["item",{"itemId":"287","public":"1","featured":"0","xmlns:xsi":"http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance","xsi:schemaLocation":"http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd","uri":"http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/287?output=omeka-json","accessDate":"2026-05-14T10:00:48+00:00"},["fileContainer",["file",{"fileId":"521"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/1edba9c5058dca014f7df4268582437c.PDF"],["authentication","435d7a281c76d779c899412273d91d3d"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3253"},["text","�del\n\n35720\n\nde (^Montevideo, S4gobto 18 de 1958\n\n�oiuoo 'mauasa ua 'duijd ua oiapopiaA 'upiaaD ua A oiuaiuiosuad\nua opi}idA '¡oai A opibiauíns aaauDuiiad obixxm A ioposuad \\a ap\n-uop 'jas oiisanu ap SDuoi;ua sd¡ ua upiaaaiinsai otzn sa 'opDDOAa\nA opuanb opianoai un anb spui oqanuí s^ -soijosou ua bata anb\n-jod 'inbD pisa 'auaiA ai¡snji o¡ianui a¡sa ^ 'oíasuoa ap A upiaons\n-jad áp oiaiaiaía ua 'Dinz¡np ns A jouid ns 'Dimpiqos ns Dpoi uod\nuDiDuosai 'DauaiY sop^ ap joboq a;sa ua 'ouisixu mbo anb '\n-DjDd sDtdoid sns ap upiaaaimsai dj apsap A ojqo ns ap\n-jouiui D[ apsap ¿ipnoo a^uars oj 'niuidsa ua duiojj o\\ 'Diiajiaj\nd aÍDuauíoq osoiuoq spui ^a apuu oauaiy oiisanu 'Aoq ap orp [a\nu^ 'Dpunjoíd A aiuDjibiA oapi dj A lopozrpaj o;od \\a ai\\ua upio\n-Dijiouoo r>^p spui d¡ d oounu piounuai ou anb fDiuaui upiaooipap\nDun ua 'jdjoui ouofpip aun ua ias ns opo; opiaaijDua A 'ajdiiinuí\nA opoipuaoD oiuaiuiosuad ja ua 'a;uaoop popiAiioo o\\ ua 'uotodi\n-ipaui o¡ ap sapopipunjoíd sdj ua op^iijif saoaA jrui 'oiisaoj/ij jap\nodiianbio jap Duoinoaía orduiij spui r>[ d smd o;isanu ua opoi\n-UDAa¡ umqnq o\\ 'popuoq d¡ ap ouaias Do^opid oun A oiuaiuios\n-uad ¡ap upxoDiiaiaía aiqooaduii oun 'ououinq o¡ opo; jod oiadsai\na¡qou un 'apot^ooidanr zamp^ur iDun opuona 'p^piuDiauo ns ap\nsoud sof ua opibaja Ofiaqr>i[ ¡oniiiídsa mooib oun A jouoq un soiio\n-sou Dind raj^ -pn;uaAnl ns apsap r>paua¡iad pno dj r 'oauaiy\njap dsdo oisa pipisaid 'r>iiaua¿ zr>j\\ so(jd^) 'ofosp¡if joiuauíoiad\n-uiai A omd spui oiisanu 'soTiDiuauiD¡bai sopouad sai¡\n:saiouas '\n\n�antes lo fuera, además, en la densidad de su cuerpo. Esta inmor\ntalidad es la única que pueden conceder la tierra y sus hombres.\nEs la que todos los aquí reunidos, vivimos y forjamos para que\nno nos abandonen los qrandes, los creadores, los quías que nos\ntrajeron un mensaje, aquéllos que nos modelaron desde la cáte\ndra cuando éramos la inocencia del joven, y el profesor austero\ny sencillo comenzó a dibujarnos en nuestra verdad, sin desnatu\nralizarnos, sino, contrariamente, respetándonos en nuestra propia\nsinqularidad, y ejercitándonos en la más libre experiencia de nos\notros mismos. ¡Sublime respeto, oh qratísimo Maestro, invalorable\nrespeto a la libertad interior, generosa maesfría que nos capacitó\nde una lóqica viviente, que nos hizo precavidos ante toda con\ncepción simplista, ante toda tiranía dogmática, y ante la perezosa\nneqliqencia de pensar lo menos para afirmar lo más!\n\nEse fue el bien más qrande que recibimos de Vaz Ferreira,\ny es lo que más debemos aqradecerle los que escuchamos sus\nlecciones.\nPor eso toda libertad herida en la amplitud de la tierra, las\ntimaba su conciencia, y en breves frases, protestaba como nunca\nde esas tiranías que amordazan la boca de los hombres libres,\nmatando la palabra para extirpar el pensamiento. Y aquí mismo,\nen este templo de Atenea, cuántas veces su mano, firme como\nnunca, escribió aquellas breves frases de censura a los liberti\ncidas, las cuales, de reunirse, llegarían a formar un concentrado\nevangelio de la dignidad humana.\nDigamos ahora, con la mente puesta en el Maestro, que todo\npaís tiene, sobre la extensión geográfica, sobre la altura de sus cor\ndilleras, sobre el caudal de sus ríos, sobre su propia riqueza\nmaterial, la dimensión de su espíritu. No temblemos ante los nú\nmeros repleqados sobre la materia, mientras nos asistan las cifras\nsutiles de la calidad espiritual. El comercio, la riqueza, la in\ndustria, el potencial económico, los millones de habitantes asen\ntados sobre qiqantescas urbes, están más sujetos al cambio que\nlos valores del pensamiento, del arte, del bien. Aunque nos pa\nrezca paradojal, lo anímico es lo más perdurable, y lo verdadera\nmente efímero, es lo que carece de alma en un sentido superior.\n—4—\n\n�—. 5 —\n~ soijo so[ an> spui uno souzojrsaoau ojja ozod .'ojidaz 'oza^lt isaj\n-didudisuudzid so¡izDsa sns ep oun ua DqD}sajiuDiu 'sojdaouoo sns\nopuDuiuzjno 'osa zo¿ 'ojduzaia un ap zopuojdsaz ¡a solo sns ajuo\nDumbpo Duiod ns 'sapopijoaz sosa a¡uo ^ -Duopoprno DiouaiDuoD\ndj iza 'ja ap oijuap A 'uauztbaz ns uduzzijd anb sapoizaqij sd[\nua 'Din¡¡no dj ap ojuaiuzíAjoAuasap ¡a ua 'oioa jap upísima Bzqij\ndj ua 'DAiiDi¡siuiuipD pDprjsauoq di ua 'puopnjrjsuoo pDpmuiiuoa\noiisanu ua 'a¡inbsap oj¡aq ia 'upioosuaduioo d¡ DqDjjDq oia¿ qoi\n-niDU Dzanbu ua Á sa¡DuaiDiu SDzianf ua uaiquiDi ouis 'uqisuaixa\nua o\\ps ou 'DDiiauíy ap sasmd so^o uoiadns sou anb DqD¡safiuDiu\nÁ Diqo^ 'SDisinbuoo sosoinsaid sns iod 'is osa 'DpDsuadiuoo 'ou\n-inai oqsanu ap zauanbad dj DqDioqouoo anb ua sdáus\n^Dd sDjianbD opuDpiooai 'uoioduiiijd ns oniuaoo Á 'oj¡a ua o;sism\n'Djno Di}sanu ap jdiiis oijd spui ja opodnob oiiauaj zd/^ opuaiqoq\n'DiDDioouiap ap A Dinqno ap Dipa¡po oun oauai^ ja opuargf\n•smd ouanbad oqsanu ap 'siod oqsanu ap joniuídsa\n.upisuauíip dj iDiuaoaiDD A iaua\\sos Diod ajqou A omd ob\\o pipDUD\n'aiqísod Día upioDioqDjoo ns anb ua sa^uDjsur so^ sopo/ ua A\n'Douauíy Diod o¡diuala un oía ouiod ns anb oía [^ -oínaruiosiiad\n\\ap zapiduiq d^ uod ouis 'soiawnu uoo ou 'apitu as anb upisuaiuip\nD}sa 'Dzapuoib dj ap iouadns popijoo D¡sa 'soood ouroo 'qipuaid\n-iiroo Diiauaj zoy^ ^sasoip soj ap sopeo soj d aiquioq ap ojjnbio\nuod asiiiiuisDi^ Diipod anb ojudo un 'oiupsa pjsa ou anb Dixiaod ap\naioadsa oun sa 'upiDoajiad ajqísoduii dj d Diuixozdo as ouDiunq o^\nap oijuap anb saAaj ap odiano un zod opDpjDdsaz pisa zas opoo\napuop 'opipnja sa ojsní A ouanq opou apuop 'Dioajzad upiDDjsibaj\nDpo¿ 'popiubip ap sopobzDD sojqand soj ap sauoioozídsD sdsoz\n-puab A soznd sdj d uapuodsaz 'opoj ns zod 'sojsa anb uoo A 'sou\n^zaiqob sns uabija sazquzozj soj anb uod popiDDdDD dj ap 'DiDi^sní\ndj ap Duouza anb Dzajjaq ap uapzo un Adjj •aszouzaqob ap did\n-uaiD DlajduzoD dj ua ojduzala un zaaazjo ap zodoo sa opuona 'dui\n-siuz popa^os dj zaA dj d Dbzo^o oj 'ajqDzapuoduzi o¡ ap zojda as^\n'sazquzozj sapuozb soj ap DinbzDzal dj ap oruouirjsaj un uop 'úznqnD\ndijd dj ap sajqns spuz sojuauía^a so[ uoo zapod ou jd 'sojbis soj ap\napzaizzoD dj A 'sajqD\\UDzqanbui sojuariujo ua uoAodD as 'didubid\ndj zod opojsibaj A opoijauad osiaArun [a 'sojduzai soj ap oj^sa\ndjqou ja 'DuizjDop d¡jd dj 'Diuaod ja 'oiquzoD u^ sajDiza¡Duz ajuaur\n-Dind sauopDz^rAio sdj ap pojsaÍDui opipuaiazd dj A Diqzaqos dj\nZDZOAap zod uoqDDD ozruao dj A oajoü ja 'sojbis soj ap zazzoo jy\n\n�de la democracia y de la paz. Ese debe de ser el punto de vista\nnacional. Pero hay todavía otro punto de vista, y aún más alto.\nComprometer esa superioridad, es esencialmente criminal, no sólo\nporque esa superioridad es espiritual, sino porque no es única\nmente nuestra: nosotros, en este momento, somos de toda América,\nporque somos ejemplo\".._\nAquí está confirmado el valor del qrande hombre, la esencia\nde los fundadores, de los radicalmente buenos, de los moralmente\nheroicos, de los que se sumreqen en la más profunda consagra\nción de un orden personal vivido para verter la más fecunda y\nlimpia doctrina, de los verdaderos Maestros, de las vidas entre- .\nqadas a un trabajo sin trequa, y en cierto modo a un trabajo\ndoble, el que piensa dentro de una austera elevación, y el que\ndesciende, a veces hasta para no ser comprendido, a la arena de\nla lucha. El mérito tiene así duplicada corona. JLa de la especula\nción desinteresada en los planos de la ciencia pura, y la de quien\nmodela la realidad, de quien crea, nuevas formas de vida traba\njando directamente en las instituciones constructivas y en las al\nmas, para que la doctrina no se esfume por demasiado alta, y\npara que la realidad no naufrague en la neqación, por demasiado\nbaja.\ni•'\nVaz Ferreira está encuadrado en esa difícil ambivalencia.\nSubió mucho en e] pensamiento solitario, pero descendió a la\ncátedra. Se levantó, erguido en su oriqinalidad, hacia problemas\nde máxima trascendencia, pero a la vez trabajó en lo concreto.\nSobrepasó la patria común del espíritu, y volvió a la patria coti\ndiana para que ambas se aproximasen, ganando en talla la nues\ntra, la de iodos. Nos ofreció la exposición crítica del Pragmatismo;\nse adentró como pocos en los problemas de la libertad y del determinismo; especuló sobre el pensamiento y la acción; nos ofreció\nuna lógica viva abierta en cauces de la razón que ni siquiera\nhabíamos previsto; humanizó en la forma más personal los pro\nblemas morales, y especializó la ética, con respecto a los inte\nlectuales; discriminó certeramente sobre valores estéticos; disertó^\ncon curiosa originalidad sobre filosofía del derecho; nos dejó\ncomo preciosa herencia las virtudes generosas de su \"Fermenta\ndo\", en una colección de aforismos troquelados en formas de ex\npresión finísimas y profundas; pero a la vez, hombre entre los\n\n�L\nUDJJAD16 Dpia ap sDuiiof sDAanu sd¡ a¡uD o¡xaiouoosap ¡a A ojo\n-rs [ap SDipabDJi sapuoxb sd¡ opuono 'ooibiaua A Dxopoaxo Diqo\nd¡ d aiuaif oiuaiuiDuozoxoosap ja o ouxsioiidaosa ¡a sduiid sd¡ud¡\nua apuno anb ua 'sa^oijip spui zaA opno uaoDq as saio¡DA so¡¡d\nso¡ anb ua 'sopando A sonurjuoo sauoisuai ap 'upporpDijuoo ap\n'oiuaiuiDUDbsap ap soud so;sa u^ ¿Dza¡¡aq d¡ ap A uaiq ¡ap 'pop\n-iaA r>[ ap jouid opDuiai¡xa un ua A 'ouisioxaq [a ua 'pDpquos o¡\nna oooj anb lOAiaj un lod ours o^sra opoj jas opnd ouio^?\n'sajDniuidsa soibiaua sd¡ ap sauo¡ooaiip sd¡ s^poi\nua DpDipmii maul^d ap r>loq auiioua oun ouioo 'Duiod ns d\noip as anb opiA osa ap popipunoaf D[ A saiojoA sns sopoi jdi\n-jDxa ruad oxusiui Dioqo o\\qjoq aiquiou oAno ua 'oauaiy cu/sanu\nap aiuapisaid \\a anj anb 'saiouas 'jopio^ai ap unD aiolap ou ^\n•sapopruDiun^f ap ponnoD^ D[ ap ouoodQ A jo¡oaii(j ja A ioioui\n-oíd ¡a an¿ 'pDpisiaAiufi Di¡sanu ap io}oau ouioo oripo soporiad\nsaij. io^ -oqoaiaQ ¡ap Difosopj ap opDiosajoíd ¡a Duaduiasap\nDAiioadsai pD}¡nooj d¡ urj sDtouaia^uo^ ap oipaip^ D[ ua opas\n-rp 'a¡uDiapo ua [g[ oud [a apsaq •soiioiDiodai^ ap oiDuooap ja\noduia^ ouisiui ¡o odnoQ •duduiu^ upponiisuj ap OAipaiiq olas\n'UOD laP oiquiaiui ouioo 'c[g[ D¡soq ¿qq¡ apsap opuonpD souiaq\n-ds 07 •souoiDiDdai(¡ ua oijosoiif ap josajoid ouioo soud ooupii\n-uwa souiauai 07 \"SDiqo SDido^d sns ap uppoaio d\\ ap 'sompai\nsns ap 'soiqi¡ sns aP ^qDouDiiD o¡ anb oÍDqoíi \\a ua 'opaiip\nozianjsa [a ua o\\souipaA 'popqonp osa spui iDpaido did¿\n•Dip opoo ap .ooippid dj ua ouDuinq oppiala ¡ap sa¡iwi¡ so¡\nuabixa anb o¡ ua A 'opD\\iui\\\\i ap xaua\\ apand anb o\\ ua op\\A d\\\nap obani o\\qop ¡a oiod 'pDpi¡Dax ¡pifip d¡ ap uppaxouoo d¡ ua dA\n'xas ¡ap SDxajsa sd¡ aqouosua anb popi¡DsiaAiun oun ap upisua¡xa\np¡ ua dá 'axquxoq spux opaooq apand anb o¡ opo¡ axquxoq ¡a. ua\niDdio d 'ouismouinq op^uoisodo uoo 'axduiais opuaipuaio A sa¡\n-Dpqxadns sauopDzi¡oxauab sd¡ opuo¡iAa 'sd¡ud sd¡ ap popi¡iqisod\nDATA D¡ D DUTipop D¡ ap SD¡OpUdÁDXl 'SDUXSlfOS A SdXOXXa ap SD¡Op\n-upxndap 'sooibobapad sopuap sd¡ d pibosuoo as uno A .'axquxoq\nDpoo ap Dpia d¡ d oxxDsaoau spux o¡ xoxbo¡ ap Dinuxaid d¡ uoo A soo\n-idqin souxax\\xa opuo^Aa 'D¡Dipauxui opqsnl ap sauopn¡os sd¡ ap\nuapxo ¡a ua dA 'opquas opDxqqmba un uoo saproos sopuap sd¡ ua\npbqsaAui '¡D\\uauxDxaduxai opuapuai ns uoo op^anoo ap dá 'oprpaur\n-ui a opiouoo o¡ ua spux A spux asopupÁodD 'saxquioq souDiuxaq\n\n�negativamente hasta sobre los más dispuestos, qué limpia y po\nderosa lección la de Voz Ferreira, hombre de afinados y sufri\ndores sentimientos, sometido a largas crisis nerviosas, hipersensible ante los dolores inevitables; qué lección y qué ejemplo el\nSuyo, cuando vemos lo que representó su voluntad, su discipli\nna exigente, y cuan grande herencia nos ha dejado en los diez\ny nueve volúmenes que contienen la obra escrita de su espíritu,\nmás su contribución directa al desarrollo cultural de nuestro país.\ni,•\nPara los que nunca creen, no se trata aquí de discriminar\nlas virtudes de su pensamiento. Confiemos al tiempo el juicio\ndefinitivo, aunque en cuanto a mí, estoy seguro de que el tiem\npo será su mejor aliado, y de que un día lo veremos con más\nvigor que ahora como una excepción extraordinaria, muy alto\nsobre las ^respetables medianías que él supo sobrepasar con íenacidad infatigable, y con la evidencia de su talento superior.\nLo que intento señalar en este instante, es lo que llamaría lohombre del hombre, es decir, la capacidad humana de ser hom\nbre en su totalidad, y en lo que éste tiene de más completo, pro\nfundo y ejemplar. Pensemos, además, que en Voz Ferreira ha\nbía un sentido armónico de la vida. Que frente al espíritu que\nen él pensaba, hubo el ser sentidor. Que su meditación tenía sus\npausas en el arte, en especial en la poesía y en la música. Que\nfrente al mundo concreto cuya realidad investigó siempre, aco\nsando sin tregua a cada una de las esfinges del ser infinito, se\nejercitaba en la evasiones de la belleza por los inexplorables\ncaminos del sonido hecho música o palabra. Que su sensibilidad\nen esos campos de la irrealidad y del ensueño, era de un afina\nmiento sutilísimo y de una certera intuición. Que tal vez era en\nesas zonas de la belleza y del sentimiento, donde se imantaba de\nnuevas energías. Que en el arte bañaba su alma, se desprendía\nde todas las impurezas que fatalmente nos circundan y hasta\npueden llegar a peneirarnos, para regresar, sembrador miste\nrioso, hasta los surcos que lo aguardaban, y con mano nueva\ny fuerza virgen, sembrar otra vez y siempre, recreando la espe\nranza del bien, que fue su más obsesionante anhelo y la tónica\nde su ansiedad moral.\nAsí lo hemos completado. Pero aún resta lo más personal,\nacaso, lo que anda po; la claves de la amistad, lo que represen— 8—\n\n�6\nou zoa ns anb 'o¡¡oo oqia/^ ¡a oiisaoj/^ ¡ap soiqo¡ soj ua anb ids-uad osoiojop sg 'ouuiiq un Dr^as 'opua^rs osonjadsai oqsanu unoanbiod 'souiDip¡¡DO sopoi atibuno 'asiqduino ap piqoq DiouaAiA^\n-sadns Dsg 'opoba¡¡ uoq ou uno anb so[ ap ozuoiadsa o¡ A sau\n-aAol so\\ 9P B¡uasaid ja ai¡ua opunoa¡ Dqoioui ni onuquoo A 'di\n•oqo soiiosou ua bai/^ :oiianui Diiauag zd/^ ap souiobip A 'sajDU\n-oiodaoxa saias so^ d souidóiojo anb popt¡Diiouiui osouotuaui d¡\nap soiíand sdj 'sand 'souiDiq^ 'aiuaij o\\\\anbo ap duidji oj osar^\nA uozdioo udi6 lanbo ap osjnd [a OAnjap as anb aoDq ooq^\n\n-uis Doquaino spui ns o^o^ SDiqo¡Dd srtü uoo loiuoAaj oxioasap\nanb aiquioq \\anbo p 'sobsoí so[ sopo^ ua 'jaif oas a;sa anb oíod\n'oiDiiai opDsiAoiduii a^sa ua 'uDqonosa aiu sauamb o ijijiusdii\nap^ opo¡Dii aq ouisiuouznq a¡qtsuas ns lod 'DioqD anb A 'laoouoo\nuoiaipnd sopo^ ou anb 'onaiiag zoy\\ oijo asa o iotoaido apnd ap\n-uop 'oauaiy ja ua 'otusiui mbD anj 'omioisa duisiw dj sop so¡ r>\noqop sa^ 'souaxu opuono o 'orqos ns aiqos aiquioq ns oqooo\\o^)\n•Diíaiqo pDpa¡os oun Día ofospjq ap popa¡os ng 'Duouinq pas ns\noiod OTOuaiafiput ounbut^^ 'iopodioiiiDd uoib ja oig 'opua^aid A\na\\qouoiiua ob\\o ja ua oía oioafD ¡ap opunuí asg 'somioai sns ap\nSDAiioadsiad sd^ ua opuatAtA UDqopanb a¡ as DjaAou o¡ A ouioip\njap saoiaq soj d)sdj^ \"Dinoso uopon^rs Dun ioid\\oo o oiuauíDiad\n-uiai un iDiuid oipod anb o¡opoauo Dun 'zoaxa asoij oun 'osoii\n-no aijosai un 'aiuaqos obsot un Dqopiooai 'souoíaj spui dA sop\nap uno A 'saias ap pniiijnuí ooqozo¡ua oj oibipoíd ap ououiaux\n'oqDsaiaim a¡ ouDiqnq o¡ opo¿ •aiuauowiad opisa ns raqoz:\nanb oiouopunqo oun d pioapaqo iaiopioo ns anb uoo tipio\n-Djnpuo di ua Dioanbuua oj ouistuí osa o jad 'sajioifip A soudj¡x^\nsoiuauíoui sns 'o)udí ua o;upi ap 'Dtuaj, 'oiuiuiop osojouid A ^oip\n-ioo ouq uoo DqDÍasuooy 'popuoriádns ns uoo aipou d iuaq ou\nDiod 'aiqisuas A ¡ibp 'sa\\aAiu ap oqDiquio^) 'uoqozuoo¡D o¡ ou\nsauamb uoo osoiauab oig -DiJisaoui didi A osouaisiuj ap oiisaoui\nDía Diiauag zoj^ iqo uarqurDj; 'a\\uoiiauad spui A a¡qxxa¡f spui\nzaA d¡ d prpiiA oun aiambpD 'ouisiui osa iod 'zaA ¡di A upisafúooafduirs oun ouroo aooq as opuono 'oiuaiuíDsuad ¡ap louaui ouoi\nasa ua 'dzudijuoo oqoai¡sa o¡ ua A popiuniui o¡ ua 'soipaipo uis\ndA 'D¡qDq anb aiqwoq ¡a las ap Diooib ns o¡¡anbo 'sojoa/o so¡ ap\nuapxo ¡ap Duouia anb o¡ 'orjüdiurs o¡ ap opunuí ¡a dio¡da A of\n\n�se esparcirá, como un ancho liego, en sus discípuios, que en\ncierto modo la obra del ejemplo y de las ideas ha terminado, en\ncuanto a la viva emanación de la persona. Pero Vaz Ferreira\níue de Jos profundos, de los serios, de los meditadores que se\nahondan en Jos planos superpuestos del enigma, buscando, fina\nmente, hasta el sacrificio, las verdades no dispuestas a rendirse,\nfáciles, a las herramientas espirituales del hombre. Como ya lo\ndijimos, no desdeñó ninguna disciplina mental. Tocó a la vez,\ncon espontánea genialidad, los puntos vivos donde puede apo\nyarse, con coraje, el pensamiento. No empequeñeció ni redujo\nlos problemas, ni fue ocioso en enfilarles las dardeantes interro\ngaciones. Pocas mentes tan abiertas a la totalidad de las cosas.\nPocas aspiraciones llevadas y conducidas con un sentido más\nheroico y más vital. Su lógica fluida era de una estricta vigilan\ncia. Su red tenía el hábito de Jo más hondo. Buceaba donde el\nmisterio apaga toda luz. Elegía ¡as palabras de más nervio y\nde más concreción, para verterse en sinceridad honrada y total,\nevitando todo alarde, en una como honestidad de la expresión.\nNo aceptó para su filosofía ninguna sistematización rígida que\nconfigurase un edificio ya terminado. Prefirió ser el árbol, que\nen cada día de su crecimiento, es otro en sí mismo. Fui su alum\nno en la primera década de este siglo. Al escuchar su voz, tan\nsingularmente modulada, la recibía como un oleaje de mar, de\nmar sereno, limpia, tranquila y fuerte en el tesoro de su sal pro\nfunda. Me otorgó dones imprevisibles. Puso de pie en mi intimi\ndad la fuerza capaz de construirme a mí mismo. Con su libertad^\nme enseñó a ser libre. Con las vivencias y la sensibilidad de su\nrazonamiento, me hizo valiente ante el misterio y exigente para\nlas afirmaciones. En lugar de la rigidez angulosa del cubo, vi\nen él, y quise para mí, la multiplicidad inagotable de la esfera,,\ny su contorno de infinitos reflejos. A mí, y a todos los que lo es\ncuchábamos, sin ninguna egoísta reserva, nos dio los mismo^\natributos que él poseía, y nos los dio con afortunada abundan\ncia. Aspiraba a que viviésemos como él, en actos de perma\nnente creación, y no con el torpe orgullo de haber terminado. No\nquería ver copias dibujadas por la rutina, sino que aspiraba\na contemplar siempre, en el discípulo, una originalidad no me\nnos libre y fecunda, que la suya.\n— 10 —\n\n�— II —\n-ojarnbur ajuaioad un 'popijiqDSUodsax dAoxb ap 'oixas xoioax un\nows 'SDÍopoiod sdj ap a¡uD¡i¡iq obanl ¡o opoloxxD joiuaw oxaxn;\nun 'opoui unbuw ap 'anf ojj 'SDixajxD sdj ap upiDDnpnjj.\ndj ap o^uap uaiqwDj data axxoo aibuos dj anb DxauDwj\nD[ d 'ojuaruiosuad ¡a oaia DXDjnoxio D¡¡a ua anb DXDd 007607]\ndj XDZijiqixaj} ua 'auuiajos oipajpo ap srso/ua un uoo aíonbuaj ¡a!\niDasjnf ou ua 'oiapopiaA a¡uawDiDiiisa 07 ap omd spui owiuiw1\nja souiaoaijo ua 'aji^d uoib ua 'prisisuoz Diiaua¿ zd/^ ap ovu\\\n-sioiaq 7^7 'savunj spw sapnptjiqisod sns ua ppuoqo soj Á 'ouaioj\nap soiuaiuito soj puapsap 'oiouabixa opomoq ns uoo 'fa o^ad.\n'SDjqo sns d sauoiDDUinjo sopunjoi A sopobsaiuo spui sajiop\n'pDpuqajaa DjDipauím a jiapj oun Diod uDÍDqoi; anb saiopDs\n-uad soi}o soiudi ouioo 'Diiana¿ zd/^ opnd aiuauíaiuaiadyi\npoprsoiauaó op\napand sou zoiiadns Dpou anb 'apuDib uoj sa osa ^ -o^uaiur\n-Dsuad ns d sourrpnoo anb zaA opoo opuaAnjf souiapuaidios d[\nanb aiuauDuiiad upioDuowa oun s^ 'asioisob apand m aianuí iu A\n'oqiaj^ í^ ^ ojnpiad nurp sa anb of anbiod 'sopauoui ap uojjiui ja\nouioo 'opD^sDb o[ uoo Duxuiiaj as 0^7 'Du^D ap Diouaiaq oun sa '010\nap Diouaiaq Dun sa ojq 'Diuoq sou A Diuoq 07 ojsa opoj; 'Jjoijip\n07 ap ojadsai ja ua A opunjoíd 07 ap uppismbm dj ua 'osuDosap\nurs 'souiDADSua ap sao^doo spui 'sajqixajj spui 'soiapopiaA spui\nozjDaq ^17 sou ouzsrur osa iod oiad 'popiaA dj opoj jeqos ou ap\nozuanbiaA D7 opDjrnb oq soj^ *or.rajs.rur rap Diniíoj dj a\\uo pop\n-riaours 07 didcí sopDiioodDO spm 'saiuapmd spw 'saj^ns spw\nozjoaq dzj so/17 'saiosaoapaid so^sanu ap ojuaiwDsuad oíaiA ja\nojaout as apuop iod sauoroozr^auíoab SD7 anb dwsiw DpiA dj ap\nDDiaD Spw 'DAIA DDlbpj DUU dp pDptldjdwOD DJ 3¡UD ODOJO3 SOjq\n•sDapt sdj ap jdjia popijiqtxajj dj A owajqoíd opoo ap sDjaoDj\nsajdpjnw sdj ja iod sowaqos anbiod 'so^o d soun opooiaoo dvj\nso^7 *oiaoD 7ap Dso7nbuo DrouDja70^ur 07 ap A 'ddoj dj ap jDiaww\nowsijdudj jap opoloásap dxj sojj -dwstw pDjiaqij dj ap opDib\nopunbas un ouioo dA sa anb 'jas ap pDpaqij oun opauoioiodoíd\ndvj so/^ 'aAnjj o/uariuosuad ns 'so^ soí.rpupoai 7/ur iod 'sa7qrsrAur\nsa7Dur>o 7rur io^ 'oriaísrbDiu ns ap Diouaisisxad dj A orouapd D7\niDbau opipuajaid udzj anb soj ua uno p^s^ -souroqoadsos soursrur\nsojjosou anb 07 ap spw oqoniu sjod oi^sanu ua p;sa Diiaxia¿\n'Dijxosa DxqDjDd ns ap A jdxo Dxqojod ns ap sapnixtA sdj io¿\n\n�dor de conciencias, que con honrada maestría prefirió arrojar a\nlos campos del espíritu la siembra de su iermentario. Cuando un\npensamiento parecía terminar en sí mismo ceñido por el círculode la razón y engarzado en la palabra, él lo abría, desconfor\nme aún, para arrebatarle las posibilidades del oculto fermento.\nMuchas veces se resignaba a sugerir, a dejar abierta la pers\npectiva de la profundidad, como deseoso de que nos ejercitára\nmos en la máxima exigencia de esas verdades que parecen más\nlo que son cuando tenemos el coraje de dejarlas a medio ver\nen sus propias sombras. Los dogmáticos, los categóricos, los ex\ncesivamente luminosos, los ingenuamente afirmativos, lo han ne\ngado muchas veces, y al hacerlo, aunque no lo supieran, se ne\ngaban a sí mismos, por un exceso de seguridad. Eran hombres\nterminados, mientras Vaz Ferreira fue siempre un hombre en\ncrecimiento.\nLo estelar era para los antiguos un signo de permanencia^\nun sello de eternidad. El cielo perduraba y predominaba sobre\nel tiempo, porque era imperturbable como las esencias inmorta\nles. Y aquí, en la Tierra, toda cultura grande y elevada, es tam\nbién un predominio del hombre sobre el tiempo y la muerte.\nLa humanidad, y cada patria de la humanidad, es una concien\ncia hecha memoria. Ese recuerdo forma el cielo de cada pue\nblo, y sus constelaciones están formadas por la perdurabilidad\nde las grandes almas. No hay patria digna sin un cielo de es\npíritus nacidos en ella, que la imantan y la guían, astros hu\nmanos que nos hacen mirar a las alturas de la belleza, del\nbien y de la verdad, y que nos inducen a las profundas jerarquías\nde la justicia. Los grandes muertos nos vigilan, y son a la vez\nutí premio para la verdadera nobleza de la estirpe, y un castiga\npara los negligentes y los impuros. Ahora Vaz Ferreira ha muerto,\nahora tenemos una estrella más en nuestro cielo ideal.\nSeñores: El bronce labrado por e] escultor Yepes, nos atrae\nrá mil veces lifupi^ ef ^^ídñ recuerdo de Vaz Ferreira. Si miráis\nese metal fraguado a fuego, diréis que la frente piensa y que\nlo boca siente como si aguardase la palabra. El gesto es pro\nfundo. La tensión espiritual casi duele. Bajo los rasgos se pre— 12 —\n\n�- ci —\n\nÁ1SYDU3 1V3VS SO7UVD\n¡ugiaouia r>un ouiod 'o^uDO un ouioo 'zn\\ Dun oiuoo oaudiy ap ofd\n-uiaj fap ojjuao ¡a ua 'sowaianb of isy •sowduid o¡ A soniDiau\n-dA of isy •oiisao^^^ ¡a anj isy 'orouafis ¡ap Dpipuaídsap ou uno\nDorsnur Dun Difonosa as aiuauíoiipuoDaí zba [dj; •oiusrqD ap sdjo^\nsop XDif soío sof u^ -abuifsa dj ap sdiguios SDÍaiA sd¡ d opoo\n-udiid ajuauíDSorstm ojuaruíDsuad un ap popipun/oíd Df ajuajsr\n\n�t\n\n.\\\n\n00\nin\nO\n•—\nLU\nO\n'RE\n\nUl\n1Q¿\nO,\nz\n\nLO\n2.\n\nLO\nLU\nce\nLU\n_j\n_j\n<\n\nLU\nQ\n\noo •^ z\nLU\n^\na\nLU\n\nLU .\nLO\nUJ\nO\nLO\nLU\n-<-<\n|\nLU\nZ\nLU ,.\nESO\nOí\n\nz\nUl\n\ní\nO)\n3\nz>\n\no\nXI\n'> ^on\n;O\n00\n00\nr\\o\nO\nü\nce\nO\nc^\nce\nLU\nU\n\n��"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"2"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"31"},["text","Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay"]]]],["element",{"elementId":"49"},["name","Subject"],["description","The topic of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"138"},["text","Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"139"},["text","<p><span>La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.<br /><br /></span>La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. </p>\n<p>La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. <br /><br />Aldo Mazzucchelli</p>\n<p><span>15 de octubre de 2017</span></p>"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3695"},["text","Pablo Darriulat\r\nGonzalo Marín"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3696"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3201"},["text","Retratos de fuego : Carlos Vaz Ferreira"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3202"},["text","SABAT ERCASTY, Carlos"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3203"},["text"," Sabat Ercasty, Carlos: Retratos del fuego :Carlos Vaz Ferreira /Carlos Sabat Ercasty.    Montevideo : Ateneo, 1958.   13 p."]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3204"},["text","Ateneo de Montevideo"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3205"},["text","1958"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3206"},["text","Facultad de Humanidades yu Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"42"},["name","Format"],["description","The file format, physical medium, or dimensions of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3207"},["text","Libro"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"3208"},["text","Español"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"32"},["name","CARLOS"]],["tag",{"tagId":"19"},["name","CRITICA"]],["tag",{"tagId":"406"},["name","FILOSOFIA URUGUAYA"]],["tag",{"tagId":"31"},["name","VAZ FERREIRA"]]]]