^ jnoj 'sodojd b BjaSní ay yi auiuioa 'aJiBj
ap JioAnod uiayd un aAjasaj as zajapajuo^ sjBjg sap unaBqa anb auop jnBj yy
*uoiJBjapajuo3 aydoiis aun jsd zaiy ajja,p anb 'jBjg ynas un ua Jiunaj as ap xna
jnod xnaiui jiojpnBA yi 'isuib jiOAnojj as Byaa is jg 'juauíajuasuoa unuiuioa unp
anb ajauiBJ3Ano By ap aijjBd aunanB jaajaxa(u ap 'jaiynaijjBd ua una^qa b ^g
y^jauaS ua zajapajuo^ say snoj b xnaSBjuBAB jios yi.nb 'ayquiasua zayaui jjoj
is juaAnojj as sjBjg sjaAip ap sjajajuí say anb 'j3aijjb sajanS Jnad au yi JB3
•aíautpuaanog p^ ap satfzptf sautpfjaa anb unuiuioa ua jaajaxa b jiossijja(nssB(s
au uo 'zasotftuo^ sjpf3,p suoijBjapajuo3 sao suBp 'anb 'ajsaj nB jip iB.f snoj ap
tuautafuasuoa untutuoo ai sups 'xipj tu 'auuan^ tu puaf au snou ap unany :ajjnB
jaa zg ¡ttuauu3li 9^luo ^v ^no^ 'suoupuaMf A snou snou juop ajiatuPtu pi uns
snott oaap Jtajtaqflap p ^&gt; 'auuanf) aflat aun supp sjtnooas np xauuop snoct v aSpS
-uapu al :ajiBJX aa ajjua aauajajjip By ap uaiq b A y; 'jajja ug *ajauiBjaAno By
ap saijJBd sauíBjjaa juamajuasuoa unuiwoa unp anb jaojaxau b jajja jaa jnod
juBa^B9ua,s 'ayyanjnm asuajap jnay ap zg uoijBAjasuoa jnay ap anA ua sjnofnoj
jnod juassiun(s 'sjauíjsip sjBjg(p juBjnB ajja.p Jassaa subs 'saydnag sjnaisnyd anb aa
ua ajsisuoa 'ji8b(s yi juop 'uoijBjapajuo3 By anb naiy ny *suiaj uiBjjaa un
jnod anb juos au ^ aiyyy anbBqa ap ajaiynaijjBd aiiyyjn anbyanb anb jnoq jnod
juauíajiBuipjo juou saauBiyyy sayduiis say 'sjnajyiBQ *jBjg uos jaujaAno^ ap b
yi^nb nyosqs zg uiayd Jiojp np JaqaByaj uaij iu 'uoddBj np juo suauía^BSua saa
ayyanbBy b 'uiBJ3Ano jioAnog np aijjBd By ap aaiajaxaj sajjnB sap juauíajuas
-uoa np ajpuadap 3Jibj ajsaj np ajpuajajd subs 'juauíanbojdpaj zaSBSua juos as
syi sayyanbxnB 'sasoqa sauíBjjaa b juauíaS'ní ajdojd uos JBd auiiujajap as zaiyyy
sap unaBqa 'sajaiujap say su^p 'anb jsa(a ^ayquiasua sjnoí say snoj juoj sjBjg say
anb saauBiyyy say zg 'sdJO3 ynas un ua saydnag sjnaisnyd jiunaj inb 'ayyanjadjad
uoijBjapajuo3 ajjaa ajjua b A yi.nb aauajajjip ayBdiauíjd By JB3 ajauiBjaAno
By ap aijjBd anbyanb pjoaaB unmuioa unp anb jaajaxa(u b sajjnB say sjaAua
sun say jua^BSua^ 'siun isuib sjBjg sag 'sununuoa siuiauug sjnay ynas iny jassnod
-aj jnod aajoj ap zassB SBd jiojuas as au 'xiog sajdojd sas JBd jaujaAnoS as ap
ajj^qyy y suBp jiuajuiBiu as juBynoA sjBjg saa ap unaBqa anb aa ap auiSiJO jnay
J^auíajiBuipjo juajij 'sjBjg sjnaisnyd ap aflama&gt;4uat^ (y) uotjp^apafuo^ By JBd juaui
"JOi 3S ínb xnaa 'ajip-B-jsa(a 'zaso^tuoj s)Pi3tp ajjos a H X íl V,7 7IIAX '

•9]jant3(fu9(f uott
-t&gt;¿?p9fuoj aun
as" 1nbU^íod
•tuo'^ sfPts saa

6ÍZ.I

�[uptun pni9tfJ3&lt;f &amp; uptov^apa^uoo
ap sojn^tuy] 'OsajSucr) na sojuní sopiufj sopBisg; soj b uppBjapajuo3
Bisa jod ajuauíBsajdxa op^Sapp s^ ou anb 'o^^ajap A 'uop^ipsuní 'jap
-od opoj A 'Bpuapuadapui a p^jjaqij 'BjuBJaqo^ ns auaijaj opEjs^ BpB^ *u

[uptun vnia^ji9(} iC uptov^apa^uoo ap
"B3S ^n^ Bjainb|Bna ojxajajd ojjo unS^ o o^ijbjj 'BiuBjaqo^
ap OAijoui jod sopa ap ounSjB ajqos o 'sojp ajqos soqaaq
sanbB^B o 'eidu^joia Epoj bjjuod sano soj ap oun Bpsa b jtjsisb b asop
-UB^ijqo 'pEppip^ jBjaua9 A Bnjnuí ns BJBd A 'psjaaqij ns ap p^pijnSas
bj 'unujoa Bsuapp ns BJBd sojjo soy ap oun Epso uoa pEjsiuiE ap bSij
auui^ Bun ua aiuauíBpsjBdas uejjud aiuasajd bj jod sopsis^ soqaip soq

*uy

•uoiun smadjad A uoxaBjapajuoa ap sojnaijjy

Síll
soaiMn soavxsa

�jos3.jo.kJ ja jod opBjrjpBj anj son rajijojanu ns ^
'sajiy souang 'uptap^^ vi ap puaua^ o^tqauy ja na jbuiSuo BjjBq as jj ^jsj oj
-uaiunaop jg 'ninp^ ap oatqauy opinp ja ua ajuajsixa Bidoa Bun uod 'uBqBijB^ anb
sojaaoiSsjj soj ua 'pjajdrooD as uoisjaA bAiid 'j^6j 'sajiy souang 'ffá b $z *^^
*II "IOA- '0^61 9V 'vutfuaSjy Pt¿otsff¡ ap oupnuy ua 'oapto-afuo^^^ ap Pfun[
P1 ap vsua\a(j otish ¿a SOMIHVOVK 'f oaxvj\[ ^p mdoa as 01 óM ojuaranaop
jg -ojxaj ja ua paipui as oraoa 'oMa¿ua¡¡ a^^fia^ Jtotoop iap osuna pp safun(fy soj
ap apaaojd 6 aM ojuaran^op jg *¿06l 'oapiAajuoj^ *o¿^ B 89^ '^^ 'i *&gt; 'vatupjstn
^ 'Pt¡pj,Soiq ns pup4 safun^y 'oupipisp^ zaua¿ pnupw aso[ uofaop /g
vpavo laiNva 3P opBuioj anj g j^^ ojuauínoop jg 'spaiuptstu sauota
ap otnfttsu¡ pp stujt^ouaiui ap oatqauy ja ua Bidoaojoj ua Bjjuanaua
as 9 ó^^ o^uauínaop jg "bjsia bj b sajBujSjjo soj uoa Jeuij upiaaajjoa Á. oíajoo
ja jaasq ajqísod anj ou 'Bidoa bj oziq as opuBna Buytua^jy bj ua ajuBjadun uop
-Btvjis bj jod 'anb jbjbjdb somaqap aa^q as jnbB anb upiadjjasuBJj bj ap ojaadsag
•BuijuaSjy BDijqndag 'ouiuiBSjag ap 'zapuauaw ^q paafotjqtq bj ua BpjBnS as
anb njnvs oatqauy jap uapaaojd (¿ A. ^ ly ^ 'z 'i so|q sojuauínaop sog ^

? IVXNHNflDOCI 3DIQN3dV

�ajUaiUEJEipaUIUI J3UOd ap BSTJd UOJdip 3S SdJBnb SOJ 'UOJBOJOJ 3S SOJJ3 anb SOJJO
X 'oiqtua saj sanbJEj^ p anb sajBpnB3 soy uoa osoÍEiuaA ajduiais 'opBjuosap
anbuns uij jb opijBS opuaiABq ^ 'sajquroq ap opBund un uod bzbjj bj ajuauuzíjaj
opBrooj J3ABq ap pip aj anb ajj^d pp ptvjJiA ua 'sajSuj ojjsiuij^ p sajpuoq ap
aiquia aj JBjnSaj sa anb 'ozjanpj p uoa 9 'oae^ jb sajSuj jBjaua) p oipid 3abs
as anb ojjodos p uoa uoisEquii BAanu Bun ap BpBZBuauíB pBpni^ bj asopuBjjBq
sej^ 'soujajxa sodituaua soj ap ajjBd ap jauíaj anb BiABq ou osed ajsa ua anbjod
'jBjaua) uEjidE3 A JopEUjaAO^) ap oSjed ja jaojaxa b asaiAjoA anb asjBjajoj Bip
-od sajXy souang b pJiiu ajuotuajqo anb uoa ouopuBq^ A opinasap jap oSjBqraa
uis anb 'oSuaquioa íj^ajoa ap sbub^ asBpanb saj anb JEjaaaJ asaipnd as ou ajuaui
-ajqBqojd anb sopEjuauíJEDsa uej opijBS uasaiAnq sasaj^uj soj o 'op^qBaB BJaiA
-nq BjjanS bj is 'jiaap sa :soSiuiaua soj ap uoisBqun BAanu Bun Bjaiuiaj as pu o
'ojjo jod pBpni^ bj Bjsinbuoaa^ opis jaABq ap JBsadB i 'uoiaBuixujajap Bjsa
jbuio) b saj^y souang b ozjoj anb bj an^ 'pEpisaaau bj anb ajqspnp sa o^j
•Bsajojd anb
uotSijag bj ap beusbjubj ja Bqyjjsa anb ajqos asBq :sauoiSEd sns aaaBjsijBs A SBjuaj
-uoa 'opunro ja ua ajqBjaadsa asjaa^q BjBd asan^ anb soipain soj jod Bas SBzanbtj
ap asjaaBq A ^asjaaapuBjSua e anb 'seui BJídsB ou anb 'BjqBjBd Bun ua :oisauoq
A ojpij oj uoa oujiuiui sbui oj ua Bjuanb jauaj uis 'jijn oj ap bj anb Bj^aj bjjo
anSis ou sajuasajd soj ua jBpadsa ua A 'soduiaij sopo) ua anb uoidejsj Bun ap pEpiu
-Buinuí a BuidBJ bj ap 'sajuBjiAEq soj ap SEpuapBq X 'sEpiA sbj ojjaiqna b jauod X
'jBiauasa ajuauíBums sa aj anb owang X 'p^pni^ Bun Xag jb JBjn^asB 'Baijqndag bj
jbajbs ap ja anb oiaSqo ojio ajjou jod BjBAajj ou Bjja X 'Edjnasip bj pBpisaaau bj
is 'ojsa xaj Buiajdns aBaijqndiag snjB ropEjsg jap Xa^ Buiajdn^ bj sa BDijqndag
bj ap ojuauíEAjBS ja anb ap #Ojp jap bujixbuj bj b auuojuoa anb 'sa opiABS uaig
•jBSa^ oj ua soXodB uaijBj aj
•b ju BpBuiuiEDsap ubi BjBjjBq bj ou 'odujaij ua sbjjb)ia3 Bjnaojd X 'SBpuanaasuoo
sbj aAajd anb ajuapnjd ajquioq un X 'bjoijje^ ajuauísjapEpjaA njuídsa un 'os
-opiní X 'ouij ojuaiuiiujaasip un ajuEjsqo ou '.uaAanuí X 'uBJiuanaua as Bjja ua anb
sauosaj sos ja ai p soj jod 'sauoiaBjqog sapuBJ^ sbj ua sajqmoq X^q opo) BJBd anb
-jod 'jESají a 'BsojBpuBasa 'Bjsníui 'BiJBjauíaj 'bpbíojjb ap uanpsjS bj anb snjiJídsa
ubjbijbj ou '"j^ • ap BjjnsaJ bj BjsBq sjaiui^ o8ei)ub *uq b ajuauíjBuoisiAOJd
^ ns ua Jimpsqns X 'ajuouiajqo^ ap sanbjEj^ jb JopBUJ3AO&gt; jod JpiuipB b
pu ap sajXy souang ap ojqang ja puioj anb upiOBuiuuajap bj anbuny
[9081 ®P *soBo 9P 9^]
['OUDJsqo^ p A Xa^ dj o opadsaj |a ua opoJídsu! opuo^sa 'pBa|¡
ju Dto|DpuD3ta sa ou O|qanj pp u^pouiujjatap to| 'o^ud( jod 'anb X pD^un|OA nt j¡|duin^ ap
zodo^ Das uamb d apuDui o auijjjuo^ o| D^JDuoyy p anb ojsDq apf 0J40 d asjciquiou aqap
'jDsa^ |D 'anb DAjasqo as ouiujj^^ ouii^p ug 'oBjd^ p ua josa^ aqap Xau|y\ p sauopipuos sosa
ud)|dj opuDna anb asopupjapisuoa 'oiqDg p osuo^y ap souiuuai un Bas 'pjauaQ upijdD^ opo^
d sappuasa sapDpijDn^ so| uaaajqD^sa as sjsaj o^a ap joadj ua uppoiuaujnBjD ns JD||OjjDsap
|D -'|DJauao up^dD^ X JopDUjaqoQ Jod sjaiuij 06D1^UD9 d jDuiDpojd ap opan^ pp uppDuiui
-ja^ap D| d pnip¡¡ jdBjoio d duj^duo^ anb ouupop D| DfundD as .'opanj pp o^ajuiipasoad
p D3|^¡isnl anb 'a^uouiajqo^ ap sanbjDui pp pn|¡|dau¡ D| opunuap as .'oB¡uiaua pp Dpuas
-ajd D| a|UD osuapp ap opo^a ua ozD|d D| asajsnd anb ap anj 'opupjjp pp apDBjDDua \o
'puDdsa DSJDuoui pp uppua^uj d| anb jdiou asoq 9t X ajuotuajqo^ o dzdi^ d| ap Dsuajap D|
jd¡juo3 d J8A|oa opo^jaaDsap opas anbjod sauozDj sd| uauodxa 39 *d|jduio^ d qzjoj so| anb
D| popisaaau D| anj Dpnp DiqDq ou 'opojsg pp Xa| Duiajdns D| D3||qnda^ d| ap o^uauíoAps
p opuais 'anb o^sand p6a| o| ua oXodo ap oipj ¡u 'Dpouiuiossap iu opis Diqoq ou uppn^
-osaj pi anb aua¡i$os 39 's^aiuij o6d¡jud9 jod 'a^uotuajqo^ ap sanbjoui 'Xbjjia p j¡n;^sqns
ap sajiy souang ap opan^ p owoi anb uqjsDuiuuaiap D| ajqos souijuquo sopajuio^undy] - j

�en salvo, conociendo la felicidad del Marques, que se los havia proporcionado,
no seria prudencia, ni acertado en estas circunstancias volver á confiar la de
fensa de la Plaza á un Xefe que la miró con tanta indiferencia la vez pasada.
Se save que los oficios no se han creado en España para acomodar las personas,
sino para que las personas sirvan y desempeñen los oficios (1). No es de presu
mir que el Rey haya nombrado á Sobremonte para unos cargos tan graves, y
delicados, como los de Virrey, Governador, y Capitán General, solo por honrar
su persona, ó por facilitarle volsillo para el acomodamiento de su familia. Quando el mérito y servicios del Marques fueran distintos del que ha labrado con la
entrega de Buenos Ayres, no le faltaba modo al Soberano de corresponderle y
premiarle sin desengastar de su Rl. Diadema una de las mas preciosas joyas que
la recomiendan, y hacen brillar, ni exponer á sus Vasallos á los insultos, trope
lías, y extorsiones de una Nación según se acava de descrivir, como la Inglesa.
La intención y mente de S. M. en la confianza que hizo del Marques fue, si hera
posible para que sobrepasase á Cevallos; es decir, para que luego que tuvo noti
cia de que el enemigo se acercava, pues la tuvo cierta á fines del año próximo
pasado, pusiese la Plaza en estado de defensa, alistase y adiestrase la gente sin
excepción de clases, puesto que por sus abultados informes se hallava sin tropa
arreglada, y presentando al enemigo saliese á rebatirlo á la frente de su gente,
como su Caudillo y Capitán General. El Marques de Sobre Monte nada de esto
ha echo, y antes en lugar de hacerlo, hizo cosas contrarias que haora no es me
nester traer á colación para justificar el procedimiento del Pueblo. Basta este
riesgo, y este abandono para ponerle á cubierto no solo de los tiros de los que
se muestran rigidos censores, mas por utilidad que por regularidad, sino tam
bién de la cavilaciones que puede imbentar el amor propio para vender por
compasión, prudencia y celo, lo que no es efecto sino de una declarada y pu
nible, inneptitud. Pues un Pueblo fiel, venemerito, y honrado, asi como debe
coadyubar á las disposiciones del Soberano expedidas en su veneficio, del mis
mo modo esta lexitimamente autorizado, por razón de consequencia, para resis
tir y oponerse á todo lo que sea contrario á la voluntad del Principe, y correla
tivamente para remover por tiempo aunque sea por violencia, al que en lugar
de ser su protector se combierta en destructor, quando de pronto no puede fixar
por una via su seguridad, si atender á su conserbación é indemnidad, que es el
blanco de todo Govierno vien organizado, y por el que están establecidos todos
los que se encuentran en el mundo.
Ni la necesidad, ni lo laudable, ó la justicia del fin, es lo único que favo
rece la determinación del Publico de Buenos Ayres en no censentir por mas
tiempo de Governador de su Ciudad al Marques de Sobremonte. El Derecho
también la auxilia, y nadie pudiera graduar de temeridad si alguno digera que
también la disponía. Nos extenderemos á / dar sobre esto alguna pincelada, en
gracia de los que todo lo quieren reglar por las Leyes Civiles: de suerte que
aunque sea caso de mera política, ó que solo se roce con la materia del Estado,
dan, y teman en que su resolución se ha de sacar precisamente de aquel Gozofilacio, y que lo que no derive de aquella fuente es agua turvia y cenagosa.
Recurramos, pues, á los volúmenes de la Jurisprudencia. Pero no por esto espere
ninguno que le cite texto que hable, de quando Buenos Ayres se ha visto innominiosamente entregada por la mala disposición de su Gefe nato, y gloriosa
mente Reconquistada por la de otro electivo. ¿Que es lo que se deve hacer en
este caso? Bastara que solo las reglas generales nos den la mano, pues Ariadne
solo por el hilo topó la puerta del Laverinto. No dejaremos por esto de servirnos
de aquellas disposiciones, ó doctrinas, que ó vien por su razón transcendental, o
por la afinidad de la materia que resuelven, concurren apersuadir lo mismo, que
nos proponemos provar.
Nos hallamos en el caso de no poder recurrir prontamente al Soberano,
para que provea de remedio. Este es un lance muy fuerte, porque si no quere
mos movernos á nada, el mal nos consume y devora. Dejar las cosas en el mis
mo ser y estado que antes tenian, es para perecer sin remedio. Buscarlo á distan
cia de mas de dos mil leguas, por caminos cortados, y peligrosos, es exponerse á
no conseguirlo, ó a que llegue tan tarde, que se haga ilusorio, amenazando de
próximo el peligro, y no pudiendo esperarse su llegada, sino de aqui á ocho, ó
seis meses, quando mas vreve. En este conflicto se hace indispensable tomar algún
partido. ¿Y qual otro mas oportuno, fácil, y acertado se puede tomar, que el
— 132 —

�ua iu 'oun ua iu anbjod 'ojjantu asanj is ouiod 'ByyBq as anb b 'BpuBjsip By b
ajsa ouBjaqo^ ya anb Bjjodun ojubj 'Bip yap oy sa anb oy jog -pBpjaA By b anbjaaB
as sbui anb oy Bas yiunsojaA oy anb ap oSjBquia uis 'jb8ojj3jui apand ay as ou
ouanuí yB anbjod ou is 'uozbj bjjo jcd pu ojsa A ÍBpuapnjdsunf By ua BuiSop jod
BSBd sapBjunyoA SBunjyn e ojuBnb uq 'anbjaoB as sbui anb oy Bas yyuíisojaA aDBq as
anb oy 'buijijuod p 'BAajdB 'BpuBui anb yB Bjynsuo^ By ypBj sa ou anb ua BijajBui
Bpoj uq *Bsajdxa jod ap as anb BJBd 'Buinsajd as adpuug yap pBjunyoA By anb
BjsBq sBiDuBjsunajiD sajuasajd SBy ua anbjod 'ajJEd Bjsa ua uopBDOAinba ns apuBjS
sa ojag 'oyjBjndsip b uaAajjB as ou oajD ojsa anb 'Bioijsní ua JBSny BABq Byya b
anbuns 'uoiDOtuaj ns *Bd *j^ • ap pBjunyoA By ap bjsuod pu anbiod ouis 'bsod bjjo
jod ou 'oyqang yap uopBuiuuajap By uamsuaa A 'ojubj uajou 'uopisodaj ns ua
sopBsajajuí o ísanbJBj^ yB sopBSayyB soy anb ajuauíBjapBpjaA jbubjjx3 ap sq
•adyoS oyos un ap uBpjaid as uoiSiyaj
A BpuaiDBq 'sBpiA 'sBjuoq anb p 'oduiaij un b Bozajad opoj anb b JBSny opu^p
ou 'soyjapuajap ap zBdED Bas anb 'ojjo ap BipjBnSBAyBS By ap oÍBq asjauod A 'Bp
-ubui soy anb yB 'JBÍap ap pBjjaqiy By b soyqang soy b aaayqBjsaj anb 'Jijjn^aj ua
pBjynoijip By A 'ojSiyad yap ajuauíuiui oy anj jbjjes 'isb oysouiBSip 'oziq By anb oy
opoj ajqos :asBUBjojd as oijbiuub ya A 'asaiAijasojd as uoiSiyag By anb b uoisbdo
By ojsa uod opu^p 'pBpni^ By ajuauíBpiAapui japjad opBÍap asjaABq ap ouijoj anb
ojuaiuiyjuas ya 'uoidb^ By ap BijoyS By jod ouiSBisnjua ya 'ouBjaqo ya BiDBq jouib
yB ojusnb 'oyqang yap uoiDBUiuuajap By 'uoisBd Bjsa b osynduii ns ojubj oíAap
ou SBj^ -ojjaiDB A 'zajnpsui uod JBjaqiyap japod ap opBjsa ua uozbj By b opuBÍap
ou 'sBiauajod SBy BDsnjo uaiquiBj anb ouis 'pBjunyoA By BSiBquia oyos ou 'ajuBj
-suod sbui uojB^^ IB JBaqnjij jao^q ap zBd^a '3abj^ opaiui ya sang 'oyjBDSBm BJBd
SByanuí opuaiuaj ou 'ynbB BjsBq anb 'oÍBqBJj ap sbui oood un uod 'usd ya jauíoa
b uoiDBUitujajap Bjsa BSiyqo soy anb 'sounSyB Jpap uajainb BjoqB ouiod 'oapiAaj
-uoj^ ap ouiisijuajoyj ya 'ojiua^ouiijd ns ap opBiyixnB 'pBjjaqiy ns JBjqoaaj BJBd
'oyqang ojijauíauaA ajsa opinSuijsip Bq as ojubj anb ua 'yBiDJBj^ joiub ya BJídsui
anb soyyanbB ap njaduii un opis Bq ou souaui oy y -ajuEjapE ua asaipuajap A 'asBp
-jBnS oy A 'uoisajdo ^abjS ubj ap asjBjaqiy oy anb BJBd 'sjaiuiq o3bijub *u&lt;j ua
soío soy osnd 'saySuy yap Bsajd oqaa oyopBÍap A 'ajuouiajqo ap sanbjEj^ ya opBJ
-BduiBsap oyjdABq jod ojuBnb 'opBuiuiBDsap ubj OAnpuB ou sajAy souang ap ODiyq
-ng ya anb 'jaA uaoEq ajuasajd osbd yB SBpBDiydB sBuijjDsop SBjsq *oqDajap yap SByS
-aj SBy ap uozbj uod souiBjjBdB sou saDuojua ojusnb jod 'auaij ay ou anb yB uoid
-Dipsyjní A 'japod 'opuBui ajaiyuoa 'uoiDByip ajiuipB ou 'BjaijdB anb pEpisaDau By
A 'ajuauíujuí ojSiyad ya anb j^ -sayBjnjBu soy A 'souiAip soy uaiqujBj ouis souBUinq
sojdaaajd soy oyos ou 'zaA Bun ap sbui 'Bjajyy #ouiijixay ua ajjaiAuoa oy ajuajad
-ujodui zanf yB A isa oy ou anb oy 'ojiDiy aaB^j *Bp By sajuB A 'ajiuipB By ou 'Aaq ap
aaaJBD anb 'sopBjiD uba anb soy ap oun aaip 'sajojDOQ A 'sojxaj soqanm ap Jijuas
ua anb 'uoiDBjapisuoD bjubj ap sa 'BZUBpjBj By ap ojSyyad ya A 'pBpisaaau Bq
•saAaq SBy ap BiJBuipjo uopisodsip A 'jo^ij ya BJBd ojpiy sa jopadng yB jBjynsuoa
ap pBpiyiAisoduii p 'pBjynDiyip By jod anbjod íoyjaDBq ap JBÍap 'Aag yB jBjynsuoD
b opBSiyqo Bjsa anb ya ^ -BsnBD Bidojd ns ua zanf asjaDBq jBynDijjBd ya unBq
A ^soyya ajqos euiiSjb uoiDDipsyjní sSuaj ou uainb ap 'ojBduiB ya oí^q asjauod A
'BZiyijsoq A eSijso soy anb pBqy ns b japuajd saSuop^ soy uapand 'joijadn^ yB osjno
-aj ya yiDiyip p 'opBjByip jasap uozbj buisiui By jod anbjog qBjnjBu #Ojp jod ojsa A
íajBduiB A 'Bpuaiyap By anb BJBd jouag o ouanQ ojjo b asjBSajjua o 'Bsuayap ns BJBd
BJjan^ ap ajuaS jBjuBqay A 'sauoiDBjapajuoD A 'sBSiy jaDBq pBpni^) By apand 'BZUBp
-jbj By ua A^q anb ojSiyad ya jod A 'uoisajdo By ajinb anb BJBd 'joijadng yB jyjjnDO
japod ap pBpiyiAisoduiy p 'BiDUBjsip 'uoiDByip By jod anb (z) uapuaijua oy joíauj
A 'opBipnjsa UBq oy anb soy uaaip anbjog "ajuajaduiODUi ajuauíBjnyosqB Bas anbunB
'oAns Bas ou anb 'zanf ojjo b jijjnaaj ajuauíBjiDiy apand 'oipauíaj ounjjodo jej
-adsa apand as ou 'Aag yBjijjn^aj ap pBjynDiyip Á 'BiDUBjsip BJBy By jod apuopB
'saSBjBd sojjo A 'sBipuy ua bdb ouiod 'sojouiaj Anuí sajBSny A 'sajJBd ua 'joijadns
ns ap opiuiyjdo A opBjsayoui ajuauiaABj3 asaijuis as oungyB is anb 'ajuauíajuap
-njd A 'biabs opBpjoDB UBq 'soyjBjayoj sojipqns soy b sa anb osojSiyad A ojsandxa
oy A 'soyjBjquiou ua sajuaAnjijsuoD soy jaaap^d uayans anb souB^ua soy opiDOu
-od UEq anb 'toi(J SO1 '^VUi^AO^ BJBd opinjijsuoD yap BiDuaipaqo By ap 'BjauBiu
BjjaiD ua 'asopuaABjjsqns Bas anbunB ya b / auuojuoa Anuí sajuB ouis '^ip Jod
opBAOjdaj 'ou 'ojsa sa o^^ 'oSiuiauq yap soubui SByap JBjqiy odns By anb yB pBp
-n;^ By ap uopBAjasuo^ A Biyjojsn^ By JBiyuoD 'j3aesb sq ¿oyqang ya piSiya anb

�otro caso se le puede consultar, para que responda á tiempo. En las materias de
esta clase, la voluntad, y mente que se deduce por congeturas, ó que se hace vero
símil, se tiene por voluntad ebidente y expresa. De suerte que el que alega la ve
rosimilitud, se dice que alega Texto de Ley, porque la Ley manda observar lo
que es verosímil. En tal conformidad que el que arguye con lo verosímil, arguye
con razón natural, porque la verosimilitud se tiene por parienta de la naturale
za (3). Esto és expreso en el dro.; y siéndolo, lo és igualmente, que el Publico no
procedió sin voluntad del Principe, á proclamar á Dn. Santiago Liniers, por su
Governador, y Capitán á Guerra, porque és verosímil que el Rey le nombrase
mientras, a lo menos, no pudiese embiar otro, si estuviese informado del esfuerzo,
celo é inteligencia que mostró, que és lo que en el dia mas se necesita, para de
fender y conservar la Tierra, que se halla amenazada de enemigos, y se ha echo
el obgeto de su embidia, por las proporciones que la acompañan, é informes que
les han dado de su vondad, los que para su destrucción se han recivido en su
seno; de cuyo particular no puede tampoco prescindir el Publico, mirando por
su seguridad, y que le pone igualmente en la necesidad de tomar sobre ello sus
medidas a tiempo, antes de que estos Cuervos le saquen los ojos, después de haverle comido el corazón. En esto no se hace mas, que poner patente la voluntad
del Principe, por la berosimilitud que resulta de la aptitud de D. Santiago Li
niers, y riesgo en que se halla la Plaza. Después la evidenciaremos con la inhavil idad del Marques, proviniente de su incapacidad, para los cargos que le han
confiado al primero interinamente, que és lo que mas le hace resaltar, y lo
que en diseño hamos á demostrar.
En todos los oficios se requieren qüalidades esenciales, y qüalidades acci
dentales. El que no posé las primeras, no puede respectivamente exercer ningu
no; mas el que no está adornado de las segundas vien puede huscar el que le
den, aunque lo hará mal, y caramente. Siendo de tanta gravedad, y recomenda
ción, el de Capitán Gral., no puede estar destituido de los constitutivos esen
ciales, porque nada menos se aventura en ello, que la subsistencia de un Imperio.
La dificultad esta en averiguar, y saber, quales son estos constitutivos. Aunque
las Leyes no describieran, los que forman al Gefe de un Exercito, la razón na
tural sola bastava para detallarlos. Es innumerable lo que se interesa en el buen
o mal desempeño de ese cargo, para que la racionalidad no pudiese dar con sus
dotes. Dejemos que el común de los hombres pudiese descubrirlas, o dejase de
poder. Al Legislador no podían ocultársele. El que formó las Siete partidas era
todo un Savio; y como que posehia conocimientos, y le asistía autoridad, deli
neó las de Capitán General, ó de Caudillo, que es el titulo con que lo distingue,
en estos tres precisos términos: esfuerzos, maestría, y seso (4). Estas qüalidades
de tal manera son esenciales á todo Caudillo, que el mismo Legislador advierte,
que si el Emperador, ó Rey, sale á la guerra, y no las posé, devé nombrar al que
las tenga, para que Caudille diestramente á la gente. La obligación en el Prin
cipe de buscar Caudillo á proposito, arguye la necesidad de este en serlo, qual
combiene. En especial emanando, como se explica el Texto, la obligación del
Principe de la calidad de los echos de la guerra. Pues dicen, que todos ellos
están llenos de peligros, é de aventuras: é demás el yerro que ay aviniere, non
se puede después vien emendar. E por ende non se deve traer (la guerra) si non
por seso, ó por grande acabdellamiento. De modo, que si por esta razón no pue
de el Soberano usar en esta materia de su plena potestad, y libre alvedrio me
nos podra el subdito dejarse llevar de él para aceptar el cargo, y exercerlo.
Entra haora aqui la qüestion, de si el inhavil, qe. és el que nó posé las
qüalidades, ó constituvos esenciales, pierde por el mismo echo el oficio, probán
dosele la tacha. Sea la que fuere la resolución, en orden á quanto se procede por
via de acción, ó de acusación. Lo cierto es, que quando la inhavilidad consta de
notoriedad, no se deve esperar á sentencia, sino que luego que se descubre el
defecto, deve cesar en el oficio, el que lo detenta, en atención, aqe en lo no
torio el orden de dr. es, no observar orden. Por lo que respecta á los Jueces,
asi se colige, de lo que apuntan los A. A.; y de lo mas arriesgado y peligroso
del oficio se infiere, que lo mismo deve ser en quanto al Caudillo, ó General
de un Exercito (3). Juzgo no ser necesario descender a enumerar los casos que
pruevan, no darse en el Marques esfuerzo, ni maestría. El por su desgracia, y
para nuestro daño y perjuicio, los practicó á vista de todo este gran Pueblo. Si
^ 134 —

�' M f "dD pe-d D! *ao3 (8)
D H í qI € &gt; ^1 1 €1 M I ^l ¿ J i VI '**&gt;V (L)
9
•Z S I ed BÍA3 19 ^ 09 N "8 dio € qjT PBqog i g S qn ^! 6 q! (9)
•Dipnf ap 9s; ubuij ^^x *&gt;I ! q-u'g Ul ^ PS ^A '{PO (5)
B^ MBd -Z JP í 1 (f)
•Z N 85
6l otaox #dB3 -ya -y aiaAqin^ mu^\ -u\ -z\ H '6l #snoD ó I *niox •IiaJEu8íd ()
*W)I PB "bsa '001 'o^11
•pujad 61 -dio I -wed 'aajojj ap -8|bs 'oil ^ 601 '801 N 'L\ ds^ qij npBqog (^)
d ^ *€ qn "5 jp 2 i (i)

9081
3P ^Z oiso^y
•ajuoui3jqo5 ap sanbj^j^ jap opnem X oopaajyp
B] oí^q 'jBjidB^ B^sa uojBiBqaJXB ouioo isb 'uaj^qajjB oj SEjuajotA. soubui sbuti anb
b ojsandxa nja^ yap ouXa^ o^uayndo ya iu 'oyyipnB^ uis jBisa apand ou 'oyqan^
ajsa 'jiaap sa 'oiiajax^ ajsa -biod 'sauíj sns uoa jiydmna Bdas uainbB BpuBui 9
BtujiyuoD oy -jv ' SBJjuaioi ojjo b amo) as anb ap sa Byya ^ -souBm SBy uoa Bao) A
'Bdy^d as 'b)sia By b B)sa somaua) a)uain8isuoa ap X íojuaiuiEjquiou ns b O)UBnb
na 'adiauyj^ yap p^unjOA By uaiquiB) Bsaa 'uij asa opu^saa X íouBjaqog ya Xa
*TA 3P pXtunsuoa oy a)uamyBdiau;jd anb noa uij ya sa anb 'so)iajaxa uoa asjix^q
iu 'jBpuBm iu 'sapEpni^ japuayap BjBd sa ou anb ap 'a)uouiajqo ap sanbJB^^
ya SBAanjd op^p jaABq jod 'yBiaadsa ua opunSas oy b opiAoui Bq a 'uoiaB^q By
ap BiJoy^ By b X 'Xa^ yap oíaiAjas joíam ys ouioa axuauíjEdpuud Bsoa bdo b p)im
ou 'on^i)UB yap yiAi^) awaniu jod JopBUJ3AO) OAanu yap uoiaaaya By ua o)UBnb
'pBpni^ ns ap B)sinbuoaa^ By ua o)ub) 'sajXy souang -(g)aaaJBd ay jofam anb \e
a8iya oyqan^ ya 'EUOJO3 By aoauauad *Ojp ap uainb b 'bise^ ns ap soy ap oun^uiu
opu^panb ou anb 'Xa^ yap ByaxuajBd By babob as opuBnb 'BSBd omsym o^ '(¿) aSiya
oy oyqan^ ya is 'uoppiqojd By Bsaa 'pjquiou ay anb yap JBSny ua jBj)ua aAap ou
a)sa X 'aiuaiua) ns ap uoiaaipsxjní By BJídsa (JopBujaAOf) yap asjpap aAap ouisim
oy) Jopi8ajjo^ ya ouanm EUBdsq ua *3b ap 'uaiqum a)UB)sqo o^^ (9) uoiaB)OA ara
-yuBun jod opBmByaB asany is UBSuadsip BanaBjd By X '*Ojp ya 'sop sopBSBd ou B)SBq
'jas b BAyanq oy 'apy^ayy oub un anj -3b ya anb 'Xaq By JiAiqojd ap oSJBqura ui
•opBjnSij Bq say as soyya b omoa 'BauBpad ub) sa ou 'ouXa-yj un ap BzaABa oyqan^
un ap pBpjjo)ny X uopB)uasajda^ By anb 'soyXo^ soy sopipua)ua
*uiy yB X oipam ya ua 'oidpuud soy b
odns uainb jod 'ouBjaqog yB X 'saXa^ SBy b oyos oadsaj jod 'sajouadn sns
ap so)BpuBm soy b Biauaipaqo BSaia sbui ns ap op^p s^yjaABq ap sandsap oubj
-aqog ys uoisaqpB ns ap snqanjd saiuBAayaj sbui SBy JBp ap bab^b anb 'oyqan^ un
ap jByq^q ya ua son^a sbui oSjb 'soaod soy b jaasq Bjsd 'ojadsa oy omoa 'souam
oy b uBjiAjas 'oyqan^ yap oiuaiuiipaaojd ya jbziuoubo BJBd uasaijBA ou is 'usas
soyya saysnb says) anb 'soiuaiuiB^undB souoa sojsa b opiuaa aq am 'Biauaiaijnsur
iui ap oppuaqmoa oja^ 'ossasa sbui jas apand ou yspnsa iui anb ap o^jBquia uis
'ssra oSys BJa^ip o 'oqmnj ap asspnra zaA ys) 'os^ayy o 'oijosuapQ jiAijasa ap
BjaiAnq 15 *bijbj)uo3 aja as anb b 'saXa^ sbuisiui ssy ua unsq 'oXods unSys B^uai
ou anb 'ysSayí ub) oaoduiB) iu 'BsoyspuBasa iu 'bpbíojjb sa ou 'jojnx uanq un
ap aAOJd ay ajps^ omoa *j^ 'S 3nb ssjjuaim 'sjaiuiq o^bi)ub 'nQ ap BijuayBA sy
b asjaSoaE b o)usnb ua 'oaiyqn^ yap uoiaBuimjajap By anb ap 'sapi BiaSiy sun^ys
jsp ap O)Bj) 'soqaa soy opuaiuodns *3b ouis 'yBasij ap oíaiyo oSsq ou inbB oX
anb 'yBjniBu oy b sajoyoa soy JBjyBsaj BJBq say 'soubui sns ua sbui asjauod ou BJBd
ppuny as soyya ua anb oyqan^ omsim ya 'soyjijoyoa 9 'soyjBjnSi^sap asaipua)ajd

�2 - [Escrito anónimo en el que se expone la doctrina que, según el autor, da derecho al Pueblo
de Buenos Aires para deponer al Gobernador nombrado por el Rey y para elegirse un
nuevo Jefe o Caudillo militar; se apuntan ideas sobre el origen de la autoridad Real y
se establecen los casos en que el Pueblo reasume su Soberanía, para concluir manifestándose
que la ciudad de Buenos Aires, puesto que se encuentra en el caso de estar amenazada
por el enemigo y necesita de un Caudillo militar, en quien concurran las cualidades que
se requieren para el desempeño de su cargo y en virtud de los principios y argumentos
expuestos, puede tomar con legítimo derecho aquella providencia. A modo de conclusión
agregan algunas reflexiones que corroboran esta tesis. En una advertencia final se hacen
consideraciones en torno al Congreso General que se celebró el 14 de agosto, y se presta
aprobación a lo allí resuelto de solicitar del mismo Virrey el que comisionase el mando
militar de la Plaza a Liniers; se hace notar que el Virrey accedió a la solicitud, por lo que
no fue menester que el Pueblo hiciese valer sus derechos para deponerlo. Se sostiene que
el Congreso, dadas las circunstancias, fue necesario y que el Cabildo habría sido res
ponsable de gravísimos cargos si no lo hubiese convocado; se afirma, por último, que nadie
puede dudar de la autoridad del Ayuntamiento para nombrar esas Juntas y que la mejor
defensa de este punto es el apoyo que mereció el acto de parte del Obispo, Prelados
Regulares, Ministros del Supremo Consejo de Indias, residentes en Buenos Aires, y de la
Real Audiencia que concurrieron a ella.]
[2 de setiembre de 1806]
Breve significación en obsequio de la Ciudad de / Buenos Ayres, sobre el
arreglo de sus pretensiones; / en orden a su defensa y seguridad. /
" C". natural cosa es, é muy guisada que todo home haya poder de amparar
"su persona de muerte
Ley 2 Tit. I9
Partida 7*.
Es el primero de los derechos del hombre, la defensa y conservación de la
vida. Para asegurarla de los insultos del mas fuerte, combinieron en unirse en
Sociedad formando Ciudades, y Poblaciones; (1) al paso que para mejor con
sultar este fin, tomaron el partido de elegir uno de ellos por Caveza para su
Govierno (2). Siendo este el origen de los Principes y Soberanos, (3) cuyo poder
nace, y se deriva de la causa del dr0. natural; y asi la mas estrecha obligación de
los Reyes es la defensa de los Pueblos (4).
Aunque por estos principios el hombre en sociedad abdicó de si aquel
dro. de su propia defensa, é incumbe al Rey aquien privativamente corresponde
el dr0. de la Guerra (5) con todo hay casos en que puede, y deve ocurrir á las
Armas sin esperar el mandato del Rey. Estos son aquellos en que corre un ries
go inminente su conservación, y que no dan espera al recurso de su Soberanía;
porque ademas de que en tales casos se procede conformemente con la voluntad
del Monarca explicada en sus Leyes (6) el Pueblo reasume su natural dr0. de
defenderse, y sin ofensa de su suprema Regalía obra en favor de su causa propria, y de la del Rey, que es una misma; pues que el vien é la Requeza de sus
Vasallos es como suya (7) y el Rey es el Alma, y la Caveza, y ellos los miem
bros (8).
Esta facultad, y poderío del Pueblo autorizado por el dro. natural, y las Le
yes indicadas, se extiende por necesaria Consecuencia para tomar todas las Pro
videncias conducentes á su defensa removiendo los obstáculos, que impedirla, o
comprometerla, puedan, por que se compondria mal, que el fin le fuese permi
tido, y prohivido los medios. I é aqui como llegamos insensiblemente al caso en
que se halla nra. Ciudad, ó Pueblo de Buenos Aires.
El se vé amenazado inminentemente del Orgulloso, y fiero enemigo de
Nuestra Nación. Aunque hemos dominado su altives derrotando la Tropa que
se apoderó de nuestra Plaza matándole é hiriéndole muchos, y haciendo prisio
neros á todos, incluso el mismo General; existen haun cerca de nosotros sus
Buques, y sabemos que tienen pedidos auxilios, los que prudentemente devemos
recelar lleguen sinque se pase mucho tiempo.
El insulto que pueden hacernos, deve ser más temible en las actuales cir
cunstancias; probablemente será con mayores fuerzas que las que antes trage— 136 —

�— LSl —
•buiiSjb BpuBjsip ajjaiA
-p ou o^ituaua jap sbj b SBjja ap anbjod 'soubcu sns na asjanod jpsisaj BJBd
uij na ^ 'ojJBjsajap BJBd ojjBjaaaj b BsnEa BpBjqos UBp aj (opipuajajd Bq Baunu
anb oj) sojjbSziií na asjBjazaui ap pBpisaaau uis ísojaaja sojsaunj sns opBjuatu
-jjadxa Bq X 'soío sns uoa ojsiABq soj anb ojqang jb soijojou sojja opuais ojad
''Vi *S 3P Píní ojaAas ja BJBd BuanqBjoua asaAjasag 'sojjapBsap sns jESzní
spand anb b^jbuojv PP J anb pBppojnB bjjo XBq ou is ajqos JBUojjsanb ap
oaoduiBj sojubjbjj o^q -Bpipjad ns ap apo jap BzuBijuoasap X uoisjaAB bj ojq
-ang ja na op^snBa uEq anb soqaa soj ap uauíBxa ja na jBjJua souiaAap o^q
•oiJjiAjy ouBjaq
-o ns 3P B3S '^^ I uiiujajap oppjnao oj ojx)j ap Xag ja opBiujojuí ojubj sbjj
-uaiui 'jBiaipnÍjad X ojdaui jod Biuaj anb jb opn^qaasap 'Bsuajap ns na SBuuy sbj
ap opoBui ja BJBd ap) un asjixaja *jXy ^g ap p^pni^ bj opipod Bq osbd ja na
anbuoa "ojp ouiijixaj jap sajBSjnq ou sojuauíspunj uaaajjo as BjundB as *ab oaod
oj na anb jaaouoa ap UBJBÍap ou / soidpuud soj UBuiqoíoa X 'jBsnad naqBS
anb soiab soj oSjBqnia uig -uoiDEjip uis oipaniaj ns ap asjaaAOJd BJBd onBjaqog
jap soj noa opiun ajuauíBiuijuí ojqang jap *8Oip soj X 'soaijqnd sajouiBj^ soj ap
Bpijsní bj ap asjBuuoj Bijpod anb ojp^nb ja Bjambis jBÍanbsoq b B3ajj ou anb
BpBjaauíd jBiaijjadns Bun ap ojdaanoa ja aaajauj s^uadB jad^d ajuasajd jg
•sopEiaunua sojund
soj na ojqang jap sanoisuajajd sbj ap joabj na uaaBq anb 'sbijjb^ saXag sBJjsanu
ap sajE^nj sajuajaaxa soj X 'soaijijog soiae soj ap SBSoiaajd sbuiixbui sbj íou
-taiq X 'jBjnjBU 'Ojp ap soidpnijd sauíijqns soj ojnsa ajnanboja na jbzjue^jo X
'jaSoaaj ap ouadmasap ja asBij as ajnBjjijq Binnjd Bun b anb X *8jXy *8g ap p^p
-ni^ bj ap jouoq na uauínjoA un Biaajam sBjunSajd SBjsa b uoiddbjsubs vj
¿Vi 'S aP sbijbS
-ag sbj Bjjuoa X 'SBpinjiJsnoa sapBpijojnB sbj bjjuod 'saXaj sbj Bjjuoa opBjuajB un
jod ojuajni ns asjBjnsuaa BjaAap o ^ojjaaBq BJBd pBjsajod ap oidpuud unSjB
ajasjinqiJjB Bjpod 9 'ojqang ja Bjpuax ¿sajouiBja sojsa sojsnf UBjag? "AI sojjb^
'nQ b^jbuoj,^ opBuiB ns ap a^BjjBSBA aajnp jap oíba pBpijadsojd ns jBnjadJad
X 'BpinSasuoa bijoj^ia bj ap sojnjj soj JB-mSas BJBd soasap X 'sajouiBja sns ojq
-ang ja opiSuip b anb e sojund sop soj uos sojsg 'Ojisodojd ja ua souiujsg
•Bpipjad BAanu ns
ap ojjap oiSBsajd un ouioa Bjapjsuoa oj sand íBsuajap ns ap SBpuau sbj jeuioj
b BAjanq anb jijuasuoa anb sajuB souiajjxa somijjn soj b 3sjb(ojjb b opuaiu
-odsip X 'opuBuiBja íuozej uoD Bjsajap uainbB X ajuauíBjsní Bijuoasap uainb ap
'91 p jad oj anb 9}3^y ja anb ojnaBjsqo ojjo auaij ijq *jouag ns b bj jap jad anb
'Ejjaij bj ajSuBS ns uoa jBSaj uajainb ojauíud anb 'sonppipui sns ap ouisbis
-njua osojauaS X 'Bijuajba 'jopjB ja 'ajSaj X 'sauoia^jado sns bí 1 jjp (oJ) ojqang
jap BzaqB3 bj b ojsand anb X 'o^jbd ns ap ouaduiasap ja BJBd (Q uajainbaj as anb
sajop X 'sapBpijBn^) sbj uBjjnauoa uainb ua 'jbjijiui ojjipnB^ un asJi^aja ap bj
anb 'oipaui sbui ap BJisaaau ou BJOBq jog ¿Bjja BJBd ajisaaau anb soipaui soj saj
-Bnb X 'pBpijnSas ns jajauíojdujoa 9 'jBjjnaijip uBjpod sojnaBjsqo anb? sej^
•sojnaBjsqo soj jaqoiuaj BJBd X 'BjjjnS
-asuoa \d soipaiu soj sopijirajad uos aj ajuauíajuainSisuoa anb X íuoiDEqjasuoa
X 'Bsuajap ns ua SBuuy sbj b jajjoa BJBd sos^a sajBj ua UBziJOjnB oj sajBuoia
-B^q saXa^ sbj X 'uozBg bj ap -Oip ouiajdns ja anb ojsia somaq bX ojag -ajjiuaq
-ajqos UBpand sapBpiuiBjBa sBjuBnbanb 'ajqisuas sbui Bjas aj 'jBjnj^^q Jouag ns
ap uoxaBuiuiop BpiaajadB X 'aqEns bj ap opiBJjsqns X 'Xag ns ap oSiuiaua opijjad
ja jod opB8nXqns ajuauíBAanu jas ap BZEuauíB aj anb adjoS jg -sajXy souang
ap ojqang ja BjjBq as anb ua ojSijad ja ajuapiAa Jjaap b souiaAjoA sand sg
•jouib jaij ojjsanu ap soja^qo souSip sajj
sojjanbB jod SBpiA SBJjsanu ajuauíBsoiJOjg jBaijijaBS ap bj soujBjinb Bjpod sbui
-b( anbunB 'ojunij^ jap ^jjoj^) bj soujipaduii apand 'sBiujy sbj jbuioj souiajjiod
anb soj ap jbjijiui Buijdpsip ap bjjbj bj (pij,fp¿ p^anu p A X^^ o¿tsanu p 'uotS
-i^jf PÁ^sdnu p uowy ja souiiub sojjsanu b Bp anb 'BiSjaua bj ap JBsadB) uajuaj
-ui anb sapBpijijso sBAanu sbj BJBd sbíeju^a UBuoiajodojd saj saAB^q sbj ap uojba
-jbs as anb soj Bjjaig, bj ap opEiuoj UBq anb sojuaiuipouoa soj anb 'JBjapisuoa
souiaAap X ^sojjBZBqaaj b sozjanjsa sojjsanu jbzubdjb ou ap opBpBjSsap oseo
ja ua ojsaunj Bjas son (sBsamojd SBjaSuosij sns b JBjsajd soujajanb uis opBjim
souiaq soj anb uoa uopBuiuioqB bj jod) bzub^u3a bj uoa opBjazaui jojnj ns íuoj

�El dro. que para esto tenga el Pueblo ya dejamos bastantemente indicado,
y el que quiera radicarse mejor en el concepto, podrá tomarse el trabajo de me
ditar en las leyes aplicadas, aplicando sus decisiones al caso de que se trata.
Entretanto se añadirán aqui por conclusión algunas reflexiones que corroboran
las ideas, y salvan al fidelísimo Pueblo de Buenos Ayres de qualquiera nota
conque algún Zoylo parcial intente deslucir su mérito.
(11) Sabemos que la salud de la República es la Ley Suprema: Que á ella
ceden todas las Leyes, y que estas tienen siempre por obgeto el vien de la causa
publica. Sabemos que entre el Rey y la República, hay una intima unidad, que
aqui es la caveza, y esta los miembros inseparables de ella; y que el Soberano
vela de continuo por la Salud del Pueblo guardando generosamente mas la (12)
procomunal que la suya misma. Sabemos en fin por estos mismos principios que
la piadosa voluntad de nuestro amable Monarca esta siempre dispuesta en favor
de sus Vasallos, y que nada le és mas interesante que la defensa de un Pueblo.
Vajo de estos conocimientos ¿Sera licito dudar, que tratando de defender
la Patria del odioso enemigo de nuestro Rey, y de nuestra Nación, que aspiran
do, no solo á conservar vajo de su augusta dominación, porque abominamos toda
otra que no sea la de nuestro amado Principe; y que considerando los dros.
sagrados de nuestro Soberano por unos mismos con los nuestros, y biendo qe.
la perdida de este punto interesante de sus Americas Meridionales, pone en
igual riesgo a todos estos sus dominios, por salvarlos, y amparar de muerte
nuestras personas, nuestras familias, y nuestras haciendas nos disponemos al sa
crificio de la ultima gota de nuestra sangre? ¿No seria de aprovacion del Rey
el qe. su Pueblo fiel para conseguir estos fines se elija un Gefe de su satisfac
ción, y deseche al que faltó tan escandalosamente á su R1. confianza en la mas
sagrada de sus regias obligaciones?
¿Quien se atreverá á decir que obrando el Pueblo, con el seguro apoyo de
la presunta voluntad del Monarca, atenta contra sus Leyes, y autoridades cons
tituidas; ni dejará de confesar que la Suprema Ley de la salud de la República
hace callar á todas? Ademas las Leyes que se pueden citar hablan de los casos
comunes, y no en este, que es excepción de ellas. La Ley Municipal de Indias,
que obliga á respetar la alta autoridad de los Virreyes, hasta el extremo de
obedecerles, y cumplir sus mandatos, aunque sean excesivos y contra dro.; exclu
ye sin embargo el caso de que la materia sea de calidad, que pueda sugerirle
mobimiento, ó inquietud de la Tierra.
Si en este instante pudiesen resonar en los amorosos oidos de S. M. los
clamores de este su fiel Pueblo, que acava de darle la mas luminosa prueva de
su amor y fidelidad ¿Quien dudará de que condescendería piadoso con sus votos,
quitándole al Gefe que detesta, y dándole al que aclama, ú otro de su R1. sa
tisfacción capaz de llenar los obgetos de sus fieles intenciones, de asegurarle en
su suave, y dulce dominación? Parece que apesar de la mayor distancia se deja
percivir el eco de la voz Soberana, que nos grita. — Que nada desea sino que se
salve el Pueblo, y que combiene que muera uno Civilmente pero, no perezcan
todos.
ADVERTENCIAS.
Aunque los principios y fundamentos qe. se han indicado en el papel ante
cedente combencen el lexitimo dro. y legalidad conque ha podido la Ciudad de
Buenos Ayres en las circunstancias, resistir el mando del Sr. Virrey, y nombrar
al Gral. Liniers por Gral. ó Gefe de Armas para su defensa y conservación; con
todo fue muy prudente, equitativa, y laudable su resolución en el Congreso Ge
neral que se celebró el 14 de Agosto de solicitar del mismo Sr. Virrey, que co
misionase el mando / Militar de la Plaza al Sr. Liniers.
Esto, y no otra cosa fue lo acordado en el Congreso, sin embargo, que al
guno de la pleve, y de los que no ocurrieron en todo el tiempo del acta lo en
tendieron de distinto modo. Así es, que haviendose accedido por el Sr. Virrey a
la solicitud (vien sea por considerarla justa, ó vien porque teniendo en conside
ración los R. encargos de S. M. de que en tales casos el que mas perdiese de su
dro. en materias que importan á su R1. servicio, lo hará mayor y mas agradable)
podemos decir, que no tenemos caso; porque solo en el de haverse denegado la
pretensión, habría sido menester, que el Pueblo hiciese valer sus dros.
^ 138 —

�'L 'D T 'WI ^.PUÍO 3P OJ3D!D ^j
auiuanqaBjd sosoiao as anbsaJoaBaaads 'anruatuasap uaos'aia^ sauuio aaóadaj'auiío^q (fjj
•^Z cpuJBd | opaia 6 Xa-j (z\)
'í "I '^UU 3P OJ3:)ÍD "oasa x7 Btuaadns ijndo^ sn^Bg (ll)
'Z 'Ed '01 '' 'BI '7 'sajonato X souBipam 'sajoXBtn soj ap
•ajnqBuncooa samo soj sopoi ap oauaitDBaunXB ja ojqanj • • • • ise sa ou ¿as^ -sajopBjqB{ X sa;
-Bjjsauain oiiioa isb 'Bpnuaui aauaS bj opBajBjj sa ojqan^ anb sounSjB uBpin^ (01)
T BPF"Bd ^^ P '8 "¿ "9 5 ^ ^7 (6)
•b^ BPd 6X J!X 'BS ^7 (8)
•B3 BPd 6i jjx '6 ^7 (¿)
•BJ^ B] S3 ^&gt;
bsojS X 8 bsojS zad97 oijo8aj) -jg |a X ímapiq; -tj, Xa^ í^ "spd 61 "X ' "I '^TH. I3P opBp-dbuj opnaipuajB non 'ajsanq \ei f jiuaA sopo) iiaAap sauozEj SEjsa SBpo) jo^ ' ' - ' (9)
•souBjaqog soj ap Bsnauoaui Bi]B3a^ (5)
B^ d TI X € 7 OB^
jaaBq E[ja na n^pand on anb BjauBin ap so^ituaua so] ap jBpjsnS uaAap b¡ is ojjo ' ' ' '6
•dB3 -3a-)i x raiuoni) sqij nuEui ap uinaui' uirqndod jadns uaanQ nina saSo^ (y)
•iqi 'L "i sajón
-ag 'Jd samoq so] nasBmo) soj a saXa^ nasanj ab ouiqiaoa uozbj Bisa jod a (f)
•b^ -bi 6X 'X
'i "i -sopa ap BzaqB^) asanj anb onn asaiqo anb Bzjanj sqaajap jod jaisauaui anj apua jod
3 *soj)O so{ anb ja]BA sbui najainb soun soj 'SBpuJBd ap uos sauíoq soj ap sapEjurqoA sb¡
a)naui(BJn)Eu anbjo^ ••••'•• ^j -dB^ -Ajaqoj^ -snirido^ )aaiJO^ )ndB^ )sa non ¡qo (z)
7 "S Z *dBD *I '7 "spBd aa HIa&lt;I ajní aP
snuojf) •anopBjídsnoa db 'ado ranonnoa ns ninAjES uins an 'aipuaa oa SBaaiaog (X)

\votjiqnj, pun
'9081 aP Z 'o^^^s sa^V soaang
•ujja b uojaiJjnanoa anb 'Bpo^apny ",-g
^xjsanu ap X (ojqang ajsa ap Bonjjoj jod mbe uBijsixa anb) SBipuj ap oíasuo^
omajdn^ ^ap sojjsiuipf ^sajg soj X 'saJBjnSag sopBjajg 'odsiqo "jS 'omall jap
jBjaua) Bjunf o 'ojob ja oíaajaui anb pBpijojne ajqBjadsaj bj sa ojund ajsa ap
Bsuapp joíaui bj anb 'jBsajuoa apusq sosopmí soj oSjBquia ui 'sbsod SBjsa ajqos
sauopou SBun^jB BqBasap anb 'osoijna o^iuib un -Bd Bqjasaj ap X 'jBpuapijuoa
jadBd ajsa biujoj anb BuajBiu bj aaajaui anb bj ap zBdBa sa iu 'Bsuapp Bun Bjuaj
-ui as ij^j "JBsaa jajsauaua sa 'o^q • • • sojk uaq^s o^q? ¿pBpijijn BDijqnd ap soid
-oSau ua OJndB joajajuí ap sojjo ua ouis 'BjqBq as anb ap osbo ja ua bX ou 'sbi
-unf SBjsa BJBd ojuaiuiBjunXy jap pBpjjojnB bj ap op^pnp Bq uaan^)? sbj^
•jijbs ap souiBqB^B anb ap 'oSiuiaua jap uoisajdo bj ap oduian ua
opBsnsa oujoisbj) ja jod soujBABjjBq sou anb ua BjnbjBUB ap o^auaS X 'uoisn^uoa
bj BqBZBuauíB anb sajBui soj b oipauíaj oauojd jap soíasuoa sosoiainí X soiabs
sns uoa JBpjoa^ X 'Barjqnd pBpisaaau bj ajqos JBjjnsuoa BJBd sopin^upsip
X sojjsiui^^ 'sopBjajg sajBdpuiJd soj b biubjj ouis (uozbj bj ua Eijsisqns
-uauípadxa pBpiuiBjBa bj ap oipaui ua anb opBJjsiSBp^ oaiun) opjiAB3 ja
soujisiabj8 ap ajqBsuodsaj opas BtjqBq 'Baijqn^ pBpijnSas X pnjamb bj ap ojuatu
-ora japjad uxs asjBjEjj ap bj opuai^ixa anb X 'pBpisaaau ap anj SBiauBjsunajia
sbj ua osaj8uo3 ja anb UBjBsajuoa 'sajuappaB soj 9 'ojixa ja jod sbso^ sbj ap
ojijaui jap asj^Sznl aAap ou anb 'uaABS anb soj (oAnq oj ou p^pjaA bj b anb) uap
-josap un8jB opBsnB^ asaiAnq ajuaS bj ap Bpuanjjuoa jBjuapiaaB bj opuBn)
"(€l) *uojaai3 oauíjod ubj8 jb Bdajaut aauauíajuanb
-ojja sauamb b sojjanbB b sajuBÍauías 'sajopBjaadsa sosoiao ap jadBd 'ajqasuaajdax ja
jaasq uojaisinb ou anb soj ap opBpina ja opoj JBdnao BiAap anb 'uopBqjasuoa X
'pBpijn3a ns ap ojaíqo ajuBjjoduii jap jbjbjj BJBd oaoquio^ as anb 'pBpaiao^ bj
ap BpBJjsnji a 'ajqou sbbu ajjBd bj ap jBjauaS Bjunjf bj bi^ijbui BjasojS uoa uaiq
-bubj BpBaijija sajXy souang ap p^pnx^ jBa^ X 'jjj "Bj^q ap Bjanpuoo bj jBjnsuaa
'sEJjsaBui ap uaaBq *3b ua sojjijjod sojjanbB ua 'uapuaaajd sajuBJOuSa so^iau^ soa
-od ou anb uoa sBjquros sbj uaiaajdsap sop^dnaoajd soj anb BJBd BijajBui bj ua
saanj SBunSjB opBp JaABq ja sbbu ap BjBjsa Baunu ojad íopBjSajE u^q as sotuaABS
souanq soj sopoj anb oj ap p^pisaaau Bjsa ua sand opEDOj Bq as o^q

�3 - [Escrito anónimo sobre las consecuencias que traería el establecimiento del gobierno inglés
en Buenos Aires. El autor se extiende en consideraciones sobre el derecho de conservación;
se refiere a los males que, a su juicio, arrancaron de la posesión de la plaza por los
ingleses: en el orden comercial, al implantar el comercio libre, en el judicial, en el admi
nistrativo y en el religioso, sosteniendo que el Imperio inglés sólo aspira a enriquecerse
y que no respeta derecho alguno natural y de gentes. Insta al Pueblo de Buenos Aires a
defenderse haciendo uso del derecho de conservación; observa que, aunque Sobremonte no
hubiese tenido culpa en la pérdida de la ciudad, siempre existía causa para desear otro Jefe
militar más afortunado y pedir a Santiago Liniers, quien acababa de conseguir una amplia
victoria; considera prudente y laudable la resolución del Congreso, celebrado el 14 de agosto,
de solicitar del Virrey que comisionase el mando militar de la plaza a aquel jefe; alude a
ios descontentos y a las críticas que esta conducta había motivado y, con el objeto de
desautorizarlas, hace notar que el Virrey había accedido a la solicitud del Cabildo; señala,
además, que este cuerpo fue el único órgano gubernativo que subsistió y que nadie podía
dudar de su autoridad para convocar Juntas, a fin de tratar negocios de pública utilidad.
Concluye manifestando que la Junta fue autorizada por el Obispo, Prelados Regulares, Mi
nistros del Supremo Consejo de Indias, residentes en Buenos Aires, y de la Real Audiencia.]
[setiembre de 1806]
Si solo el temor de perderse, aun antes de llegar el caso, justifica á el
I. C. en su conducta ¿Quanto mas le justificará, después de haverse perdido, el
prudente temor de volverse a perder?
Ya se ha visto quanto es, y quan bien fundado el dro. de su propia conserbacion, antes que llegue el caso de perderse, solo porque puede suceder: Ahora
veremos, quanto mayor y mas fuerte es este mismo dr0. quando después de ha
verse perdido una vez, llega á verse libre, y trata de no ponerse en riesgo de
volverse á perder.
1 vien no es conocido hasta que se pierde, ni los males, hasta que se expe
rimentan. El hombre posee friamente los mayores vienes, pareciendole que nada
tiene, y aun llega á tanto su insensatez, que algunas veces se considera desdicha
do en medio de una felicidad la mas solida y verdadera: Goza de la salud; goza
de la libertad; goza del buen clima; goza de las comodidades de la sociedad, y
ventajas del comercio; goza de los buenos y abundantes frutos de la tierra, y del
mar; goza del buen nombre y fama; goza de un suabe benigno justificado Govierno; su vida, su honra y su acienda es defendida de todo género de enemigos:
En una palabra nadie le quita lo que Dios le ha dado, y todos aspiran a conser
várselo y aumentárselo. En medio de tan rica posesión pasa los días el hombre,,
sin pensar lo que tiene, ni de donde le viene, hasta que un golpe repentino de
la adversidad le hace perder alguna de estas cosas, como la salud, la libertad, ó
todas ellas juntas: Entonces empieza á conocer el vien que poseía, despierta de
su letargo, y procura por todos medios volver á su antiguo estado: Toda dili
gencia le parece poco, y no se considera bastante seguro por mas que haga, y
pr. mas cuidado qe. ponga para no volver á perderlo.
Del mismo modo, y con igual frialdad, ó indolencia oie los males, por mu
chos y terribles que sean: ni los queridos de los enfermos, ni las miserias de los
encarcelados, ni las necesidades de los pobres, ni la ignominia, ni el desprecio,
ni otros innumerables males, que aflixen á la humanidad, le mueven á compa
sión, ni lo atemorizan ni espantan, mientras no los padece, ó experimenta, aun
que lo amenacen si los considera algo lejos. Pero caigan de una vez todos estos
males sobre sus cabezas (como al presente) ó padezcan algún dolor vehemente,,
una hambre, una peste, una ofensa, una ignominia: Entonces despierta y clama
á gritos por el remedio: los momentos se le hacen siglos por bolver á su anti
guo estado. Y si por fortuna se ve libre, ¿Quien podra calcular el ímpetu y la
vehemencia de sus deseos, conque intentará alejar de si todo riesgo de volver
á perder tantos vienes, ó padecer tantos males? Pues tan impetuosa y ardiente
diligencia, no es otra cosa, que el mismo dro. de su propia conserbacion. Esta
misma propensión, que antes era fria, ó tivia, porque no le tocava sensiblemente,,
después que le hirió la propia experiencia, después que vio lo que hera perder
vienes, y lo que era padecer males, se exalta, se electriza, y enardece, y no deja:
— 140 —

�jaasod ua 'sajSuj "^ejo jap Bapi Bjsa ap sojaap soj ajqos oaod un somasuag

p

opuajo ubj ap bjsta bj somajjBdy ¿jBjjy pp sojjsiuij^ soj anb ug? ¿osoiS
^In3 I9P BiauaaijxugBui bj jBJBd b opiuaA BJaiqnq anb ug? ¿uoisasod ns
ap sandsap sojjosou ap opis BJaiqnq an)? •ajuauíajjanj sbui soujbuots
X 'Bjnzjnp ajuajBdB sns uoa / soujBUBSua #Bd Bzajaij ns JimijdaJ ua BqBÍ
Baijijod BpBipnjsa X zbjbj ns opuBnb X 'sajSuj oiuiraop ja oppajqBjsa uaiq
BqBjsa ou opuBnb 'SBip sojatuijd soj ua anj ojsa :BqBJadsa as anb oj ap BJjsanuí
bj Á oA^sua ja anb sbui anj ou ojsa opox 'oiquiBa ua opBp u^q sou anb oj sa ojsg
•SBurjy SBjjsanu jod sopBjqtunjsoaB X 'soiq e sopiAap sajouoq soj jaaBq BjBd sbj
-sando sapBjjnaijip sbj ap siajBpjoaB so bX :bijbs sajuB anbuoa 'ojadsaj A uopBjopB
'Bdraod A ojuairapnj ja uoa pBppnasqo Bjsa pBÍajo3 'pBpaqBjg ap souuajua soj b
BqBjjsimtu as odjjbta jod anb 'BijsiJBqanjj BpBJ¿B bj ua BuiAip pBjsaS^j^ bj bijbs
ouioa jaA jb sojaaauíajua ap souaui sxajpod ou A íosoiSijaj oqaipajjua ap aiaadsa
bj sbui opsjnp Bq ou :oipaui A saui ap opBdsa ojjoo ja ua ojsia siaABq oj bj^
¿uBjjBp sou anb oj 'jpap b oqjanq sa anb? soiq ap Bjuoq jo^bui b A 'Bujaia pBpia
-ijaj BJjsanu jod oqaa UBq anb oj ap A sbSiibj sns ap oiquiBa ua jBJoduiaj oj jod
opBiiui sa ojsa is A ípBpiaijaj BJjsanu b opiSuip ojxix '(J'I) Jíra S^ 9 ^qe3 sbu
-ads anb oj 'oqaa unq soub sojuaiasajj ua anb sodij9JB3 sa^ajj sojjsanu ap sojaA
-sap A sbSijbj sbjubj ap oiquiBa ua fBjjajx bj ap sojnjj A sauopanpojd sajofatu
sbj ap sajijjaj A sanSuid ubj soijojijjax ^p 'sapBpni^ sauSisui ubj ap oiquiBD ug[
¿jBp uBppod sou anb? Bpuaaoui bj ap oi^npj A 'pEpijuBs ap sajajuBjd 'sbsoiSij
-a-^ ap souajsBuoj^ sajqBJauínuui ap A 'sajBjnSa'^ ap sbiduiaoj^ sbjubj ap 'sopBd
-siqozjy A sopBdsiqo sapuBjS A soqanuí ap 'sojduiax ap sajBjjixu ap Bjsanduioa
'BjouBds^ BDuauíy bj ap bj sa jBnb 'Bisaj^j ajjsnjj ubj ap oiquiBD ug[ ¡sBjoijjBd
-U103 sopBuiB ibjj! ¿oiquiBa ua UBiJBp sou anb? 'anbjo^ "osojuBdsa sa jBJOduiaj oj
ua opBJiui unB anb 'apuBjS ubj sa jbiu ajs^ *sbjub saÁaq sns ap ja A 'oujaiAO)
ns souJBipjad 'ze^ bj ua ^a^j ojjsanu opipja^ ¿sojaiu sojjsanu uasanj oj ou anb
jEjuSas b Bjpod uain^)? sopipiad soj uaiqiuBj soíiq sojjsanu iu 'sojjosou somas
-anj ou is A 'b^ijoje^ uoiSija-^ bj inbB Bipjad as BUBdsjj b p^pni^ Bjsa Bpinjijsaj
ZBd bj ua opuspanb ojq *osojuBdsa A ajqiuaj ja 'sajBui soj ap jBm ja sa ajs^ *os
-ozjoj ajuaingisuoa Jod A 'Bujaja ouis jBjodmaj ojos ou 'Buinj jbjoj BJjsanu BJa
'BJjajBjSuj bj BJBd omisxsoÍBjuaA Bja 'ab os^d jb 'ojaa^ojd ajsa A Bapi Bjs^
•pEjjaqij bj opBp uasaiqnq bj pBpni^ Bjsa ap soíiq sajqou soj anb sajuB opnSajj
BjaiAnq 'BABjadsa A 'cnpid anb ozjanjsa ja is 'opnaijijaA BjaiAnq as omoa A ípjoj
-sajag jBjaua^) ja BqBZBJj A BqBsuad oj omoa 'ze^ bj ap ja ua X 'BjjanS ajuasajd
bj ap ja ua 'sodmaij soj sopoj ua Aa^ ns b opuaipjad 'soiq b ajdmais BJBd Jap
-jaj ¿JBm ajsa sa jBnb ^? 'Bmsim ts ap ouis 'asjBij pu BJBd ojuamBpunj omisip
-Bjqos sajXy souang ap pBpni^ bj auaij ja / uoa X 'asjBjapisuoa apBq sajBra soj
ap jBm ja ojog 'SBijasim ap ojnuma ajsa opoj Bjuana ua ajjua anb 'ojainb oaod
-uibj sbj^ ¡oim soiq qy! ¿seseo sns ap BzuBJadsa X 'oSijqB ja 'ojansuoa p ubj^
anb 'bijiuibj ap sajpBg soqanra sojja ajjua X 'bjjbj anb 'souBpBpni^ ap ojamnu ja
ojad ÍBjsinbuoaag bj BJBd opBraBJjap Bq as anb ajSuBg bj ojad ísajqBj^dajJi nos
ou anb jod X 'uoiaBjnp bjjoo ap X soijojisubjj jod asjBjnmisrp uapand 'sapuBjS
anbunB 'jiaap b OAjanq 'sajBra sojsa sop&gt;ox "souiu X sajaSnm sbj BjsBq 'sozjBasap
X ojjEq opuBsid 'BmBa X Bjidoj ns SBjsana b opuBAag X 'aid b sajqod 6Oj 'oujaiA
-iq jap jo^ij ja ua 'sapBpipomoaui a soÍBqEjj jim opuBSBd 'sopoj isbo uojBZBjqB
joijajuj oj ap sojqang X 'odraB^ jb anb 'uoiaBjSima bj iu ísopBjjsiSBj^ soj sopoj
uojaXBa anb ua oíaajdsap X BiuimouSí bj oaodmBx ""a SBtnaijo X 'sajBunqiJx ua
sajp^g soj ap soajdma sosjaAip soj ap uBijsisqns anb seijiuibj sbj ap ojBdmBsap
p ajBjuoa oaodraBx 'sasajSuj soj ap oiajarao^ oauBjj ja uoa BZBjd bj ua Bqsj
-uamijadxa as anb BiauBpunqB bj b X 'ojqang jap nzajqod bj b ajuainSrsuoa 'soj
-aap sns ap BÍBq bj uoa jBSjaAiun Bjqainb X 'BiauapBaap bj pjuamijadxa ojund
jb anb 'oiajamoa ns ua pBpni^ bj Bpoj ap oujojsbjj jBjauaS ja ajBjuoa oaodmBx
•opBjsg jb bjjbj Bums aaBq ojauíp ajsa anb oSjBqma uis 'oqaa UBq sou anb sosad
ap oipam X uojjim ap oqoj ja (apuBjS uaiq sa anbunB) jBm Jod ajBjuoa o^^
*sajBj^ sapuBjS sns ua
X 'pBpiraBjBa BpnsBd bj ua zaA BpunSas ja^a ou jod 'Bpand ojuBnb jaa^q ap sou
-imjaj ua sajXy souang b auod anb ja X '-Ojp JoXBm ja ajsisuoa ojsa ua X 'uoioba
-jasuoa / Bidojd bj ap soasap soj ojund ap Jiqns aaBq Biauaijadxa v\ 'sapra sajBj
soíaj inm jBjuaXnqB X 'sauaiA sojubj amjyj ap jBjnSasB BJBd jaAom Jod Bjpaid

�esta Ciudad aun después de echa la Paz, por lo respectivo á nuestra subsisten
cia y sus consequencias. Aqui era necesario llamar á los vecinos de Buenos Ayres,
que oi componen lo mas lucido de esta Ciudad, y preguntarles, si la decencia y
comodidad actual la conserbarian, ó se destruiría del todo bajo un govierno y
dominación de un Tirano, que solo aspira á enriquecerse á costa de todo el
mundo, y que por lograrlo no respeta derecho alguno natural ó de gentes.
Si los hombres de vien no quieren responder por su moderación, y si los
malos (que son mui pocos) no se atreven, respondan los echos de todos los tiem
pos; y si tampoco quieren tomarse el trabajo de recorrer las Historias, respondan
los recientes echos, que han dado causa á la presente guerra; respondan los Con
sulados Españoles de acá y de alia; y con solo esto se verá, que la Inglaterra á
nadie quiere dejar vivir; que solo ella quiera vender, y que todo el mundo com
pre; que solo ella quiere tener la industria, y que todo el mundo este ocioso; que
ella quiere ser independiente, y que todo el mando dependa de ella; Señora de
los Mares á costa de todos, y á fuerzas de Robos y Piraterías, quiere también serlo
de todo el mundo.
Hijos nobles de Buenos Ayres, Españoles buenos, no lo seáis tanto con los
malos y con buestro enemigo. Vuestra Ruina es la que están / fraguando dia y
noche, y por todos los medios. En ablar mal de Dios y del Rey, ocupan todo el
tiempo. Asi, despertad: alarma, alarma: poneos en defensa, y procuradla en uso
de aquel primitivo é innegable dr0. de vuestra propia conservación.
Aunque el primer Gefe no tenga culpa alguna en la perdida de la Ciudad,
este tiene causa justa y bastante en su desgracia para desear mas afortunado Gefe
Militar, como lo há hecho y deseado.
Un particular tiene derecho para llamar al medico mas famoso, y acreditado
por sus frequentes curaciones, y tiene también justa causa y mucha razón para
huir de aquel que se sabe, y tiene el Publico por desgraciado, porque en ello le
vá la vida: otro que se quiere embarcar tiene dro. á buscar el Navio mejor, y el
Piloto mas feliz en sus viages, y tiene razón para huir del Navio y Piloto desgra
ciados, porque en ello le va la vida: En fin, un litigante tiene dr0. á valerse del
Abogado de mejor crédito, y tiene razón para no fiarse de aquel que pierde los
pleytos, aunque sea igualmente, ó mas sabio que el otro que los gana, porque en
ello le va la vida, la honra, ó la hacienda. Todos estos desgraciados se lamentarían
de su estrella, pero ninguno quexaria de agravio. Sin culpa nuestra, dirían todos,
pero no sin justa causa se valen otros mas afortunados. Sine culpa, sed non sine
causa patimur. Y quanto mayor sea la importancia de las cosas, que se abenturan,
tanto mayor será el dro. de valerse del afortunado, y la razón de huir del desgra
ciado. Compárese, pues, el valor de esas cosas juntas, ó separadas de un / parti
cular, con el valor de esas mismas de todo un Reyno, de una Ciudad, y de
qualquier comunidad ó Pueblo; y entonces se verá quanto es el dro. de Buenos
Ayres, y quanto la razón y justa causa que tiene para pedir y desear en D. San
tiago Liniers un General afortunado, que acava de conseguir la victoria mas glo
riosa y completa, que á Dios aseguró su verdadero culto, al Rey estos sus dominios,
y á Buenos Ayres toda su felicidad.
Aunque los principios, que se han indicado, combencen el lexitimo dro., con
que ha pedido la Ciudad de Buenos Ayres, en las circunstancias, nombrar al Sor.
Liniers por General, ó Gefe de Armas para su defensa y conservación; con todo
fue muy prudente, equitativa, y laudable su resolución en el Congreso que cele
bró el 14 de Agosto, de solicitar del mismo Sor. Virrey, que comisionase el man
do Militar de la Plaza á dho. Sor. Liniers; pues, á si concilio admirablemente el
respeto á las Leyes con su único remedio.
Esto, y no otra cosa, fue lo acordado en el Congreso, sin embargo de que
algunos desafectos, ó descontentos lo quieran interpretar malignamente. El mismo
Sor. Virrey ha conocido la pureza de intención del Ilustre Cavildo, accediendo á
su solicitud, de que todos los buenos Vasallos del Rey se han alegrado: Asi aun
que no havia necesidad de ilustrar esta materia por su notoriedad, nunca estará
de más haber dado algunas luces, para que los no preocupados desprecien las
sombras con que algunos pseudo-criticos pretenden en aquellos corrillos, en que
hacen de Maestros, censurar la conducta de nuestra Ilustre, y leal Ciudad de
Buenos Ayres, criticando también con grosera malicia la Junta General de la par
te mas / noble, é ilustrada de la Sociedad, que se combocó para tratar del impor— 142 —

�— tn —
¡qn mam^ snjes -f\ 'A 'i\ ^ -qjaAOJj (6j)
\v ojDBnb na nopEJEp^p ap ac^isaaan 'ajnf osdi najjnaui 9 'najainbpe as sbsod sbj anb
••ojp ia na ouojou sa anbjod bx' íXajjj^v PP osiab OAana Ejs^q 'SBDJBqo ap Bpuaipny bj
ojijjsip aisa opoi na U9p3ipuní bj Biuajqo anb jod bX 'npisasod EnSpuB ns 9 Bpuaipny
bj janodaj in tsaaopXQ oí 9 ZBjijiABq opnd on bjos is jod Bjsmbuoaaj a-j (81)
•ojos onn 9 'sajopXo sonn^jB p^pnr) v\ ap Bjanj sanre opijBS opnaiABq '
'V\ SI **P 081 ^3I EI 9 anuojuoa opBqjasuoa ^aqBq Bjaipnd as Bpuaipny b-j (Ll)
*s8nj ]bj^ ja osinb oj tsb *bjod 'saXaj SBJisann ap oppjaxa ja X osn
ja ajqij ¿ 'sapjBajy soj na ajdwais 9qjasnoa as BUBnipjo uopaipsuní bj ojos (91)
'L 'D 'Z &lt;cin '3JíJO 9O. 'J33!D ¿sijBjinrBjBD aBaujana^ jntu
•anqaBJd sosono as anbsajoiBiaads 'jnnjanjasap liaos sis} saumo amadaj annojq (SI)
'ojo 9P BIIT)SED 9raBn as oidpnpd ja apsap anb 'sajXy sonang ap ouojiwaj ajsa
oozbj joXboi Bqanm noa ojad 'bjjiisbo ap Euojcr) bj ap auBd sa Bjja Bpoj anbjod 'bjjiisbo
jbiubjj uBAap X Bpand as jBooipijajq X jBuoiJjuajdas Bauaniy bj Epoj anbuny 'bj
'nopisinbpB bdij
Bnn oqaa aq 'aj^oj anb ojsa noa ¿esij^ Bnn jjaap apand as? ¿asjBzijdnBq nBjainb anb sboijb
Xbj^? oxip 'Bisy ap bjsi Bnn ap onopuBqB jap jBjqB opnaXo anb u adija^ ojb8iq ¡saXag
sojjsann nanaij jnsnad ap sopoui sosjaAip anb íaiuajajipu; sa saj SBinap oj opoj :ojauip ja sa
nij oainn n^ 'SBUBaijanry ojSny SBiauíAOJ^ sias X zaip sbj ap aiuaipnadapni a 'oausjapaj
odjana asa na iu 'sBUMBaranjn sBsajáuj sbiuojoo sbj na BjjBq as ojsa ap Bpsf^ *inbB Xb om
-sini ja 'oaijsBisajag X jBjnaas 'ajuBjjijq X opijojj opnjsa nn X9 ijjb is :inbB Xb buisiid sbj
'sapBpiu^iQ sapuBj^ X9 ijjb js ¿bIIPsbD sqanu Bisa na ajjBq as 00 anb oíaajds ap onSip
anaij anb OJa¿? papa asa anaij joXbid anBauaq BJisann 'BUBdsg ap bjjijsbo ti (91)

•v\\9 b noj3MJTU&gt;ao3 ^nb Bpuaipny 'j'H
ap A (ofqan^ ajsa ap buiujoj jod ojansuoa ojjsanu bjbc! inbB uaisixa anb) sBipuj
ap oíasucr) ouiaxdng jap sojjsiuijv -saxs soj A 'saj^jn^a^j sopBjaj^ 'odsxqo "joS
ouiisijjsnjj ¡ap '¡Bxaua) Bjunf 9 'ow ¡a oíaajaui anb uppBzuojnB a¡qBjadsaJ b¡
sa ojund a^sa ap Bsuapp jofam bj anb 'jBsajuoa apu^q sosoiainí soj 'oSjEquia ui
"¡adBd ajsa buijoj anb ¡a BijajBui bj aaajaui anb bj ap zBd^a sa iu 'Bsua^ap Bun bj
-uajuí as o^ ¿pBpijijn Baijqnd ap soiao^au ua 'ojndB jouajuí ap sojjo ua ouis 'Bip
janbB ua BqBjsa ouioa 'Bpuaipny uts '¿a^jA oís 'BjqBq as anb ap 'osbd ja ua vA ou
'SBjunf sBjsa BjBd ojuaiuiBjunAy jap pBpijojnB bj ap op^pnp Bq uainb?
'jijbs ap souiBqBDB anb ap 'o^iiuaua jap uoisajdo bj ap odiuaij ua
oujojsbjj ja jod souiBqBjjBq sou anb ua 'BinbJBuy ap ojaua^ A 'uoisn^uoa bj Bq
-BZBuauíB anb sajsui soj b oipauíaj ojuojd jap soíasuoa sosopiní A (5¡)soiqBS sns
uoa BpBpjoDB A Batjqnd pBpisaaau bj ajqos jBjjnsuoa BJBd sopin^uijsip souiaa^
A sojjsiuijv 'sopBjaj^ sajBdpujjd soj b buibjj ouis í(8I) Bjsinbuoaaj ap osbd ja
ua uopBjijiAB Bqanu ns ap as^siAB anb BjsBq 'AajjjA 'joS pp opusq ja ua ojBjaap
as isb A '(¿j) pBpiDBdBD ns jod ajuauíjiAiD uojaijnuí sopoj anbjod 'uozbs bj ua
Bijsisqns pBpiuiBjBD bj ap oipaui ua anb (91) opBjjsxSBj^ oaiun opjiAB^ ja oSjbd
oujisiabjS jap ajqBSuodsaj opis BuqBq ÍBDijqnd pspijn^as A 'pnjainb bj ap ojuaui
-om japjad uis 'asJBjBJj ap bj opuaiSixa anb A 'pBpisaaau ap an^ SBiDUBjsunDJ^
sbj ua osaj^uo^ ja anb 'ubjbs3juod 'sojsiAa^dmi sajuappDB soj jod sbsod SBjap
ojijam jap asj^Szní axap ou anb uaABS anb soj í(o^nq oj ou p^pjaA bj b anb)
uapjosap un^jB opBsnBD Bjapnq ajuaS bj ap BiauanjjuoD ¡BjuapiDDB bj opuBn)
(^j)'uojaDQ ODijijod ubjS ja Bdajaui ajuauíajuanboja sauainb b 'sojjanbB b saiuBÍ
-amas 'sajopBjaadsa sosoido ap jadBd ajqisuaqajdaj ja jaosq uasaisinb ou anb soj ap
ja opoj jBdnoo Bixap anb 'uoidbaj3suod A pBpijnSas ns ap oja^qo ajuBj

�4 - [Escrito en el que se relatan los sucesos que dieron lugar a la formación de la Junta de
Montevideo. Se enumeran los hechos producidos desde que se conoció la proclama circular
expedida por la infanta del Brasil Carlota Joaquina de Borbón; el envió de un diputado
montevideano a la ciudad de Buenos Aires; la orden del virrey Liniers para que se poster
gase la Jura de Fernando 7^; la llegada del comisionado francés, marqués de Sassenay,
luego de su visita a Buenos Aires, y a su prisión en la Ciudadela; el arribo del brigadier del
ejército español Manuel de Goyeneche con pliegos, que de inmediato fueron remitidos a
Buenos Aires. Se refiere a las versiones que circularon de que el Cabildo de Montevideo
había solicitado se depusiese del mando al Virrey y que se formase una Junta de Gobier
no, según lo ordenado por la Junta de Sevilla; a la Proclama que promulgó Liniers y a la
contestación que le dio Elfo al Virrey; al nombramiento que Liniers hizo en la persona de
Juan Ángel Michelena para desempeñar el gobierno de Montevideo y a su llegada a
esta ciudad el 20 de setiembre; a la conmoción popular a que dio lugar la remoción de
Eli o; a la exigencia de que el Gobernador resistiese la orden de Liniers y se convocase a
Cabildo abierto, el que se realizó el día 21; a la creación de una Junta de Gobierno; a la
resolución de la Junta de enviar a José Guerra como diputado ante la Junta de Sevilla,
vista la decisión de las autoridades radicadas en Buenos Aires de suprimir la Junta estable
cida en Montevideo; al arribo el 2 de octubre de un diputado, con pliegos del Virrey y de
la Audiencia, intimando nuevamente la disolución de la Junta; a la llegada, el 23 del mismo
mes, del corsario Belén, con el fin de conducir preso al gobernador Elío y los miembros del
Cabildo, el que se hizo a la vela poco después sin haber podido cumplir su objeto. Noticia
sobre el arribo del oficial de patricios Rocha conduciendo pliegos de la Audiencia y acerca
de la agitación del Pueblo ante los rumores de que la finalidad de su misión era disolver la
Junta; detalla, de manera pormenorizada, la forma en que este emisario fue recibido en
Montevideo. Concluye manifestando que el vecindario montevideano ha procedido movido por
un sentimiento de lealtad hacia su Soberano y se ha manejado con cautela; que es necesario
que las ciudades del Río de la Plata den aviso de su lealtad a las autoridades españolas
de la Península y que a este efecto se despachó un bergantín desde Montevideo, el cual
pretendieron detener las autoridades de Buenos Aires, a cuyo fin decidieron bloquear el
puerto de Montevideo.]
[5 de octubre de 1808]
RELACIÓN DE LOS SUCESOS QUE DIERON / LUGAR A LA CREACIÓN
DÉLA JUNTA EN / MONTEVIDEO.
Con motivo de una Proclama circular expedida por la Infanta del Brasil Da.
Carlota de Borbon, para todos los Goviernos del Continente, tuvo a vien este
Cavildo, hunido con su Presidente mandar a la Capital un Diputado con un
pliego; y que este se abriese con presencia de todos los Tribunales. Del contenido
de el se habló con mucha variedad, porque por lo general se ha dicho que este
Cavildo haviendo echo una continuada reflexión de varios papeles públicos del
Govierno, &amp;a expedidos en la Capital, resultaron no solo faltos de verdad en lo
pral. de sus contenidos, sino también perjudiciales a la misma Soberanía Espa
ñola; como efectivamente se deja ver en la de 15 de Agosto y en la postergación
de la Jura de Fernando 7^ en la Capital; la orden pasada por el Virrey a este
Governador de Montevideo para que no lo difiriese hasta otra disposición &amp;a.,
de cuyas combinaciones, y la de haber dado el Virrey al Público, de que el Co
misario Francés sele havia fugado, y que para su aprensión havia dado las mas
eficaces providencias; sucediendo al contrario por quanto tiene el Governador de
Montevideo ordenes del Virrey para que se le franquen quantos auxilios necesite
pa. qe. sin demora se restituya a Francia. Como este Comisario llegó a Montevideo
el mismo dia qe. havia llegado también de Cadis el Brigadier Goyeneche con
todos los sucesos de Napoleón, el Governador puso al momento preso con el ma
yor celo al Comisario Francés el que permanece en la Ciudadela; y con los
Pliegos que trajo Goyeneche, que por extraordinario se remitieron a la Capital,
le da parte al Virrey el Gobernador, del citado arresto, y viéndose el Virrey en
este descubierto, fue quando dio al Publico de que el lo havia echo prender, sien
do todo lo contrario. Como llevo dicho, generalmente ha corrido de que este
Cavildo de Montevideo, solicitaba se depusiese a Liniers del mando, y qe. consi
guientemente se () enla Capital una Junta de Govierno, respecto a que el
— 144 —

�pijora aj sbjojsi^ sbuisiui sns uoa ijjb X bjos p bjjuo^ cijij oj anb BpBjuBtiS Bun
oSad aj ozuBqB oj anb ojdb orasira p na A ¿ajjanra bj b opaira zaA buiiSjb oqm
óijq anb • • -bd os 'j^A b oiPíP bH 9I O9Fn^? ^jopuapip BZUBqB oj asjBjjoa ap
soíaj oijq ^ojsajJB buiijut aj 'oqaad jb sbjojsij ap jBd un ajopuaiuod A opuBm p
an3ajjua aj ojuamora ouisiui pnbB ua anb a^ixa a] BpinSas ua A sjaiuiq ap opijo
p oijg b BSajjua aj íajjanq je anj as A oppAB^ pp pBpijpB^ uoa 91JBS 'opBZBJjsip
BiuaA ojuajuí ap bX Buajaqaij\[ oraoa A ojpasa Biuaj anb oj opoj ojuaraora p oíd
-raoj 'ojjnranj A opadojdrai ojubj jioq jb 'sajopBJjoq soj opuapBq BABjjEq as anb
opjiAB^ ap ajuaiApasa jq -ounSjB ou^p jBsn^a uis 'jisnj ap sojij sounSjB uojbjij
oijntum pj ap oipaui ua A 'aApaj oj is opjiAB3 ja uatquiBj Bjanuí *oapiAajuoj\[ ap
BjpjBS ou 01J^
i ap 'upppjjL íBuajaqaij\[ Bjanuí sojtjS uoa 'ajuaS ap bzbj^
bj puajj as 'uij oujstui ja BjBd oij^ BjBd oíaijo A 'Buajaqaij\[ b jopBujaAo^ jbj ua
ojuaiuipouoaaj jap bjdb ja opuaipua^xa BqEjsa as anb oduian je A 'oSatjd ja pip
saj (Jaq b opx ojjaqBq souam iu 'oSaij^ ja oijg b ajjBSajjua uis 'oip sos^d sojsa
ap otpaui ua ua) sajBjnjidB^ soj uojBjunf as Bpin^asua A uojanj 'opjiAB^ jb asBU
-BduioaB oj anb aDBq 'BiajE^ ap bsb^ b aqjanq — uaiA 'uaiA 'aaip aj ajsa íoSaijd
ns ajjsp ap sandsap 'ouisiuioj ajopuaipid opuoin^jnj^ b bsb^ 'sbuije sbj ajqos
uB^sa ou SBjaijij^ sbj anb aaip aj ajsa 'oijxxnB apid aj A oSaijd ns Bp aj (^idijij\[
ap ajuBpuBUKT)) BiDJB^) ap bsb3 b bsb^ 'ojEpuBui joijadng jb Bijaaajjaqo saauoj
-ua 'jaaouoaaj b asaip oj as 01 jq opuenb anb A ajuajadiuo^ ojDnpuoo ja Jod au
-aiA ou uapjo BjjanbB b aoip aj A pijqB oj a^sa 'oSaijd ns oSajjua aj 'uiqjBg
b anq 'ajaipid aj anb soijixnB soj sopoj ajsa b opuBjsajd 'Buajaqaip^ ap sbj
anb sauapjo sbjjo uasaiaapaqo iu uasaiaouoaaj ou 'uasaiAiaaj soj anb ojuatu
-ora ja apsap anb bjb¿ uapjo bj sojja ua A 'sodjana sojap saja^) soj sopoj
BJBd opBJBdas jod ^aJJiA PP soSaijd opuaianpuoa (ubspj un BiaajBd anb 'BinjjB
ubjS ap ojaranjd A oqaBS ojajquio 'uaknjjs un uoa BiuaA sand) Jbjijij^ ap asBja
ua anb 'opBZBj^sip uaiA seto 'sauoia^jo ap sandsap ajqraaijda ap qz P 3:&gt;s9 Sajj
íoapiAajuoj^; BJBd jopBujaAO^) ap Buajiqoíj^ BSuaq auodsip 'orasira ojsa opuaxuiA
-ajd sjaiuiq ojad íapidrai oj as opjiAB^ ja ísaj^y souang b asBd oijq anb BpuBra
'opBjndiQ un ap oipara jod jBjidB3 bj ap sopBJjsiEj\[ SBraap soj b 'opora ojjapua
'ojsai^iuBra ap uauod sbj anb ouxs 'sBapi sns b uEippuioa BpBU ua ojqang ajsa ap
sopBjjsiSBj\j soj ua A oijgj ap ajjBd jod anb opBUB^fuasap Aajj;^ j^ asopuai^
•BpBqjasaj bj jauaj
-uoa Bipod anb ouauaA ja sonara o SBra oaod UBianpap sopxuajuoa soXna tíwuig BpBq
-jasaj jBjnajia nsoiadE^ bjjb^ bj b Bjsandsaj Bjap ido^,, ojuairaBzaqBaua ja uoa
'sjaiuiq b oijq pip aj anb uoiDBjsajuo^ Bjap Bido^) Bun Bjsa ua opijjoo Bq sandsap
oaog -p^jnraojd anb BuiBjaojj bj ap soAijsadraajuí sopjanoaj A sapBpanSiqraB ap
pBpiuj^u; bj opEjjnsaj Bq sojja ua A oqoíp opora jap soSaijd soj uajqB as 'aqaou
BPP Z\ sbj b Esa BJBd BjaA bj b ajuauíEAijDap oziq a -sajBunqiJx so jap Biauasajd
b so^aijg soj asarjqB ajpBj ns anb B^eq ajopuBÍasuoaB 'opoj ap auodrai aj 'oijq
opBurejj ajopuaiABq A 'sjaiuiq ap oíiq ja Bjsa ua uozbs bj b BqBjjBq a -ojqang ns
A ja sbujbí Bijaaouoaaj ojaSuBjjxa ounSuiu ojjo b ou A ajsa b anb A íopuEujaq
b BijBjní ojaB orasira janbB ua Bjaipnd is anb oíip aj A 'osjo^ auiBjuí ja td * • #b3
un oqaa aj opBpjog uanq A jouBdsq uanq oraoa oijq 'Xajji^ ja BJBd Bianpuoa anb
so^aijd soj UBiSjjip as uij oXna b 'JBjní soraBiAap anb ja Bja ajjBdBuong Bppiraoq
jap ouBtujaq ox asof anbB ojaadsaj uoiaun^ BjjanbB Bpuadsns #b aaip aj X ajjBd b
bihejj oj íouBjaqo ojjsanu b Bjní as z\ P 9n^&gt; apuodsaj aj ajsq :sojjanbs ubj3
soAijBJBdajd anb anb oijq b Bjun^ajd aj 'ajjanq ja ua opBadB asopuaiABq X '0¿ op
-UBUjaq Xa^ 0JB3 inra •Oj^j ap uopBuojoa X Bjnf bj ejbcí soAijBJBdajd sajoíara soj
uoa o(po^aj ap ouajj babjjb as ojqang ja opoj anb ap uoisb^o ua 'saauBjq oijbs
-irao3 ja oapiAajuoj\[ b pSajj apjBj bj ap ^ sbj b ojsoSy ap jj ja o oí 13 ¿pEjia
bX Bjunf bj b oppapaqo X oppouoaaj uBq sopBjjsiSBj\[ soj sopoj X ja anb aaip
aj jisBjg jap Bsaauíjg bj b anb ap SBiDUBjsunajja ua 'auodsip BjjanbB anb oj ap oj
-uairaijdrana jb bjjbj ajuaraBpBjBjaap ubj anbjod? sa oj is ^ ¿BjjiAa^ ap ajjo^ bj sa
oj oraoa jouBdsq oiuiraop un ajsa sa o^^? ¿sapBpaiaog sbj uauodraoa ab souibj
soj sopoj ap Bisa asopuaiuodraoa 'BAijBujaAn^) Bjunf Bun Bazajq^jsa as souiaa^
jira ap uasBd anb sojqand soj ua X BUBdsg ap soiuiraop soj sopoj ua anb BjjanbB
aaip o^^? ¿Bpusra BjjanbB anb ojap "ojraijdrana jb auodo as oraoa 'BjjiAag ap
Bjunf bj b BjaSns as is? 'sand 'uaiA Bjoqy -sajBsnBD sopiABSuoa soj jod 6¿ opuBU
-jaq Xa^j 'O^M ^í^aJ japod ap bjjbj jod BjouBdsq upiDB^^ Brasira bj jod
^BjjiAa ap Braajdng bj b BjaSns as X aaouoaaj anb oaijqnd jb BjsaijiuBra

�las costillas y lo echo a enoramala. Pasage fue este para el cuitao Michelena que
el miedo de la Brabeza de Elio lo hizo temblar, y aun otra cosita peor que se
meó en los calzones; aun otro trabajo mui grande le sucedió también, que en
medio de aquel gran aprieto en que se veya, no tubo abilidad para apretar el culo
y se dejó salir por el la sustancia del corage délos Marinos.
Como el Tumulto creciese y al mismo tiempo pensase de que todavía estubiese en el Cavildo Michelena, luego que se desengañaron de que ya no estaba
alli, se agolpó el Tropel al Fuerte, le hicieron salir a Elio al Patio y allí le pre
cisaron aque prestase su palabra de no separarse del Pueblo, que el Pueblo lo
aseguraba para siempre de sus resultas. Estubo remiso, pero viendo el empeño
de querer buscar a Michelena para matarlo, no tuvo mas recursos que decirles a
mi me es forzoso obedecer; lo que si les suplico, si es que me estiman, es que se
aquieten y no hagan daño alguno a ese hombre por quanto es mandado y no tiene
la culpa. Señor no queremos tal hombre aquí, gritaban y asi mañana a las 10
queremos Cavildo pleno: Vien, eso trátenlo Vms. con el Cavildo: finalmente tanto
le interrogaron a Elio, que no tubo mas recurso que decirles que estaba bien, que
no saldría de Montevideo, hasta que Fernando 79 o la Junta Suprema de Sevilla
lo relevase. Con esto se dirigen de nuevo al Cavildo y alli piden lo mismo que
en el Fuerte: el Cavildo les concede el Cavildo abierto para la hora que señalaron;
pero no satisfechos con esto descubren q Michelena se havia refugiado en casa
del Administrador de la Aduana Oliver; alli se agolpó el Tropel, y con cajas y
todos instrumentos tocan a degüello; entran a la fuerza 12 disfrazados; le dicen
que de todos modos tiene que salir de alli y obedecer a la fuerza, pero que si
quiere salbar su vida que se entregue en un todo a ellos, que salían garantes.
Mas muerto que vivo, accedió aquanto le propusieron haviendo sucedido todo
esto a las 3V^ de la mañana del día 21, a cuyas horas lo embarcaron los disfrazados
como pudieron por el Muelle, y lo desembarcaron en la Playa de la Aguada;
pero el luego que se vio embarcado instaba a que lo llevasen a la Corbeta de
Malvinas, y 3 délos que lo acompañaban con los que bogaban, no se lo permi
tieron; y asi, tubo que hir desde la aguada hasta el paso del Molino adonde estaba
el coche, a pie por el arenal, hasta cuyo punto lo acompañaron los 3 que lo em
barcaron. El mismo dia 21 a la hora citada, hubo el Cavildo pleno y por con
siguiente desde temprano la plaza llena de gentes, y todas — aclamando unánimes
al Governador en cuyo tiempo se creó una Junta de Govierno por el mismo
orden que la Junta Suprema de Sevilla lo manda haviendose nombrado 12 indi
viduos de Cada Ramo para organizaría con la precisa condición de que esta havia
de permanecer hasta que Fernando 7^ la derogase, o la de Sevilla y a no obede
cer otra autoridad que aquella, mientras no forme otra Junta de Govierno la
Capital; en cuyo caso, y dirigiendo aquella en ^onor y defensa de Fernando 7*
seriaesta (aunque mas antigua) subdita y sugeta a la de la Capital. Esto es todo lo
que Montevideo sostiene, y todo los atentados que hizo, sinque en ellos haya pereci
do nadie, ni menos se haya lastimado ni siquiera uno, por que todos hiban a
un mismo fin. Combocado el Pueblo como ya queda dicho se le hizo salir a las
bentanas Capitulares de Cavildo a Elio y en grito dijo al Pueblo de que ya
quedaba con ellos, y asi que se retirasen. Todo fue en baño porque todos que
rían cargarlo en hombros hasta el Fuerte; de modo qe. por tres veces quiso salir
y otras tantas lo agarraron y lo traían de mano en mano como una pelota sin
dejarle pisar un palmo de tierra, viéndose precisado a meterse de nuevo en el
Cavildo, y en seguida le quitaron las muías al Coche suyo, que a la sazón se
hallava en la puerta de la Matriz (en donde estaba la Governador a oyendo Mi
sa) lo trajo la misma gente a la puerta de Cavildo, y a Elio, Balbin y al Dr.
Pérez que salieron acompañándolo a todos Tres los llevaron en el hasta el
Fuerte y de alli vinieron con el mismo coche y llebaron después que oyó Misa
la Governadora en el, tirándolo siempre las gentes, con golpes de Música, que era
una gloria.
De todo se le dio parte a Liniers y Audiencia, y Liniers dice que concede en
calidad de por aora en que todo se quede como antes estaba; pero suprimiendo
la Junta, respecto a que no hay necesidad; pero eso no lo verá por que primero
dejará de existir Montevideo antes qe. deje de permanecer esta Junta enlas cir
cunstancias presentes.
Con este motivo dispuso la Junta fletar el Bergantín Fiel Amigo y despa— 146 —

�— ¿n —
ou 'jbuijij osinb oaoduiBj Bjna yg 'BAanu ByyidB3 By b asjiq piSip X 'osinb on
boaag -Bjunf Byap uopaaya bj SBiuap soy 'sopoj ouiod uasBiuji^ 3b oras A 'oyqang
yap uasaiyBS Bjna yB A boaag b uojbuiijui ay sopBJBasBiuua ap ByyipuBd Bun anb
pipaans inbB aQ 'boaa^ opjBujag *UQ orasira oy oqaa opuaiABq 'bububuj By jod
bstui oqaip jaABqap sandsap \z ya pjynao as oijbdi^ 9-ip^ Ia an^ ^p^^ns 'SBaijsBis
-ayaxa oiuoa j^ynaas ojubj 'sBpBjoaapuoa SBuosjad s^y s^poj uasapsisB anb oipid
oyqang ya 'oAnq anb ouayd opyíAB^ ya ua 00103 'Bip ajuairüíis yB aqaou euisiui
ByyanbB ua is asou 'jbj\[ By b oziq as ajuain^isuoa jod A ojjsny as SBinap oy opoj
'Buayaqaij^ ap oujaiAOf) ya ojaa^a oaiu ou ouioa ojad fopyíAB^ ya opoj b A oiyg
JopBUJdAO^ y^ osajd jpnpuoa Bjsd biuoa ysnb ya 'apjEj By ap sop ssy ap osa b
uayag 01JBSJ03 ya oSayy oub8u3 aui ouis 3 yty 'opBapuoj yyyB SBip f o oqruuBtu
as 'BZByg By ap asEjsajuoa ay as ou ooioa A 'uouBa ap ojij un bjij odtuaij oaod
yB A 'Bapuoj 'pijiuio oy 'jBjjua BjBd Bdod na A omp ojuaiA un jauai ap JBsadB
A 'uoued ap ojij ap seui ap BiauBjsip ua ojjang yap bdoa By ap sauopsipauíui s^y
b 'nzBzuBjy ya Bsa ap oijbsjo^ ya oajaaB as 'yos ya asjauod ap sajus y z ya
•B3 oyqang yap sajp^g A oyyipnB^ ojjsanu b jbj
-OAap EqEsuad 'ByidBj ap bujtodbu aq^ omoa anbjod anj ps^d ay anb oy pssd ay is
(Buayaqaiy\[ e ojad tayjapuodsajjoa anb seui oziq as ou ojuajB A opio^u uaiA ajq
-uioq yBjB otuoa A tojadsaj A Baijiyod uoa 'op^ija uaiA ajquioq oy^j jBSayy aAap
ouioa p^ayy opBjndiQ ajsg -Binjjsui By Xajjy^ y^ ^nb oy ap 'opoj Bja ajuajayip
UEnb jaA opuapBq EpsuESuasap BqBjsajojd anb ojad íoapiAajuoj^ ap sojuaiuiiA
-ora soy sopoj ap jBynao oSijsaj un jas BJBd 'ByB By jod opBiqraa 'oubot jod
opBiqraa BiuaA ya anb Ejunf By Bpoj -3b jiaap anb souara apand ou EDisny\[ ap
adyoS un Bp ay Biparaoa By ap sandsap oyqang ya anb A pSayy anb Bip orasira
yap aqaou By ua Biparao^ ap JBynjidB^ oayBg ya ua oyopuBaoyoa 'oxaajdB JoÁEra
ya uoa aAiaaj oy Bjunf By anb 'ajdraais ap pBpiuajas By oyqang yap sajua^ ssy SEp
-oj ua Bqjasqo anb oSany ojad ÍEiuaA anb ojsandrai y^ra oy Jod adayní ajuBjsEq
uoa oajEqraasap as opBjndiQ ajsg *Bjunf By ap uopiyoqB By OAanu ap opusra
-ijuí 'opyíAB^) ya A oujaiAO) ya BJBd 'Biauaypny A AajjjA. PP so^ayyg uoa Bsa ap
sodjan3 soy ap oun ap uBjidB^ un oapiAajuop\[ b o3a\\ ajuaijjoa yap z 1^
•EunjJoy ns ap yiAora jaraijd ya anj ajsa anb sandsap 'oapiAajuop\[ b a^nqujaj
ay Biauapuodsajjoa Buang *ozyq ojsa ap BpBU sand ¿JiAijasa Bijanb ounSyB is
jod 'Biaijo^^ By oyqang ajsa b asaijjBdrai ou 'soSaiyd () ÍBsg BJBd ajqraon
ns ap oijbsjo^ ya sjaiupj opuBqaBdsap anb BJBd J3AEq Bipod uozbj an^)
•BUBdsg BJBd OUJ3IAO3
ap Bjunf Bjsa Jod pqa^dsap as anb uijusS'jag ya uajdaajajuí anb Ejsd yBjid
-E3 Bsa ap S01JBSJ03 soy usjJodB as 'sopuEqEjjuoa jauajuoa ap ojxajajduoa anb
B3A opusnb 'seui oqanra A 'ayqBuiraoqB SBra sa Eip ya ua anb oy opoj auirajaj
anb Ejsq A auodraoa as anb ap ouEdsiyq oqBjq yap saaoA sBy b sop^oq soy A sofo
soy uaiquiBj EJijqB opyiAB3 asa A íyajsBd yB Bjaydraoa Bjyanq BjBp as A Braajsis ap
uojBpnra anb uaiA inra oaja 'opoj ap pBpiy^aj By aynajp anb oSany ojad ^sajqiy
sojBynj^ A sojSa^^ soy uaiqraBj oraoa íopBjuBqay oyqang ajsa Jipuaj b jiuaA #Bd
uojBiujByB as 'opipaans oy opoj ap pBpiyBaj Byap 'sjjaiupj jod sopBraJOju; yBra
'sauByBjB3 A 'saany^puy 'souaqijjy 'sopujBg soy anb ap ojjaia inra ap oíip as
inby #o¿ opuBUjaj ^ag oraijixay ns b yaij oyqang ajsa ap Buinj By opuBZBuaraB
'uoyauo3 ya ua 91A as vA anb apsap opyiAB3 yB Buayaqayj^ ysx y^ 9SBd anb oíaiyo
yap ajaiyur as oraoa íJopBjoqap un ap soubui sej b soujB^ajjua sjaiuiq *jo ya
Bijanb sosojauíaBj b oraoa anb opBjJaqiy Eq sou anb ap oqanra oy jod SBipjoa
-;jasij\[ SBy ap "soiq ubj^ yB SBiaBjS sajuBsaaui ayopuBp 'ojuajuoa A ajSayB baia
youBdsg oyyBSBA uanq opoj anb EJEd ajuBjsBq ya sa OAijora oyos ajsa A ^BjaaaqBa
ns b 'saqaj uis A ojau youBdsg JEjiytJv uanq un sojxij b auaij anb ap opEjnS
-asB X opiauaqraoa Bjsa oapiAajuoj^ :BjaSuBjjxg[ upiaB^^ Bun^uyu b asjsSnXqns
ajuara^joraaj opBSuad Eq seuieí oapiAajuop\[ *sayEra sojnjny soy ap asjipEqa Ejsd
uajjaídsip as uaiA inra oaja sojuairaijuas soyyaA soXna :sBiauBjsunajia sBpoj Jod
osoqaadsos oujaiAO) un ap sauoiaisodsip SBysra ssy BJByaap oyos oyos X 'yBjidB3
BpBraB By b opBjira Eq X BJira ajdraais *9b orasijoijjBg ya X pBpizioja By Edysd
as opuEnb asjBporaoaui ap zBdBa Bas p^pnia Esa anb ap asjaaja ap uaiqraBj Bisa
oy SBra oqanra X íjijaSns uajainb ay 'oubjij yap soiJBpijjBd SBjsioSa X 'sosopiA
unB X soiJBuoianyoqaj snjiJídsa soy *9b sauaraija soy ua ja^o ap ajuEjsip inra
Bjsa oyqang ajsg 'apjvj^ y b ajqnjao aP óI p T3A BT 9ÍP an^ Ia 'BÍÍÍA3S aP
Bjunf By BJBd opBjndiQ ap BJjan^ asof *uq b X 'soSaiyd uoa BUBdsg bjeíí oyjBqa

�porque no conozca la razón sino porque el quiso bengarse del Governador y del
Cavildo por este medio, porque ellos fueron los que le hicieron la vez pasada
desocupar la Iglesia Vieja, porque era esta Almacén del Rey, que se cedió pro
visionalmente para Iglesia mientras la nueva no se acavaba. Lecoq también esta
ba picado con Elio porque no quiso este que aquel dirijiese la renovación del
cubo del Sur, ni la reforma délas Murallas, sino que el mismo era el Ingeniero,
el Sobrestante, el Peón &amp;a Dn. Juan Francisco García de Zuñiga, también estubo
mui remiso en firmar para la creación déla Junta en la Actaplena del 21, pero
viendo que era solo tuvo a vien combenirse, ysu fortuna ha sido que la multitud
délos que estaban enla Plaza nada supieron de su repugnancia. 1 cura ya se
hiba a embarcar para esa; pero el Governador lo contuvo, asegurándole su pa
cifica permanencia &amp;a.
Montevideo, Octubre 5 de 1808. — [Firma ilegible y rúbrica]

Montevideo, 5 de Octubre de 1808. —
El 2 de este a las 11 del dia llegó a esta el oficial de Patricios Escribano
Rocha, conduciendo un Pliego déla Rl. Audiencia, y segura^ís. devia venir con
gran recelo, pues dio fondo la Lancha enque venia frente a el Baño de los
Padres, endonde se desembarcó con el Padre de las Minas. Luego que llegó a
esta se propagó venia con pliegos a efecto de que se disolviese la Junta esta
blecida, concuya noticia se removió el Pueblo y se dejó percivir en el un susu
rro agitado de mal contento, que no pasó mas adelante: alas 7 de la noche ora
enque se preparaban todos para hir a la Comedia se citó a los Sres. de la Junta
la asistencia para abrir el Pliego y en este momento se experimentó mayor fer
mentación en los mal contentos, que para aplacarlos fue necesario hacerles en
tender que la Junta nose disolvería ínterin no lo dispusiese el mismo Soberano
Fernando 7o pues de otro modo a los Vocales de la Junta yal embiado Rocha se
les preparaba una suerte desgraciada. A las 9, todo el Populacho tranquilo y
conforme con lo que se les aseguró ser dispuesto, fueron los Sres. Vocales a la
Comedia a el Palco del Cavildo, para manifestar la tranquilidad que en ellos
reynaba y de consiguiente devia permanecer en el Pueblo: para mayor comprovarse de esto se dispuso una diputación para () a el embiado Rocha, que
se hallaba en el palco de Magariño, que les hiciese el honor de acompañarlos
en aquella rehunion y de facto accedió a ello, con lo que se tranquilizó mas y
mas el Pueblo y tubo que celebrar esta acción. Concluida la Comedia acompa
ñaron a Rocha hasta la casa de avitacion en donde lo dejaron asegurándole de
ningún cuidado que devia tener pues que su persona se respetaría sagradamente.
A la una de la mañana le dieron un golpe de Música agradable, y a las cinco
sonaron las que le tocaron salió al balcón a dar gracias y el Puevlo recibió con
mucho regocijo esta urbana demostración con lo que se retiraron mui contentos.
Desde el 21 del pasado a las 12 del día en que nombró el pueblo esta Junta,
descansa con la mayor seguridad en sus disposiciones y sobre su suerte, sin que
haya havido la menor conmoción, ni crehemos la haya Ínterin permanezca sin
innobación esta constitución de govierno. Mas si se trata de abolido o disolberlo
por otra autori- que no sea la de Fernando 7o o la Suprema de Sevilla, es de
creerse en los mayores atentados y que no parecerán esto hasta el extremo de
una catástrofe.
El día 3 handuvo Rocha acompañado de uno de los de la Junta, todo el
recinto de la ciudad, viendo mui despacio, las murallas, pistoleras, Ciudadela,
&amp;a. sin que nadie le huviese faltado al respeto y atenciones conque por medio
de su buen modo se hizo lugar antes al contrario. Todos le correspondieron
dignamente llenándolo de mil satisfacciones, como el mismo selo dirá a Vms.
quando regrese. Estamos firmisimamente persuadido (y de ello jamas hemos
dudado) que el modo de pensar de ese Vecindario y Cavildo, es conforme y sin
discrepar nada de el nuestro y que todos respiramos unos mismos sentimientos
de fortaleza para nuestra conserbación en lealtad a nuestro mui amado y Cató
lico Soberano Dn. Fernando 7o y Dios quiera que jamás nos separemos de tan
justos sentimientos.
En este correo se remiten a esa muchos papeles curiosos y útiles; y apesar
— 148 —

�jDjndod uqjspap D| DOD^sap í/#oXoj \o e|UD¡auies sa opon^|nuin| Ojqand,, un anb X ,,soj|nsu¡
tOAanu ep o^jajqna o asjauod,, DJDd ajuar d| jduijo^ 9¡A|osaj o|qan^ |a anb dujji^d .'ajuar
D| ap uqpDiujo^ D| X seuopjsodsip sosa Jod oposnDS jcjndod uqpowuo^ jo^a^a dj ¿
D| ap jopoujaqoQ DJDd Duajdipjyy ap |a6uy ap ojuaiuiDjquiou X oi|g ap Ja^o
ap uqpnjijsap dj .'Xajji^ \a jod SDpouapjo SDAijojjjsaj sopipaiu sd| -'osoipadsot Jod
djjuo^ op|¡qD3 \a jod opapip DJasue^ d| ap zidj d 'oapiAajuoyy ua sopuja^o sojuajiupajuo^D
so| Duojsj^ 'sauopDUMijo sas ap soiJojDqojd sojuaiua^op Djunlpo X ssdudjj opadui| |a uo^
Di^uaAluuoo ns X popijopjDd ns opuDJjsouiap 'Aai¡\\ oipip ap sauopDnpo sd| auiasa^ "opuap
-i^uí ap osoipadsos 'sjamp o6d¡juds X^jjia |d joqpjap DJDd u^ijsaS ns ua ojuajuiDjuaXy |ap
oXodD |e ep;d anb \a ua 'sajiy souang ap oppqD^ p 'oapiAajuoyy ap Djua(* d| ap opi^ol -ff

ou X ^bjbjj bj ap oy^ yap sajuBjiABq sosojanaS X saj
-Bay 'sajqou soy ap 'buj3jejj uoiun X pBptyinbnBjjL yjoj By uoa 'ojaiDpsní X ojaaj
'opBjjsnyy oajaiAO^) on aiypuoa soa 'sopoj jipad soAap ajnaaiBjaanis oainbB 'soiq
jod opoj Ba -jBj X 'yBj nos oapiAajnop^ ap soy Baayy Baoq b B^ip as opoEtib
Bjas saauojua 'yiSBjq oaEq^x JEjid b B^iyqo son pBpisaaan By is X íjiSijjb X jeijis
ajainb son as oí para ajsa jod anb naiquiEj aaa JBd íopE^au Bq son as 'XeiiSeje^
yap oaBqBj •) Bsa b opiwnao opnaiABq X 'jBtunj anb jauaj nis souiByyBq so^^;
•jBSny JBp naAap ou bsod bjjo b anb b X apnodsajjoa anb oía
-ajdsap ya uoa SBzaÍBq sajuEÍauías uejiuj as oapiAajuojv na anb jaq^s aAap ojad
ínpuB^ ap ojjx ^p EiDUBjsip sbih b SBpEapuoj u^ypq as sop SBy anb SBip f BJBd
Bq bX X buiijueui uopBaiunnioa Bpoj soujejjod BJBd Bzjany ap SBqauBq sop uoa
ojjanj ya soniBanboyq ap ouijEsap ouiisiaejS ya na opijjnoni Bq anb 'onjaiqo^)
asa oipo ojubj noa BpiyBS ns opBjitn Bq anb ^nijnBSjag nn opBqa^dsap Bq as
oíaaya ajsay -sayjauod opipnajajd UBXBq anb SBjmsoduir SBjSau SBy jBjn^iysap
BJBd anaij By uaiquiBj anb X 'opoBOjaj opEuiB ojisann ap uopEuiuiop By na Bzam
-jiy ap opBjsa ns ap X pnjy^ay ns ap 'sosiab sojaajip X soinojd JBp BJBd 'sBj^jaua
X japod 'soiJjiqjB uanaij 'oapiAajuo^^ ap soy anb sojsa uEdas ojad 'janodns opij
-anb nBq soijejjuod sojjsann ap BpiyBcn By ojuEnb ouaia sa anb objiq ¿oapiAaj
-noj\[ ap ouj3iao&gt; X sajuBjiAEq soy ap Bjjap bidijoo in BnnSyB bjjbd uis 'BjEy^ By
ap oyg ya ap opiy^s oajsq on jyodojjay^ By b an^ayy opuBnb 'oojaiAO^) ya onB
X sojjo X sonn uBJip anb ^? 'soijbjbuSisoo3 X sayBsnodsajjoa 'soStuiB sojjsano
B 'oE^iy son ajuauíBqaajjsa ubj anb 'sayijuBajam sanoiDEjaj SBy ap X 'souBoijaq
X sajp^d soAijaadsaj sojjsann b Bnosjad Bjjsano ap Ejoana JBp somasaipnd Byya
jod anb BJBd BOBdsg BJBd sjaioiq Bjayo^) By aqasdsap as op^siAB Bq son o^q
^soSiuiana sopBjsyaap b ouioa ejejj sou onjaiAOf) asa :oSimy Baoq By na opuBztua
BJjanS na soiabu soy usyyBq as ajuauíjEiuaB :oij yap oanboyq ya ooJEjinb son
oo soisa anb ya un^as oaja X sasaySuy soy noa oqaa opijsiuuy yap osajdnn on
•m\ b ojiuiaj ojonípy •sasaausjj ap sajqiy OBjsa naaip son EuoyaajEg X Banan^
?BAopjo^ 'BianBjj By b sapEpiytjso oqaa ob ajBd Bijjsny X Bisng Bg -BoinbBof
BjoyjB3 yysBjg yap Bsaanijg By ap sopox "odsiqo X opyíAB^ 'Bianaipny *yg By 'Bsa
ap ya BJBd onjaiAOf) ajsa ñd oSaiyd ^bjx •noiaBSaqBn ap ssip z\ uo:) ojiaoBf yap
ajnapaaojd Esay^uy eje^bj^ Bnn Bjsa na cujna bueueui By ap oí ^1 B f JaXy
•oapiAajoop^ ap soy b sopiABaajd X sosoyajnBa ap JBdyna naAap
opoin nnSoin na 'soqaaq sojsa ap pnjJiA b anbuo3 'VT^ uoiaBqayqns 'p^jyBaysap
'ajoaniBsomynainj opnBJayiaoA 'oapiAajooj^ ap soy BJjooa ooiaBsnaB BpEjnsnaui
-sap ua ojijS ya pjuEqay as 'opiuajuoa ya 91A jas Bsa na anb oSany ojad 'Eqjaaaj
Epoj ooa oínpojjuias oSaiyd ajsg "3po 'IBJ€) T3P SBzuBTynoasap X soyaaaj sop^p
-ony soy jod uoisuajajd EJjsanu ap pnjiaiyos na Bpuapipny By BJBd Bjsa ap bij
-iniaj as anb opBqjasaj ya jianpojjni EJEd oyyiJBZBy ap asaiAjis souiBjipain 'sanSnj
-jog opBiquig ya Eijiuiaj anb 'oujaiqof) *dn ya bjb¿ oSaiyg nn ap pBpinnjJodo
By 003 'oyiSis ya BJBd uopnBaajd ap sepipaui X BpuawaqpB Bpoj noa opEÍauEiu
souiaq sou sojjosoo sand fsojjaiq sauuoua sajBj opijamoa n^q as apnop sa Bsa
na anb ayjpap OAap 'ByajnBD Bood X Bzaja^iy noa opBÍaoBin sonjaqBq ap aaip
ara "va\ anb oy b ojobiid og -sojond soy uopBjipauíX npiaBjapisnoa By opoaiood
oiDBdsap OB3A soy onanq sa 'opoj ap sojsanduii JEjsa oaaip son 'suia ^nb oyap

�de mantener la Junta contra la orden dada por el Virrey de que se disolviese y señala los
graves perjuicios que se derivarían de esta última resolución de Liniers. Concluye haciendo
un llamado al patriotismo del Cabildo bonaerense, para que apoye la obra en que están
empeñadas las autoridades y Pueblo de Montevideo de defender a Fernando Vil y en la
que están decididos de continuar hasta el fin.]
[5 de octubre de 1808]
OFICIO DE LA JUNTA DE GOVIERNO / DE MONTEVIDEO AL
M.Y.C. y R. / DE LA CAPITAL DE BUENOS AYRES.
El Pueblo de Montevideo, que dio poco tiempo ha tantos asuntos a la His
toria de la America, vuelve a ser hoy toda la expectación de este gran continente.
Es el quien ha levantado el grito contra la corrupción del Gobierno... el, quien
pide la separación de un Virrey extrangero por sospechoso de infidencia... el
Mundo lo save, y nosotros estamos en el caso de combencerlo. Pero por desgra
cia Montevideo no es mas que un Pueblo pequeño y su ribal es el arvitro del
poder y la fuerza. Tenemos Justicia; pero que importa si nos falta el Vali
miento? Nosotros necesitamos de un apoyo, de un protector poderoso que nos
sostenga, y este no pude ser otro que V. E. Si, V. E. posee un valor heroico, le
sobra constancia, y ha provado vien que no le falta entereza para arrostrarlo
todo quando se trata de salbar la Patria y servir al Soberano. Suya es la causa
que defendemos, no de Montevideo. Suyo es el Pueblo que representamos y suya
la Provincia por cuya felicidad entablo este Cavildo sus primeros empeños. No
son estos títulos mas que poderosos para interesar a V. E. en nuestra defensa?
Seguramente después de los grandes sucesos de Nra. imbasion no se ha presen
tado otro lance mas digno de la protección y cuidados de ese Ilustre Ayunta
miento. A él toca cortar los abusos, remediar los males, y promover por todos
medios la felicidad Publica. Montevideo ha dicho y sobstiene que esta peligra
mientras el Govierno permanezca en manos de un Gefe nacido en el Centro de
ese Imperio Sacrilego, cuyas deprabaciones nos han cubierto de un lunar eterno.
Por eso pidió su remoción, y si V. E. gusta, entraremos ahora en algunas medi
taciones sobre la justicia de este proyecto.
Apenas el Pueblo inmortal de Buenos Ayres deseoso de labar los ultrages
de una sorpresa puso en la silla de sus Gefes a el actual Virrey, quando este em
pezó a dar las pruebas mas decididas de su afición al pérfido exterminador de
nuestra Rl. estirpe. Sabe V. E. que sin noticia de nuestra Corte y con ultrage de
la nación entera, le dio un parte exacto délos sucesos Militares, ocurridos desde
el 24 de Junio hasta el 12 de Agosto de 1806; que posteriormente bajo los mis
mos principios, le comunicó la derrota del Exercito Ingles en Buenos Ayres; el
sitio de esta Plaza y su restauración por los tratados del 7 de Julio del año
proso.pasado.
En estas pzas. (N 1 y 2 del adjunto testimonio) que no serán desconocidas
a V. E. es muy notable aquella prolija narración de que se hace estudio, como
para someter cada echo a la censura del extrangero, como asi mismo la protec
ción de haber conserbado en medio déla distancia, y el tiempo los sentimientos
de un verdadero Francés, con que concluye el Io. Y es lo solo sobre toda refe
rencia, conque termina el 2o Ayudante de Campo Mr. Perison Vandevil para los
detalles que puede apetecer el Emperador sobre estas interesantes Provincias.
Nosotros omitimos glosar estos pasages por no acreditarnos de cavilosos y
molestos, o mas vien porque es escusado buscar el crimen en las circunstancias,
quando se tiene a la vista un echo que por si mismo es el mas delinquente.
V. E. nos permitirá fundar un tanto esta producción, que parece hija del aca
loramiento. No es permitido al vasallo de una Potencia libre participarlos su
cesos de la guerra a las Cortes extrangeras sin noticia del Soberano a quien
sirbe y obedece; porque un acto de esta naturaleza indica cierta dependencia
que ultraja el decoro de la Nación y rebaja la dignidad del Trono. Si alguna
vez por lo importante y extraordinario délos acontecimientos suelen practicarlos
algunos Generales mas Politicos que Guerreros, siempre se acostumbra ceñir el
parte a un mero aviso del resultado feliz o adverso de la Vatalla, por el interés
que en ello hayan tomado las fuerzas del Principe amigo o porque las circuns— 150 —

�— isi —
•oraxg ja A 'u^ajode^ ap ouBuuaq on BUBdsg ap ouojj^ p JBdnao e BAiq Bpuaj
•oía BjipnBui sbui bj jod o¿ opuBUjag opBuoJjsap anb uBqBpunuB oínpuoa anb
soSaijd sog "saauBjg opaduij jap opBsiuig 'ABuasBg ap *jg^ jBjidB^ bj b oqijjB
sojuauíoui sojsa ug •uppBurejao.ig bj ap Bip ja ¿BjnsajdB sBZBuauíB A so^anj uoa
pjnaojd 'jouBdsg sbui sa ojuBnb opBuiui souaui anb sajAy souang ap ojqang
ja ojb^iq ¿saauBjg ap^ un ap Bp^dBjos A 'jiAap ajduiais Bjanpuoa Bsa 'uop
-uajB Esa 'ojuaiuiBjiui asa 'ajuaaoui sa 'ajq^pnBj sa ojad ÍBjjap Bas Bpuajajipui
bj anb souiajanb ojsa jod ojsj •JiAiaaj BABjadsa SJaiuig oSbijub *uq *jos -ouixg
ja anb osajduij jb sbaijbj3J 'sauapjo sbuisiui sbsb (z\ oM opuajaj jap bj ap
aaajBd un^as 'BajBg bj jod oiAuasa anb sbjjb3 sbj ua) opijauínjd oSanj apsap
asaiAnq aj jiAapuB^ u^aapg ns anb jinSasuoa oiJBjauíaj Bjas ou ¿Bjní bj apuad
-sns anbjod 'Buiuixaj o/taja bj ouis A ¿bjjiuo bj anb sa (bjod 'opijo ns BiaunuB
oj ouiod 'jBsnBD Bjsa Bumixaj p^aja ^ajJiA P ís 'souiBjunSajd sand bjobj^
•uoiauajap bj psnBD anb oaijoui ojapEpjaA
jap ajqBqaBjuí ojuauínaop un Bja ^z sbíoj 'oí N opBqjasaj otdijo ja anb asjBp
-joaB uis aiuauíBjn^as 'jisbjq jap soj ua o^jnqip as isy ^uoiaunj auuiajos BjjanbB
ap ojBjBdB A pEpisoiuduins bj oSoBsap sbui uoa jauodsip b ojos ubj opiStJip
A 'aiuaaoui Bja anb jaaja osinb as ajuujsqo ou ojsa ojad 'uopuaiui ns Bpoj ajqis
-ja jaa^q souiBjnaojd A 'os^d ajsa bjjuod souiEuiBjaap sojjoso^^ ^osaiduij oiusiui
jb saiuain^isuoo sauapjo JiAiaaj BiSBq o¿ opuBUjaj *uq joua jap Bjnf bj Japad
-sns b BzuBqB as o^puBui osajdxa joualuB jap BpBDija bj opu^piAjo anb SBapi
sns ojubj piqui^a sojsp sbui uis A 'znj b pip oj anb Bjuajdui^ bj ap ja anb
jajDBjEa ojio iu uoiaaajip ap bjjbd uis zipu^ ap opniuiaj osajduii un oiuasajd
aj as oduiai) ouisiui jb o jad 'ouiijjn ojso^y ap n ja asBjnaaxa as anb oSanj
apsap ouapjo sjaiui^ ^jo^ jg 'BajBuoj^ jBnwB jap upiaBUJBjaojd bj BJBd ajuainS
-isuod uapjo 'J^ P oujaiAO^ asa pppaj 'of sojjb^ -uq -jo ja Jod buojoo bj
BpBjqo "ajuBjapB souiasBj 'soidiauíjd sns uoa Biauanbasuoa opuBpjBn^ asBjjBj bj A
'BsnBD Bjsa ap zanf ja asanj soiuijadaj 'uoajodB^[ oiusiui ja anb í^opof) ap sojaa^
-OJd soj jBjjaauoasap BJBd osjnaaj ojjo jauaj ou ap SBpuBjsunajp ua SBpuBiuap
sajBn^í oqaa jaABq jod o¿ opuBUJag uq jbjiub^ Joua A ^ag opBury 'oj^j ap
Bjanpuoa bj jBuiujBxa A japuajdaj BJBd BipBso oaiu anb auiBjuí asa 'uoajodB^j
ouisiui ja anb souiBjaisinb ojos p^pjaA ns Bjsandns A 'z o} jap z\ N ^J-^O ^j
bjjsiuiui sou auSisui Bqanjd B/ína 'oqaa un sa ajsg ^BiauíAOjg Bjap Bsuapp bj Bd
(ouBjaqog ja ojjnsuoaui) BiauBjg bj b soijixnB Jipad ojijap un sa anb jaaja ua soui
-ajBUB^ua sou uaiquiBj ojad ÍJas apand opox ¿bij^b ubj Bjnsuaa Bun BJBd ojij
-aui ^Bq ou ¿oapiAajuoj\[ ap opjiAB^ ja BJijap ¿ojdaauoa ja opBuopuBqB sg
•jouudsg ajquiou jap oSiuiaua ajqsjaaxa jap upiai^ ns ap ojuauín^jB osojapod
un jas ajqos 'ojijap ojap^pjaq un sa sjaiuig *jos jap pBpisopijo bj 'auo^ BJjsanu
b SBijojai^v sns ap sboijou SBJaiu iu JBp sasaauBjg sajujaua^ soj opBjquinjsoaB
sbuibí opuaiABq ou A (soja^uBjjxg sanbng A SBzajBjjog sbj b asjaaBq uaAap anb
sopnjB soj ap opuBjqBq 'jBqB^^ BzuBuapjo Bjap ojnjidB^ un Baipui ouioa) saÁag
sojjsanu b UBpuu as uajiuuad sojja anb soj anb Bjjaij, Bjap sadiauug soj b
sojuaiuiBjB3B sojjo jaaBq opiAiqojd A oppajqBjsa opuEjsa anb 'soureSzní souaui
opuEnb o tajamos as opoin ajsa ap uainb aSBjjBSBA jBjnquj ap oaod Anuí Bjsip
opiní ojjsanu bjb^ ¿jopaauaA ojiajaxg un ap ajuajj bj b A 'oubui bj ua BpBdsa .
bj uoa opuBjqBq ojaSuBJjxa opBjuajod ojjo b asBjjiuinq as BUEdsg ap jBjaua^
un anb opijiuuad souiBjaiAnq ouioa im^ sojjb^ ap Baoda bj ua ouioa asBuAaj
ja ís 'bjbuibjjui sou ja 'i -jouBdsg jap ojjnSjo osojauaS ja soduiaij sojjsanu ua
opiBaap Bq ojuEnb BiSjaua uoa u^qanjd 'uoijsanb ua sajjBd soj sopBJiui opis UBq
anbuoa pBpjBijj Bg ¿sojadsaj sns JBqjasuoa souiajpod ouioa uopBf^ bj ap jouoq
jap sojaAas sajopsjaa soun somos ouis 'a^Bjjjn ja souiBjajoj i apjaid sou anb
bj ajuauíBspajd sa pBpijiaop Bjsa A 'ajqBdjnasip opoj 'ojiaij aaajBd sou opoj 'oj
-jaaouoa somajanb ou sojjosou ojad íseijojS sns ap ojuamnjjsui ja somos opuBnb
unB uBiaajdsap sou sojjg "Epi^ bj pip aj anb uoiobj^j bj b jaaauajjad ap omoa
'ouBjaqo^ ns e jaaB apand anb soiaiAjas soj ap ojubj apn^jdB as ou A 'sa oj anb
BpjanaB as ajdmais '-g -g 'oja^uBjjxa jg ^ojEja uaiA sa oaijoui ja 'pBpisaaau Bg
¿ajuaiuaqmoa jod asBjjBq oj ís 'opsijy ns b asBaiunmoa soj SBjja anb jbjiubu snm
Bja A pijpEjq ap oijo^ bj oipaiu jod BqBjsa opuBnb 'BuijBmBjjjn BjjanS Bun ap
sojuaimpaJuoaB sojap upajodB^j b ajuamBjaajip Jinjjsui ap ^jq^q pBpisaaau anb
ojad 'aSixa oj pBpisaaau bj opuBnb ojjaaB ojpij sa BjqBjBd un ug 'BUBduiBa bj
ap sBqísjaqns sauopBjado sbj JBjSajJB BJBd osBd ja ajuaiuaqmoa UBSsq sbidubj

�Sor. Virrey, lejos de indignarse, lejos de tomar medidas para armar los Pueblos
contra el usurpador, procura adormecerlos en la ignorancia de su peligro, pu
blicando una proclama tan llena de veneno como el que lo produjo. Su lectura
exaltó a este Cavildo y no pudo menos que censurar y aun se tomó la libertad
de explicarse con V. E. a fin deque procurase sufocar un papel tan escandaloso
como injuriante a la América del Sur. Pero todavía se le disculpa afirmando
que se ignoraban las ideas del Tirano, que combenia alucinar los Pueblos y que
el Virrey no hizo mas que firmarla después de concluida por sus autores vien
conocidos. Montevideo contesta a estos efugios, que el primero es una falsedad,
provada por la Carta N 13 f 33 bto. en que el Señor Liniers confiesa que tuvo
un completo detalle de los iniquos proyectos de Napoleón. El segundo que no
havia necesidad de ocultar al Pueblo una infamia que jamas hallaría partidarios.
Que Buenos Ayres y toda la Provincia ha dado muchas pruevas de su fidelidad
para que se dudase su opinión. Al tercero que si la política hacia precisa aquella
ocultación con respecto a los Pueblos, con referencia a los Goviernos, era per
judicial, pues embueltos en el herror no podían hir tomando sus medidas
para participar al Vasallo la Suerte déla Península, y sin embargo de ello la
circular reservada f 30 acredita que la Superioridad les fijó por modelo de su
conducta la misma Proclama en question.
Precindamos de todo, por un instante, combengamos q' solo se procuraba
atemperarse a las circunstancias, y precaver conmociones en lo interior, estando
el Sor. Liniers resuelto a sostener la causa del Soberano. Bien, y entonces porque
deja regresar libremente a Europa a Mr. de Sasenay? Y porque dice S. E. que
no se le detenga? Porq' manda que sele embarque con preferencia a la restante
oficialidad en el Bergantín Amigo fiel? Porque previene que se le desembarque
en el primer Puerto de su recalada? Porque se recomienda a Dn. Manuel Ortega
para q' le avilite con dineros, y libre a la vista contra S. E.? Porq' le ofrece
recomendar al Ministro de Francia su buena comportacion? (fos. 28 bto.) Será
por las circunstancias? Será por no conmover los Pueblos? Será porque faltan
medios para hacerle prisionero sin mayor extrepito? No, nada de esto; el Exmo.
Señor Dn. Santiago Liniers dice, porque no estamos autorizados para ostilizar al
Imperio Francés, fs. 12. O blasfemia sin igual! O pundonor délos Españoles!
O infelices y amado Monarca! Fernando 7o! Hay hombre que tal pronuncia entre
nosotros para proteger a tus barbaros opresores? Y en tanto que V. M. gime
entre cadenas, el vive adorado de otros Pueblos. El representa vuestra sagrada
persona; el llama Traidores a los fieles vasallos que se abochornan de respetar en
su individuo la imagen de vuestro poder y grandeza.. . Disculpe V. E. estos
transportes de nuestro justo dolor, y permita que volvamos al proposito detenien
do la consideración en el resultado délos documentos que obran de fs. 1 a llbta.
En ellos verá el Exmo. Ayuntamiento que por solo el echo de haber pro
puesto un Ministro de S. M. F. que la Provincia se pusiese bajo la protección de
Portugal, resolvió el Virrey romper la guerra, e imbadir los estados limítrofes de
aquella Potencia y volviendo de aqui la vista a lo reflexionado no podrá menos
que adivinar el contraste de esta animosidad por un leve motivo (seve en razón
de ser un mero partido déla intriga propuesto sin las armas en la mano y por
un Ministro que acaso abusaba de su carácter) y de aquella tivieza aun después de
saver que Napoleón havia subertido el Trono de España, Ala verdad que esta
implicante conducta no podrá conciliarse sin conceder que son diversas las reglas
que autorizan para ostilizar la Francia, y las que permiten desbastar el Portugal.
Mas la Metrópoli no esperó ni devió esperar otra cosa para hacer la guerra
al usurpador, que ven atentada la magestad de su Soberano. Esto mismo vehia
el Sor. Liniers en los Pliegos de Sasenay, luego es iniquo, malicioso, y despre
ciable, el efugio conque ha querido salbar, este Emisario, y proporcionarle un
pronto regreso a la Corte de su Emperador. Calculemos ahora los males que de
aqui vendrían a seguirse.
Sasenay puesto en Francia a espensas de Nro. Virrey, dará una noticia com
pleta del estado de la Provincia, de su fuerza, de las disposiciones del Gefe &amp;a.
Bonaparte que con este solo objeto le enbio al Rio de la Plata (véase la Ins
trucción fs. 14). Tendria cuanto deseaba para arreglar el plan de ostilidades con
tra Nosotros, y cuando llegase a efectuarlo, sería, precisamente bajo unos datos
los más seguros. No creamos que contase con la voluntad de un Gefe a quien
— 152 —

�— t^l —
apid soy yg ¿oíauBUJ ns ap sajopByaa soun ayjBjinb n^ XaJJjA P uaduia ^s sand
antuod 'yB8njJO¿ uoa ouaiauoa ap SEjqo anb aaip as oy^ ¿opBjidiaajd ap bijb3
-pija ay as ou A 'oujaiAO&gt; ouisiui ye ouajj ap UBUiAjas oduiaij opoj ua anb saj
-uaipnd A souanq sajquioq ap uoiaBiaosB Esa jEjayoj Bijas ojsní sbui oiuBn^
•Eapi ns na auuiyuoa ay anb ojuauíníJjB un Bjas
uoiuido Ey A ÍBiauBjg sy ap oijBpijJBd BijBuiByy ay ajuauíBujajg :bjbjiui ay anb
uoa BzuBijuoasap Ey jBjjoq ayqísodun sa bj^ -SBiauapiAOJd SBy asBAijaB anb Bp
-ipaur b oujaiAO^) ns sbui BJBipo oapiAajuoj^ 'oaijiyog odjana yap sauoisynquoa SBy
DBjna as sojuayoiA soipamaj uoa anb opiaja Bq is A^jJJA *jo -ouixg BSznf
•aAay^ By ap sajojjaj sojatuud soy ussaa anb
souam yB ojuej ua 'jojjaj yap Buiaisi^ ya auopuEqs as anb BjBd 'sojaadsaj sns
A pEpiJOjnB ns Bpoi osaans uanq uoa jEuaduia apand anb oaiun ya sa 'sosjaApB
sbui soduiap ua sapnjainbui sajoXBtu jBuiyBa opiABS Bq ouisijoiJjBd oXna ^g; -g
'•"&amp; '9 BuopuBqB sou is solo soy jaAyoA uainbB souiauaj ou sojjosoy^ *soujapjad
ap ajuEjsui ya uBpjBn^B Byya ap sandsap osb^b A 'Bapsaiuop uoisuasip Bisa ojsnS
oraoa uBqjasqo souiaaA sojjsan^^ -odjan3 ayqou ajsa ap yijnuí joyop ya A uoia
-Bujaisuoa By aaajaB zaA Bun ap oyjiaap jod opoj :BjuauinE as joroaj ya :sosaj9ojd
sopidBJ aaBq Bipjoasip vj -ajuBSi^ un sa Xoq 'ouiu un Bja 'ja^ÍB ísojuaraoui jod
aaaja o^saiJ y^ 'SBSoj^iyad ubj BiauBjsunajya ua jeiuoj anb opijJEd un souiEyyEq
sojjosou iu 'soyya iu opoui ajsa aQ -cujaiAO^) joijadng yap oíoua ya opoj bjbo
-OAOJd anb 'ojiyap un Bjas ajsa A íubijba ou SBiauBjsunajia SBy SBjjuaitu 'souiaaq
-uoa sns ap uaiA ya jod opu^yaA UEjpuajuEui as 'ajjany sbui yap Aa^ By b sand
sayiaoQ #ayqBjTqnpui o^saiJ un ajjoa yBnpiAipui pBpun^as ns ojad 'oiJBJjuoa oy
ua ouaduia uauaij ou anbjod oyjaaBq UBjaisinb soyyg 'UBazapaqo anb ua ojuaui
-oui ya ua soyjBai^jaBS aaaj^o A opipuajua Bq oy oyqanj yg *SBuad s^abjS oÍBq
ByjaAyosip ap sopBiuijuí uos oujaiAO^) ap Bjunf By ap saysaoA sopBjuoq so-j
•opBziyijsoq ajuauíBjaaj
•jad 3A as ya ^Byjaaja Bjpod aipB^^ 'oijBpuiaaA omisiyapp ajsa b soiJBqsap soAanu
ua Buadura A 'ouoaua ya Bjuauío^ isy *ojjang yB u^iSiJip as anb soy (bjsia BJjsanu
b opBjnaaxa UBq oy vA ouioa) uESisjad A UB^uajap anb Ezjany ap soauBq opBDBj
-sap Bq ÍBsa ua uBjEjjEq as anb 'BZByg By ua uopBjop By ap sopBpyos X sayBiaijo
soy opiuajap b ÍBjunf By jaAyosip ojuauíoxu yB opuBui Bidojd pBpiJojnB ^q -soy
-japjad ap ouadiua un oqaa b anb aaajBd Xajji^\ -jo -ouixg ya o^JEquia ui
¿o^aisos ya A pBpiyinbuBjj By jaaayqBjsaj aAajq ua Bijam
-OJd anb opijJBd un b japaaaB anb 'yijnuí uoiaisodo Bun jaasq joad opis BjaiAnq
N) ' * 'üoid^b ns Bsojapod sbui sa jyyB 'Biauajsisaj joXbui ByyBq apuop 'oX^g yB
ajuBÍauías sa opBnjynuinj oyqand upj ¿Byjapaauoa opis BiABq oipauíaj an^) • • *ou
-jaiAO) ap Bjunf Bun asai^ija as anb oipid sojynsui soAanu ap ojjaiqna b asjauod
Bjsd A 'youBdsg opBuisBisnjua sbui yap Buinj Ey asEuiyoa ojaSuEjjxa apf) un
anb Jijiuuad ou ojnf -upiaBjapoui SBy ua sanbip soy oiduioj A 'opBijnfui oXaja
as ÍBpuayoiA By oioouoa ísBpBDOAinba SBapi ouuoj ouisiui osa jod oyqang yg
'osojidajjsa sbui aauBy ajsa jaaBq Bjaip
-nd oju^na ap oiqurea uij ua BpBU jopBujaAO^) oAanu ya aauBJj opoj b uasaiA
-njsos anb BJBd uoiDiujEn^ ^y ap sajBjiyij^ 'sajuBpuBuio^ soy b SBpBdiaijuB sau
-apjo ojqiy SojaSBSBd opoj b ojisubjjl ya oíAiqojd as íoaiyqng yap BiauapuodsajJ
-od By ajuauíBsoyBpuBDsa oqnjaQ íyBjidB^ By uoa ojjang ajsa ap sauopBDiunuioa
SBy ojdaajajuj ÍBuayaqaij^ ya8uy UBnf yBjaua^) oiabjsj ap UBjidB[) ys oiJiyuoa ay
A opuEtu ya ooubjjb ay 'ajuauíBuijajuí BujaiAo^ uainbjod 'bdjbuoj^ yap pBjunyoA
By JBjadsaj uis ojsa BJBd :uoiDEsnaB By ap ajua^B osojapod A oaiun ya ouroa
BSzní uainb b BZByd By ap ouijajuí jopBUJ3AO) ya souopuBauBjjB ByjBsuadmoa os
-inb 'Bjuauíjoj By BpBjBdajd 91A anb #g- ns ojag 'sojuaiuiEjundE saJOiJajuB soy ap
Bjynsaj A 'ojaaja ua sa oy ouioa osoqaadsos ouis soun^yB uaaja oxuoa 'jopiBjj ou
'ayopuBuiEyy 'Xajji^ yap Bjanpuoa By ajuaiuyBiaipní jsjnsuaa ap BipBSO BSOjauaS By
opyíAB^ ajsa oqnj 'yB^njJog ap ajjo^ By b uBqEjiSB soidiauíJd souisiuj soy jod
anb 'sapx SOI 9P ^jn^a bidijou uoa A 'sauoiaBuiquioa SBjsa ap Bzjanj ug
•uoiaypjad
BJjsanu ap BsnBa By uBja sjaiuig 'jo yap sojaajypui soiyixnB soy anb 'ojsaunj sbui
ya opoui un ap opBaiyijaA BijqBq as saauojua anb buijoj ap ruoisEqui ap ossa
un ua 'Bsuayap BJjsanu yyaiyip sbui o 'Bjsmbuoa BJjsanu Bjjaia sbui Bijas anb
ajuain3isuoa jod A tuopisodns BjainbyBna ap A saiuapaaajuB soy soíij sbui UBja
opuBna 'BiauayBj By b sojsandxa souaui ubi jas soynayBa soy anb ua souaui yB souje^
-uaquoa ojad 'jopBjoydxa ns ap Bjanpuoa By oíaajdB ojubj oíaajdB ojubj oíaajam

�y quiere estén a su lado para vindicarse de la calumnia mas negra; muy al con
trario de aquellos que aun ni las Juntas mas respetadas y legítimas, las llama
ilegales, e impotentes.
Si la mediación poderosa de V. E. llega a interesarsetal vez estas desazones
no pasarían de termino. Con gusto veremos renacer la fraternidad que siempre
unió estos dos Pueblos; cesaran las iniquidades, y sera sofocado en sus principios
un fuego, cuyo progreso nadie podra calcular exactamente.
Esta es la obra grande del Pueblo de Montevideo, confia al patriotismo de
V. E. Este es el servicio importante en que se empeña con las mas sinceras pro
testas de reconocimiento. Nada deseamos que no sea justo: si en algo erramos,
puede creer V. E. que todo vendrá a ser por un esceso de lealtad y buen deseo.
Errara el entendimiento, pero la voluntad, eso no, que es muy Española para no
ser recta. Hemos jurado morir por Fernando 7o y lo cumpliremos. Donde diése
mos uno que asi no piense lo perseguiremos aun cuando sea forzoso arrostrar
mayores peligros de los que ya nos cercan. Hágalo entender el N. A. a ese fi
delísimo Pueblo, y a las Autoridades que lo goviernan, vien seguro no quedara
desairada la garantía de V. E.; y cuando nada parece doblar nos daremos por
muy satisfechos si olvidando resentimientos nos favorece con su concepto. De
corazón les pedimos pues deseamos el acierto, y en medio de la energía conque
nos disponemos a defender el Pueblo de todo ultrage, o violencia, no dudamos
acreditaran que nos sobra nobleza para conocer y enmendar los yerros.
Dios gue. a V. E. M. as. Sala Capitular de Montevideo, 5 de octubre de
1808: Exmo. C.J.I.R. de las Capitales. Buenos Ayres.

6- [Dictamen del asesor de gobierno, José Eugenio de Elias, en el que evacúa la consulta del
Gobernador de Montevideo, sobre si debía obedecer la Real Provisión que ordenaba la diso
lución de la Junta gubernativa de Montevideo. El Asesor manifiesta su opinión de que la
Real Provisión debe cumplirse siempre que no peligre la salud del Pueblo; cita la ley 36, L,
2^ A*? 15 de las municipales, por la que se establece se deje obrar a los Virreyes y Presiden
tes libremente, aun excediéndose y transgrediendo los ordenamientos, siempre que la resolu
ción tomada no provoque "movimiento o inquietud en la tierra" y que se de aviso a las
autoridades sobre el particular para que se mande remediar como convenga. Siendo el caso
de Montevideo y teniendo en cuenta la excitación que existe en el Pueblo y la decisión de
sostener la Junta por todos los medios, de los que puede, con fundamento, temerse un
movimiento, el Asesor entiende que aquélla no debe disolverse y que su constitución debe ser
tolerada, cuando menos, por la Real Audiencia, hasta que el Rey Fernando Vil o la Junta
Suprema de la Nación resuelvan al respecto definitivamente. Recomienda moderación.]
[23 de octubre de 1808]
/ Señor Gobernador.
El Asesor de Gobierno á quien V. S. pide dictamen sobre el cumplimiento
déla Real Provisión para la disolución déla Junta Gubernativa erijida en esta
Ciudad imitando el ejemplo de toda la Península, dice: que el empeño en q.e
sele pone es arduo por su objeto y peligroso por la actual constitución délas
cosas
Arduo porque debe ajustarse, ó desindarse por unas leyes, q.e no
han previsto un caso sin ejemplo en los fastos de España
La obediencia
délos Reales Prescriptos, Cédulas y Provisiones aun en los tiempos pacíficos
suele padecer sus falencias, q.e no ignoran los Tirones déla ciencia legal
El cumplimiento y ejecución se lleva hasta cierto punto, y no mas, y la Majestad
misma tiene esto encargado y ha dado á sus Ministros muchas veces las gracias.
El Asesor omite aglomerar resoluciones, porq.e deben ser yson familiares á
los sabios
Recuerda sin embargo una decretal de Alejandro tercero con
cordante con nuestro Derecho Real liberter sustintetnus, dice, si mandatum non
duxeris exeqüendumSi esto sucede porque porque [sic] solo ocurre una cir
cunstancia, q.e hace variar los casos accidentalmente, ¿que será cuando la ocurren
cia á q.e quieren aplicarse las leyes, es nueva, peregrina, y no prevista por el
Legislador?
¿Como ha de aplicarse la Ley dictada para los casos comunes
pá uno q.e ha alterado el sistema universal del Mundo?
¿Y como podrá el
— 154 —

�-1UJJ3J 'ODTUn OSBDB OJS3J \9 UOD JOS3Sy P ^yqBq "BpBS^ BJUnf Byap pBpiyiABJSa Bf
UBpBnsjad ou sayqBpuanjSuoD souacu oy b sBAispap ouis sauozBJ SBjsa opuBn&gt;
Bjanf Byap sayBDOA nos sojjsiuiui
sns ap sop 3*b ouis ojaa^ojd ya opBqojdB Bq oyos ou 'uopttmsucr) ajuasajd bj
sayqBDiydB uBja ou soyyanbB 3'b opuais A 'sosbd ap Bpuaja^ip ej piujaasip yBiJojaj^
9'b sa^aq SByap ojuaiunyduino yap Bsoyaz souara ou Bpuaipny Byyanby
uopnyosaj BDiojaq ns ap sajuaÍB sayBdpuud
soy opis uBq opBjsqyap sasajajuí soy 'BDiyojB^ aj bjub Bjjsanuap pBpiun Bq
•asjaAyosaj BJBd Bynsuiuaq Byap opBjynsaj ya jbpjbiiSb UBiqap ou 3'b 'sajuBjiqBq
soyyanbB uojBÍízní A 'jyodojjajv y uod sojuaiumuas A SBap; SBy JBiujojiun BJBd
yBisuaasa ossd un o^aJD as oujaiqo^^ap Ejunj" Eun ap uop^ajo bj 3-b 'uBjjsanuiap
Bpuaipny yBa-q By b opuiuiaj u^qas vÁ anb sojuauínaop soq
uoisiAOjq yBa^y
Byap joSij ya JBSiABns aqap anb ojuauíBpuny ojjo sa seijeue^ ap oyduiaíq yq
0j¿^p^3tts apand anb oy
aqBS aipBU A 'Eunjjoj By Euioiop opoj ua anbjod 'Bijasiui nsuoa ojjsoj ua aip^u
b sap ou roaiuouiaQ e uoiaiu auipEjo 'uoidbjo Bjauíijd By ua sajBjaog oíaiA
yap BuiSaiodB yap BpjanaB a
pBpiyiAap BUBranq By b Bzauuijns A joyBA
-ns u^Suodo 3*b sauojB^ ap opEapoJ asjaA ajainb 3*b A ajquioq sa anb :sojijaxu
A sapnjjrA sns auaij yu 'SByya 3*b auanj SBtu sa ou 3-b A 'ouBqiq yap sopBjq
-mnaua sboj sojpaa soy BUBdsq ua jaBD ojsia Bq 3*b aayp • 'A sauoiDBjado ap uEyd
un uoa jaaBq Bipod anb oy aj^uES ap soAojje uoa oqaaq Bjaiqnq ou 'sojSiyad
sojsa opiuaAajd Bjaiqnq Bynsuiua^ BJjsanu i 'BsnBa By BpBjauynA ap sandsap
soipamaj soy / jBasnq Bjnpjoa sa ou 3-b A 'oyduiaía ouBjaqo ya jbjiuh ap uoisr^
-ajd By ua JBjsa ap souiBÍap Baunu 3*b auodaj as o jad íosb^ ya ua Bjsa as ou anb
oqaip Bq a
ou^a^j yap sapBpuojjadns s^yap oipo ya asjaaajam aqap ou
uopnyosaj ns 'tunj^ui^xd -pv amjpuoo ó/^ uin^uiax pv stS^^ Bjunf Bun pBpny^&gt;
Bjsa opiíija opuaiq^q anb 'an8is as anb 3Q
ojoapad ojsanduioa un aaBq
anb 'ojjapuoa ya A biuoujjb By Bjynsaj SBapi sauuojiun ap uopBuiSBdcuoa Bjsa
aQ
ajqspuauíoaaj sbui sa 'ojasxa sbuj sa ojuBna A 'Bjanpuoa ns BOOAinba
ou ouBjaqo^ yap oydmaía yB Bjqo 3*b yq
ayq^pnBy opis Bq ajduiais bjbuui
uoisuadojd Bjsa A 'sauíiyqns sbuj sopBqaap soy auodojd as ayqBjoadsa A ayqxsiA
asjaoEq BJBd ajqtuoq yq
stqxo snftuotfiuo^ sttfot stS^j, tun^ui^xa pv :aoip
'opunuí ya oiuoa onSijuB ubj oaipjBXwq uqjaauaAuoa BjBj^oy as ou opuBna
jaAoui oyunijj ouanbad Bijas o^^
¿Biouapnjd By Bjaip anb 'oyopuais ou una
A 'sa^ay SBy b A uozbj b auuoyuoo Bjas uauíBjaip ajsa is jBn^ijaAB b Bssd josas^r
ya ojsa ap sandsaQ
ojnjj uis oyjBSBA n b jaaajad jaa^q 3*b 'ojjo Bijas
ou ojisaa ya anb 'ojjaioui ojad íosozjoy A y^jnjBu ojnqijj un sojuauíoui soun jod
jBdiatjUB anb 'esoo bjjo sbuj opuBna opipaans BijqBq ou A ajuaujBsoiJoyS1 SEip
sns opsqBDB Bijqsq josasy ya 'ouBJaqo^ ns ap soqoajap soyap oíainfjad uis sbso&gt;
SBy UBjapayqBjsaJ as BpiA ns ap bjsod b is A jas Bjaipnd isb t
oyqanq ajsa
ap BZJany By jynjjsap b asjauodo ap ZBdsa Bijas josasy yap Buinyd Byap uoubd
ya 3*b Buido as oSjBqma uis ojad 'oiJjiqjB ajsa osndojd b¿ * *a a'b \ots\ opjanaaj /
"3J 9A
sojnra soyap SBjjand SBy UBjijqs as 3"b sopBjndip soun^yB ks\ By
jauod b ub9u3a 3-b 'Baiyoqjadxq uoxaBja(Bsaa Bun BSzní as Bjsa i
BSuodo
ay as ojusno oSany A 3jSues b BjBAayy sojij^ b Bjní 3*b A 'jaiy sbui yap bjobí as
anb oyqanq un y
bdjbuoj^ ns b joujb ya jBnjanyj jaa^q UBpand 3*b 'soijj
-iqjB BjdopB ou 3-b oyqanq un y
ajSuBS ap ojuaiuiBuiBjjap ya A Bjunf Byap
BiauauBuuad By ajjua oipaui Bjjuanaua ou anb oyqanq un y
oppajnyua Bjsa
opusno uozbj Byap ojaajBip ya apuaijua ou anb 'oyqanq un b bijbjtjji osbde oj
-uauíBjaduiaj ajsa 3*b aaja josasy ya anbjod :opBjsoa Bqay 'i '-oynSa^y un ap
BzajBjjoy A BpuBjsuoa By Bpoj ap A uojb^ un ap zapiSiJ By Bpoj ap asJijsaAaj
opBjsoa Bq ay A 'opoj oqaip Bqoy uoisajdsa Bjsa uo^
o^q^nj ^ap pnjps pj
auStjatf ou anb au^fuiats asMj4uina Ptxaqap uotstaojj /^^Jf pj anb 'aaip josasy ya
'ojsa opoj ajuBjsqo O^q
ojaíqo yap uozbj jod 'josasy yB auod ay as anb ua
ouaduia ya onpjs ap 3bjj 3*b oy sa ojsa opoj ÍJopBujaqo^) jo
¿sa^aq SBy
jBaiydB BJBd uozbj ap pBpijuapi Bsa Bjsa apuop yu '^ay Byap sojjo uoa ajuasajd
osbd yap eiSojeub By sa y^na ojaq
otttso4stp snatl ttp uiappa 3-b BJBd uozbj
buisiui By ajipui 3*b JBjsBq ayans unB A 'EjsEq pnjiyiuiis 9 'eiSojeue Bjjaia SBjsa uq
yap sajuanaaj^ SBiauajayip ua apaans ouiod soidpuud ap uoxaBnuijuoa
y^ypppp
Bun jod JiSiJip
S
Bjjaqap as osBay?
¿osbd ajsa ubdoj anb SBy uBjsa apuoQ?
¿sa^aq SBy e opBjsnís uauíEjoip un jBp ojuaAa osojquiosB ubj / ua josasy

�nante y categórico para la precente duda
Tal es la Ley 36— L^ 22 A. 15
délas municipales por la q.e se ordena se deje obrar á los Virreyes y Presidentes
libremente aun exediendose y transgrediendo los ordenamt0. sin otro arbitrio en
los Srei Oidores, q.e el de hacer las diligencias, prevenciones, sitaciones y reque
rimientos q.e según la calidad del caso, ó negocio pareciere necesario: y si hechas
las diligencias, é instrucciones sobre q.e no pase adelante el Virrey perseverase
enlo hacer y mandar ejecutar, no siendo la materia de calidad, en q.e notoriamen
te se haya de seguir en ella movimiento ó inquietud déla tierra, se cumpla y
guarde lo q.e el Virrey proviene con solo la calidad de que se de aviso particular
para que / se mande remediar como convenga
Si sin embargo déla plenitud de potestad délos primeros Gefes de Indias se
ponen estas estas [sic] trabas para queno procedan cuando se teme el movimiento
déla tierra, y temiéndose en esta población q.e ocurra el caso prevenido por la Ley
si se disuelve la Junta, de q.e son documentos el publico furor contra algunos ve
cinos de q.e ya se instruyó á S. A. enlasuplica, opino, que siguiendo el espíritu
déla ley no solo no debe disolverse la Junta sino q.e en constitución debe ser
tolerada cuando menos por la Real Audiencia Pretorial, ínterin nuestro Católico
Monarca elSof D.n Fernando Séptimo, ó la Suprema delaNación resuélvalo q.e
convenga
1 Asesor cree q.e ha dicho cuanto puede enla materia, sin embargo las
angustias del tiempo; solo resta para concluir ver que dicta la prudencia, aun
cuando nohubiera ley decisiva yterminante
ElSor D.n Juan de Solorzano L. 3^ Cap2 62 dice lo siguiente: "en provin
cias tan remotas donde tan fácilmente se truecan las cosas, muchas dispensaciones
y disimulaciones pide la ocurrencia y la diferencia de los tiempos ylas personas,
yla prudencia consiste enla connivencia q.e es no lo querer apurar todo ni llevarlo
por el sumo rigor del derecho haciéndonos desentendidos de suspuntos y tole
rando semejantes transgresiones algunas veces
Si asi hablaba ese Político del
Reyno aun enlos casos / que suponía Leyes dispositivas, ¿que seria si fuera con
sultado enlas circunstancias extraordinarias del dia?La misma máxima vuel
ve á recomendar en el Lib 4. Capt. 7 encargando q.e se eviten las ocasiones de
escandalizar la República habriendo puerta á sediciones y tumultos populares lo
cual (añade), si en todas partes puede y suele ser peligroso, mucho mas enlas
Indias donde están mas expuestos á tales movimientos los ánimos délos hombres,
y se verifica mejor q.e en otras lo q.e dijo Tácito á otro proposito, q.e son mas
tardos los remedios, q.e los males y daños que los demandan
Montevideo 23 de Octubre del808
Don. José Eugenio de Elias.

7- [Proclama anónima, en respuesta a un artículo aparecido en Buenos Aires, bajo la firma de
Español Americano. Exhorta al rompimiento con la capital y ataca las actuaciones del virrey
Santiago Liniers, a quien acusa de traidor, comentando los documentos emanados de las
autoridades de Buenos Aires. Confronta las actitudes del Virrey y las de Francisco Xavier Eiío
y asume la defensa de lo actuado por el gobernador de Montevideo. Compara la gestión de
Santiago Liniers y de Elío durante las invasiones inglesas, poniendo de relieve la impericia y
cobardía de aquél y la capacidad de éste enjuiciando, además, la obra del gobierno de
Liniers. Justifica jurídicamente la creación de la Junta de Montevideo, alegando que, destro
nada la casa reinante, los derechos de la soberanía han retrovertido al Pueblo español y que
éste puede crear nuevas autoridades, nuevas leyes y nuevas Constituciones, como se ha hecho
en España; reivindica para los americanos los mismos derechos de las provincias españolas.]
[10 de noviembre de 1808]
PROCLAMA INTRODUCCIÓN A LAS / CONTESTACIONES DE MONTEVI
DEO SOBRE / EL PAPEL IMPRESO EN BUENOS AIRES / BAJO EL
TITULO OBSERVACIONES
No hay remedio compatriotas; llegó el dia desgraciado de un rompimiento
con la amada Capital: Está decretada la ruina del Pueblo reconquistador. Deve
perecer, se ha dicho; Su nombre quedará proscripto, y su gloria sepultada en las
— 156 —

�— ¿Él —
oisoSy ap ¿j jap jBjnajp bj anb uaaouoa sojja :souBtujaq sousanu ap sapnjJiA ^
uopBjjsnji bj b Bpijsní soaiBSBq 'sBjopjBdiuoa o^q ¿Bppouoa sbui ajsa apuop 'Bp
-Bdjnasip Bijas Bpuapijuí n ¿SBjsuiSauBj sop opBjjBq Bjaiqnq sa^^y souang ap
ouas ja ua saaiuiq uauíua je sojuauínuoui JiSlxa Bjan^ ou uopBdnao ns is íoi
-juijuí oj ua bjbdoj ou ojBasap ns is qBjidB;^ bj ua znj b opBp Bq as anb soj^tu^f)
soj ap ojjBd ajuapaj ja Ejouap oj oxuoa 'sosjnoaj ua Bpunaaj ubi Bjanj ou eíuosij
bj is (uopEuiEjaap ajuasaid bj ap oiaíqo ja sa ajsa) 'ouBJjuoa ja jod mj^
•ouisijoijjbj ja A pBpijapij bj 'Bpijsnf bj ajuauíBaiun
opiAocu Bq anb uoijsanb Bun ua ajjEd jouaui bj bjbuioj ou ja :ajqBjsajap oub^ubz
ajsa sojjosou ap soía^ *Bip jap sajBqap soj ap oidpupd ja ajjinqpjB BzajaSij Bun
sa ojad 'Baijqnd pBpijinbuBjj bj ap oSiuiaua unSjB 'sjaiuyq ap sbijoj^ sbj ap oj
-nuia un^jB 'auiBjut jojDEjjap un^jB sojnuí sns ap ojjuap Bpnp uis BJBSijqB oapjA
-ajuop^ "opoui unSuiu aQ ¿ojjBjisaaau aj&gt;and Bsuapp BJjsanu 'Bjn^uaA jo&lt;j ^soidia
sojjanbB ap SEjsaunj SBiauanaasuoa sbj ajjua ojajBj^d unjBjyj BjBd oqaip Bq as ou
ojsq 'sojijap sns b soiSoja jauoduioa A 'onbiut apx Dn 3P sosaoxa soj oiauajis ns
uoa jBziJojn^ b opBZJOj Btjas ou 'ouisiui sajÁy souang ^sojisiuip^ sopBAjBtu sns ap
EuipoiA Bjan^ ou Busdsg íeiuíujouSi Eidojd ns ap sojjaiqna ojajndas je UBiJBÍEq
ou sadiauíjg soj ÍBppsní bj ap znj bj uod souojx soI uBtjaaapuBjdsaj ísajauíABf)
soj ap jajDEjED ja Bijas ou uopBuiuioqB bj íuauíu^ ja soiobje^ soj ap EiJinp^
¡BJjaijL bj ap zapuopaj bj Bpoj jod opipuajxa
Bjaiqnq as ou ojjaiq ap ojjaa ns is osjaqiun jap ojaadsB ja Bijas ajuajajip an^) -el
-uosij jbuibjj ua opiuaquoa souiaq anb opunqijnj A oatjjaj onjjsuoui asa opBuim
-jajsa souiasaiA souaui ojb opuBnb 'is 'ojansuoa un Bija ¡sajBui sojjo ap joSij jb
BjaSns asaiqnjsa ou pBpiuBuinq buisiui bj anb Bpío 'oíag -sojjbjojj b uajSBq
anb sbuiij^bj ^Bq ou soSBJisa so^na janja BSBjd Bun sa Bisa 'pBpjaA U0^ 'ou^p
-Bpnia sns ap uaiA jap soSiiuaua A 'bu^íe pBpijadsojd bj ap sosoipiquia 'zaA Bun
ap ojsouiajip ísosiaAjad 'sojoasip sajquioq íeijiej ns b SBpunpjd SBpijaq uaa^q
oubui bj ua sbujjb sbj jBiuoi uis anb sajquioq :opunjq ja ua ^Bq opoi 3Q

NOIDVIXHINOD
ua sourajiug
•soiabj soj Bjjas saj
ja anbjod soaod uaaip oj ojad íuaqBS sopoi anb oj 'iui ap sojja uBJiqo
oj pBpisaaau bj anb ajduiai^ :soubju soj ap ouaa ja ouiai o^q -buie^ bj
ap A ^os ojisanA ÍSEUBq uos ou SBuajo sipq ^upiaBaijiisní ns opBijuoa b ^
sauainbB 'sopimiisod sajquioq s sauoiaanjxjjd sajqBjasiui sbj zapijos uoa a
-aj A 'pEpjaA Bjap Buioipi ja ajBjqy 'u^apoj sou anb sojqang sojap aiuBjap
BJisanA jejo ap opBpina ja ajBuioi 'oasap uanq ira anb o^odB ojio uis o^ 'opoj
ojjimiisojd ap u3aeob ou uopanpas bj A jojja ja anb ap uij b 'ojubi ajjug
'opiaajam uauaii anb
oSijsbd ja 'saaEnbas sns A ja ajqos b8ibd 'sojijap sns ap oisand Bq ojaia ja anb
Bpipaiu bj BpBjniBS osbdb A Bsuapp BJjsanu ap Bpiiznf bj uaujjoo soiqBjjxa soui
-siui sns anb BJBd 'josajdo ojjsanu ap sosaaxa soj ojubj un jjjjns A 'pBpijnSas ap
SBpipam jbujoj auaiqiuoa ojos BJoqB jod anb piuaqpB ojad ÍBjsníui uoisajSB bjj
-anbB jajadaj 'Bd soiJiíqjB BjBuopjad aso^q 'BziJajaBJBa oj anb pEpiAijDB bj uoa ap
-uaijB opoi b oujaiAo^ jBnjaB ja :opiuaAajd Bjsa opoj 'siaíoSuoDB so o^q -jos jap
Biauasajd bj b aqnu bj ouioa 'oqaasap Bjas jojjaq ns sojnuí sojjsanu ap aid jb anb
íjapuajdiua sojpBÍaQ íuoajodB^q ap oSiuiy jb bjjis bj ua jauajsos jod 'ouBtujaq
ojqang un b BJjanS bj jaoEq BJBd 'sausjd opuBuiqtuoa BiqBj ns anSojsap ouisioSa
ja anb JBÍaQ 'siajapuapp so 'ubdbjb so is íjauíaj anb ^Bq BpBU ÍBjqBjBd Bun ua
'opuBuja^ ap sojjbsba sios 'oiusBismua Bjqos so 'Edojj spuai 'jouBdsq un BpuBiu
so íosoÍBjuaA ouang un 'bzbj^ Bun Bunuoj jod 'siasog *jBdja&lt;f BJB^ijqo aj ou
ouBapiAajuo^^ jap oíojjb ja is Bjapajacu Bounu anb 'ojajjan^ ap sojipajo soj uoa
'pBpunasqo Bjap ouas jap pass ozjanjsa ojjsanu uainbB ouisiui ja ojESip fsajuaijBA
sios sojjosoy^ 'ou osa SBjoiJjBduio^) ¿.rejJi^ ¿sojjnsui ap jadojj asa JjJjn ¿sou
-jajauio ¿Bpanb sou osjnaaj anb \ * * * sajqBiaajdsap A 'sajaijuí 'sajiA 'soiJBjaiuaj
'soaijBUBj 'sajuaSjnsur euibjj sou ísojjosou bjjuoo bjijS uoiaBjnps bj anb ouisiui od
-uiaij jb sauoiaiBJj Bjuauíoj 'sapx sojjsanu Buiuiuoa 'bpbuijb Bzjanj BJjsanu bjijia
-ap 'oiajauíoa ojjsanu aAnjjsap janby •pBpjBiu Bisa JBUinsuoa BJBd sojnauíA sotis
-ijub sns opBqaajjsa uBq bíuosij bj A japod jg *BiumnjBa bsouibj Bun ap SBjquios

�ultimo y la proclama del 15, son indisculpables, apesar de quanto vocean en
contrario sus autores vien conocidos.
En ellos se ofreció a toda la Provincia el veneno de la seducción mezclado
con el accibar déla incertidumbre; se le fijó un plan de indiferencia que no
puede ser honroso a sus fieles havitantes: esperemos, seles dijo a que las armas
fijen la suerte de la Península; veamos que términos tienen los proyectos de
Napoleón para decidirnos; No tomemos parte en la disputa, como hicieron nues
tros antecesores en la Guerra de Sucesión; Juremos de voca a Fernando y de
corazón al que salga triunfante de la lucha sangrienta enque se ha empeñado
la España, si ella vence, seremos suyos; si es subyugada, entonces tomaremos
nuestro partido. De este modo se empezaba a disponer la traición mas infame:
Napoleón hiba a ser impuesto sin perdida de tiempo del estado de la Provincia,
de sus opiniones, y de las resultas déla misión de Mr. Sansni; para ello era
recomendado este Satélite al Govierno y particulares de Montevideo. De oficio
se les mandava disponerle el Bergantín Amigo Fiel y se le davan recomendacio
nes para sus Ministros. Por ultimo, el gran Xefe déla Provincia, informaba a
su Emperador que reciviria gustoso todos los auxilios que consistiesen en Tropas
y armamento Español. Buenos Ayres deveria recibirlos, y el Virrey se pondría a
su caveza olvidando que esas Tropas, aunque Españolas, quando llegasen a pisar
nuestro continente no serian mas que Exercito de Traidores, ganados por el oro
del usurpador. Liniers no era sabedor de sus maquinaciones? No le constaba la
prisión de nuestros Reyes? No savia que el Trono de los Borbones iba a ser ocu
pado por un hermano de Napoleón? Si lo savia, pues que Mr. Sansney devio im
ponerle de todo, quando se quería negar que los pliegos conducidos por el,
formaban un completo detalle de aquella singular catástrofe. Liniers pues, y sus
faccionarios nada menos se proponían que someterse en contado a José 12 Rey
de Ñapóles, y para hacer inevitable la perdición de la America, meter bajo el
nombre de Españoles, unas fuerzas cuyo objeto seria operar contra los Pueblos
que no quisieran doblar la Cerviz a un yugo tan infame. Si, compatriotas: si,
queridos hermanos, se procuraba adormecer en la ignorancia del peligro; se os
ocultaron nuestras desdichas. Se dejo en silencio el estado bacilante de la Mo
narquía: se os pintó a Napoleón como un aliado, como un admirador de vuestro
esfuerzo paraque aletargados en la confianza, fueseis esclavizados por un golpe
de sorpresa; o fueseis victimas del Tirano. Es preciso decirlo, se pidieron Tropas
Españolas para hermanar vuestra suerte con la de Madrid y Barcelona.
Suponed por un instante, que arriba a vuestros Puertos un comboy, condu
ciendo los auxilios pedidos por Liniers. Este golpe no haría impresión en vues
tros ánimos porque estaríais dispuesto a recivirlo: Los malvados pisarían vues
tras Playas entre los aplausos del Candor. Y seria este el momento de indagar
si eran Tropaz Españolas o Francesas? Y concediendo lo primero: si fieles a su
Rey, o vendidos a Napoleón? De todos modos, el Xefe no se huviera detenido
en abrirles vuestrosquarteles, puesto que sabedor délos sucesos de la Metrópoli,
nada devia esperar que no fuese consiguiente a las noticias del Embajador. Nota:
a mas de los Pliegos de oficio sabemos le trajo carta particular del mismo Na
poleón.
Si esto no es una Traición consumada; si esto no concita todo el furor, todo
el encono, todo el enojo de los havitantes de la America del Sur, desde ahora
declaramos que Montevideo no halla en ellos las relaciones de hermandad con
que los ha mirado mientras que fieles a su Rey veneradores de su Religión y
amantes de su Patria, desembainaron la espada por mantener ilesos el honor, y
la gloria de estos Tres objetos sacrosantos.
Pero creéis compatriotas que esto pasa de una ipotesis, de una suposición,
de un echo figurado? No, nosotros conocemos vuestras virtudes tenemos pruebas
nada equibocas de vuestra acendrado vasallaje; sois fieles, nadie puede dudarlo.
Abéis sufrido el mayor agravio quando se ha dicho que la circular del 17 y la
Proclama del 15 no han herido vuestro pundonor. Verdad es que callareis por
efecto de moderación, no por una torpe apatía, no por un consentimiento tácito,
no por una aprovacion verdadera de unas masimas tan detestables.
Los Gemelos os han dicho que sin embargo del estado complicado y vacilan
te de las cosas se devia desde luego proceder a la proclamación de Fernando 79
Anunciada ya en Bando de 31 de Julio; pero preguntadles, qual era este estado
— 158 —

�— 6^I —
ojBSuas ojqang jap siBjjnq so sojjosoa 'SBjijaodj ¿ojBpuBiu ajsa b Biauaijiaqosap
bj uod JBSuad ap opoui ajqisn^d ns ojJaiqnasap oijg A Bjnf bj japuadsns opusp
-ubui bjjeo bj op^^ajjua BiABq sjaiuiq bA Bq Bjsa b anb ^abs o^^ ¿61 ja BiqBH bjj
-sanu b oqujB aqaauaAof) *jo ja anb A ojsoSy ap z\ BJP Ia oapiAajuoj^ ua opEtu
-Bjaojd anj b¡_ opuBUjag -uq ^ouag A Aag ojjsanu anb uaqES ouBjajua BiauíAOjg
bj A sajAy souang ¡sajBjnaijjBd souaduia sns b UBaijija^s oj opoj 'ubujojsbjj
oj opox ¡SBÍBq ubi sbujjb an) ^osoijojai^ opijJBd ja jod 'oapiAajuoj^ ap jop
-BUjaAO^) jb uojaippap 'ijodojjaj^ bj ap opBjsa jap sajuain^isuoa sauopon A aqa
-auaAo^^ Jouag ajp oqiJJB ja anb ubuijijb opuBnb sojauia) soj opijjnaui uBq anb
na ajqBajsuiaj pspasjBj bj ap sajojaaj sojjsanu b Jinjjsui soiuajanb bjobjj
•SBpBjaauíd sbeu ojund ajsa ajqos souiaJBp ajuBjapB sbj^ -pBpnia BjjanbB ap saj^q
-bjjb soujsiui soj ua vA opEduiBa 'o^ituaua jb JiApaj BJBd asjiuaAajd ua uojBÍBqEjjL
Z jap aqaou bj apsap anb sBdojj A sajuaí 'opjiAB^ Jouag -ouix^ jap pBpijBpjBduii
bj b ojsa ajqos souiBjady "saiÁy souang ap Bsuapp bj ua opiqBJjuoa ojijaui
ns b anb ojjo b jaipBSug ap opBjS ja BAap oijg (b asjipBnsjad ojasojS jojj
-aq un sa ojsa ap Bjanj -opuBujaj ap BsnBa bj BiSjaua uoa opBZBjqB asaiAnq ou
'souBuuaq sns uoa op^iojduioa saauBJj un b sauopBjapisuoa jEpjBn^ jod is opuj
-naur BjaiAnq oSanj apsap -fbua 'ojbjSui ap uopBsnaB bj b soujpap oujsiui o^
•osbd -ojjsj jx
•'ajqBjaaxa ubj uamija ja ua jouoq ap ajquioq un b jBaijdiuoa ap oasap ja o sap
-BpuojnB sbj ap jBsuad ojsaunj ja Biuaj as anb ojubj BjndB oxaoSau ja is Biauaui
-aqaA uoa asjBdjnasip ospajd sa uns A ajqBdjnasip Anuí sa oiuaiiuEjEOE un 'pBpij
-apij bj b ajuauíEjaajip uBaoi anb sojunsB ua anbjod sajsjijij^j A sajiAia saAaj sbj b
SBjsando ouioa 'ojjbsba ojapBpjaA un ap sauoisnp sbj SBpBUJBjjap uaA as anb ua
'sauoisajdxa SBjsa ap Baijija bj bsij ap BuSip 'pBpijuand Bun uaiq sbui o 'BzaÍBq
Bun sa A uaaajBd ojuusip Anuí ap Bja ja 'BUBds^ ap sosaans soj ap ojisa ja jbj
-adsa BiAap opiu^d ns jbujoj EjEd anb Biaja oSeuub uop is anb :oapiAa^uoj^ ap
jopBujaAO^ oijg ap jaiABX 'na '^os ja ajuauíBuiAip oíip ojx&gt;j ap uozbj ug
•sajAy *sg b AausuBg
'3Vi 3P q?JJB jap sandsap JBsaa uojaiAap 'upisnjuoa bj 's^pnp sbj 'ajqranpijjaaui
bj anb oqaip souiaq bA SEuiap oj jog 'souBuuaq sojjsanA ap ajqou jajaEJEa ja A
íopBUBS ^p^i un ap BiaBpns bj íopidmojjoa j^unqijx un ap ji)bsj3a Baijijod bj
ouis sajadBd soquiB ua Bsoa bjjo jBJirapB uojaipnd soiabs soj oaoduiBx 'sajissap
sajqBjaiunuui b asjauodxa uis uoiaisodo ns b asJBjmuaqB Bipod ou 'ajqBjsBJiuoaui
Biauajadiuoaui Bun jod opiuiijdo anb A 'p^pijnpaja ns ap EuiijaiA anj anb oa
-ijisod ap souiaABS opjiAB^ *ouixg ja 1908! 3P yB I^ apsap 'ajdiuais Bjas A 'opis
nq anb oj ap 'sa anb oj ap SBqanjd s^uanq op^p Bq Biauaipny -j^ V1 :B^aJ
-bui bj ua ojoa un sa ou sjaiuig ¿Bjnsuaa BJjsanu ap ojuaui ja ojubj un JBÍEqaj
ojsa Bjpod ¿Bjjoduii anb ojad 'opjiAB3 *ouixg ja A 'Biauaipny q^g bj 'sjaiuiq •
•ug jod sopBjipaui uojanj ojsaijiuBui ja A 'jBjnajia bj anb souiaiB^au ofsj
•(BuajBui Bjsa ajqos
znj sbui Bp anb oíaijo ja uij jb opBSajS^í ba) ojBjBdB sbut uoa uoiaunj BjjanbB
jauodsip ap siajsiAnj Baunu anb oasap ja opuBjsajd ojuauíBjní auuiajos ja jap
-uadsns siajsBpuBui 'pnjiABjasa Bjjsanu uoa ojuaiuiijBA ap sopBjS soAanu jasjjuoa
ap BzuBJadsa bj uoa sopBjqmnjsap sojjosoa ojag *3jubjjsui un jBpidaJj uis 'JBp
-idajj uis asjaa^q BiAap anb oj Bja ojsa íezue^u^a janja Bun ap sojuaiuiijuas soj
SOpOJ B JIJIIUSBJJ 'OUBJTJ 3S3 BJJUO3 OipO jap SBIJIIUBJ OS B JBJldSUI A 'SBZUBqadSB
sns Bjjuoa asjiuaAajd 'uoajodB^q ap sbiuibjui sbj jBaijqnd 'opuBujag b jBiuBjaojd
?BJjan^ bj jBJBjaap 'jijoui 'jBajad ÍBqaa BqBjsa uoianjosaj bj sojsa BJBd 'ajuBj
-I3BA BJaqou sojsa BJBd 'sojjb^ b A soiq ns b opuBaoqui ojuaijB ouiijjn ja uBq^p
BpBdsg bj ap A ouiojd jap jojjoq ja ajjua oijnf ap c, ja anb sajBjjoúiui saojaq
soj bjb^ gsajAy souang ap sajjBa sbj ojso^y ap z\ Ia ^j^ubs ns uoa uoj^Saj anb
soj BJBd 'ojuaijSuBS ojjbsb un uojaijjns anb soj BJBd 'bdjbuoj^ ns b soiuiuiop
sojsa JBqjasuoa jod ojos uojaisndxa opoj anb sojqang soj BJBd 'jouBdsg uanq
ja bjbj •ajuBjiaBA A opBaijduioa opBjsa janbB b ojaaja uoa Bja 'Bunuoj BjjsanA
anb soiq ojjo siaaouoa ou anb sojjosoa BJBd 'sajq^iaajdsap sajquioq sojjosoa
BJBd Bnbiui bzbj sojjosoa y ¿oubjjx jap sojaaAojd soj aauBjj opoj b jauajsos
anb oja^qo ano uis 'Bjnsuiuag bj UBqBpunuí sajquioq g 081 opunnb ajuBjiauA
A opBaijdiuo3 ¿BUBdsg ua JBuiaj ap opBABaB BiABq uoqjog ap bsbo bj anb biabs
as opuBna ajuBjiaBA A opBaijduJO^ ¿BajBuoj^ uaAof A ajqou jap uoisijd bj ajqBp
-npui Bja opuBnb ajuBjiaBA A opBaijdiuo^ ¿SBsoa sbj ap opBaijdiuoa A ajuBjiaBA

�que os escucha: Como tenéis osadía para poner en cotejo vuestra conducta devil
y reprensible, con los pasos firmes, nobles y entusiasmantes de un Español aquien
haveis querido exterminar porque no fuese un testigo importuno de vuestros estravios? Aun tenéis frente para ridiculizar como una insoportable pedantería, los
iperboles vien usados de una alma que quiere espresar todo el fondo de sus
sentim.tos. para ser mas vivo el contraste entre su virtud y nuestra iniquidad?
Solo vosotros podéis llamar ridicula arrogancia a una frase donde el hombre im
parcial ve retratado el noble orgullo de los Sires, de los Duques de Alba, y otros
héroes de la Nación, cuya entereza en casos semejantes serbirán de eterno oprovio a los que viendo cargado de cadenas al infelize Fernando, se atrebieron a
decir, coperemos la suerte de España. De vosotros temblará ella, como de la Ser
piente que se enrosca en el regazo para derramar su veneno Enbuelto en los
alagos. Vosotros seréis los Pigmeos de esta época grande; nosotros los Gigantes
que os perseguiremos de muerte, mientras que mudéis de opiniones confesando
que sois viles y despreciables. Pero no es esto solo, sois también ignorantes en
sumo grado pues haveis dicho que es lomismo declarar la guerra a España, que
a su Soberano; y que el Rey, y España en la constitución figuran una misma
cosa, sin otra diversidad., q' las palabras. Si España se rebelara contra Fernando,
y Fernando quisiera sojuzgarla, harían la guerra al Soberano, haciéndosela a
España? Si vosotros huvieseis logrado coronar a José la, y Montevideo a Ley de
Pueblo fiel imbadiera la Capital por restablecer los derechos de Fernando, haría
también la guerra a este, inbadiendo sus Estados? Vosotros deveis decir que si,
y para lo mismo haveis pronunciado un disparate. Estos conceptos ponen fuera
de toda duda; pero la contestación del Governador de Montevideo, a la ciudad
del [... ] es una obra dignamte. suya, un argumento inbencible de su providad,
y un testimonio autentico de la energía conque detesto vuestras maldades. Quanto el mismo, de acuerdo con el M. Y. C. a dicho en sus representaciones contra
esas dignidades, aquien vuestros inciensos han acavado de atolondrar, no se fun
da en congeturas y probabilidades: Fúndase en cetros y combinaciones exactas.
NOTA, nos remitimos al oficio na 2 que ba agregado: y, puesto que se los pone
en la necesidad de contraernos a odiosas personalidades por quanto vuestras obserbaciones se detienen menudam.te en hacer la apología del Xefe que detesta
mos, nuestros compatriotas serán servidos disimularnos si husando de nuestra
natural defensa peleando con armas iguales nos atrevemos a presentarles un
quadro de Dn. Santiago Liniers, retratado con los pinceles de la verdad. No
sabemos a punto fijo la historia de su vida antes de ser conocido en Buenos
Ayres; pero desde esta época los datos son seguros, y los conocimientos exactos.
Un Capitán de navio desconceptuado en su Cuerpo, separado del servicio
activo por informes poco favorables a su idoneydad: un segundo director de
cierta fábrica de pastillas; un contrabandista consumado; un jugador de profe
sión; un Francés aturdido; un atolondrado sin igual; un hombre oscuro; un
Militar sin crédito, esto era Liniers antes del 23 de Julio de 1806. Aqui empie
zan los dias de su engrandecimiento; esto es empiezan aqui a descubrirse los
prodigios del acaso, o los milagros de una fortuna embriagada. Destinado a
defender el Puerto de la Ensenada del Rio, despés de perdido la Capital, pasó
a esta banda, como por instinto, donde alió enteramente dispuesta la expedicisón que debía reconquistar a Buenos Ayres: marchó de aqui con mil y más
hombres: NOTA (Comprendemos en esta expresión el Ejército y Armada) arribó
a la colonia dejando vien acreditado en el paso, su impericia hasta para dirijir
las marchas: allí instado délas tropas resolvió dar la vela para Buenos Ayres
aprovechando la oscuridad de una noche tempestuosa, pero como no se fijó la
derrota, como no se vio un frente de rehunión, ni se aguardaron aquellas forma
lidades que aconsejan la pruedencia, y el arte, a la mañana siguiente se vio solo
a bordo de su Buque sin saber mas de la esquadrilla que aquel que nunca la
hubiera pisado. Para no detenernos en prolijos detalles, bastará decir, que una
división de Cañoneras que amaneció fondeada frente de buena vista, la tuvo por
enemiga, y que incierto y bacilante, por mucho tiempo, abenturándolo todo, se
dirigió al Puerto de las Conchas, no por previsión y en fuerza de un plan
acordado, sino porque el tiempo no lo de java operar de otro modo. Una tropa
resuelta, un paisanage amigo y entusiasmado, en breve todo lo hacen: a este prin
cipio se deve el desembarco.
— 160 —

�— 191 —
Bqeaíuosij as 'opipjad jo&lt;J opoj ojopuBp anbua 'opjiAB;^ Jona^ -001x^ jb bjjb;^
ns epinq BSozuoSjaA ns 'bzbj¿j bj píap anb na ouopuBqB ja 'ojaaja U03
•ajqBjasiui uopipuoa ns ap saSEjj soj uoa 'sajuBjiABq jiur ejuasa^ ap
soío soj b jaA píap as A 'epijuatusap Biuaj anb oj opoj opqnasap Baoda Bjsa oa
peppp ns anbjod 'oijnf ap c, jap sosaans so^ oauejq oa jbsbcJ Bpuapnjd opis b^
•^opBSajj souiBiABq ,b b pBpijnu A Bpuajodun ap opBj^ jap souopuBass uopeu
-jmop bj uojbuijijb epuBjsuoa A opanuap ns A ísjaiuig jEjaua^) ja anj 'uopBjq
bj ap bijoj^ bj A pBppijaj bj ap 3jubjb^ ja anb,, 'oqaip JaqBq ap UBjBUJoqaoqB
as 'BjBipauíui uopuaqjajuí Bun ja ua opiuaj uBq anb sojjanbB anb pspaidojd bj
ood ojunsB ajsa ua jBjqeq uBjaipnd sojauíaf) soj i -bjjbjba bj oub^ as A ojjbab^
b uojedbs oj ojjanuí ap sandsap opuBnb jopBaduie;} pr) ja ouioa ajjed bjubj
oqnj 'jbjtjij^ osoidbjS un ap saaoA sbj inbB opuBuiox -opBDijijBa sbui []
jap bíou bj BjBSBd ojsnS uoa 'opBpjos jap ouisBismua ja b anb sajXy souang ap
Buioiaj bj oidiauíJd ojjo b aAap as jbjuibu oj ua anb ísanbBjB uojaisndsip as anb
sauapjo uojatjBS anb asaíip sojja ap ounSjB ts A ^oqaa aisa jBqojduioa BJEd p^pij
-bidijo bj b Á saiuBpn^y sns b pjady -SBUBZBq sns ap ogijsaj un anj seoi oPb ja A
BiAap anb oj ap seui oziq ajqoíoq Bp^a sojubj ap oun oiuod pBpma bj ua on
-u^ -ajBAuíOD ja ua oqnj anb auBd bj Bpoj inbB as^aq A :oSisuod opsAajj BjajAnq
aj a^uaoiBiJBsaaau oSbijub *uq ap ojjbab^) je aouij ap opBABja jBisa ou e anb
osomadiui ubj Bja a^uajjox 13 'sajjBD sbj SBpoj jod uapjosap ua asopuaypunjip
opipuaJdoia eiABq bj anb Bjaipaauoa aj as anb sajuB A 'bjjbjba bj saaoA b piprd
'ojuaijB ns ap bj anb zoa bjjo JBqanasa iu sauapjo jejadsa uis ojija^ ja ua oped
-UIB3B oji^jaxa ja (b 'buijbjb jBjnSuis ubj oínpojd 'osojquiosB adjoS ajs^ -jBjpaje^)
bj ap ajjB3 bj b opBjijua uoub3 ja uaiqwBj 3sbub3 aj 'ajqBjapisuoa BipjBnS Bun
opuaijBq anb BjjiJjan^ Bun ua SBjaAap uej aseuadoia as sauoui^j ap ozojj un anb
pipaans 'BjjijpBnas^ bj BjBd ajqBjoABj ojuaiA un BqBjadsa as anb sand ojubj u^
•Bqednao anb sojund soj sopoj ap o^imaua jb asBÍojBsap BijajuBjuj BJjsanu 's^jjb^
sbj UBABÍadsap A BzajBjjo^ bj uBUEq sojsa ojubj ajjua anb opuaiuodsip 'jbja^
jap sezjanj sbj uoa opeuiqtuoa ojuaituiAouj un jaaeq piAjosaj 'Biaouoa bj anb
oSeijuBg 'uq A pEpni^ bj jbdbjb ajqesuadsipuT eá Bja uopisod ejsa u^
•ajuBjJoduii Anuí Buanbad anbuns 'bijojdia Bun op^ueS jaq^q ap sandsap aqaou
EUISIUJ BS3 SOOIBÍOJB SOU apUOp 'OJIJ3J JB JBDBJB BJBd BJBJSUI OU dJUOUIBig 3JUBp
-nAy oiusiui ja is 'o^iuiaua jap ajuajj jb osozuo^jaA osed ajsa opep souiejajAnq
anb A uopoajoaag Bjap ojuaquio^ ja openjis Bjsa apuop a^ejBd ja BiaBq jap
-aaojjaj ap uapjo bj oip anb ajuejsuoa sa 'sauopeíaoSau ua BzuBJadsa Bjaajjo ou
osBd ajsa anb opuaiA ojad 'epEiuijuí anj Bsaj^uj uoiaiujBn^ bj ijjb apsaQ "sajAy
souang ap jBqejjB 'ajajasij^ ap sajBjjo^) soj ajqos asjauod BjsBq 'sojnaBjsqo saj
-oAbuj osBd BpBa b opuaiauaA BqajBoi ns JBnuijuoa A 'ojubj jejajoj opnd sedo
SEJjsanu ap ouisBisnjoa ja ojo rajquieq ap uot^bj Bun asJBjijiDBjf BJBd ojauíp ns
jBaijijaBS o 'oijepuiaaA ja ua eipjoauasitu bj jBjojdxui b opesiaajd oía as ajquioq
Bpea 'sodurea soj sajqejisuejjuí oziq BiAnjj bj anb oaod e 'sajaAiA ap Bidoae un
jauaj BJBd seiauapiAOjd opeuioj uBiABq as ou oraoa A 'ojpisj *u oa soraeduiBa
Bip ojjo jy -ojaijjuoa ajsa ap sojajjan^ -soj^q b jbajbs Bipjoaijasioi ns jod os
•inb soiuSisap sojje sns b auuojuoa sbui opoui jap sesoa sbj A sosaanq soj auodsip
ajqijsisajji pejunjoA eAna 'osojapog opoj ja uij jy -Bp^dsa bj o BjauoAeg bj
b ojos ojiajaxg *oj^q b opeaejE uBJaiAnq sajquioq uap is sopejjndas JEpanb jiaej
opis BjaiAnq jenb ja ua 'sobd un opoj 'uoisnjuoa Bun Bja uij ua opoj íasjBDjeq
-uiasap BJBd oiJjiqjB BqBjjBq ou anbjod 'BqauEq bj ap opjoq b sqBjsa anb ojjo
'ouBjUBd un BqBsqejjB soÍBqBjj jiur uoa anb ojjo 'ajeui un jeuioj b Bzoq^ bj b
bjjb Bqiq anb ojjo 'buijb ja BqBjBdsip anb bjjb ojjo 'Bdoj bj opusaas opepjog un
BiqaA as inby :BqBÍojuB aj as anb oj oun Bp^a jaaeq anb BjSaj bjjo BABpjBnS as
ou ojuamom janbB ua anb oqaa un sa ojad 'opiaja ajas is as ou o^ •eijBsaaau
epipaui Bun opBmoj ouisiui is jod asaiAnq ou 'uapjosap janbe ap opBzijepuBasa
ajuouieig asof u^nf 'q ajuBpnAy ja is 'ojjan^ jap BpuBjsip jBnb jbj ua opsjjodB
BJaiAnq as BipjBnS euanbad Bun iu sand oipamaj BiABq ou sojaaja uo3
•BqajBui Bjatuud bj japuajdiua ap sajuB sojjb^bjb Bjjansaj BjaiAnq BpBjSsap jod
oSiuiaua ja is asjapuajap ua JBSuad A 'ojuauíijB unSjB asjBuoiajodojd 'ajejad ja
JBajBqraasap Bjed sozBjq sns anb sosjnaaj sbui uis A 'ouisiur is b opBuopueqB eiqaA
as 'oijj jap A biiSb jap opejjauad zijajuí ja anb ojubj ua 'so^iuib sns uoa saj
-uajajipui sbsod ap jejqeq A 'oauBjq ojjo^ ns asjauodmoa ua eiuajajjua as oSbij
-ue uq anb uoa zapiABdmi bj opejiuipe uojaiAnq sajBjijiui soj oSjequia ui

�de estar destinado en los decretos déla Providencia para ser el Reconquistador
eterno de Buenos Aires. Su pavor en toda la noche del 2; el gran cuidado de
asegurarse su persona; finalmente, su impaciencia provada con tantos echos,
quantos fueron las Ordenes para recivir al enemigo en el Campo de Barracas;
estos puntos no pueden retocarse sin que el orgullo del abenturoso se humille
demasiado. Pero con todo obserbamos que sus panegiristas no dejan de darle la
mayor parte en una victoria tan señalada: Una sola vez no le hacen ablar al Pue
blo de Buenos Ayres que no se le diga vuestro libertador, el Xefe que tantas
veces os condujo a las Vatallas, el que ciño de laureles vuestros hijos &amp;a.
como si huviera uno solo de 60 mil havitantes, a quien se oculte que Liniers no
ha sido, ni puede ser otra cosa que un automato afortunado. Compatriotas, yo lo
he mirado de cerca, y he procurado obserbarle. Inútilmente me cansé en descu
brir sus virtudes: nunca pude encontrar otra cosa que un hombre sin carácter;
un hombre entregado a los encantos de su Dama; un hombre tan dispuesto para
hacer el vien, como para autorizar una maldad; un prodigio de lo ageno; un
injusto; un orgulloso y un hipócrita malvado. Mas de una vez, abismado de la
audacia conque pisaba las L.L. y echaba por tierra las primeras vases de la cons
titución, pronostique que su comedia terminaría por una Jornada Trágica. Has
ta aquí, vuestro sufrimiento me ha desmentido, pero una secreta inspiración me
anuncia que aun no es tarde.
Todo desorden tiene su termino; todo delinquente, solo puede serlo por un
tiempo aplazado:, llegará el momento de la venganza, y entonces desde el mas
pequeño hasta el mas grande desde Montevideo hasta el Pueblo mas distante del
Virreynato, dirán todos a una voz, el Govierno de Liniers solo fue bueno para
los malvados. Con efecto, hemos visto progresar otros en la duración de Tres
años?... Está vien calculado que el merecimiento, las providad, y la justicia,
jamas tuvieron su entrada en su Palacio. Apenas tomó la rienda del mando, pudo
conocer la Capital que estas virtudes hiban a ser desterradas. Un Peña y un
Padilla, Secretarios; Perison Ayudante; una Corte Compuesta délos jóvenes mas
despreciables; una oficialidad donde el Ladrón, el Presidaio, el Cocinero
las heces de la República
en una palabra, eran admitidos sin escrúpulo
ni repugnancia: la disipación del Erario; la protección del Extrangero; la tole
rancia del contrabando; los absurdos multiplicados con unarapidez increhible,
dieron vien a entender que nos esperaba una época muy desgraciada; el suceso
ya lo tiene acredido premios de dos victorias se han repartido entre aquellos
que menos lo merecieron: No hablemos del Exercito de Montevideo, ni de su
Govierno y Cavildo, en favor de los quales nada hizo el héroe de la America
para significarles su gratitud, siendo aquel quien en el 14 de Agosto le dio la
Comandancia de armas, y estos los que dóciles a sus instancias le confiaron la
expedición que havia de Reconquistar a Buenos Ayres. Hablemos si, de aquellos
veteranos que conserbo siempre. A su lado sacando deello todo el partido posi
ble, pero sin acordarse de sus nombres para recomendarlos. Hable un Biamont,
un Gómez, un Larraya, los Pinedos, un Espina, y otros que fueron Xefes subalter
nos y soldados para batir al enemigo el 12 de Agosto; y hasta ahora están espe
rando el premio de sus afanes. Pero aque nos cansamos, cada hombre délos que
han servido en la imbasion no es un agraviado? Si exceptuamos los Marinos y
algún otro ahijado de la Fudó de Buenos Aires, hay alguno que lograse de Dn.
Santiago otro premio que indecentes certificados? Los Várelas, los Pampillos,
que han merecido de se hombre ingrato? El Cavildo de Buenos Ayres no es el
asunto de sus escarnios, después que por labrarle su fortuna se ha sacrificado?
Compatriotas, vosotros lo sabéis, y apesar de vuestro disimuloestais combencidos
que jamás la Providencia tubo un Xefe más inmoral, ni mas indigno del bastón
y de la banda. Benid aqui y veréis los hijos délos inmortales defensores de Mon
tevideo, entregados a un llanto eterno porque la sangre de sus padres no vale
tanto a los ojos del Xefe, como el dicho de una extrangera, o el empeño de un
tercero infame. Venid, y veréis las reliquias de los regimientos veteranos redu
cidas a mendigar la subsistencia entre este vecindario; veréis mutilados a un
Martínez, Capitán de Dragones, un Saabedra, Capitán del Fijo, ambos condena
dos a morir en la oscuridad porque tubieron la desgracia de haver servido al
Rey con honor por muchos años. Volved después el rostro a los cobardes adu
ladores que a todas horas infestan las Salas del Palacio: Veréis los unos enrique— 162 —

�jb jipBnsjad ua ojijap joXbui jap soaj siaaBq so X 'sBnSuaj SBjjsanA
•opuEUj^j ap sojjesba sojjosoa Xos is Bjippap 'sajuaSjnsui
bujbjj sou anb ¡a anb ojsn^ sbui jBunqijj, an X 'ja ood ojjsoj ua ajBp so oX :bzb^
bj b bjpjbs so Bip un^jB zaA jbj 'BUBdsg ap soj X 'sojaSuBjjxa sajBjauaf) soj ajjua
opBuuoj uo^uBjEd ja anb 'sauíBjuí pBjquiax ¿BUBjjxa Bpuajod Bun ap soABjasa
jas X 'ouanp ap jBpnur jod opuBuiBja 'oj^is un ap sbuj usjsa sojjosoa ouioa anb
soj ouis 'BpB^nXqns jas ap ojSijad ua bijjb^ bj j3a jb ojaja jb sozBjq soj opBjUBA
-aj UEq anb soj sauain^) ¿opuBJ jouBdsa un anb 'opBiunjjad OJaSuBJjxa un sbui
UBiaajdBsojauía^) soj ouioa anb sojjanbB ouis 'BiauBJj bj ap opijjBd ja opBZBjqB
uBq anb siBsuad sauain^) -Episa ns jBjnsajdB bjbcJ 'Eip ja ua oaod ap opiAjas
Bq ou X asjBzjjBjauaS b pzadura BiauapBaap ns ap ojSig ja ua ÍBUBdsg ua BAanu sa
ou uoiuido Bjjsan^ 'BqBjuaunjB soj anb jouBdsg zjj^juí jb anb 'bijjbj ns b X soui
-sita is b asjaaapuBjgua BjBd sbui sojpjaxgj sojjsanu ua opiAjas UBq anb sauopB^q;
sbjjo ap soj b sojopuB^iajsod 'sajBjaua^") soJisanu sopo) ap oidaauoa ja JBÍBqaj ua
opBpidaJi siaABq ou 'BpuBui so anb oja^uBjjxg jb JBzjBsua BjBd anb sojjosoa ouioa
isy -opEjS ojjb ua Bpaqajadns bj X ouisijaqBinbBiu ja jaasod ap apjsjB uaaBq anb
djqiuoq soj ua ajuanaaj^ ubj Bisajaodt BjjanbB ap osnq ou 'ojBuXajjjA í^ opuBia
-unuaj uaiA o 'sajiAy b 'ojjbzi^ b opuaijauíos sjaiuiq anb 'JBAOjd bjjbj so ojad
'ajqBjsajuoaui pBpjaA sun sas '*B^*sBajBq3 ap ajuapisaj^ jb uapjo ua oqaip siaq^q
ojusnb anb sowaaJa sojjosou X 'sjaiuiq ap uoiaBjapom bj siBjapuod sojjosoa
*aijBq aj anb ojafqo un SBjnjBpa
sns ua JBjqo ajsa apand ou 'ojiuijui ajuq un jbzoS Bjsd opBiJD ajquioq ja (b bij
-ip so 'osBa ajsa ua siajBjjBq so buiujoj jod is ojad ísajBJOUi sojdaauoa soun ap bz
•jan^ bj jBjapuod ap saa^dEaui oaja so anbjod 'sojduiaxa soj uoa ojqBq so o^
'BpBjnsauísap uopiquiB ns ap sbuiijoia opis UBq X uoj
-BDjjBAajd sojja 'opoj uoa san^ • • • ¿sajXy souang ap XajjjA on ap ja anb 'ajuBjj
-ijq sbui ajuauíajqBjBduioaui jadBd un uBiaBq ojnj ¿sajinby ojjsanu anb opBAaja
sbui ojuauíBaipajd un ua UBqsjjBq as ou sajquioq sojsa 'S013W3D PPaG
•bjubSjbS bj b ojjrqana ja 3A opuBna ejb&lt;Juib aj anb oubui bj Bjadsaj
ojos ojbjSui ajquioq ja anbjod 'bjjbziabjds3 BjsBq BjjinSasjad ua uojBuadiua as
'BUEdsg ajpBj^ bj ap sopraajoABj uoian^ anb uoiajodojd b anb sojjo X sajE^i^^^^
soj *soubjo soj 'sBjajads^ soj 'sXopo^ soj 'sasjoj soj UBdjogB as is ojad ;-B3^sap
-ijsijy soj 'sauoisoo^ soj 'sojiuib^ soj Bjnjuid Bjsa ap aid jb usjuasajd as oj^j
•osjBpBa
ua
BzaqBD bj japjad oíAap 'opBuruiBaua uaiA oqaa ojos ajsa jod 'biduiaoj^
bj apun
apx
ja anb 'sojjosou uod BJip 'Bas oj ou anb janby ¿ojubj ojjo jaaja Bjpod Bjod
-sap un ojos 'sajXy souang ap sajopBjsinbuo^ soj b uoisajasip b opuaipuij 'sbui
-jb sns UBinSasuoa anb sbijojS sbj ap jouBdsg jb jBpnBjpp ja Bipod isy ¿SBpBa
-ijap ubj SEuajEui ua Biauapuaasapuoa Bjsa ap JBsn BJBd OJjiqjB osede ja Bja ojsa
ap Bjanj ¿bzzubijuod Bun ap sojajaas oj ua sopEjjndas UBiJBpanb soiuaquoa sns
anb jijjnao Bjaipnd 'o^eijues *uq ^jog 'ouixg jb ouis 'sand uainby ¿opBjndiisa
oj B auuojuoa 'SBdojj sns ap oajBquiaaj ja jipad uis sajXy souang ap asjBjijaj
B opBSajj EjaiAnq is 'oiauajis ns uoa pjojsajjag b ojjsoj ua UBUBp ou j¿ jap
pBpijBiaijo bj sbpí -BiaBaija joíaui bj uod sandsap oqaa Bq oj ouioa 'ojuaiuiijduina
ns jBuiBjaaj uoiaB^^ bj X íuopB^^ bj b jaaBjsijBS BJBd BjjBDijqnd bia ap oíaa
-uoa ua íBJjanS ap oíasuoa ua BjJBjuasajd BiAap pjojsajjag -opEqijd X jEjnaijjBd
ojdb ap jBSBd asaipnd o^iuiaua jap sauoiaBjado sbj jijqna ap ojaíqo ja uoa op^p
uoiaBjnjrdB^ Bun anb ajjnao aj aip^u b sand 'sBjaaurs uos 'is 'BuinbBUi Bun :sop
-Buiquioa jbui sajsnquia ap oSojbjbd un 'pjojsajjag ofip ouioa uos sauoiDBdjnasa
sns ';s 'opBAjEUJ ufj 'opBAjBtu un sa o 'BumbEUi Bun sa anb íj^absb 'saaaA sbjubj
opijadaj souiaq anb oj ap au^isui sbuj BAanjd bj sa 'ajjBaijijsní ap soíaj oSiraaua
jBJaua^) jb uoiaBjsajuoa ns anbjod 'asip 'opBjaauís Bq as o^^ *BjBa ua BjaaJBqaa
BJBd sopBZiJOjnB somos sojjosou *BSBq oj ou SBjjuaiui X 'Ejja apopBjaauís Bq as
seuibí sjaiuiq rsBpBpiAjo BJBd SBpunjojd Xnuí uos bSijjui Bjsa ap sauoisajduii SBq
¿sojaB sajUBÍamas ap ojuaiuiijduina joíaui ja ua sajajuí un auaij anb 'Bjajua
upiaB^^ bj ap Jouoq ja b X 'BiouiAOJd bj b oínpojd Bjja anb sopBjjnsaj sajsijj soj
X 'pjojsajag jBjauaf) jap uopBjnjidBa BsojBpuBasa bj anb opBpiAjo souiaq 'ajuaui
-jbuij 'opBiABjííB UBq ajuauíaunduii bijjb^ BXna 'jouBdsg opjjjns jap sopBjadsaj
siajaA soj -V3&amp; ^8 uii^ 'jauo 'zajBzuo^) 'uB^^ ^XBn^) oujod sajopiBjj soj BjsBq
X 'sopiqajSua sopoj 'soiqjaqos sopoj ísosnBjdB ap souajj sojjo soj ísajouoq ap
souajj sojjo soj siajaA XajjjA PP ojnuiisip ajqiund X opBpjos jap sbjsod b sopia

�Mundo que nosotros censuramos la humanidad con el enemigo. Savemos distin
guir entre lo que es dar camisa a un desgraciado prisionero, y facilitar el viage
de un espía, cuya detención devia desconcertar, las ideas del usurpador... Pero
vosotros sin duda haveis crehido que habláis con los Pueblos mas ignorantes del
universo o tenéis desenfado para escrivir puerilidades y esponeros a la censura de
los sensatos. No hay medio, haveis tocado uno de estos extremos raros; vien que
a nuestro juicio no estáis sino en el segundo, del qual solo os veremos apartados
quando un golpe de Justicia haya echo desaparecer el idolo que estáis adorando.
A sus aras ofrecéis este, y otros sacrificios aun mas bergonzoso, confiados en
que el sabrá remunerarlos; pero temed que no os haga sentir su ingratitud, como
a los defensores de Buenos Ayres: Temed que un dia no se desconozca como lo ha
echo con la respetable corporación, aquien antes rendía sus omenages: temed que
no os pague vuestros servicios como los del Montevideo: temed que no premie
vuestra mala empleada animosidad, como los del venemeritos veterano: temedlo
todo, pues son los agentes de un hermano de los grandes aliados de la infelice
España.
Estábamos en animo de no pasar adelante, pero no podemos prescindir de
informar a nuestros convecinos en la causa que justifica la creación de la Junta,
aquien se-da el epiteto de rebolucionaria.
Este proposito en gran parte resulta combencidode los precedentes detalles;
porque si el Xefe es sospechoso; si nosotros como tal lo hemos delatado; si lejos
de escucharse nuestras quejas, las desairan los Tribunales; si en vez de suspender
al Xefe, hasta que se justifique le hacen juez de la misma causa; si abusando del
poder se nos amenaza por la fuerza, y se nos pone a punto de entrar en una guerra
con nuestros propios hermanos; si el Pueblo irritado pide que se cree y perma
nezca la Junta, que recurso nos queda sino obedecer su voz respetable? Los
apologistas de la tiranía quisieran que huviesemos empleado la fuerza armada,
para contener al vecindario, porque acostumbrados a mirar los Pueblos como un
conjunto de irracionales juzgan que todas sus conmociones deven calmarse a
valazos. Pero nosotros pensamos de otro modo; veneramos en el Pueblo de Mon
tevideo la imagen de aquellos que acavan de salvar la España: el es un objeto
sacrosanto, desgraciado de aquel q'. a nuestra vista se atreva a ultrajarle! Antes
sufriremos todos los males que nos amenaza, que con sentir tamaño atentado.
Basta que la cuchilla del Francés haya acavado con una gran porción de esta
noble parte de la Monarquía: nosotros nos conserbaremos, ya que el cielo nos
ha confiado para ser un plantel de heroicos defensores de la Patria; y asi,
quando el poder, y la astucia del Tirano avise a nuestro Govierno que esta el
plan proporcionado, que es tiempo que caiga la segur sobre el Imperio
[], tenemos quien haga justicia a nuestros Reyes; quien extermine los
traidores, y sostenga las glorias de la Nación, como lo están haciendo hoy los
Pueblos de la Andalucía, los de Asturias, los de Castilla, los de Aragón, Catalu
ña, Galicia, y Viscaya. A tan justo miramiento responden los Gemelos, q' nos
otros culpamos al vecindario de un delito que no tenido la menor parte. Pero
si es asi, porque el valeroso Liniers no enbiaba sus legiones para castigar el
corto número de individuos que en vuestro juicio manejan esta gran maquina?
Porquela Rl. Audiciencia no manda Diputados que conozcan de esta causa sin
conmociones populares? Quantas veces ha dicho la Junta, garantidnos nuestra se
guridad, poned el Pueblo a salvo de una catástrofe y todo sera acavado? El nue
vo Govierno no ambicionado por el mando. Dejara de existir en el mando
quando la superioridadproceda conforme a nuestras reyteradas demandas. Si,
lo hará; apesar de que su autoridad sea la mas lexitima y vien fundada.
Nosotros concebimos que destronada la Casa reynante retrobertieron al Pue
blo Español, todos los derechos de la Soberanía, y que usando de ellos como
en el primer instante de su ser político, pudo crear nuevas autoridades, nuevas
Leyes, nuevas constituciones, no subersiba de la que veneramos, sino interina y
duradera hasta tanto que las armas reztablezcan el carácter de la Monarquía que
por esto la Península sin guardar la menor consideración a las leyes antiguas,
lebanto sobre las ruinas del gran consejo de Castilla, una Junta Suprema y esta
consintió en la elección de otras subalternas, sinqueen ello haya interbenido mas
autoridad que la del Pueblo.
Y aunque alguno a dicho que tan extraña rebolucion solo puede legitimarse
— 164 —

�— 691 ~
tnuM¿\ — ouBauaray iouBdsq y '8081 P 01 •^Aojtq 'oapiAajuoj^
is soy u o jai a anb Bpuajjoq sbuj uooibjj bj ap ojsaunj oínjjuí ja jpuas b
uojBzuamoa Bauaray bj ua anb sojarapd soj opis jaABq anb Bpuajajip bjjo uis
'opBjsa orasicu ja ua aaauBrajad opoj sojjosou BjBd A 'uaraua ajsa ua ajjBd siuaj
ou sojjosoa íanSisjad oj saauBjq uq -opipuajo Bjapisuoa as tu 'apuajo so tu anb
ouBuuaq un ap joujb ja Bjní so '¡a opoj ap oipara uq ^opinasap ojjsanA ajojj
sbjoj b anbunB 'Bpuapuoa ns ap pnjnaaj bj ajqos ojinbuBjj ajduiais BJBsodaj
'Bjjpag A 'Bjjojaj^ 'P^P^^ 3P soIfPnd soraisijapij soj b sajosajdo sojjsanq uojaip
anb sojnjp soj oppajaiu jaqBq ap osojjnSjo oappaJuoj^ -spjEjsnS anb oj pao
-Bq íBjanpuoa *Bj^q spjirai soutajanb ojsa jod ojq -saaijaj sbui sbj uppB^q bj BjBd
ÍSBjsaunj opis UBq sojja bjb^ -opidraojjoa oujatAO&gt; ja A 'ÁojJOf) un jautaj BiAap
anb sbj A 'soubjjx soj uaujaj anb SBjjanbB ouis 'sauoiDOuiuoo sbjjo opesnBD usq
ou SBjunf sbj BUBds^ uq 'BinbJBuoj^ ubjS Bjjsanu ap ojuatuipajqB^saj ja BjBd
Bstaajd sbui bj Buuopj Bun ap :Bioijsnf ap uopBJjsiuiuipB Buanq bj soduian soqa
-nui jod BjnSasB aj anb Biujopj Bun aQ :ojjbsba uanq ojx)J b bjejS jas aAap anb
Buuopj sun ap bjbjj as Aq 'Ojupsip Anva sa odoiaij ja (b jaaouoa siaAap A 'sBsn^a
sbj spABs sojjosoa 'opiAoujuoa UBq as zaA BunSjB is sojqan^ sojjanby 'opBSBd
ojap ojdwaxa ja ajjajB so iu 'jopajuí oj ap sauoianjoqaj sbj siBuiaj o^q
•Bjunf ns auaij Bjja ojad íopBjsinbuoa siBd sa :BjjsanA bj ouioa biu
-ojo^ Bun sa sbijbub^) 'soíiq sojjsanA b A 'sojjosoa b 'opBisBuiap Bsajajuí anb uoij
-sanb Bun ajqos pBjipara (A 'opiAjo ja pijqB san^ ¿souBaijaray 'siapuajua oq
*sorainjijsuoa anb p^papos bj ap *sajBj8 sauoia^uirajajap
sbj ua ajjBd jbujoj soraapod ou anb ojsand 'Bjsmbuo^ ap ^aq ajqijjaj bj sojjosou
ajqos saauojua Bsad 'opunSas oj i :apand 'ojaraijd oj ; 'ojunsip sa o 'Baijijuapi
as ajuarajiAia q ¿Bjnsuiuad bj ua unsn oraoa 'sBjja ap jBsn uaiqraBj Bjpod ojq
¿ouojx j^p soqaajap soj Bjja b opijjaqojjaj UBq ou uaiqra^x ¿BinbJBuoj^ bj
ap jBiauasa ajjBd Bun buijoj ojq pjqjj sa ou bijjb^ n ^ou^aijaray ja orasira bj
jiaap Bjpod ou anbjod ^. '^8 o^pJB3 ja 'sauoSBjy ja 'znjBpuy ja Bjqsq isy
opipjad'ujo opBjnBjsaj
UB^Bq 'opBuiB ja opuBUjaq ap pBjjaqij bj o 'SBpuapiAOjd sira anb ojuej BjsBq
Brajopj bj ua ojund un aj^saa ou A 'opoj opsujojsBjj aq oj osa jod 'sBpijajuoa
Biuaj saj anb sapBjjnoB^ sbj soubui sira b ojjanq UBq íopoj ojjauodsip opand ^oq
ÍBijiraBj ubj^ ira ap ajpB^ jap jiaid ajjanra bj jod opBdiauBraa Aojsa íBDijijod
pEpuEjJo Bun ua oaA ara ísajqísod sauaiA soj sopoj arajBuoiajodojd ap ajuajajajd
uij ja uoa ajaSns ara jBnb bj b 'pBpapos Bun orajoj 'ajqij ajqraoq un Xos o^
qouBdsa ja apuodsaj ojsa y 'SBppouoasap uos sou anb SBjunf sBun oi^BJjns ojara
ojjsanA uoa siajuBqaj ou ojad ísoupBS'zní 'soaj jod siauaj sou is 'sojjosou ap sibij
-uoasap i
oqisBd ajuaraBjara sa oaijijod oj ua jas o^na 'oqDBjndod un sios
sojjoso^ ¿BjjBqoj BjBd siauaj pBjjnasj anb 'oqoajap an^) *opipjad bdjbuojv jap
ua^Brai bj sojjosou ua jbjiui sibia3q :onSijuy o^ipo^) ja na ojijasa Bjsa anb oj
uoa ajqísod oj ua sojeujjojuod siBiAap sojjoso^' :oSiraaua ja UBJBZBqaaj A 'ajsa b
jBjjaqij BJBd 'Braajdng Bjunf BJjsanA b souopuaijaraos 'ouBjaqo^ ja ^od sopija^
-uoa soajdraa soj ua jaaauBrajad soraBipod sojjosou :Bjisaaau ou pBparajajua "Bj^q
jBnb jap 'oiparaaj un opBaijdB siaABq sojjosoa ísBra ubjiq -oainbjBuo^^ ajuara
-bsojoSij oujaiAO^) un ap sbj uoa UBaoqa sauoiasjaqijap sns anb A
sajuaS
-jnsui 'soiJBUoianjoqaj 'sojsníui uos anb sojqan^ soj b Jiaap UBjjanb Bjoqy
•opiJsiSB UBjaiAnq SBraBÍ is oraoa uojaiaaJBdBS
-ap sojjq ¿pjjnsaj ,b ^
sorasira sojjosou ajjua ap sop^a^s u^as 'sojqraaira
so^na 'sajBjnaijJBd soíasuoa soun sajuB^ojijsqos A 'ubuj3iaoS sou anb sap^ soj
bjjjs ns ap uaÍBq :oziq as A 'Bjunf Bun as^SBq íBjjiAa na oíip 'BXns bj anb zoa
bjjo JBjadsaj uis 'uopBjq Bq :ojsia siaABq oj sojjosoa ojad 'uapjo ja Bja jbx
•o8ijsb3 ajsa ap ouSip BqBjapisuoa soj is 'sojjaAoraaj
ua aisiuiA 'BsnBa ap ojuairapouoa uoa 'ouBjaqos j^ o ojnjijsos orasira ja SBJjuaira
souara jb '*B3^'sajBjaua) 'sauBjidB^ 'sajopBUjaAO&gt; soj oraoa 'sapBpiJOjnB SBraap
sbj SBsají opuBÍap 'o^iraaua ja uoa oí un as soujapjad BJBd '(a^ip as unSas) anb
janbB ap JBSnj ua 'oíasuoa un ap uopnjijsqos ajqísirajad BijBq ojos pBpisaaau
jo^bui bj ajsa unSag *OAijBjsi9aj Braajsis ojjsanu ap ojuairaiaouoa oaod Anuí aAnS
-jb Bpijss Bjsa anb soraaaja sojjosou 'ojSijad jap BiauaSjn A pBpiraixojd bj jod

�8 - [Carta del presbítero José Manuel Pérez Castellano, al Obispo de Buenos Aires, en la que
defiende la posición de la Junta de Montevideo. Sostiene que los españoles americanos son
hermanos de los españoles europeos, porque son hijos de una misma familia, están sujetos
a un mismo monarca, gobernados por idénticas leyes y usufructúan idénticos derechos; que si
los Pueblos de la Península privados del Monarca han tenido facultades para proveer
sobre su seguridad común y defensa, los mismos derechos caben a los españoles americanos;
hace notar, asimismo, que si Montevideo fue la primera ciudad de América que manifestó
el deseo de igualarse con las de la Madre Patria, ha sido por su tradición de fidelidad y
porque se vio obligada a ello por razones de imperiosa necesidad, dada su posición geográ
fica. Concluye afirmando que acata la orden del Prelado suspendiéndole en sus facultades
como sacerdote.]
[30 de noviembre de 1808]
limo. S0^.
Los Españoles Americanos somos Hermanos de los Españoles de Europa
porque somos Hijos de una misma Familia, estamos sujetos a un mismo Monarca,
nos Gobernamos por las mismas Leyes y nuestros dhos son unos mismos.
Los de allá viéndose privados de nro. muy amado Rey el Sor. Dn. Fernando
7^ han tenido facultades para proveher a su seguridad común y defender los im
prescriptibles dh, de la Corona creando Juntas de Gov, que han sido la salva
ción de la Patria y creándolas casi a un mismo tiempo y como inspiración Divina.
Lo mismo sin duda podemos hacer nosotros, pues somos igualmente libres y nos
hallamos envueltos en unos mismos peligros por que aunqe estamos muy distantes
esta rica Colonia fue ciertamente el sevo que arrastró al Infame Corso al detesta
ble Plan de sus pérfidas y violentas usurpaciones, según él mismo lo manifestó
a los Fabricantes de Burdeos poco antes de entrar a su oscura guardia de Marzac.
Debemos pues estar vigilantes quando es manifiesta su tenacidad en llevar adelante
sus proyectos y volver a la Preza como el voraz Tiburón q vuelve al segundo
anzuelo aun que el I^ le haya roto las entrañas.
Si se tiene a mal qe Montev0 haya sido la 1.a ciudad de América qe mani
festase el noble y enérgico sentina10 de igualarse con las Ciudades de su Madre
Patria, fuera de lo dho, y de hallarse por su localidad más expuesta qe ninguna
de las otras, la obligaron a eso circunstancias qc son notorias y no es un delito
ceder a la necesidad. También fue la primera Ciudad que despertó el valor dor
mido de los Americanos.
La brillante Reconquista de la Capital, la obstinada defensa de esta plaza
tomada por asalto, no se le ha premiado ni en común ni en sus individuos y aun
se le ha tirado a obscurecer aquella Acción gloriosa con mil artificios groseros e
indecentes que han sido el escándalo de la razón y de la Justicia. Sobre uno y
otro asunto ha llevado esta ciudad sus representantes a los pies del Trono, para
que S. M. se digne resolver lo que fuere de su agrado, sufriendo con paciencia y
resignación a más de los males que ha sufrido, los muchos insultos que se le hacen
de toda especie, mientras llega la Soberana resolución que espera favorable con
fiada en la Justicia de la causa.
Entre tanto yo, que respeto a V. S. I. por su alta dignidad, y como a mi
Prelado, me doy por suspenso de la facultad de celebrar, predicar y confesar a
consecuencia del oficio de V. S. I. de 26 del Corrte que se sirvió dirigirme por el
Presbístero Dn. Ángel Saúco, pues teniendo el honor de haber sido elegido por
Vocal de esta Junta, ni puedo dejar de cumplir con la sagrada obligación que
me ha impuesto la Patria y cuya salud es la suprema Ley, ni puedo por ahora
comparecer personalmente a dar cuenta de mi conducta al Tribunal de V. S. I.
Dios Gu. a V. S. I. m8a.
Montev0 Nov 30 de 1808.

— 166 —

�— ¿91 —
•oduiayj ya Bpyaap anb BjsBq
sa joíaro oy anb uoa ajdraays soraajBjsa isb ^ ouBÍfua ara anb Bjyp *pQ
•Baijaray T ^ syyodcujara By ajjua
Bsoypo sbui y 'upiDuyjsyp eon jaaayqBjsa sa opoui ojjo ap jBsuad anb 'Binajdns jod
somBazouoaaj anb Bjuní By b ojoa ojjsanu jBAayy BJBd uaiqum ouys 'oqaaq soraauaj
anb oy jaasq BJBd sopBjynaBj souiBjsa oyos on anb ajBuydo ajdraays oj^ 'oyaduia
ya jynjjsap BJBd uozbj By ap osn jaa^q yyinuy sa anb as anb jod 'ByjajBra B^sa ua
jBjqBq oa ap ojdaaajd ya opByoiA ajj #sBujajyBqns SBjuní sns jaa^q BJBd JBynayjjBd
na soyqand soy A sopyjJBd o sojayjjsip soy sopo) oraoa 'isb oyjaaBq BJBd oqaajap
un uauayj anb jod Bpnp uys 'sBiuajdns UBymi) ^s uaiquiB) BTDiyB) Á SBijnjsy ap
SBy anb 'sBiauíAOJd SBiuap SBy ap ojoa un opBSipuaiu Bq Buiajdn Bjunf By anb sa
oaA anb oy ojad tsb Bjas oyya ajuacuBjn^ag '¿ouanq Bjsa anb *pQ b aaajBd ay o^j?
•¿ajqtuou ajsa ap pnjiydniB By Buayy anb ya oyos ByyiAa fJas? ¿oyqand yap oyy
-anbB jBjBd b ba apuop b saauojua ^? ¿sbiusiui SBiuoyoa SBy BjsBq A. SBpuiAOJd s^y
SBpoj ua ouis 'ojijjsip ns ua apu^ui anb BJBd oyos ou 'sapBjynaBy ayjyjayuoa A Bjunf
Bun jbuijo^ BJBd oyos ou oqaajap un auaij ByyiAa ap oyqand ya anb souBsi^d
siui uaaja A -p^ opiaja Bq anb uo3? #ouajB8B yap jByouiB asjBÍap 'opunSas oy
is 'soiuapod anb j^ssayuoa 'ojauíud oy ys 'somos ou o somos o 'oim o^imy
*ayjBmByy BJainb *pfy omoa o ouiaj 'upp^u 'oujaiqoS asa ap ajuBjSajuí ajjsd omoa
Bayjamy By Bjas oy uayquiBj 'oujaiqoS ya ua sap^paAOu jyanpojjuí ap BjjiqjB upzBj
Bjsa jod A ouBjaqos yB SBpBsopua sapBjynaBy s^y pimnsaj ByouBdsa BjnbjBuom By
ojEja SBm o youBdsa oyqand ya ys 'oSanq '¿jns yap Bayjamy By uaiqmBj apua^dmoa
as ou ByouBdsa BjnbjBuom By aaip opusna A? ¿ByouBdsa BjnbjBuom By ap sa ou?
¿Píl ^I(tIeH uainb ap 'oyqand yB Bjqmou opu^na A? 'uopnjusuoa By ua SBppnp
-ojjui sapspaAou SBy BqBmijySay ojsa anb A bijiuje^ y^aj ns Bpoj A yy^ opuBuja^ ap
uoiaBuojjsap By jod oyqand yB sapEjynasy ap upisaaojjaj By ua BiuaAuoa anb soajjoa
sop BjEq oíip 9iu -p[\ 'soyya opBmjo^ usq as ByyB anb oujaiqoS ap SBjuní SBy
ji^aya BJBd p^jynaB^ somauaj ou anb aaip as opuBna japuajua b Bp as ojsa anb
souam Bp^u sand 'Bynsujuad By ua opp^u you^dsa yap tunftitjstp ptnb un omoa
A sopBjsinbuoa omoa Bjapisuoa sou anb 'sojjosou b opoj ua joijadns aaja as anb
ou9m&gt;2p yap oyynSjo ya opuBjuamoy UBjsa *spQ 'BUBds^y ap soyqand sojjo oqaaq
UBq anb oy ys jod jaaBq BJBd soqaaJap uauaij ou uanSzní anb Baijamy By b jouoq
oaod ubj uBSBq sojuayBj sajoíam ap souBsiBd sojjo A *p^y anb jaA yB ojyBxa A
ou^ipui ara oyjBjjuoa ya jod Anm sauoiaaB^sijBs ap ouayy am sasajajuy sim A BpiA
ym ojSyyad un uajjoa BiauíAojd By sopoj ap ya A BijjBd ym Esa ap jod oyqand ajsa
ap uaiq ya Jod 'ouBjaqos ym ap oqaajap ya jod anb osuayd opu^na A oqaaq oyjaqBq
ou ap BqBÍOJuos am 'opoj oyjauodxa Biqap aauBy ajsa ua anb yaja 'uoideu ym
BJBd BJSBisnjua joABm ya Aos soasap sym ap pnjyjaaj By ap ojnSas oaia upyanyosaj
A Bzarajij By ap ya anb ouyraBa ojjo Aoq jbuioj ap pnjyja^ ua oA Aojsa BjnjuaA
jod ojad Bsajojd ara anb ojaajB uanq ya -p[\ ap soíasuoa soy ua ojqnasap uayg
:ojauBdmoa opyjanb yj^

[¿8081]
[•Diuajdnt jod UDSzouosaj anb ojunf D| d 8juD|uasauda.i
un JDiAua DJod A oipaij Dty o| ouioa JDnpo oJDd opoqn^Dy Djsa oapiAa^uoy^ ap Ojqan^ |a anb
ap U9¡u|do o| JD^uas jod aAnpuoa A SDUjajpqns SDjunf jDuuo^ oqsajap Jod uapand sojqand
so| A sop^jDd o toju^jp so| sopoj anb D3D;sap .'oujaiqoB |a ua sapDpaAou jpnpojfuj d oq^aj
-ap aua¡j Dsu^uiy 'DpD^ndo sa|UD Duupop D| ap Dpuansasuo^ ouíos A DjouDdsa DjnbjDuoyy
D| ap a^od Dun jn^ |ap Dsuauiy jas ap pn^iA ua anb 'o6an| 'jojou a^o^ -u
D| ua soppnpoj^uí seuopDAouui sd| DqDui|q6a| anb o| 'sapoqnsD^ sns o|qanj
UDiqoq ||/\ opuoujaj ap u9pD3¡pqo D| jod anb ua opjuaAuos DiqDq 'jou^tuo d^jd^ Dun ua
'anb Dpjansaj aq 'SDpouuo^ j||o so| d sajD|iui¡s oujaiqoB ep so^unf jiBap DJDd poqnsoy
ap U333JD3 anb opuDBznl 'Duodsg ap so^an^ sojjo oqsaq uoq anb o| js jod jaaoq DJDd
oqsajap euaq ou osuaujy o| anb uauaqsos sauainb A ajse ap u^pisod D| dsdjd A souoap
-lAajuoiu so| jod DpjuinsD pnqpo o| apua^ap anb d| ua 'DjjjaAaipg o 'saqo SDsnq ap

�10-[Escrito de Mateo Magariños y Ballinas, en defensa de los sucesos que tuvieron lugar en
Montevideo, cuando se rechazó la destitución de Eli o de su cargo de Gobernador y se resis
tió su reemplazo por Juan Ángel Michelena. Se expone la doctrina que justifica el proceder
de la ciudad de Montevideo y las arbitrariedades legales cometidas al deponer al gobernador
Eli o; se señala que Elío y el Cabildo de Montevideo acusaron de infidente al virrey Liniers
ante las autoridades competentes y demandaron su remoción y éstas, sin emplazar y juzgar
al Gobernador determinaron relevarlo, nombrando, el acusado, al capitán de navio Juan
Ángel Michelena para desempeñar el gobierno de Montevideo; se destaca que no era equi
tativo se castigase sólo a algunos de los culpados por firmar y acusar de sospechosa la
persona del Virrey, haciéndose notar los peligros que arrancaban de tal procedimiento, y
que, asimismo, era indispensable, dadas las circunstancias juzgar a Liniers. Hace mención de
las causas que dieron origen a las sospechas; sostiene que el Gobernador de Montevideo
tiene en su poder los documentos que probaban la deslealtad de Liniers para con el Soberano
español. Destaca que en Montevideo se vio con sentimiento que se despidiese al enviado de
Portugal, mariscal de campo Joaquín Curado; alude a la misión del brigadier del ejército
español Manuel de Goyeneche, a la forma en que fue recibido por las autoridades monte
videanos y a su reacción ante los ultrajes de que fue objeto. Señala que el enviado de
Portugal no intentó perturbar el sosiego de los Pueblos sino sólo indagar los sentimientos de
éstos. Se refiere a los sucesos desarrollados en Montevideo el 20 y el 21 de setiembre; se
extiende en reflexiones sobre ellos y aduce los fundamentos jurídicos que justifican la Junta
creada. Al desarrollar su argumentación expresa que el primero de los derechos del hombre
es su conservación; subraya que el pacto social es la fuente originaria del poder real, deri
vándose, por tanto, su poder del derecho natural; establece los casos en que el hombre,
a pesar de haber abdicado del derecho de su propia defensa, puede ocurrir a las armas sin
mandato superior para concluir sosteniendo la tesis, a fin de defender la actitud asumida
por el Pueblo de Montevideo, que un Pueblo está legítimamente autorizado por derecho a
oponerse a todo lo que sea contrario a su voluntad y a remover a las autoridades cuando no
puede fijar por otra vía su seguridad, ni atender a su conservación; expone la jurisprudencia
admitida que otorga licitud a la determinación del Pueblo de Montevideo en el conflicto de
competencia entre la autoridad del Virrey y del Gobernador de Montevideo; destaca la acti
vidad y celo del gobernador Elío y concluye manifestando que los Tribunales imparciales de
Buenos Aires oirán las quejas y repondrán las cosas al estado que tenían antes de la llegada
de Michelena a Montevideo.]
DEFENSA DE LOS SUCESOS QUE TUVIERON LUGAR, NO ACEPTANDO
LA SEPARACIÓN DE ELÍO, Y ADMISIÓN DE D. JN. ANG. MICHELENA
Noble e Ilustre (S) vecindario Montevideo oid la voz de la razón, un
Español os habla y affé deveis prestar atencn. [testado].
Los días 20 y 21 de Sepbr. qe. creieron algunos críticos eran los de vuestra
desolación, y ([asombro]) son los simientos políticos de vra. livertad, y amor á
vro. Amavilissimo Soberano El Gn. Sor. Dn. Ferdo. el 7 y en, su calificac0". os lo
quiere demostrar.
Según el orden délas (naciones cultas) ([naturales a cada cosa qe. pide pr. si...
guardar la proporción^). . . dejar impunes los delitos es una máxima detestable
pues midiendo los principios elementales de la sociedad y comparando los medios
proporcionados alos fines del Govn0. conocen, qela correcion de ellos es el peservativo délos desordenes de un Estado. Las leyes penales son las columnas de la
monarquía, y ellas fueron spre. las qe. ocuparon toda la atención de los savios
Legisladores, pr. qe. ala verdad son el dique, qe. se opone al torrente de los vicios;
estos alteran el buen orden, y ofuscado este, viene a tierra todo el edificio políti
co / ([y por consequencia es]) (De suerte qe.) la impunición de los delitos es
un fanatismo tirano contra la savia politica del Govno. y por iguales sentimientos
lo sera arrancar del seno de sus formulas [?] las devidas á calificar y organisar
el proseso pr. el q. según la frase del jurista deve recaer el fallo, o absolución de
la pena: Principios tan savidos de todos como encargados desde el primer delito
de nr0. P*. Adán, pues quebrantado el precepto dice la Sagrada Historia, qe. se
interrogo pr. el señor Ubi es Adán, y no pudiendo pensarse qe. lo ignorase con
vienen los Sagrados Espositores en qe. fue citación p*. ser juzgado de su culpa;
¿luego si nro.... digno Xefe y Capitulares han acusado de infidente y sospechoso
al Exmo. S. Dn. Santiago Liniers pr. qe. no se les emplasa, citan y oien p. qe.
— 168 —

�— 691 —
— 'BJJayx BI B
-ux o oauaxtuxAOtu asjxnSas Bpand anb 'pBpxyBa ysa ap Bas BijaaBui By anb ap osb^
ya a^nyaxa / sBiJBUxpjo SBasaaojd s^yap sandsap 'oip bjjuod A soAisaoxa Bas *abunB
soiBpuBiu sns jiydxiina A jaaapaqo b sopBSxyqo souiEqBjsa -ab opuBuapjo ojuBnb ua
bujsiui Byya ap sauopajdsa saauBuxxujaa sbj ap aanpap as issb sand 'opBnadaaxa Bisa
japód ns ap saaiuixy soy aquasaid -ab sBipuy ap p4fotunux ^a-y buisxui By ap sauop
-daaxa sBy 'id is o 'ajsa ouioa yBuopipspní oaydtua ap as^ya Bun umaiAiy *pB J3aoui
-aj • • 'AajJiA un ap p^asaaod By ua ou o Bjsa • • •]) is ap ([axatfuoo 'ab 'pppafoj
ppowiuuio•'• • sppp]) bjob opuxsaj^ :sBpBjnduii ••• SBqaadsos SByap ajqxy BpBU
A opBDsnjo • • "ojuajBj un ap jaaBU opnd oyos *ab A 'oasiA Bq as #ab oaxaoxa sbui
ya 'ojtuipaaojd 'oyjBAayaj -j\[ • b BiuaAuoa / ya 'id Bp^p otuoa 'ab A 'uopimoa 'id
BXAjas oxy^ jaiABX 'up *joAO) #j0S Ia '^ soyya ua opuaiS'ui^ 'BDzouoaaj ay as *ab
*'d ([^/ v^xvoua a-¡ '&amp;]) pzpjj ppa ap SBupxjo aP ^ sajBjiyxui sapx SOIB 'opSiSptu
osocjoa^sos pp soiax^o opuBdpuuB aqaouvi ap ojuptu oso^qauat pp asopuatpn
BuidBJ ap 3ab ya ouxoa 'otoaja oqanu a^a Bjjua 'Vdd Biauapuodsajjoa By BiaxyBuj
uoa opuaxuaxaj A 'Buayiqoxj^[ 'i^^y u^nf *up oiab^j ap "udB^) yB *ao) *nd opBsnaB
ya 'id Bjquxou as o}uaxuiiujaasxp osoxsxní ajsa *ab 'BiDBtunjuoD sbxu uis A 'sBqaad
-sos sns b uBqBsyndxux ay *ab soaijoui * * -soy jauodxa A [¿] jvsatua^ &lt;e ojuojd Bjsa
'ib A (pppaxo Pfun[ pp ppajuoa) ([afttasaM^ aopq ai as]) ouBjaqo ya 'id -0jUiBjq
-uxou ns opBuijjjuoa A BpBjní bzb^j Bun ap oyaz yB BiauajsxsB ns ap pBpxsaaau By
A -ojxuxpaao^d y^Sayí ajsap opipuaqajdjos ojad 'uoxaBnpBjS sbui ap yBpxjo yB op
-ubxu ya anSaiiua ayopuBuapjo -joqo^) *jos yB uBZBydma A -^ "j *' • ya uauoduioa *ab
soy ap / uapuauuasap as 'uBqtynioj By yB) *jd xs BiuuxnyBD By bpbzubijb BqBjsa SB3
-uij A soayduxa • • • sns uoa sand 'sopBjapody "^od o xs -a0d sopuajBduioa A sa)UBA
-ojduiOD sns ap uoiaxxuaj By sayjBuapjo A '' -sayouBds^ '^uibijoou saM&gt;imt4P0 A
^px un ap SBiaunuap ssy jpxiupB ya p^paABiS biue) ap exi^ibui ua -ojUiEpunuojd
jauípd ns jas opuaxAap A aqaaua^O^ ap yanuEj^ 'up jaipB^xjg ya pjun[ Piuau&lt;fns
ppp opBiqmg A ooa ó\ yap -ayy 'odsxqo "••oS &lt;OUIIII Ia ooa 'Bpny -^ Byap -JOdns
ys ([ptajpíftuf a pup^sa otalns ua opuviu pp uotootua^ A '"'A spqoa^sos sns ap
uaaouoa 'B&lt;t]) yBunqyjx ap opuaxSxya -^d^) ByB uoiaxjjnao sbuiixbxu sayqBpuauxoaaj
ub) ap asjBjsdas uis sand 'sajuBJOuSx o sojBSuas sounSyB ap uopBdnaoajd / By
japaa aAap upxanjusuoa *BjU ap SEuiajaop sbiabs SBjsa ap Epuaasiuiuiaj By y
'SOUIAXp
A souBcunq soidaaaid soy sauoxsBao SBqanxn ua Bjajys A 'ouipiSay zanf ua auaiA
-uod oy ajuajaduioaux yB A sa oy ou *ab oy o)pxy aoBq :^p By sajuB A 'ajxrapB By ou
'"I xs aaajED -ab p^paABjS B)ub) ap ([sa ppptsaoau pi A]) BSUBpjB) By ap oj^xyad
ya Á pBpxsaaau By uauax) -q -q soy *ab 'Boj) sayB) ua (y) "y "j SBy ap sauopxsodsxp
A joSij ya jBSBd oaxaxy sa oxpauxaj oauojd yap pBpiyiqxsoduix By -jd 'ab 'jd oyjaaBq
ap jBÍap Aayj yB jB)ynsuoa b opBSxyqo Basa -ab ya A 'esn^a Bidojd ns ua zaní asjaa
-Bq JBynapiEd y^ unE A 'soyya ajqos Bun^yB uoxaaxpsxjní BSuaa ou 'ub ap ojBduiB
/ ya oxBq ayaauod A 'p^qy ns b japuaqajd saáuoy\[ soy uapand -jdns ya b osjna
-aj ya ypxjxp o opE)Byxp (opuats 'ab ouiajfxa pt ua ([¿as ap uozpj puisíuí pi ¿o&lt;f
pxntpu -ojp jod oasa A 'ajBduiB A Bpuapap By anb BjBd ouanQ ojao b asjBSaj)
-ua A BJjanS ap aauaS JBauBAay 'sauoiDBjapa^uoa A SB^xy jaABq pBpni^ By une])
apan^ 'io(fns ouitftSai p M^^noo ap ppptitqtso^^tut a pzuppxvt pi ua Apq 'ab 0x8
-tp4 p 'j4 'ab 'i4]) ^A 'aauaaadxuoaui 'a,uiBanyosqB Bas #abunB 'zanf ojao B jijjiid
-aj •a)uiEaiaxy aAap oxpaxuaj ounuodo A oauojd JBjadsa apand ou ^a^ yB jyjjnaaj
ap pBaynapip A BiauBasip BSjBy By *jd *ab A 'sBipuy ua xnbs ouioa soaouiaj Anua
sajB^ny A saaJBd ua -jodns ns ap opxmxjdo ([opbiabj^b]) asaxauxs as ounSyB xs -ab
•^ujbiabs opBpjODE uEq soyjBjayo) soaaxpqns soyB sa -ab oasandxa oy A souBSua soy
oppouoa uBq *ab ojp so-y / 'opBsnaB • • • yap Japaaojd A Baanpuoa By BjBsxauaaBd
as ouioa opBSodaj A oauayoxA ubi 'oiuixpaaojd un sa 'sBapuaan^ seui SByjaaBq *Bd
jopxSa^y un opuaxSxjxp 'sbuijij SBijdojd sns ap oxBq oaxaasa 'jd uoxppupuiap SBy
"3 "I ? orasxtn ya sandsap opaa(iox4 oxa4 íopuajBduxoa ap opBaxa jas -Bd ou xs apx
•01U uinaiqiy pB opiAoraaj jas BJBd ou Aaxxt^ ns ap o '^dB^ Byap 'ojxuxpaaojd ya
asxtxopa zaA yBj Bjpod SBaajaas 'sbu^bSbpux 'o4 sojuatuitoouoo sns [¿] asopuatxtnbax
?sorasiiu soyya ap soy uasanj ou -ab soaanpuoa sojao 'id 'jdB^ By ap sayBunqpx soyap
sopxo b opBSayy A opBiouayia uajaiAna SBy so4xan^ sopa sPiopup8v4ox4 SBqaadsos
SBy x ¿ayasjBuapuoa Biqap ouxxayn ^d 'ab b • • "o//p/ p BaxydB ayas oxaxní osojnS
-tj ns uxs A BZBy^ Basa ap Buosjad BiJBsaaau ns ap uopouxaj By UBpuBiuap'ubB bui
-siui ya *jd Buapjo as otuoa / ¿'sBiuumyBa sns ap pBpxaojaB • * • ByB SBpBuopjodoJd
([p uppxo4ox4 ua]) • • SBuad ssy uanbxydB say as sopxauaA 'Ojp A ojanj 'id opuaxs

�¿Y donde está la igualdad de los Dros. y la reciproca combinación de ellos:
^Como puede suceder, que siendo muchos los culpados se los exonere a unos y se
castigue a otros? Si en la precisión de las LL. perpetradores, actores, consentido
res &amp;a. merecen la misma pena siendo de paralela suerte su delito ¿como se arran
ca el honor de uno, quedando impugnes los demás? El eruditísimo Dn. Pablo
Matías Doria de la ilustre familia de este nombre, combence con la mayor evi
dencia que la luz natural de la Razón inspiró al hombre la vida social para ocu
rrir a sus necesidades de un modo el más cómodo, que solo podía tener lugar
en la de este estado de la naturaleza perfeccionada: Si en algún caso pudieran
delinquir mancomunados, y uno ser castigados y otros libres, apesar de que to
dos ofendiesen la reputación, fama y honor, vajo un salvo conducto de su ex
cepción y libertad de toda corrección, quedaría privado el ofendido de toda se
guridad, cuyo deseo le hizo sacrificar parte de su natural libertad; y el ofensor
satisfecho en la indiferencia y tolerancia del Govierno repitiria sin medida la
especie de sus delitos impugnes. Nuestra legislación en el concepto de los mejo
res politicos es la mas arreglada de todas las Naciones: por ella se deducen las
penas de los mismos extraños de los delitos y estos con toda la análisis de que es
capaz la insondable malicia de los hombres, se precaven y castigan como males
opuestos a la Sociedad: En la deducción particular délas pena, se halla diferencia
por la varia naturaleza de los crímenez; pero — ninguna absolutamente en la
Razón general de castigarlos siendo unos mismos ycon las mismas circunstan
cias perpetrados. Si los capitulares estuvieran autorizados para difamar, y ex
ceptuados para ser corregidos, claudicaría la parte mas noble de nuestra Juris
prudencia, se introduciría el despotismo, y admitido un Rasgo déla independen
cia incurriríamos en el delirio de que censuramos a otras Naciones; luego no
pudo tomarse por el Sor. Jn. Santiago Liniers providencia alguna contra el Sor.
Jn. Xavier Elio, sin ser igual para los Sres. Capitulares que firmaron, y acusaron
de sospechosa su persona.
¿Pero es acaso este el solo error legal cometido por su procedimiento?
¿Quien duda que estando recusado y calumniado por el mismo Sor. Governador é
Y. C. no pudo ni devió tomar otro partido que el de su defensa, y satisfacción a
los motivos que movían a los acusados? O el Tribunal que conoce es legitimo,
y como tal ordenó; o si provee por si el acusado es atentarlo y no respetar su
autoridad, que como necesaria deve juzgarlo en unas circunstancias enque la
menor sospecha deve ser descubierta, y evitada pa., no incurrir en el labyrinto, qe. con dolor observamos en nros. Herm". ¿Y serán... de poco vulto
las qe. notoriedad, y sin entrar en lo interior se han deseado translucir?
A la verdad qe. no han sido tan. . . patéticas las de los Xefes de algunos
Pueblos de España,... y sin embargo han sufrido su deposición, y muchos de
ellos la correcion de sus excesos, cosa qe. ni se ha apetecido ni solicitado, pues
una la severidad... y animo de estos respetables Magistrados qe. se guian pr. la
verdadera senda del honor, amor y lealtad. . . al próximo, y nr0. amabilísimo. . .
Soberano el 7' Ferdo. y de ello se le han dado al Sr. Dn. Santiago pruebas nada
equivocas de esta verdad, pues llegado a este Puerto el Infame Comisario francés
qe. dirigió el monstruo Napoleón tubo el Sr. Dn^ Xavier de Elio la / bondad y
política (qe. jamas recompensada) de ilustrar a su Hijo, el Comte. déla Zumaca
Belén pa. qe. partiendo sin demora impusiere a su Pte. de el estado de cosas po
lítico de Europa, y qe. previéndose de toda sos.. . sospecha observase la conduc
ta de su indiferencia; consejo qe. al tP. qe. le precavió [entre lín.] de todo in
sulto, le reconcilio el... concepto qe. este manejo le ha acarreado, y qe. frustrado
([en un genio propriamente francés.. . y en proyectos]) sin este aviso, en un ge
nio como el qe. es notorio le caracterisa, y de ello deducirá todo sensato el tierno
amor del próximo; restando solo provar el del amabilísimo Soberano el 79 Ferndo.
qe. se deduce de haversele jurado y proclamado no solo sin ordenes del Supor.
Govno. sino / executado primero qe. atropellando óbices y obstáculos qe. se obje
taban pr. el mismo, y suplica infernal pa. suspenderlo del... Comisario Franses
con pliegos de nros. mismos. .. Ministros, y abdicación. .". de nros. Inocente
([ST. natural Fernd. 79 y digno]) y legitimo Soberano pr. qe. el inflamado
amor de nro. Xefe solo lucía apeteciendo lucha pa. desagraviarlo déla opreción
délos Tiranos, y en su alma puramte. Española conocía qe. el homenaje de su
verda. lealtad... era rendirle quanto antes este dulse vasallaje.
Pero no deviendo el ppco. espectador dexar de tener algunas nosiones de
— 170 —

�— Ul —
-UPO^J UOtOPU PJP J999U9ÍUP&lt;f 9p PÍJHS90 9J '3b 'jtPptUPU PJ OtUOO 'PJOUP^s-g UOtOPU
pjp oqooq pq 'b 'sototaogs soj ojupf potpnpjtjp gj spuipí onQ ' • • opot 1*9 S9S9S
-UPJ^ OpU9tíl '9SMtt8ÚttStp A SPUUP SPJ UPUtOt P SOO91UtMf SOJ OptS UPq • • 'PtP^J
VJ9p Of^¡ J9 U9 UPqPJJPq 9S '3b S9S9SUPOJ SOJ'tb OPtOUOJtO 9&lt;l9p OU 9ttb ' ' ' OO9%U9
opunyi jgp soj uotq svtu o 'pefoon^j Pj9p sout%sgp soj m&gt;j89jup U9 jptog^uij pp$
-S9fpy\¡ ns ppp^noo #ab 'aaip aj 'awBdBuog ap ajuaidjas Ep^asojua eje / Bjuanb op-uÉp -sb ua ojsapiuEin ouipjn ja ua sBsopipaa sauoisajdxa (sns gp sg%upuosgj soog
SOJ UPÍ9%OO) ([UOSPOOO US 9p SPqOo^soS S91U9pt(l9 SPOiO A S0fS9 9ff49j]) 'BISBjSsap
ns -jd 'ojad 'saoda zxjaj sbui • • • BjSBq opuajp jb ububp soj sauopBd sns opuaiia
-pdaj BijSajB BjuEnb noa A \\\Q ¿souBapiAajuoj^ sajopBjsinbuoaa^ A sajEaj • • -saj
-aij • • -sojap sosojouib sopixanb soj so jos sojsa uos BjnjuaA 'jd • * "oja^? 'btjojS
ns ap ojixa ja osiuiojduioa na jauod uapand -ab 'sojnaBjsqo soj opunuí jap zb^,
eje Ejsai^iuBui ou 'eijjb^ ej *jd asjEDijiJ3BS ap ojuaujoui osiaajd ja ESajj opuBnb
js ajjsnji ajSuES jauaj ap BJExap 'jas apand oj^ ¿uopBAaja nsap osojaz A 'orjEpij
-jEd ap ojdaauoa ja uoa asJBUBÍ? A joptEjj un ap euojo^ ej jBjjBuisa -8d a^jjsqns
soj sosnEjdE A 'sbijojdia sns ap uajsos ja jas opuaiAap -ab 'sasuEj^ un BsaqBO / ns.
e JEjsa *jd 'uooeu ns ap ajjans ajsijj ej ajuauíEj ou *ab ojEsuas BjqBj^ ¿'n^Ejnd
-aj ns ap gfsg otuoo sojjo A ojuajoiA oíodsap un uoa ajiJJj as ou 'ab jouBds^
EjqEq A'í :'EpEuopaajjad EzajEjnjEu Ejap soj *jd ouis 'ouisijodsap jap tu 'oijbjj
-iqjB japod jap sosjnaaj soj *jd ou jouoq A oupaja jap Bsuajap Ejua uBpuEtuap
a'b 'pmpDBxa ej Bptjduina opuaiA oaijijod *oip jap soidpuud SEuiap soj sopoj uoo
A \^2 uapjo A sosn 'sojiqBq 'jetdos ojBjjuoa jap sauoiaipuoa sej uoa 'ssidojd
uos aj-b 'uoiaajjad ap opBjS A Epipaui ej ejeoo} BsajEjnjBu bj A 'jjAia EpiA Ejap
sojnjj soj joíaui asopuaiApjad 'oadd uaiq je asjiSuip sauoisEd sej uEjpod isse
sand '*ajU uanq A uppBjndaj Ejanpuoa ns UEpuaipp sajEjnaijjEd souisiui soj ouis
ajsa ojos ou '-ab ua opBjsq jap Eiauaasajajuí a pEpijijn ej bijojou opsisEtuap s^
•jouoq A ojipaja ja sajinb o 'sajjníui aj-ab 'd ou A 'ojpuEÍajv ^n / uoa saajad
•ob #Bd ojuajsns A 'oSibjj aj oA 'adjo^ jap JBd b ajopuapip 'EjaapjEui ajab 'op^p
-jos un ap oqaad ja ua ezubj ns osaAEJjE 'ojpuBÍajy EJjuoa oijbq ap *iwq uoa
-uaj^ :ajjanui bj uEqEasap aj*ab 'soSiuiau^ souisiui sojap unE Eijníui ej BpEipo
A 'pEpanSijuE joAeui ns apsap sopBjsq sojua Eppouoa sa -aJu uanq jap uoiaEmijs
bj uaiq is ifupjnquip nssp&lt;J í¿p4 puip^ t9 Pita 'sBAijBÍtojjajd sns ap sojanj soj uap
-uaipp as jE^aj euioixe un -jd *ab 'uoiaEu Ejap souiuui ubi sojnqiJjB uos Bjjuoq
Ejap jouie ja A 'uoiaBjndaj Euanq bj ap oíaajdE j^ ¿opiJinbpB UEq as •auiB^
-sní -ab 'upiaBjndaj A oiipaja jap UBpnusap A • • • 'eijojS1 ns Bjquinjsap saj sosox
-aua^ A sajaij sojqan^ soun ap osnBjdE ja opuaiaajam *ab 'ojjipn^a un ap Ejanp
-uoa ej jEisaiap A Eijníui 'bjU BpBspuajBd aaA 'Bd / sbui asjiaap apand? 'sasuBjj
oxapEpjaA un ap soiuaiuipuas soj EqEAxasuoa Buiorpí jap oiJEip osn ns *abunn
*ab asJEsajdxa ap saiuEjiA ej opuaiua) uBin^as aj*ab soje aj^sajxax 'esjan^ ns A
jjapjojv ojijodjH "na B euijeui ns opuainqijjB soins sgsg^upjf soj ap oiuaur jaEpuaiuioaaj *ab A jouBds^ ojos un Ejquiou ou *ab siajEJiuoaua A ojsapiuEui oqp
xaaj :sasaauEJ^ soj *Bd bujbj ns ap sauusja soj jejuba^j sojsa ap SEsiuaa sbj ajqos
ajqEp asan^ aj is opuaijanb A optajo jg ug o'puptjn^gs A 'sajquiou sns jBSiuiaia
uojaisajaui sajEpn^a A SEpiA sns opuaiuodxa *ab 'sajouEds^ sojap^pjaA A sotu
-iliSaj soj uoa bsbui ua uojajjjnauoa *b uoidbu ns ap ^ eeijojS ns ap ajjBd 'pud
bj • • opuainqijjB opiaajam Bq SEaoda SBpoj ua #ab #Oadd ojdaauoa ja SBUBjjua
sns ua EqE^uqB A opu^ui ja ua Bin^uijsip aj*ab 'uoiasu eje odubjjb sajBjpiui
sauoiaisodsip sns b EpiAap BiJOjaiA ej opuaiuodns A 'uoajodE^q ojjoz opijja^ je
ouBjaqog ouiiiiSaj ns Ejanj is ouioa ajjBd JEp sxaiui^ oSeiiue "uq / #jS "ouixj ja
B SBuaA sns jod ajjoa *ab EsaauEJj aiSuES bj oijySns aj 908T 3P *3Jqda u^
•pBjunjOA joáeui bj uoa sapBpuojnB SEuiiiiSaj sns b A 'uaaapaqo A uaaouoaaj
ojos -ab A ó¿ -opuxag jbjiubu 'optug^ ¿¿ outfttkgj jg 'uq -j^ A Aa^j ns b uoiaaqpB í
• • 'jgqos outtttSgj ns gp BiuEjaqoq eje ajoBjsuoa A 'jap ojqan^ un ap oiABjSBsap
ua ouaiaB sbui unSjE uoa sauopEjipaui sns jEAaja ([pj jt^oouo^ uotsgqpp A pvpu
-gomo pj ¿Ptfjn^stp]) sootttjo¿ {\Monpgp sojfttj^]) soj UBpand pBpjaA pj gp ota
'9ftag jg sojja ap asopuaianpap -ab 'Bd soqaaq sounSjE ap pEpaijojou bj ^jd (soja
-po ap 'soiunaouoa ua Epunjojd EpEU A) jeSjiia • • • *abunB ([o ppvu sptougnbgs
-uoo ugonpgp pqog^fsos pj p ottagtu pp ojos ossg ts m3b 'ptougptag uoo pagsugauoo
gs ostogx^ ofuguinSap jg spssttuaatf gs ojos ojjg gp ts sptsg ug opugtonpgp sgntf
'sgsgfpg A spt^gcfjn^ s9S9^po 'sptjmjtgt '¿j gjuoo ('jtf '3b) A 'gaps gs "3,tuptaoiou
' • • • 3b ojgp outs '• • • 'S9iuppupui9(j soj 00119% uppgn^ '3b o 1000os 'A 'ototfo gp ojgp
ou]) EpEjaauíd Eun BjBp as s^qaados sbj e opmjjuí UBq -ab / SEsnEa SEjsní SEf

�cesa... Que su primer Edecán Mr. Perichon criollo déla Isla de Francia sera el
qe.le entregue los despachos y el qe.le referirá los detalles qe. S. M. I. puede decear sobre estas interesantes comarcas... ¿Españoles montevideanos, para distin
guiros délos qe. no lo son, pues según la frase del político se distingue el hombre
del mismo hombre podéis dudar de la lealtad de este Xefe? Creeriais / vosotros
pr. un momento, qe. un hombre distinguido pr. la piedad de nr0. Soberano, se jac
tase en un lengua [je] tan impropio de un alma fiel y leal á su confiansa? Pues
ya lo veis; no dudéis de su verdad, pues es fingida son sacadas sus expresiones de
los partes, qe. tubo la facilidad de enseñar haciendo mérito déla locución. ¿Y qe.
detalles os parece qe. le habrá dado ael subcesor de Atila su primer Edecán Mr.
Perichon de Vandevil criollo de la Isla de Francia de una Familia distingui
da; . . . ? Como lo ha acreditado su Me. en la ilustre Capital? ya lo resuenan los
clarines de su noble entuciasmo sepultado en un Castillo pr. los guerreros y no
bles. .. Cuerpos Españoles, qe. pudieron contener su.. . y debiéndose suponer
qe. un valer (?) militar habrá sido el distinguido premio de sus primeros ensailos, y dado su Espíritu al Tutelar de nra. suerte, qe. habrá recompensado... se
gún el moral arrepentim10. de sus diabólicas intención, [es] / Muchas refleciones
analisaria sobre el terminante contexto. . . délas palabras subvrayadas, pero seria
difuso, y hacer fastidioso este papel, y pr.lo mismo desciendo á deciros qe. apesar
délas prevenciones juiciosas qe.le hiso nro. digno Govr. á el Hijo de su [?] Dn.
Santiago Liniers pa. q. se precaviese de las astucias de Mr. de Sassenais emisario
franses, no pudo su espiritu suprimir la tendencia acia su persona y dando al
ppco. leal celador déla Cap1, en 19 de Agosto una proclama (cuios vicios y nuli
dades deslindo este I. C. haciendo conocer al déla Ca en oficio qe. paso a el
Exmo Ayuntamto.) lo dexo lleno de mas confusión, cuio echo criminal pr. todos
aspectos {[criminal como los más, como lo conocen aun sus más allegados y acé
rrimos partidarios, con lo qe.]) y decir enla del 26 de Agto. qe. se resolvió a
arrestar inmediatam.te. al dho Emisario con toda la Tripulación del Bergantín,
quando sus providencias lo desmienten es dar pavulo pa. detextar y no dar cré
dito ni a lo ppco. ni secreto de sus deliberaciones, y. . . qc. cuando recordemos
sintamos el caos de sus presuntivas y sospechosas intenciones. Aun no havia lle
gado a esta novilissima Ciudad el Emisario Franses quando ya su amado paysano
impartió sus mas estrictas ord. al Sr. Govor. pa. qe. con preferencia a toda otra
atención del servicio le comprase embarcación ylo dirigiese á Europa, y encargando
al mismo tP. aun joven Herm. nro. qe.le facilitase el din[ero] numerario, qe. pidie
se; pero estas dos.. . almas dignas de estar sus nombres esculpidos en marmoles
óbronses, no cumplen el uno desentendiéndose y el otro detextando una amistad,
qe. es parricida de su misma defensa natural. Esta es la rígida precion y el mandamto. de Captura qe. con tanta desverguensa se imprime lo contrario de su or
den y pa. alucinar unos Pueblos leales constantes y generosos como / este y la
Madre Capital: No lo dudéis, constan en poder de nr0. digno Xefe documentos
auténticos de estos asertos, y qe. la posteridad no podra jamas olvidar pr. mas
q.la maledicencia. . . aporte sus tiros contra la ignocencia, y desahogue sus gol
pes contra el oprimido; {{pero al fin no ha de poder oprimir^) pues el triunfo
ha de ser déla sinceridad y fée y... lealtad ala Soberanía déla... ilustre y R1.
Casa délos Borbones.
Dispierta Me. Capital, oir los Clamores de un Hijo qe. os ha dado tantas
pruebas de Amor filial, no incurras pr. tu ciega confianza en el destino, qe. esperimenta la parte más noble de nroa. Pea. amigos y Herm08. Acordaos de aquellos
preciosos momentos en qe. cond. nro. rostro con el polvo, humo y sangre de
vro. enemigos... visteis renacer y enarbolar en vras. fortalesas y corazones los
Leones de Castilla, abatido el orguio y desterrada la tiranía. Este primogénito;
(á qn. pr. tal haveis caracterisado en vuestros... manifiestos) no es una vez sola
la qe. ha sufrido {infinitos ultrajes el vilipendio é... indignación de vros. arre
batos) pero. . . esta. . . ni esto ni quanta clase de ultrajes. .. invente la perfidia
de algunos envidiosos seductores le harán desmerecer el elevado concepto de
Hijo fiel, amoroso y obediente alos preceptos justos, y qe. en nada desdigan a
los rudimentos qe. en su infancia adquirió de su savia Me. La integridad de ^u
alma posee una tranquilidad inaudita y como tiene su aciento en I*. •• en el
piadoso discernimto. de sus... asertos se consuela de qualesqer. cautiverio a qe.
quiera condenársele con... la segura esperanza de qe. sufrirá... contento toda
— 172 —

�pjsnSnP pjap 0Pjuasaj4aJ ua 'jouBdsa opBjuoq opoj ziAjaa bj opBXBq Bq jbj oiuoa
([sotutpuaj sajuauiaqan so fon sns 'id]) 'nob 8 X 'pBpiaijaj X ajjans Bujaia 'ud
ap oXod^ auuij X 'jBjnSue Bjpaid) BjjiAag ap Bjunf Biuajdng bj opuBn^) , ,
•pBpni^) BjopBjsmbuoaag X jat^ buiissijiaou Bjsa ap 'ojunpaaojd
ojsní ja pqtxjiP spui axtp ouioo 'saupSjnn sauotoou sanaj spj uoo A ajqísod ojua
jasuaquoa *Bd '' • 'pqtjjp spui axtp otuoa 'sajpSjna sauotoou saaaj spj uoo eabjj
-snji soa • * • ^ojaijaqBj jap Bwang bj uoa oip ja 'id ojosab aupBi jy 3P ^wans bj
ou opuBnb
'uousanb Bjap ojijj
ja opuainSis
'ab X 'souBpBpniauoa siuj
pjp
jjj j
pp
ap Bjnsuaa bj jouaui Bas ojadsa ([upjpuopja4 atu\) soinqujB soma 'id
([upj
d 'ab
b ([
-psuatfstp pjja -j4 X]) 'ouBjaqog jb opBaijiJaBS aq ([jtnap ja psíj^jopupo]) \&gt;b '(¿)
jj)q
(aSvjjvspn)
SX'p
X jouoq jap opBAajj 'opsiSBinap opBjqaJJB
opBjBqaJJB aq ara oja^
•saspnbas sns sopof A upajo^fp^^ pjantu '0^a^ *^&lt;* ojoj oj,fo p oun ap
soaa safuvuosaj, X saajnp • • • sojap ajXb ja b opaBiajBdsa '' • bzub8u3A Bjap ojijS ja
uojBjuBAaj ojjuaa ns ap Bjanj ouioa ([sofotpqns snsap pppanp¿8 pj Mfvqp opn^
ojos'ab 'sopBijB sns ap joXbui jap ouBta Bnbiui bj ja ojaSns ojab b SBuapsa spj,np
sbj opuapouoa ojja ja ua oJtfuao ns uvjtatn ouioo \3ub sojjpspí^ ['^p^a/i snsap ofpuut
jtotup jap / uoiopjtauntuajt ua otsa]) ajq'os (¿) Bqatud Bun3jB ouiiub -^ ns asaip
SBipuj a sBUBds^ SBjap otjos j^ 'opja^ ouiisjjiqBuiB 'Oiu opinjusaj is sojiajaxa sojap
soiq jap ajuajodiumo oubuj bj souiBppapuaA ojiAní ojuBnb uoa jqy 'soobjij^
sojap japod jap Bsají bj JBAJasuoa mid ojans 'OiU ap sajpuotonu sajiMB^j soj A 'auSuns
ap • • -ap auipjuap ofupf uoo uojaipuapp uoiSijaj Bina ojaia ja ojpodap sojja
ua 'ab '33j bj uoa BJjap ua jBp X ojjBJOAap b BJídsE ojos *ub #uoa '• • 'OJjaa ns
BWBdaj X • • • sauap sns aaBjua sauoqjog sojap bijsbujq ajjsnjt bj '8b SBjiuuad
¡u 'ojaSuBJjsq jap bjoaia Bjopaoj bj ajjuaiA opunaaj nj ua saija ou ojad A u^s
-ua4stp 'af3b sototiuas soj ppptpun^oj,4 ns pjuatoua A ojans jiuaj nj BpunqB '8b ua
sojn^j sojap 'SBAipBp uoa aaapBjSB 'ojíjaui ja Biiuaid 'sap pBprjBjaAjj X pBpuoq nj
ap sojbjSui soj sopo b ([snt p sofsa ouioo •••sofp¿8ut soun]) 'sBUBjjua sbiusiui
snj ap jap ajadsa 'soíij^ smap jouara '•'jap sojuaujBj soj ajo! '¡bij}b^ / ajpBj^
'¡Busdsg! 'pnjimSui a 'ojxjauíap nj JopaajaB X Bsn^a sa 'ab ap X 'so^daauoa sajsijj
snj ap uojjoq ja Bjpnjaj p¿aoa¿p4 spuaosppif sosaans soj ap a^ans bj Bpipjad X
•sojnjnj sojSis soj uBjBSaj^ ¿ojuajBj jfAap nj ap sojJBd sojnaipij soj uoa ejjBjSru
-ap ap SBq Biauapuodsajjoaui put^a^ionj X ajqBjsajap sbui Bjap opussn *ab 'id sand
¿auaijsos aj *3b bjb SBSuadsip *ab soiaiAjas ojap'ab sbui Jas sejdbí a) *8b ap X SBuiBja
•ub'id uoiaBU Bssa sajueíauías snjB jBJOAap. Op]) BqBjBjj -ab uoa ^ojjaj X 'Bipipad
Bjap ojjaAij a) o^^ ¿Bijadsa so eijjb^ *9j^ tu *opb soinj sojbX sajouBds^ soj ajjua
oíSoaaj a^ o^^ ¿ojjaaajaui uis sauodojd sajab sojb JBiurajd ap jouoq opinSuijsip ja
aaBq a) ou ¿Biauajsisqns nj saAap aj O^sj? ¿saJOABj ap Buajj a) ou purifs^ ap Xaj^
ja í#ioS ^^^ja? '^3ííjod ap bjjbj X Biaijaduii (asjauaj aqap jbj 'id'ab) 'pBpinaBj ns
BjaSuEjjxa Epuaio^ Bun b / • • 'buijij ns uoa JBsijoinB ajqBuimoqB pnjiJBjSur Bun
sg •sptuojtqpg xafuao uivnb 'tunjSatut tunjtq^oz tupun tuajjpy^ sojuiÚjjl sns ap
oipaui ua uoiaajdxa BjjanbB oijbq ap oqaad jap oauBjjB ptuiJEj^ Bjap japod jg
•pBpuajsod Bjap uoiaBuSipui bj Biauapuodsajjoaui ns 'id oijiauoa as ouojx IB opBj
-nEjsaj EiABq "odJ ojjo 'ob b oiuoa oasnq aj 'BijBsaqjL ^í D9 JBsa^) 'id opEjojjap op
-UBnb ^oXaduiog b auanuí opuBp ojdi^g ap Xa^ oauíojojg X 'Bsouajaip 'a,uiBUJaja
Bijouiaui Bun b oinjijsojd es JopBwaqij ns ó ouijajjin^) ap awañui bj osn^a anb
ojjBqsa jap pnjBS bj -jd opuBpuijq sajpuog ap oqaEjndog jg -uoiajnqijx OAoaBf
UBnf jbosubj^ jb ojejj vb uoa pnjimSui bj 'id '8jU ns opoj ouoq BiauBjg ap Xa-g
ól 'oaUBjg 'uojaiaajjoqB sjab soj sopEjsajap usjas X uojanj ^sapBpa SBpoj ua '8b
'sajquioq sojap BpBuiijsa ubj pnwiA sa Biauapuodsajjoa Buanq X pmijBj^ vj
•' 'psaoupjj pjp jaoauafjad ap Pfjnsaj aj3b 'ppptupn
pj ouioo 'Pjoup4s^ uoiopu pjp oqoaq pq3b 'sototmas soj OfUPf PJtpnpj4p aj spui
-pf anQ • • • pBpijiqisuas • • 'nn ap soiuaiumuas soj ubuibjj atu ojbu • "jouBdsg
ouioa sand opBXBjqns ojnjidBa janbB oíaúajp ua jBxap jBjnSaj sa ou oja¿
•oupaptnatuoui ojqan^ ja OfsnS uoo ajanut
ja -i4 san4 op'ja^ Pato, opuatotp pBpipunaaj ns ap sojjTjnAjBd soj UBjinb aj -nb b
Bjaij ap ouioa jojba un uoa • • X BJBjídsaj ojos bjSubs' ajqou ns ap sbjoS SBtuujn
• • •spuitfjn sbj uoa opBSaj Bsid '8b ojans ja BSuaj bX opuBnb X opupnb A sauti sns
ap SBpBanboA sptjauitjfso4 sputtfjn SBjua o^ad 'orasijodsap ja X Japod ja opjatu ja
ajjjaoaunosqo ap pípjj aj 'ub p ofjH aiuaaou^í un ap iidoíd Bjnujaj bj beubjj aj^
• * 'SBzuBjadsa sns snpoj ap ui^ X ojjuaa -opiag
6¿ ja ouBjaq / os opBjBjajjB ns ap awans ajsijj bj jin^as 'id sojjnsuj ap ojaua

�y R!. Persona de n. Sober. Per1". 79 tiene pr. objeto el agrado... y unión de
todas las naciones (hasta q. abatido y reducido a la nada el... reprobo de Dios
y de los Hombres sensatos... Napoleón, pueda pensar en las verdaderas bases
de su sistema político y nra organización) ha visto esta ciudad con no poco
sentimto. qe. el Embiado de Portug1. Mariscal de Campo Dn. Juaqn. Curado ha
sido despedido, y vilipendiado nada menos qe. conla investidura de un Prínci
pe Soberano, casado conla R1. Persona déla Sra. ([Infanta Princesa //.]) herma
na mayor de W. Rey y Sr. Natural Da. Carlota Juaquina de Borbon; y qe. no
contento con su notoriedad, se imprimen manifiestos atribuyendo su despedida
al pa. satisfacción del ppc. ocultando / [En un ángulo y entre paréntesis, dice:
"Goyeneche"] qe. los recelos de otro Embiado no proceden de otra causa, qe.la
de ser Franses el Xefe de esta Provincia, y qe. como tal ha sido su manejo y le
sera ([según el mismo se expresa digno de sospecharse]) spre. sospechoso á S. A.
el Principe Regente, espresando pa. mas calificación, qe. haviendose presentado
en esta el 19 de Agt0. el Brigadier ... Dn. Manuel de Goyeneche, y oidas sus
razones adm... adhirió en todas sus partes alas pretensiones de Com. qe. deceaba el Mariscal Curado, y aún á qe. seria removido del mando el exmo. S.r dn.
Santiago Liniers creándose una Junta Superior pa. la Provincia, con lo qe. dando
aviso á su Corte se tranquiliso en tales troa., qe. trataba de / partir solamte. la...
autorisacion pr. escrito de esta estipulación, qe. quedo dho Brigadier en ... re
mesarle en el primer correo, pero aunqe. sele aseguro lo mismo pT. oficio ni sele
contesto alas credenciales qe. havia dirigido ultimamte. ni menos se efectuó la
creación de dha Junta, sino antes se afianso afianso en el exercicio de su auto
ridad en tales términos qe. repetidos los ultrajes sufrió nuevos ultrajes, hasta qe.
desengañado ([de la ninguna confianza y]) pr. el cilencio qe.se le guardaba sin
contestar/e ala alta representacon. cosa alguna apesar de su elevada representacn.
se salió de este Pueblo, y desde Pando le intimo la entrega déla Banda Oriental
del / Rio déla Plata pr. sospechar de otro modo sin estos reenes, délas convinaciones, y manifiestos qe. le havia hecho, y quando la reforma de estos abusos
una novedad de tanto vulto exigiría mas qe. nunca las conferencias de estado su
reforma, lo repulsa con la negativa de pasar ala Cap1.... y qe. se negaba á no
querer prevenirle la continuación desu viague, y no quererse entender con el
sino con S. A. R. directamte. ocon otros desús subdictos menos preocupados de
ideas falsas, e injuriosas a un xefe, cuio acrisolado honor y providad no necesi
tan mas apoloxia q'sus proprios echos. ¿Y podria el mas estupido persuadirse,
qe. este lenguaje es el hábil usual y corrte. de estas pa. de un xefe qe. ama sus
Pueblos y aprecia su transqui / lidad y sosiego? Se creerá alguno q. el Soberano
Principe Regente de mas crédito alos rasiosinios del Exmo Sr. Dn. Santiago Li
niers q. á su mismo confidente y Embiado? Se persuadirá el mayor Zoylo, qe.
podran colorirse los informes, qe.... suministre el Sr. Mariscal Curado con quantos exóticos argumentos inventen la perspicacia del Supor. Govno. y qe. deve de
ser bastante dexe de hacerle tomar pavulo los Mro. desu Corte, pa.. .. ensender
la llama devoradora déla cedicion, y discordia? No creo qe. la dif. .. se trepide,
y se edifiquen edificando Torres de qe. quando no sea otra cosa no precenten
ala vista con el epicteto de sospechosos en nros. manejos sobre el baile continen
tal de Europa. Los monumentos de nro. políticos / y toda la ilustración de n.
siglo abren suficiente campo p". medir la exactitud con exactitud las contesta
ciones, qe. demandan el empleo y el carácter. Los Tropos déla retorica, y los
énfasis de la política abren prestan abundamte. nociones pa. revatir con elegancia
la pretencion mas inaudita, y el santuario de nuestras L. L. y sus savios expocitores nos instruien déla alta representac. de un Embiado, y los fueros y prerro
gativas que demandan. El estado de y cituacion de n^. suelo y el verdadero ar
gumento pa. rebatir... toda extraña pretencion, las veraces reflexiones juiciosas
que exigue el empleo, y carácter de cada qual no pueden influir en nra. turba
ción, y qdo. el poder el o el Despotismo ultrajen los fueros / déla Soberanía, y
quisiesen q. el qe. debe obedecer se subrog^re [-ue] el-n Legislador (estableciendo
pactos) adoptando pactos ([qe solo qe. no estaban]) diametralmte. opuestos alos
recividos (y adoptados) y sancionados pr. nro. vasallaje, los invencibles Guerre
ros déla America del S. cu ios nombres y ya relucen eníos 4 ángulos del Emisferio
sabrán disputar con su vida su su devoradora diestra, qe. jamas se insulto una
colonia fiel sin arrepentirse, y qe. (qn....) después de tentar todos los arbitrios
— 174 —

�ajsa ap sajuEjiqBj^ sojap jaj&gt;aaojd ojsní ja jbajbs oís o//a *.,d X 'sauoisaj9sip se)
-sa oa o^^'/ opvtsvtuap opts aq sivqvutSvutt '3b oí ap ojt&gt;i svtu opts aq ojag
•uope epeapeyed Bjsa ap
eAisjndun • • 'Bsn^a X uaSyjo ja jepoyjsap *Bd * * '\a vjhuoo ('3b afax un 9V oÍílv^&lt;i
•vsap ^ v) sepipatu • •-p^pzuoi ojos ojayaijsní '''adiauíjg ja A 'sajouBdsg sojap
pepijiqedjnaui ej jyjqna ap eq uoiaim ns • • *r^/ sns ap exanb euuo^ 'opejtr)
jeasjjej^ 'jS I3 ís soueapiAajooj^ i íuoqjog ^p I ap ojiatií jap ejap ojuauínjj
-soy zyjaj seui ja Bja / BZUBSpjg ap eijiiuej 'fjj ej "3b ua sojuauíoui sosopajci sojj
-anbe ueqjanA soqaa sns *jd ojxajap ojxatap A uoyaeu ej3b 'oSajyjaes 'wK auie^uj
on ap sajapaaojd soj *jd opeiABjSBsap \b *sd 'sauoyauajuy sajeaj sns JEuopuES
A Jipaui aAap (svtuap svi a^qos ¿tptaap atiap ' '"3b vi sa) edojng ap auans ej
uoo ab 'pnjiuSEtu Euanbad oo ap oíoaiue un uoo ejiui eiaeaydsjad ns sand 'aseja
Ejsa ap Ei pipad eun ajSues ap sojnauíA sojubj uoa opeqaaj^sa A 'ze^ ej ap ai
-ueuib ouBijsija adiauyj^ un ap uosbjod oujiueuSeui ja anSuqB ajqysod sa ojs^ svi
svpot svppufsn¿f uptua^ ¿uoqiog ap esbo ^^ ^jap otuomiJied ojsní X opiAap ja
' * 't^fvef p soujepjoaaj *Bd opiSyjip eq sou *3b 'sojsai^iuBui soodd soj uasaijuiui
-sap sojuaiuiEsuad soij^ sns '3b asjEjnajea apand oujod j? *eiuejaqo ns ap ojaajip
oiuiuiop ja jena epea e jexap ap uejbjj o^iuiaua ouisitu un ejjuo^ unuioa esnea
opuaiaeq A sojpjaxa sns *bojU soj uoa uesEjua as eX 'Xojx&gt;) opEAij^ jap jopeq
-jnjjad / oujaiAoS ja opBjuauío^ eiAeq *3b 'ojaaa^ janbe * • opuaiuodap ojja *jd X
'soíeqEjj soj ua sajEnS; *suijajj -so^U uo '' * ocff pa 'o^aisog 'ojA JEqjnjj^d *Bd *3b
sojqan^ • • • / sojsa ap sojuaiiuijuas soj • • • JE^Epu; #Bd anj seui opeiquig ja X 'sjsau
•ouie X Ejpui so sojja ua ajjed opuBuioi X 'ejaue *3b ja sa oijojujaj *OjA ap uoya
-EAjasuoa bj vjp 'sojXo^; soun^je opsuido u^q *3)uijiqap ouioa 'jejidiaajd aiaynb so
ou 'soiunwo^uí • • • #sojU ap ajanpuoa as *3b ja ejas X 'opys eq ouEiaqo oyna '*o&lt;D
•OjU ap eayjyjod X ejjna uoyaBU • • • je^njso¿ ^osají ojjauaieui • • • Bd a^jed auioj eypo)
-sna ns sojfosoa v opuvSuvoua ([opuvSajtua atuot]) ejjyjse^) ap oijog ja ua ojia
-odap oj -3b 'sezuB^uaA sejap soiq jap ejue oueuj ej '3b oís ajejynb ojos un asje)
-se^sap / ejpod ou *3b X 'sojanqy X •6uijajj (¿) sopnqy A -aa¿ ojU ap sojaAsap X
sauopns 'seuiij^ej sbj 'jd (• • •) saiuaypuaase siui uojayjinbpe sb^ijej sejuej uoa *3b
'BuiapeiQ 'i"^ yur ap eXoí essa soueaijacuy sap&gt;ai sopvtuv jauajsos aayp so 'satv^ipn
svsuajo sns ap -3b seui sojjosoa ap asopuayjopuoa ajpe^ ouaaij ouioa X 'uosejoa
ap ejqeq so ja "opjaj e JBjjndas uaaaynb ajjedBuog ap svpto^j^ci A soutsasv sol
*3b ua pj,nj4vo ejSau seui bj apsaQ 'jB^idyaajd usjuajuí *3b 'souisiui sojap Bipiquia
ej si^as '3b 'uoyaenjia ua sojauod ua BjEpjB) ou Bjoany bj -3b (vimpiuvh staj
•anb p&gt;t ts) BiauaSipu; 'vits uoyun uoa JBAajjajqos vi uvjuvnSv 'sojnjj "bojA (asanf
otjtvssaoau ts) jBjjndas • jap Baijaury Bjap sosojauaS X sajqou sajouBdsg 'o^^
¿•op-iag •spouSj -ojU sb3jbuoj^ sojap jofatu jap aiuajj
•• ^bj ua v^p ajuajEds X aojop un ap uois^ao bj opusqaaAOJdB 'Biauapuadapuj ap
oSsbj o 'uopuad un soiueqB^uBAaj -3b A opuaXaaa Aoq '3b A ¿Bdo^ng ap sajauíAEf)
/ sojap • • -v^p ajanStií X oijqipnj ja souiBijas sojjosou ouioa ja ojubj *3b 'BAia
-jad X pBpaABj^ ns asad aj ou3b 'ojja uoa EJEjaíqo ajas ojssuas *3b b? ísBpEj *BBjU
ua sojuauíoui \id UBJadsa as • • -as auaijsos sou -3b 3abu ajuBjojj Bjap vxu ap oj
-nSas uouiif ja jas ap usq *3b sbj is ojad 'asBjua ns 'o/u *jd UBjauB ojubj "3b sv^aS
-uvujxa svpuajoj sbj uoa Baojdiaaj 'ajjans -BJu ap seyjdojd sauoianjosaj sbj sajnn
•• • uBijas sou sBiauBjsunajya sejjo ug ¿pBpanSas Bjap soyjdojd sojjEd X 'saivjinb
soi M'tu9iv ^ p&gt;3ai uapjto iap soqysjnAa soqtsp^a uassan^ • • • ou -3b ojjadsa sbui ja
jBuiAuoa • • *Bipod Bijpod sauoiaBuiuiJajap sauotatso(fstp *3b i^j ¿Bjja ap apx ^
jojdaaajg ja opu^piAjo Bjanasg Bjap soaiuiouoaa sopoqjaui soj ojidng un uoa
/ •••JBuiAuoa b jEjjua soidiauyjd \id opBinS Bja ¿sojdaaajd sns ouisijoSij uoa
•* 'jauajsos ap Bjua -3b uoyayaap bjjo vpua aqanj as ou sajquinjsoa X sosn sojanj
sns 'opjag \id jijoui opuBaaap *3b 'jaaja •••&lt;^ oyjyjap un sa ou? 'japod ouBjaqog
X ojnjosqB jap ajuBjuasajdaj ouioa 'Bjja uoa soaojdiaaj sop^jBjj X 'sauoyaEjndijsa
sns pBpijBtvjaB bj ua ubSij sopEjuajog sBuiap soj '3b snsap sauoiovpi^tt^a svi '^)
A 'ajuauíjuo^) opiaajadB ajsa b jijuEajaiu X 'oayayj osotaajtf a^sa v 'Oiu v ojuaiuiiA
-oui Bp 3'b bj sa ([vfsa • • -vzaqvo vi sa]) Bjjyqa^) ap Bjunf euiajdns Bj3b 'vfsuoa ai
A 3abs ojajua opunj^ ja y 'Buiuiop *3b ojans otxa^ftut ojssq ja ua jBJado *Bd ajqij
X ajuaipuadapuy BinbjBuoj^[ ns ap oíaijipa • • • ja auaijsos -3b 'Buapea aajnp bjb
sbui uoqBjsa ajsa ^SasS^ A (vun sa A '3b A) 'osodaj ns ap sajopBiainbuy soj sbz
-iuaa sns uoa JBjjndas 'td [¿] BajBd bj oniav ojuai 'ojuayuíiujaasip opypaui ns ap

�Pub... Pueblo en las aciones del 20 y 21 del del corrte. qe. es el pral. obje
to de... mi question, y por lo mismo haré algunas reflexiones délas qe. se
apoyan acercan mas a n™. legislación y. .. principios del dro. natural, pa. qe. los
juiciosos y amantes de n™. suelo conoscan, qe.... qe. no son tan descabelladas
como critico la maledicen-[cid\. de algunos, y determinava la preocupación de
otros, persuadidos que era la época de nuestra desolación, sin hacer reminiscen
cia de aquel legal axioma de que pendiente el juicio entre dos competidores
nada se debe alterar; y que en consecuencia a tentaba los respetos déla Junta
creada para conocer, el Exmo. Sor. D. Santiago Liniers, quando sin aguardar el
fallo, o absolución déla acusación, provehe a esta Plaza de Governador, des
pojando violentamente al que guiado de su celo por el vien de la Nación, com
pareció como actor.
El primero de los derechos del hombre, es su conserbación y por ello es
licito en propia defensa matar al agresor; y para evitar esto, y la Ley del mas
fuerte, combinieron unirse en Sociedad, formando partidos y Ciudades, ydirigiendo al fin caudillos, que los Governasen, de donde procede el origen délos
Reyes y Potentados, deribandose todo su poder por estas causas del Dro. natu
ral; y por lo mismo es estrecha obligación de los Soberanos la defensa de los
Pueblos, y aunque por estas máximas abdico de si el hombre aquel Dro. de su
propia defensa, remitiéndolo a su Rey y Señor, natural, hay casos en que puede
y deve ocurrir a las armas sin esperar mandato Superior; como son: Quando
corre riesgo su conserbación; Se teme traición a la Patria; o se presume emoción
Popular, porque en tales circunstancias se procede conforme a la voluntad del
Monarca, deslindada en sus Leyes, resumiendo el Pueblo su natural defensa, sin
agravio de la Suprema regalía, por obrar en favor de su causa, propia remo
viendo los obstáculos que puedan comprometer su soberanía; y por cuyos mo
tivos aprovó S. M. a la Capital de Buenos Ayres la deposición del Exmo. Mar
ques de Sobremonte, Virrey en propiedad de esta Provincia.
En toda materia enque es difícil la consulta el Soberano aprueva y confir
ma la que se acerca mas a su voluntad, y lo que es mas verosimil, se tiene por
expreso. Desuerte que, el que alega verosimilitud se dice, que usa del texto de
la Ley, porque esta manda guardar lo que es mas verosimil; ental conformidad,
que el que arguye con ella lo executa con razón natural, porque se tiene por
consanguinia de la naturaleza. Y siendo esto expreso en el Dro. lo es igualmente,
que el Pueblo procedió conforme con la presunta voluntad de S. M. mirando por
su seguridad conserbación, quietud y tranquilidad.
Se save por la Ley Rl. de Castilla, que los oficios no los dá el Rey para
acomodar las personas, sino para que estas lo sirban y desempeñen con con
cepto a los cargos que ellos tienen; y el inhavil que no posé las cualidades, o
constitutivo esenciales, debe perderlo por el mismo echo, y quando la inhavilidad consta de notoriedad, no se deve esperar a sentencia, máxime en casos ur
gentes y de difícil haver riesgo enla tardansa, pr. qe. el orden de dro. es no
observarlo quebrantando con notoriedad sus fueros y preceptos.
Un Pueblo fiel, benemérito y honrrado, assi como debe coadyuvar alas R1.
intenciones del Soberano expedidas en su beneficio, por iguales principios esta
legitimamte. autorisado pa. oponerse a todo lo qe. sea opuesto a su voluntad y
correlativamte. pa. remover pr. tP. aunque. sea con violencia al qe. en lugar de
ser su Protector, puede ser su destructor quando de pronto no puede fixar pr.
otra via su seguridad ni atender a su conservación e indemnidad, q.e es el objeto
de todo govierno bien organizado. En todo apuro y conflicto se hace indispensa
ble tomar algún partido. Y ¿qual otro mas oportuno, ni pudo excogitar / y
elegir el Pueblo de Montevideo, qe. conservar, y no fiar en custodia y defensa a
otro que al mismo qe. ya tenia conocido y experimentado? (Que paralelo puede
formarse entre los. ..) No es esto, no, reprovado pr. dr0., sino antes muy conforme
a el, aunqe. sea substrayéndose en cierta manera déla obediencia al constituido
pa. governar. Sin estar pocecionado del oficio, ya imperiosamte. ultrajaba y quan
do el seso, es el uno de los tres presiosos términos qe. distingue saviamte. la ley.. .
5 de Partida pa. todo caudillo es el qe. le.. . faltaba ([pa. empezar á claudicar])
y pr. consiguinte empezaba a claudicar. El qe. formo las 7 partidas era todo un
savio, y como qe. poseía conocimientos nada vulgares, y le asistía poder y autori
dad delineo estos tres atributos asaver esfuerzo, maestría y sesso; qualidades.. . /
— 176 —

�— LL\ —
OU3ÍÍB 8 OpBSdJJua Z3A BJJO J3S *b S3JU8 JIJOUI ap Oyqanq nS UOD SBip SOJS3 U3
^ ojsajd p3b ojuauíBjní yanbu sanq ¿"opjaq *udp ajjanq A oqn^) yap Bjqo BpBAaya
By pBd sojuatuBj^ sojauíiJd soy uojaisnd ^/^^ ouStp 'OiU p uod Bun b o^tpnput
otfpnvut otusptsnjua A otustjotajp4 tin uoa A 'jbjiubu osodaj ns Á J3)Dbjbd ns 'jas ns
jp^nfpu ns ap ap sopot oso4a¿ p opuBpiAyo otM&gt;niUP$ pp sajop^aap^ sotusttu soj A
otajtosuoo ns ua 'sopBJjsiSBj^ sa¿Pitft^i sotusttu • • 'sttu soy a fax í9 ^ 'sayiAap soy
'soubidub soy uotapanpa a^qou ap sauaaoí soy p3b na • * pBip osojnjuaA yanbB bij
•ouiaui By b 9bjj opuBnb PuappSPi^ pj otuoa sptupSpj ua pSaup A asauíajua as ou
'uab A? SBUiap so|B oyduiaxa opusp jBuosjad oÍEqBjj ns opBsaduia Bq 'pspisaD / -au
ajuSm A BSpajd sbui By ap SBjqo opinjjsuo^ Bq Ptaupjsuoo A onadma ayqBSUBDUi
a A 'jBjiyiui njijídsa ns ouis) soujiqjB uis sbui sa 'ab oy A 'sojjo^os uis 'soiyixnB
uis 'opBjsa osojiujbjbd SBUi ya ua SBsayBUoy snsA pBpni^ Bisa opuaiApaj opuBui
yap uoisa^od otuof 'Op4'o4 oup pp ajtq4^$ ap ^ u^ puBJB3iyiyB3 oy sou sauoiDDB
íí A soototf soqoan A pBpiyBpjBdun sy íyBuiSiJO oijdojd un ap ouiod uasainy^
ou sosonjsaSBui sajBuiumy sojsa ap sounSyB is A 'Bjnsuas • • • Bpoj ap ouaiqno b
uauod sou oiyjj jaiABX "na -&gt;"S T3P saj^iuisap A oyaz 'pBpiAijDB vj -Píjota^ A soj
psuaqax4tua ppof ap Ptjiototn, A ouapB yap oxij o^ijsouojd saaaA sbui SBy jas ayans A
'soj^ipqns sns b joyBA Bp 'BpuBui -9b apx í9 U9 9V 'ab 3?^ Bl 'S^i^uBisun^jiD sb^ij
-U3 ubi sBun ua yBnjDB yap asjapuaqajdsap A Buayiq^ipj ya^uy UBnf *up b JijiuipB
uoa japjad b sqi *ab oy opuapouo^ oiy^ A 'uoi^b^j / Byap bijojS • • -A 'Aa^y yap op
-lAjas joíaui yB *3b bsod bjjo b ojiui ou *jOao) ns ap *u3BAjasuo3 Byua oappajuopj
ap oyqan^ yq 'a^ajBd ay3b ya an^iya oyqan^ ya sand Buiíji^ay uoisa^ns opuaiuaj ou
Aa^f p oiJtantu *Opb apa^ns ouisiui oy x '3^W3. I oyqand ya is uopoipspní Buayd
uoa uainiTjsuoo as A 'uopiqiqojd By Esao oíSiya soy *3b yap JB^ny ua JBJjua tu
'pBpiJojnB sbui ja^jaxa uaAap ou A aisa ap saJojnfpBoo soy ap uoi^^ipsijní By Bjídsa
•joAO) o JopiSauo^ ya ouanuí BUBdsq • • • ua *3b aiusisqo o^^ -u3bjoa auiiuBun
•jd opBuiByoB asan^ is uBsuadsip oy BDij^BJd By A -ojp ya 'sop sopBSBd BjSBq jas b
BqyanA oy ou "3yv ^B un 3nj( '^ ^ '^&gt; "I By Jiqiqojd ap JBsadB sand 'opBjnSij uBq
as sounSyB oujod ayqBpaídsap ubi sa ou ojqanj un / ap uoiDBjuasajdaj Bq
•pBpn;3 Bisa ap sijjbj\[ Bisay^y Byua *aiJJO3 ap
3 ya JopaoBpy ouiajdn^ yB aÍBuauíoq opiAap ya uoa uojBjnquj oyqan^ yB opuEj
-sauouiB -3b uod seisejS s^y JBSiuoSajd uapand oy 'opsiquiq yap Buosja^ sy BpBjnS
-asB A BpBjadsaj A 'sojoa sns sopiunaj uojBAjasqo *Opb p^pijoiny ua sopmjijsuoD
sodjan^ soy sopo) uojapuis so4-ta^^ sojsa uoupjuo4^-* b oíiso^aj A ozoS yq
'sopBiaadsaj jas
•Fd BuasBjjuoD ns oiyq J3iabx 'a 3PX PP BiDuauBUijad By A (¿o)ub) (¿) ojajoa^
ya uBja sauoiDBuiByDB sbiiid 'opjaq ouiniíay ns ap BiuBjaqo By (¿) ap p soptPUfsns
A 'patftjo4 Ptauapu^4^put • • mns ap ui^ ouiod vqpjttiu oj ts ap pxanf A oanauajj *3b
oyqanj un ap jomj yap ^sbajbs ay as BuayiqDiy^ 'jSuy UBnf "UQ ap Buosjad By /
EpBjnSasE -3b EjsBq soujaijBqns soqBD SBUiap soy uod jspuoj ap BpuBuiap * * "JBiiy
-ira apx ns A "^ #y ya opuBuioj (ODiyijaA as ouiod) ou ^b A ojynsui jouaui ya jaA
-BDajd *Bd soijjiqjB opuaiunasip • ' * uDBjDadsa A bijiSia BnupuoD ua uojaisnd soj
•ab 'pBpjaA By b soqaa ó¿ "opjaq bata ap SByuoD 'b • • -^jab ota4sa¿ A ¿apoif pp pA
sop^saaajt '3b oj uoa A) 'BiDuauBuuad ns -Bd saaoA sns UBiDJBdsa UBqBuiB *3b ^^x
yap • • #'uoiDBjnui By opuBipo *3b A 'Fadd BiauapuodsajJOD ns ap sopBAijd í*OaAO)
odn yap opBiquiq un b ubi púa j *3b 'Biauaipaqo By opuBAjasqo 'sauoisnjuoD ap jbui
un ua uBqEnjDny^ • * * SBapi sBuanq sns UBiaajD *3b osBd yB *3b sayouBdsq soun ap
sajapaDOJd soy *' * jBSiABns A jauajuoD ua *3b 'sopBJisiSsj^ sayqBiaadsaj soisa bsod
bjjo ua asJBdnao uis 'bdjbuoj^ ns ap ajuBuiB A 'osojaua^ yaiy oyqand un ap buiij
-día • • *opis asaiqnq uoisajdxa jouaui ByB *3b '3b A 'opBuijB ajquioq un b / uoid
-asod opusp uojaiyduinD A uojaiDapaqo *8Ojp sns ap oiDinfjad uis *3b ua 'aÍBjjBSEA
A pBjyBay ns ap ODijuajnB sbui oiuouiijsaj ya uBjas A 'sopjanDB sns • • 'sns oyu^S
-iq ¿jBjiyim apx ^ PIÍAED ouiisijuaipaqo ya buiixbui biabs Bisa ap 010 osbdb oj
-aq? BqEqjnjjad oyas #3b ¿oppq^nua4 p b Bi^iaua uod (v*atp spiopupjup^qanb 'ab
p p) asyndaj uoiDnjijsuoD ns ap sbuiixbui SBjap opinjjsui a o^aisos ns ap aju^uiB
oyqanq un *3b ap axanb as ou 'Bjnoaxa oy is A A 'oyjaajaxa Á 'oyjBidaaB pBd oyynSJO ns
ap jBAayy asjBxap ojipqns ya aqap souaui 'oyjjiqjB ajqty A 'pBjsajod Buayd ns ap
sosBD sayB) ua jBsn ouBjaqo^ un apand ou uozbj Bjsa pjd is3b opoui 9(j íajua^
ByB p3jUiBJjsaip Bxijip A ayyipnBDB *3b *Bd BSuaj SBy3b JE^ny ns ua ojio jBSojq
-ns dAap aasod SBy ouA 'EJjanS ByB ayBS Aay[ o 'JopBjaduiq ya is *3b 'ajjaiAp^ jop
-BysiSaq ouiajdn^ obusiuj ya *3b 'oyyipnB^ o apx opo) b sayBiauasa Bjausui yBj ua

�Dominio, debe disolverse y relaxarse pr. el solo poder arbitrario de un xefe
cuias sospechas inducen su nulidad ¿No, Montev.. . No lo creáis penséis, Isleños
y si hubiese qn. pues hasta qe. magnánimo Ferdo. disipe / la tenebrosa nube, qe.
nos cubre sin ver y veamos sobre el Solio de España los rayos de su luminosa
Antorcha no se no podra (desenc.. . desenrroscarse las desatar las pesadas cadenas
con qe. un numeroso y honrrado vecindario [vecindario (?)] lo proclama y) nin
gún Potentado juicioso exponer (ala pca.) a el oprobio y venganza de un co
dicioso a un Pueblo benemérito y honrado pr. todas circunstancias. Si Mon
tevideanos, assi lo jusga jusgan los Tribunales imparciales, y llenos de providad
déla Ilustre Capital, y ellos oirán vraa. quexas con el pleno de autoridad, qe. la
savia providencia pa. estos conflictos depocito en tan ellos, y qe. haveis ya (senti
dos) complacido tranquilisado participado en el mad con la resolución de su ma
duro acuerdo del 24 de Sepbre pr. el qe. reponiendo las cosas al / ser y carácter
qe. tenían antes os difrutais déla tranquilidad, qe. pr. momentos solamte. perturbo
el embiado Dn. Juan Ang1. Michilena: Pero no fuera del caso analizar aunqe.
en compendio los victoriosos Triunfos del Exmo. Sr. dn. Santiago Liniers yprlos
quales ha premiado su mérito la piedad de un Rey qe. con su mal ministro bri
llaba la iniquidad, y se encontraba la España en el .. .estado qe. saviamte. dibuxa
la oda nunca bien aplaudida de un español y qe.. . . exigue pa. su eterna duración
y memoria... de nro. llanto qe. la incertemos aqui.
(sigue la oda)
Que cuadro tan tierno pa. annonadar a el espíritu I la meditación de un
Español! ¿Pero puede creerse qe. esa pinselal... pinsela de su innato entusiasmo
retratando á la invencible Madre Patria en el año de 1804, podría tener su temer
mayor catástrofe?, y decaer, la demencia de un Traidor en tan superlativo grado,
qe. gustase verla desaparecer del Mapa? Si comp^triotas] Compatriotas amados
hasta este iniquo extremo la precipito el qe. premio a Dn. Sant[iago] a él Exmo.
Sor. Dn. Santiago Liniers, el Pérfido Privado Godoy, Mro. infame, y cu ios delitos
no hay castigo proporcionado pa. ellos.
En la última pág. qe. correspondería al folio 30 vta., tiene un título qe.
dice:
20 á 24 Set. 1808
Defenza de los sucesos que tubieron lugar, no aceptando la separación de
Elio, y admicion de D. Jn. Ang1. Michelena.
(1) Bobadilla libro'2^ Cap.^ 17 nos. 108, 109, 110 Salya. . . de Regia protectione pan.
1* Cap.^ 1 preludio 3.

11 - [Proyecto de Constitución Nacional Provisoria seguida de advertencias aclaratorias.]
[1811?]

/ Constitución Provisoria, y advertencias álos Comisarios Diputados y Su
plentes, p.a el Congreso.
El estado es una persona moral compuesta de muchos pueblos cuia vida
consiste en la unión de sus miembros. Su mas importante cuidado es el de su
propia conservac," y p.a ella necesita de una fuerza compulsiva q.e disponga
cada parte del mejor modo q.e convenga al todo. Y asi como la naturalesa da
acada homb.e un poder absoluto sobre todos sus miembros, asi el Cuerpo moral
y político deve tenerlo, sobre todos los suíos. Este poder délos Pueblos dirigido
p.r la Voluntad gral es la q.e sellama propiam.16 soberanía.
Si es propio de la Soberanía el dictar Leyes, y estareside en los Pueblos.
Si álos Pueblos pertenece p.r naturalesa él Cuidado de su conservac." ordenando
cada parte al todo, y esto no puede verificarse sino p.r medio de las Leyes. Si las
leyes propiam.te son las Condición.8 de la ([sociedad]) asociación civil, y solo
— 178 —

�— 6¿I —
UBjBjsa uainbB Ou'ao8 joijadn j^ j'd 3j'uijBSaj sopiAOtuaj jas UBjpod Baijqnd
BZUBI^U03 bj ap uasBsnqB 3'b sajBiauíAOJj SBjunf sej ap sajEao^ sog "Bj&gt;
•soj^Bj^ns sojBipaui ui j'd uoiaaaja bj ua jiuaAjajuí ajang 3"b
Biaipoa X uoiaiqiuB eje ouajj u-8jb Bjpuod as A 'sojo^ ^p Bjdtuóa bj ajjÉd ubj8 ua
EJEjiAa as sajjang sbj ap ojjjiqjB oiqBg ajsa U0^ '(auo^^tuoa as 3'bap sapvpm-^ spj
o otaaefsau uoa) -sajEao^ sns ap uoiaaaja ej ua BiauíAOjg Bpsa BjBAjasqo Bjañpmr)
Buisiuj Bg -ojqang ja opojap bjsj^ ej e Baijqnd uoiaaaja bj / EJBq as sajjans jd
A 'OJBJUB^ ua uBjBqaaq as on*qo&gt; ja asjEpnuí ap ajaiqnq opuEnb o 'soub sajx
soj ap ujj je sojsg -opoui ouisjuí jap ojjEnb o sop EJEjquiou s'/iy 8*g A 0u#ao)
joijadn jap Jao^\ B'd uajarnbaj as a-b 8*pEpijEnb sauíijqns sbj SEpoj u^^uaj 3-b soj
-a^ns sop 9 oun Ejj^ija sojo^ ap pBpijBjnjdB EiauíAoj^j EpB3 ojsa asjEiuaaja EJEd
•sajBtaujAOJ^ SBjunf sej ap sajBDo^v soj uoa BjEq as otusiuioj X 'soub sajj ua sajjap
UEjEpnuí as soiJEjajaa A 'OAijnaax^ jojjadn^ ou^ao^ jap sajEao^ so^ "B^
•SEtauíAOJ^ sej sspoj ap ajquiouE 3,-uijEnSi ejjajd
-aj oj u'b ojqan^ OAijaadsaj ns ajuE sodjan^ SEuiap X saaanf 'sajEiauíAOJj SEjunf
sej j-d oj'tu^-inf ouisxui ja ^Jq ^s BpuiAOJ^ Bpsa ug -SBiaujAOJtj sej sspoj ap
ajquiouB X is j#d oruiBjní ajsa EjjAiaaj 8-Xy 8-g ap ojqangja X í8jeiijiui sodjan^ X
'saaanf soj sau'aEJodJO^) soj sBpoj ^'uiEAi^aadsaj uEjEqouisiur -07 'soqaajap sopjjajaj
soje ojJEjjuoa opuais '3Sejejj as 3*b oj ua oiajaas JEpjEnS tu ap X 'uaa^axa saaaA
SEina 6¿ opuBUjag U'Q Xag jap soAijnaaxa soj X 'soqaajap sns sosají jEAjasuoa ap
'sBpujAOjg sbj SEpoj ap ojsand ojqang ouEjaqoq je sajaij sns ap ot'uiBjnf auuiajos
un 8'Xy 8g ap ojqang ja ajuB uEjEjsajd OApnaaxa Oa*AO) jap sajouag S07 "B^
•BjEjg bj ap oig jap SBiauíAOjg sbj
ap EAijBujaAnf^ joijadn^ Ejunf eje oxjaAjjnE^ ns aju^jnp X 'o¿ opuBUjag n*a ^oS
ja EaJEuoui je aaauauad (jej3 pEjunjo^ j'd opiaajqEjsa uajatAnq sojqang soj 3*b
saXaj sej ap n'anaaxa sej 'sa ojsa 'oAijnaaxa Japog jg *aipEu ¿*d op^djnsA iu 'opjpa^)
jas apand ou a*b oj j*d 'ajqudijasajduii a 'ajqEuaijEui opoui ouisjiu jap sg :sojq
-ang souisim soj j'd ouis ojio j-d opEjuasajdaJ jas apand ou ise X 'ajqEaiunuioaui
(sa) EzajEJtuEu j-d ajsg :sojqang soj ua apisaj OAiiEjsi^aj ouBjaqo Jaj&gt;og jg "Bj
gBuopB^q u*anjijsuo3 EiJosiAOjg ap EZJan^ bj Epoj uEjpuaj SEiauíAOjg
sej ap 7BJ^ pEjunjo^ ej j'd SEpijiuipB X 'SEpsjoq opuais #b sej sa^Sjs 8"uojanjjj
-sui sbj sjUiBijosiAOJd jaaajqEjsa 'oiJEjjiqjB oa'Aog unB 3,-8isuo^ sa 3*b bj X sojsa
ap eiuejjx ^ ouisi^odsap ja ojuojd oj j-d Jipadun Bd 'jaAap ns ap ojdojd aaJ3
'sopEjndiQ sojap n"anjusuoa EaiuBjjx Baijodsap ej o'aiBjj ejjb bj 'uoiadnjjoa ubj8
ej ejob opuEAjasqo 'opBaxjijaaj Bq oj 'opiduiojjoa ojopuaiA X 'OAijnaaxa ^aoj)
ja opsaja Bq sEiauíAOjg SEUiap soj ap ajquiou e 3*b 8*Xy 8-g ap ojqang jg/
'Ouojx J3 U^ UEaojoa as 'sojqang soj opuaij
-amos EjqEjEd Bun ua X 'Bzajjy uajnqijjB as 'sojqang souisiui soj j-d unE X ou'AO^)
jojjadn^ ja jd sopE8zn( jas ap sasEdEaui UEjEjaap as 'sojja e 8*joijadns uaasq as
'sojqang soj ap OAjjBjsiSaj japod ouEjaqo J^ arureSajiJaE^ (["opDuBdjnsA 'sajapod
sns 3j#uiEpBjBasap X EjjaiqE uapaaxa 'Baijqnd BzuEijuoa bj ap opussnqB X 'ouij
-sap ns opuEpiqjo 3*b ua EjJosiAOjg u'anjijauo^ Bun sBiauíAOjg sEjap sopBjndiQ
soj osaj^uo^ jap sajuE opsuijoj uBq pBpisaaau ajua^jn Ejap sopE^ijqo X 'pspjaq
Bjsa ap sopiasog 'saiuaiaaj Xnuí sojduiaxa souiauaj sojja ap X 'sodj sopoj ua Eiauaij
-adxa bj J3A oqaaq Eq oj otuoa 'oubjij X oaijodsap Bjas aqajq 'oiJBjjiqjE opuais
8*b i'd 'OAijnaaxg d'ao8 ja JEjSaj sa 'jjai^ n'amijsuo^ Eun ap u-auajE B-uiiJd Eg
'sojqang "sojjo X soun optpaauo^) uEq aj
(atuatuaiutupun) ([3,-uiBaiui]) 3-b OAijnaaxg ou'ao^) je opuEujaj Xag jap soqaajap
soj sosají soqiuB opuExap 'Eins ej uetujoj uaiquiEj 'oqaajap osnauoaui jen^í uoa
uaaja as 3^b 'Baxjauíy ap soj íu'anjijsuoa ns opuEuuo^ UEjsa OAijBjsi^aj oqaajap
ouEJaqos ajsa ap opuBsn EUEdsa ap sojqang soj sand \ 'opuEUJag Xag jap uoisud
bj j'd *Baijauiyap ouioa BUEdsg ap sojqang sojb ojubj ojjanqap Eq ajsa :ajqn
-dijasajduii a 'ajqBuaijBui ajqEaiunuioaui EsajBjnjBU j'd OAijBjsiSaj ousjaqos oqaaj
-ap ja uojEdjnsn as uoiaBU bj opip^aauo^ BiAEq saj 3*b OAijnaaxa oujaiAo^ ja uoa
•-juajuoa ou EUEdsa ap saXag sog 'BajBuoui ja ua ([BiAEq saj 3#b]) OAijnaaxa ja ojos
X 'sojqang soj uos 3'b 'uoiaB^ Ejua api saj oqijEjsi^aj ouBjaqo Japog ja EpEuapjo
U3ÍA ^inbjBuoro bjxjj ua 3'b id íoubjjx X 'oaijodsap opuais ou 'oainbJBuoj\[ Eas
a'b uab' ou'AOf) ap aiaadsa Bpoj ua p^pjaq Eujaja ap s'uoiaisodojd uos SEjsg
•soja8n uajsa 'b b saXag sej ap JojnB jas uaqap sojqang soj ojos 3'b 'ojsa^iuEui
X ojEja sa 'pEpaiao^ Ejap 8-uoiaipuo3 sej JBjn8aj aaauajjad ubisosb as 3*b sojb

�Sugetos p. conservar la unidad; y siendo hechuras de las Provincias, como deben
serlo, podrán ser removidos p.r ella misma, no en aclamac." p.a evitar desordenes
sino apluralidad de Votos.
5a,, Previendo el Pueblo de B. Ay^9 enla instalac. déla ([prím.9]) Junta
Provisoria q.e los Vocales del Superior gov.no pudieran corromperse y qs las
Provincias p.r la gran distancia no podrían poner el urgente opurtuno remedio,
se reservó la facultad de poder removerlos con justa Causap,r si y a nombre de
las demás Provincias antequienes justificaría su hecho. Esto fue recívído y aprovado p las Provincias todas, y quiere q en lo sucesivo tenga su devido, y muy
importante efecto; ps lo q implora, y pide nuebam.te el Poder de las Provincias,
6a,, Para conservar ilesos los sagrados derechos, y libertad de los Pueblos
contra las usurpaciones délos Gobiernos establecieron el Tribunado las Repúbli
cas bien ordenadas. ([Nosotros lo instituimos ahora con el mismo fin. Y p.r lo
mucho q.e interesa su pronta instituc." queremos a nombre de todas las Provin
cias q.e lo compong." provísoríam.te las beneméritas personas del Coronel Lic.d&lt;&gt;
d.n Man.1 Belgrano, Dsi Da José Julián Pérez, Diputado de Tarija d.n Juan
Hipólito Vieytes, D.n Juan Larrea y Da Gervacio ant. Posadas]) en lo sucesíbo
se tendrá especial Cuidado q.e no excedan de Cinco los Tribunos pa q.e no se
enerbe su actividad. Los Tribunos no tendrán alg.n poder executívo ni mucho
menos legislativo. Su obligac." será unicam.** proteger la libertad, seguridad, y
Sagrados derechos de los Pueblos contra la usurpac." del Gov.no de alg.a Corporac," ó individuo Particular, perodando, y haciéndoselas Ver en sus Comicios y
Juntas; p.a cuío efecto conla previa licencia del Gov.n0 podrán convocar el Pue
blo. Pero como el Gov.no puede negar esta licencia, p.r q.e ninguno quiere q.e
sus usurpación.9 sean conocidas, y contradhas p.r los Pueblos, se establece; q.e de
tres en / tres meses se junte el Pueblo en la Plaza el Primer dia del mes q.e le
Corresponda p.a deliberar p.r sufragios lo q. aél pertenesca seg.nla consituc," y
entonces podrán exponer los Tribunos lo q.e jusgaren necesario y conveniente en
razonde su oficio, ano ser q.e la Cosa sea tan urgente q.e precise antes de dho
tpo la convocación del Pueblo, q.e entonces pedida la licencia, y no Conseguida
podrán hacerlo. Y p.r quanto el Continuado exercícío del Tribunado está expues
to alos inconvenientes q.e descrive el Celebre Rosseau, queremos q.e regular y
comunm.te se exercite el Tribunado p.r unas mismas personas un mes si, y otro
no, p.r el espacio de tres años, concluidos los quales, deverán elegirse nuebos
tribunos La elección se hará del mismo modo q.e lade los Vocales del Superior
Gov.no Cada Provincia nombrará p.r sufragios un Sugeto el mas incorrupto, el
mas patriota, el mas impuesto en los derechos délos Pueblos, y B.9 Ay.9 dos; se
pondrán en rifa, y aquienes le caiesela suerte esos serán los Tribunos, á Cuío
Cargo esté la protección de la libertad, seguridad y sagrados derechos de los
Pueblos, ([y comoq.e
q.e se diera
de B.9 Ay9
el Tribunado, debe
su oficio y se]) (Vn) Tribunado Provincial se esta
blecerá en cada Provincia p.a protejer su libertad, Seguridad y derechos contra
qualquiera usurpación,; y de tres en tres meses se celebrarán igualm.te en Cada
Provincia Comisión, ó Juntas de todo elPueblo p.a deliberar p.r Votac.n loque
fuere otorgado p.r la Constítuc.n
7o,, El Sup.r Gov.no proveherá todos los Empleos así maiores, como menores
de su Provincia á excecpcion délos Conjueces q. serán elegid.9 en numero com
petente p.r el Pueblo á pluralidad de Votos, y después de Elegidos, se darán
ala Suerte, al modo q se ha dho debe hacerse la elección de los Vocales; y
durará su ministerio solotres años.
8a,, Cada Junta Provincial eligirá todos los Empleos maiores, y menores de
su Provincia exeptuando el Tribuna([do])(7) de Justicia compuesto de dos, ó
tres letrados elegidos p.r su Pueblo del modo q.e hemos dho hablando el Tribunal
de Justicia de B.9 Ay.9 y durarán solo tres años. En Cada Provincia se terminarán
las Causas ante el dho Tribunal de Justicia p.a evitar los graves inconvenientes
q.e traen Consigo los recursos fuera de la Provincia.
9a,, El Superior gov.no no podrá conceder p.r ahora mas grados en lo Mili
tar.9 q.e hta el Coronelato, cuidará el Superior Gov.no Elejir Gefes y Coroneles
délos cuerpos á satisfacción, y gusto de l([os]) Pueblo([s]) Lo mismo harán las
— 180 —

�— 181 —
ja I ounjjn i'^ ajain) -ajuaiuaAuoD sbui anSsní oduiaij ja ood anb sbj JJPub
ap pEjjnasj bj asopuBAjasaj íosajíhio^) ja BJBd 'sajuajdng A sopBjndjQ soijbsiuio3
sojb sajapod A 'uopnjjsui ap bajis pBjunjo^. ns sa A ajamb 'ojDaja opBasap ja
asaiqnj ou 'sojqang soj ap BiDBj3sap j'd Bisa opuBnb un^ sBj^ 'BjjjjiuipB jBjaua^)
pBjunjo^v -&gt;'d uau^ipas pBppijaj unuur) bj ap sajuBure sbiduiaoj,^ sbjb BSanj ^
o'i opuBujaj n*p Aa^ ja bdjbuoj^ opBJopB ojju ap soAijnaaxaA 'sojqang sopp
sojp sopsjSBg sojap Bsuajap A uojDDaiojd ua 'souBpBpni^) sojap pBpijnSas A 'pBj
-jaqij Botjqnd bj ap ([**]) ojdina 8*Ay 8g ^p ojqang ja ouiujodo 99j^ pBpisaaau
ajuaSjn unuiOD ajuasajd bjb jiuaAqns s'd a'b bijosiaoj^ U-Dnjijsuo;) bj sa Bjsg
•BsoiSijag; bj sbui soqanuí A 'sojjtr) ap JJajd BiDUBjajoj bj BpinjD
•xa sand Bpan) sotuBsajojd anb bdijojb^ bj sa B}sa A BJapBpja^ ^j sa bjos buii
ABq 3*b SBqantu sej ajjua a'Sija^Ej uoa aDBjua ouiijuj un auaij opEjsa j^ "v¿\
^ ou*ao) j'dng je souBpEpnp sBiuap
soj oraoa sojaSns uajsa A 'sojqan^ ([soj]) (sus) ap ps^unjo^ bj ap 3,*uiBja)ua
A bsosjoj uBpuadap -b soijbsíuio^ ubjbujbjj as ojos A 'sopBjndjQ soj ^-uibuba
uBjooapuoa as sbjiui SBsojaiqujE j-d a"b ja uod 'sojqan^ soj ap sajuBjuasajda^j
ap ajqujou oidojdun a oujapoui ja opinSuiixa sand Bpan) *oipaui ABq ou inb
b :sojqan^ soj ap bj sa ou bA ojopuais A 'EuaSB o 'Bidojd sa o 3#b j*d 'bujsiui
is j-d ouis BpBjuasajdaj jas apand ou 3*b bj 'sojqan^ soj ap jbj3 pBjunjo^ Bjua aj
-sisuoa J3 u'OBjuasajdaj ap 3)*uijEjnjBu aaajBa A ajqBaiunuioaui sa (9fs9) oAijEjsi^aj
japod jap iu oAijnaaxa ouadun jap BdiaijJBd Bp^u 3-b Baijqnda^j bj ap oiJBuip
-JOBjjxa oajduia un sa a'anjnsuo^) Jaasq A saAaq jBuuojap oijajsiuij^ j^ "B9J
•Aa^ ap Bsjanj A jo^ia opoui ojjo ap ou A saauojua Bjpuaj 'sojqan^ soj ap jbi9
pEjunjo^v bj j-d opuiuipB A opBjo^ 'oSjfKJ3 ja opinjauo^ ([-souEpBpni^ soj ap
pEpjjnSas A 'pBjjaqxj bjb auuojuo^ sbuibj jaaajBd j-d 'BsajSuj u'aBjsi8aj bj sopEJj
-91 soqp aiuasajd UBjpuaj jeuiuiij^ oj ug]) "o^jpo^ ojjpuas A 'aqajq un uauuoj
A 'saAag sbj uajaBpaj as 3*b sajua^ ap A 'jBjnjBu oqaajaQ ja ua sojsanduii sbuj
soj sopEjja-j ojjEnb q sajj UBjEjquiou as 'oAijEjsiSaj odjan^) aqajq un oijBsaaau
sa ojuBnb j-d oja^ 'soubuio^ ap oqaaiap A 'Bjnjpsuj bj ap souiiaap 3-b opoui jb
'sajua^ SBjap A 'jBjnjBu oqaajap jb sauuojuoa usas oju^nbua jBSnj uEjpuaj ojos
A 'SBpijoqB opoj jap uBpanb 'OAijBjsi^aj japod ouBjaqo^ j^ OAijBAjjd sa uamb
ap 'uopBj^ bj b saAa^ soj uojaiziq 3b 'uoiaBdjnsn bj ap SEpEUBuia otuoa bjjijsb^)
ap sbj A / 'sBjsg •souBaijaray sojqan^ soj uoiaipuoa ap opBpnuí jaABq j-d 'ojaaja uis
UBpanb 'uBja oj 3'b odj ua sbiuojo^ sbjb SBpBp ([•]) SBipuj ap saAa^ sBg "B^j
'BiauíAoj^ BpB3 ua BjBDjjaBJd as u'quiBj 3*b oj 'sojoa
ap BiJOiBui bj ap n'DEUjEdxa ns opusjjnsaj A ojqan^ ja (ojja D'(f) opuEDOAuoo oub
un j'd opBijjBdxa Bas 'eijje^ bj jB^zníos A 'opjuBd ubjS jeujjoj Bpand 3*b uod
8-uopBjaj SBqanuí ua 9 '8dap uojjiui un ap sbui ua bj3a ouiod sajBpnB3 sajuaSur
ua asaijEsajqos 3*b ouEpBpni^) opoj 3*bB Bpianpaj 'ouisi^bjjso jap Aag ajqaja^ bj
aDajqsisa as soubjji A 'sejodsaQ bjjuod jBjnuí aiuB A ^oAiiBAjasajd 0U103 "B^j
n'^BjadB ap oseo ua jiAjas ap uEisq 3-b
soj Bd ojajDaQ j^dng ja auaiAajd 3*b ojwui ouisjui jap auans j*d uanbBS as 3*b
ouis 'ojaiaap ja apid 3b sajosuaa aqanu soj uBÍija sojja ap 3*b saaanf sounSUiu
UBJBq ou 3*b A 'ojqan^ jap u^e^sijbs b u^as opjiAB^ ja jBjquiou ap EiBq 3*b sojaSns
soj 3*b souiajanb ojaduig íouao) j'dng ja aaajqBisa bj EuajEtu bj ajqos ojajaap
ouijijn ns ua 3'b souiuuaj ([souisiui]) soj ua ^^qig Ejuajduij bj EjBp ag "B^j
•ajqudijasajduii a ajqBuaijBui 'ajqBDiunuioaui (^jejismt'put) oing ap sa 3*b 'BjuBJaqog
bj jBuaSBua A 'jEDiunuioa 'jipjAip Bijas osg 'BjaSusjjxa buti^jb Bpuajod b 'opng
ojju ap ajJBd o ojjand Japa3 Bjpod iu o'^jb ojjo iu Ou'ao) ^'dng jg "Bi
-sBja^uBjjxa sBpuajog sbj uoa ou'AO^) i'dng ja 3,-uiejos Bjapuajua as
SEUiap ojug 'sbiduiaoj^ sbj sbjxjj ap uoisiuio^) bj Bjpuaj aausj opEjajdB ajsa B*d
3*b 8'Ay 8g ap BiauanuBBj uod Ou*ao{~) j'dng ja BJEjajDap ej Bpua^m ajaiAnq is
ojag "BjBq as pBpijBjnjj bj ap ajEjjnsaj 3*b oj A 'sojqang soj j*d bjbjoa as JBSnj
ajaip osbd ja ig 'SEpuiAOjg sbj ap n'uiijuasuoD ja uis Bja^uBJjxa Biauajog uod zb^
bj JazBq A 'BJjan&gt; bj JBJBjDap ojos is jod oa'AoS jouadns ja Ejpod o^^ "bjj
•sojqang souisiui soj ap opmf b ([pBpisa^au bj]) p^pisaDau bj ajnp ojuEnb
ojuej o^duii ja BJBjnp A 'sojqang soj ap jbj^ pBjunjoA j*d opijiuips A 'opsjoA
'opBuiuiExa Bas 3#b uis 'sojqang sojb ojnqpx u'3jb asjauodmi Bjpod o^^ "B()I
'sojjob soun ap oub ua oub ap asop
-uBpnuí (JPJ&amp;U92 mouvputnuoo A) uoiDDadsuj bj bjbjoj oujnx ns j'd sajauojo^ A
sojsa ajjug 'Sbiduiaoj^ sns ap uoidiujbii^ bjb OAijDadsaj sajBiDuiAOjg SBjunf

�Pueblo de B.9 Ay.9, que esta ínstrucíon y advertencia seden ala Prensa para que
sabiéndolas todos, conozcan los exesos que hagan de sus Poderes en los Comisa
rios, y Suplentes y amas del gravísimo castigo que merecieren p.r ello, sean
argüidos y reprehendidos por la opinión publica.
Nota 1
_
Aunque esta Constitución es reglada p.r el dro. natural y el de los Pueblos;
empero p.a q.esu observancia no les sea nosiva sino saludable, es preciso escardar
los Pueblos, y apartar la Zizaña, y maleza q.ehay en ellos. Todos los adictos ala
R^g,a Y Cortes Españolas, los Carlotinos, y Sectarios délos Tiranos Goyoneche, y
Saavedra deben ser excluidos de voto activo, y pasivo en los Comisios, y Juntas
Populares. Ellos no han entrado en el nuevo pacto social deñra. causa, ó si han
entrado voluntariamente sehan separado, y son en el sentir contra ella: deben
por tanto ser tratados al menos como extrangeros hasta q.e den p.Tlargo tiempo
pruebas reales ypositivas desutotal firme adhesión alsistema de ñra. causa, ó si
han entrado voluntariamente sehan separado, yson en el sentir contra ella: deben
por tanto ser tratados al menos como extrangeros hasta q.e den p.dargo tiempo
pruebas reales ypositivas desutotal firme adhesión alsistema de ñra entera libertad.
Nota 2
Seha dho. q.ela constitución sevote porlos Pueblos p.r q.c sisólo sepublica
p.r Carteles ó Vandos a vsansa de Tiranos, es dar á entender practicam.te q.eya
tiene su fuerza antes déla aceptación popular, y qs no le resta otra cosa p.a q.
obligue q.e llegar anoticia detodos: siendo asi q.e no recive lasancion sino déla
voluntad gral. délos Pueblos; la q.e no puede ser conocida sin equivoco sino me
diante la votación.
Nota 3
Se establece la amobilidad délos Vocales detrienio en tirenio, y no por mu
cho menos tpo. por no hacer la forzosa alas Prov. deser regidas unicam.te p.r
los deB.a Ay.9; pues aningun electo délas Prov.9 interiores les hace cuenta el
costearse devenida y buelta entan largas distancias p.a governar tan poco tiempo.
Nota 4
Seprefiere la votación p.rlos Pueblos aldeliberam.to de una Asamblea estable
cida por ellos, p.r q.e si es p.alo legislativo, en este poder consiste formalm.10
lasoverania délos Pueblos, y siendo esta p.r naturaleza incomunicable, no puede
transferirse aninguna Asambl.a; Si p.alo executivo, las Prov.9 q.e p.r su pobreza
apenas pueden costear sus Diputados; ^como podrian mantener enla Asamb.a
deB. Ay.9 los Indiv.09 q.epor dro les pertenece? Severian precisadas a nomb.
sugetos deB.9 Ay9 quedando asi p.r esto como los anteced.9 perjudicada la Igual
dad délos Pueblos.
Nota 5
Esta constitución provisoria fue formada p.r un Patriota desterrado p.r el
Tirano Saavedra y entregada álos diez q.e hacían las veces del Pueblo deB.9 Ay.9
enlasaron q.e sobre la constitución se hallaban en competencia los Diputados con
el Sup.or Gov.no cinco la aprovaron; tres se mostraron indiferentes, ysolo dos
aquienes p.rser Abogados no hacia cuenta q.e no hubiesen recursos a esta aud."
dixeron q.e tenían q.e decir sobre ella, aunque requeridos, nada dixeron, yse
reservaron p.a desp.9 conocida la intención de estos q.e era entrampar la cosa
setomo el arbitrio de darla ala prensa mudando lapersoneria p.a q.e conociendo
al golpe los Pueblos el bien q.e de ella le resultaba la aclamasen, y pidiesen.
Aunnoseha impreso, ni savemos si se imprimera
Nota 6*
Para q.e los Pueblos se hallen en aptitud de regirse por esta ü otra semejante
constitución, convendrá mucho se baian ilustrando en sus derechos y obligaciones
por medio de una Academia Patriótica q. podrán eregir los Pueblos en cada
Ciudad tomando a su cargo los sabios la enseñanza délos indoctos bien inten
cionados, ya explicándoles lo sustancial del contrato social de Rosseau para q.
sepan por principios, ya formando memorias q.e los instruían en la Soberanía
délos Pueblos, libertad, seguridad, igualdad, y de mas derechos, y obligaciones de
— 182 —

�Í8I

•Xaj ap ezjanj ^ joSia uopnjijsuo3 bj
BJiApaj uopBqojdB bXio ap X 'opmí oumjn ja apisaj uamb ua oueJaqoq ja
ajuauíjBuuoj uos 'ouojj jap opBad b ut^q ou 'sajapod sns sopBp sojqan^ soj anbjod
ÍBjJBZBqaaj o BjJijiiupB Bjed sojqan^ soj pBjjaqij ua uBpanb un^ 'osaj^uoa ja j*d
uopnjijsuo;^^ bj BpBuuo^ 3*b 'sa mbB 3Q 'BpiA ns Bpoj ajuaraajqBjasira jbjisbjjb
apuBq anb SBuapBa Á sojjijS sop^sad soj Ji^aja jod 'sojqan^ soj uednao anb ouojx
ja jeuopueqB 'sa seui 3*boj A. 'soqanuí ua jejjua BJBd ouiy un ap jijes Bijas os^
•sojqanj sojap ajjans bj ap oiJjiqjB ns b UBpiaap a*b SBjodsap A sojnjosqB ubj
japeq sojjajanb souaui oqanuí iu 'oAijnaaxa o 'OAijEjsiSaj japod unSuiu osajSuo^
jb jijajsuBJj sa ou ojsa 9-b 'sa ojbjd uaxq X 'auojsj jap sopiufji 'sopejs^ soj ap^j
a*b joíauj o euanq uej uasBuuoj bj X 'ojaapp janbe asaijdns as saanj sejsa sepoj
SBpiunaj a"b Bd 'opejjaj un uasBjquiou sbjji^^ ^ sap^pni^ sbj sepoj 3-bap oujiApB
ja puioj as 'souBapauíy sasajSuj sojap uoianjijsuo^ bj ojos ja osiq 3-b uijdubj^ J0*p
ja oujod oiqes uej ajquioq un sojjou ajjua JBjjeq jioej ubj asan^ ou 01^03
epunSas Bjsa b eeuejj 3*b Bjjajjsa BjauíiJd ^ bj b aaauajjad anSis anb ojs^
•uaSiJO
ns ap pBpijnaso X ojuajoiijBqe ja ua jijoui X JEja^aA Ejed opi^eu ueq ou sou
-BDijauíy soj 3b ueasouoa sopoj X 'saanj X sojuaiunaouoa sns sojjo b soun eipod b
uanbiunuroa as X 'sojja ua uoiaBjnuia bj ajjua 'uopnjjsui a p^jjaqij ns ua ojqan^
BpBD Euiojab sajajuj ja B3SOUO3 as 3*b BJBd 'sBqaaq uos apuop JBSnj o pBpni^
bj opuBaijiaadsa 'sejazEf) ap jojipa ja e asjijiuiaj uBjpod oqaaAOJd unSjB ap uaj
-aijBS 3b SBijouiam sb^ ^uoiSija-^ bj ap sojdaaajd sojb opiqap ojadsaj ja X 'bijojS
bj b oÍBqejj jb 'pBptjaoijpaui bj Eajqiaapuj jouib un X 'sopBjs^ soj ap SBJopBjosap
sajsad Biaipoa X uojaiquiB bj b oijm) ajqeuBjjua un sajopuaipunjuí 'BinbJBuy
bj uod pBpjBn^í a Biauapuadapuj bj 'pnjiABjasa bj uoa uoiaBuipjoqns bj 'Biauaajj
bj uoa p^jjaqij bj Jip(un)([- -])juod([-]) ou b sajopuBuasua 'souBpBpnia soj

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="2">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31">
                <text>Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="138">
                <text>Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="139">
                <text>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aldo Mazzucchelli&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span&gt;15 de octubre de 2017&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3695">
                <text>Pablo Darriulat&#13;
Gonzalo Marín</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3696">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3465">
              <text>Las ideas políticas en el Río de la Plata a comienzos del siglo XIX : contribución al conocimiento de su filiación y desarrollo iniciales</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3466">
              <text>NARANCIO, Edmundo M. </text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3467">
              <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR ,Diciembre 1955, Nº 14 : p. 97-183</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3468">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3469">
              <text>1955</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3470">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3471">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="51">
          <name>Type</name>
          <description>The nature or genre of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3472">
              <text>Publicación periódica</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="57">
      <name>Historia</name>
    </tag>
    <tag tagId="374">
      <name>RIO DE LA PLATA</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
