<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="278" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/278?output=omeka-xml" accessDate="2026-04-29T10:23:42+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="500">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/54a651aaf36071590dea0bab43d856ea.PDF</src>
      <authentication>b345c8019f258ad2127b4045f833c228</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3104">
                  <text>}

FACULTAD DE HUMANIDADES Y CIENCIAS
INSTITUTO DE PSICOLOGÍA

Duan Carlos Carrasco, Sara Vaz Ferreíra de Etchevarría y
Blanca Virginia Pozzi

ESTUDIO SOBRE EL RORSCHACH

t1 55. 2842
Carr
j UNIVERSIDAD DE LA REPÚBLICA
;MONTEVIDEO
1959

�FACULTAD DE HUMANIDADES Y CIENCIAS
INSTITUTO DE PSICOLOGÍA

Juan Carlos Carrasco^ Sara Vaz Ferreira de Etchevarría y
Blanca Virginia Pozzi

ESTUDIO SOBRE EL RORSCHACH

155.2842 CARRest
Estudios sobre el Rorschach /

* FHCE/O7J069

UNIVERSIDAD DE LA REPÚBLICA
MONTEVIDEO
1959

73069

��Eshjdio sobre el Rorschach
EXPLORACIÓN DE LA SEXUALIDAD A TRAVÉS
DEL TEST DE RORSCHACH, (*)
La exploración de la sexualidad mediante el test de Rorschach
ha sido abordada por múltiples y distintas vías. En general, lo que
prevalece en las investigaciones realizadas es la descripción de "sig
nos" e interpretación de "símbolos". Sin perjuicio de considerar muy
respetables y dignos de consideración las aportaciones realizadas en
este sentido en lo que es personal, nos hemos resistido a utilizar el
ya mencionado procedimiento de "signos y símbolos" por entender
que está lejos de ser demostrada, en el Rorschach, la universalidad
de los mismos.
En la interpretación de un protocolo de Rorschach seguimos dos
caminos distintos que los entendemos concomitantes y complementa
rios. Uno es el procedimiento de interpretación Formal y el otro de
interpretación Dinámica.
El procedimiento de interpretación Formal se realiza sobre la
base de la clasificación de las respuestas, extracción de índices y
porcentajes. Es decir, se trata del método clásico y ortodoxo de inter
pretación de un protocolo con toda su pretendida objetividad.
La interpretación Dinámica se sustenta sobre la circunstancia de
que las diez láminas de Rorschach, constituyen, por el orden de su
secuencia, una verdadera gestalt a cuya presentación cada individuo
responde como un todo extructurado y de acuerdo a su propia extructuración. Como consecuencia, cada lámina presentada sufre, como estí
mulo, la influencia de la lámina que la precede, y cada respuesta
vale no por sí misma, sino en relación al todo (protocolo total) y
fundamentalmente en relación con el instante en que aparece.
No deseamos extendernos más en la descripción del método Diná
mico, pues él ha sido objeto de un análisis detenido y extenso en

(*) Trabajo presentado por Juan C. Carrasco en los cursos de "Técnicas
Psicológicas" realizados en el Instituto de Psicología de la Facultad de Humanidades
y Ciencias en el año 1954.
_ 5

_

�- 9

-

-B[[ Buaqap osbo opo) ua anb su ^poqs p aiuajj uopisod enn ubj
•Búas X sajuBsajajut ajuauíBiuns uos sauoiaBpaadsa SB)sa SBpo^
•pnxas opquns oinoa oauB[q ojSau uoiaisodo B[ Bpuas
pna p 3[j^ojsp^ ap soidaauoa so[ ua uaiqiuBj o^sa asopuBuuip 'baij
-Báau pBpiuqnasBiu b[ ap ouSis uaiquiBi sa oj^au p anb bX ^a^qtnoq
un uoa BqaBqanux Bun ap,, sojaqjuoa BUBzipnpB ojSau p anb opuapip
Bja[draoa joqoj^[ ofBqBJj opun^as un u^ *ajpBd p ajuajj ojaq^uoa
un ap p ^poqs oqaip ap op^aijiu^ts p Bpuanaasuoa oraoa X psp
-pnaso b^ jod opBjuasajdaj BiJB^sa ouqnasBui o\ 'apap sa 'pBpqiuna
-SBui ^s\ uoa pBppnaso B[ b pjjsaauB aoraaj oqaip Bpaui^ *pBpuna
-so B[ Bpsq ajquioq pp pj^saauB joma) p aeopuapipj opsuapsaua
oajauioa^ ap BpuaXa^ b[ ap aj^B^ 'pnxas BAijaq^uoa B[ b opBpauíA
BJ^uanoiía as ajsa anb aod X 3[aoqs p UBaoAojd saspS sbuiiub^
sb[ anb jod p JBaijdxa Ba^d *a^uBsaaajui aiuaiuBiuns ojad 'Bjjoaj
Bfa[duioa Bun Bpoj BJoqBp ^oqoj\[ opoj aaqos X sajojnB sojs^
q^nxas
rijsnSuB Bun ap Bpua^sixa B[ uoa sasiiS sbuiuib[ sb^ ua s^aoqs so^
ap uopBpauiA B^ opspuas u^q uiqog uaiqiuBj X joqoj^ Jaia^
•BqpjB sBui oaod
un sojiosou ^od soidtjosap saaajaBJBa soj UBpuas ou oaad 'Bu^ajBd
pBpxjo^nB B[ b a^uajj BAt^oqjuoa ap Bpuajsixa B^ b opBpoup bu
-Bjsa opBaijm^is oXna s^aoqs ap ajuB^nuiijsa aiuauíBaijjoadsa ouioa
^j buiuibj B[ b opBpuas UBq uaadpjj X jauqaog '^aoqs oqaip
ap spuaisixa b^ ajuauíppjsd opBpuas UBq saaoinB sounS^y
•opBuiuiBxa oj^sanu ap pBpipnxas bj b Biaadsaj anb o\ ua
oanSas a^uauíBaiiaBid opmf ap o^uauíap un b ajuajj souiB^sa anb
Bpnp jouain bj aq^a sou ou 'o^duasap sotuaq B^ ouioa pj BaiuiBuip
Bjsa o[oaojojd un ua Bjuasajd sou as opuBno anb sa 'ojuamoui a^sa
ua jijsisui souiBasap anb o^ *a^uBppB sbui somajBzipuB so[ sapna
so[ ap oun^p 'oaidji Buianbsa ajsa ap s^jububa SB^aaia uajsix^
•pnxas oaidji 5[aoqg p apuodsauoa Buianbsa
(opuB[OA ojBÍBd 'oSBppjnuí 'BsoduBui) Bjsandsaj buq : ^

OIpj o ^aoqg :AI
•ajuainSis p sa qoBqos^og ap souiuuaj ua pnxag
^aoqg opBuiB[[ souiaq sojiosou anb BOiuiBuip ap Buianbsa |^
•pnxag 5[aoqg pp b^bjj as 'opBipnjsa jofaui
souiauai anb p 'Bzmb sa anb 'so[p ap oun b Biauajajaj somajBq
cjoqy 'sqooqs ap aaqiuou [a opBp soiuaq saj sojuauíoiu soun[B ua
Bianpuoa ap soaiuiBuip SBinanbsa so^sa y -sajuBfainas saja;aBJBa uoa
SBuosjad SBjupsip ua uajida^ as anb isa^ pp osano p ua Bjanpuoa ap so[
-i^sa so^jaia 'jb^sib opipod souiaq ^soinaasq O[ aiuauípiuaniBpunj sojio
-sou anb buuoj B[ ua sopaojoad so[ ap BOiuiBuip B{ opuBipn^sg
•uoiaBjajdjaiui ap odiuibutq opopiu pp soidiauud so^ ua
BiuauíBpunj as 'qaBqasaog [ap uoiaBaqdB b[ ap Biauanaasuoa oiuoa uaa
-ajBdB anb pBpq^nxas B[ uoa sop^pauíA so)uaiua[a so[ ap uoiaduasap
BJisanu anbaod 'inbs opBpuas somaq o^ 'sofBqBJi soaisanu ap oje^o

�marse shock negro, no obstante deseamos señalar que se refiere
indiscriminadamente a cualquiera de las láminas grises señalándose
por algunos (Bohm) un orden de frecuencia entre ellas que sería
IV, VI, VII, I, V.
Debemos confesar que, a pesar de lo seductoras que resultan las
concepciones anteriormente expuestas, nosotros seguimos sosteniendo
nuestro punto de vista el cual lo hemos dado a conocer en nuestro
medio.
En primer término, no le damos a los shocks producidos en
todas las láminas grises el mismo valor. Como ya hemos referido
anteriormente, sólo acreditamos valor del punto de vista sexual al
que se produce de acuerdo al esquema señalado. En segundo tér
mino el mecanismo de producción está de acuerdo con nuestra for
ma dinámica de análisis del protocolo, no lo concebimos en una sola
lámina sino generalmente en tres y de acuerdo con las siguientes
fundamentaciones. La lámina IV presenta en sus caracteres formales
una muy nítida imagen autropromórfica a la cual puede añadírsele los
caracteres de pelo otorgados por los matices de claro oscuro y fun
damentalmente un falo desproporcionado. Esto responde estricta
mente a la experiencia. Por otra parte a esta imagen puede, en algu
nos casos que vamos a analizar más adelante, acreditársele una acti
tud amenazadora netamente angustiosa. Bastan algunos de estos ele
mentos para producir el shock el cual se traducirá por los distintos
fenómenos ya muy conocidos en el Rorschach como para insisttir
sobre ellos.
Creemos que la perturbación producida por esta imagen ecforizada por los simples caracteres de las láminas y encadenada, desde
luego, con toda una conflictiva interior perdura y frente a la apari
ción de la lámina V cuyos caracteres formales presentan una imagen
fácil de obtener tal como "pájaro volando", "murciélago", "mariposa",
el examinado puede responder con una respuesta de este tipo. Gene
ralmente el paso de esta lámina se hace en un plazo muy breve.
Luego aparece la lámina VI la cual en primer término presenta
caracteres morfológicos poco nítidos y en segundo lugar el detalle
superior presenta igualmente caracteres morfológicos muy nítidos de
tipo fálico. Los caracteres señalados de la lámina VI toman al exa
minado aún no recuperado de la perturbación producida por la
lámina IV y lo hacen sucumbir generalmente en un fallo o en un
shock si aun le restan posibilidades de defensa.
Este esquema de organización dinámica es la forma más típica
como hemos dicho, de los que llamamos shock sexual. El carácter
de sexual se lo hemos otorgado en virtud del propio mecanismo de
formación, a punto de partida de reales imágenes de tipo sexuales,
en las cuales el matiz de claro oscuro o gris o negro juega un rol coad
yuvante y no determinante. Esto hace que no le llamemos shock
gris sino shock sexual y que este carácter no se lo otorguemos a
cualquier lámina gris sino a una determinada, la IV, y luego la con
secuencia lógica de la perturbación producida por ella.
— 7

—

�- 8 opipod soraaq bj ou BUJajBd p^piJoinB bj b a^uajj BAjiaijjuoa Bun
OJS9IJIUBUI ap 9UOd 98 AI BUIUIBJ BJ U9 9tlb 9p UOIOBtUJlJE B^
•SOAISaSqO S9J9)OBJB9 8OJ9U UBqB)U989jd 6OJJ3 9p 8OQ •89JOU91UB
SBUICUBJ S9JJ SBJ U9 9JU9piA9 5{9Ol{8 [9 JBJddnS BJllUIJad 69J 9Ilb OJ
CAI^91JJUO9 ns 9p UOI3BZIJBUOI9BJ JOd UOI9B8U9dlUO9 9JJ911J EUtl UOI9
-Baijiu^is OTHO9 opinqijjB souiaq 9[ sosb9 so}S9 u^ qcnxas BAi)aijjuoa
aiuujjodiui ap joija^sod uoiaBqojdinoa bj uoa sojja sopo) 'opBjsiB
opBj)uoau9 souiaq o[ sosbo saaj ojos u^ 'jsaj p jbzijbuij BjsBq npiasq
bj jBinpaod opand aAisnjoui sojsa ua 'jBuoporaa p^piAipBaj
ap sojpnbB ua uaiqiUBj o 'ajuauíBAi^aajB sosoosia 'sBpBno[
-o.xd Xmu uos sbaijo9jb sauopaBaj ss^na so^^fns ua opBjjuoDua eoraaq
oj aluauíaluanaaj^ -uoioB^uojojd ns anb opBDijmSis ojio auaij ou
Á JB11X98 5J9OqS JB BUBdulOOB 9)U9UIJBJ9U9^ 4OpBJSIB OJJBJJUO9U9 JBUOI9
-daaxa s^ 'HA '^u^111^! ^I 9P ^j^oqs ja uoa soujBjjuoaua soraapo^
•isaj ja uoa BajuBjd saj as anb osimojdmoa ap uoia
-biijis bj jod sopBqjnjjad Á sosoisub 'sosojaraaj 'so^nSasui eojafns ua
aiuauíjBjaua^ 'Bqatud bj uoa ojuaiuiBiuaajua jbiu un ap uoiasaijiuSis
bj sojio oqaaq UBq oj ouioa souijnqijjB a'q #jbj ouioa opBqojdmoa
soiuaq oj ou Biauai^adxa bj ua sand j^nxas odi^ ap ^jaoqas ap aajaBjBa
ja souiBp aj ou j buiuibj bj ua asjBjuasajd ajans anb ^jaoq3 jy
*3jaoqs opBuoiauam
ja UBqBiuasajd sajBna soj uoisjaAjad ns uoa BAijaijjuoa bdubjj ua
asopuBjjuoaua pBj)ijBnxasouioq ns jod uBqBijnsuoa anb SBUosjad ap
sojoaojojd zaA ns b 'soiuauai anb sbj)U9iui 'jBnxas ^jaoqs opuBjuasaad
ou 'jBnxas uoiaBjaj ap odij asa a;uBipaui asjaaBjsi^BS u^qBuuijB anb A
ojJBJBjaap ap UBjqiqui as ou anb 'sooubjj sajBnxasomoq ap sojoaojojd
sop opiSoaaj souiaq 'oiquiBa ua 'a;jBd bjio jo^ 'soiduasap sojja jod
sou^is soun^jB ap p^pijBaj bj ajqos saaojnB sounSjB ap sauoiasuiJip
sbj JB3iji)BJ opipod souiaq oaodiuBj aj.iBd bjjo jod A jbj^oj opipod
souiaq oj ou 'saaafnuí ua ouioa sajqiuoq ua ojubj sajBnxasomoq
-anj}xa ap Biaua^sixa bj oisaijiuBui ap Bjaisnd sou anb
oii^is un^jB JBJiuoaua jod oduia^ oqaniu ajuBjnp aiuauíBsuajui
opBdnaoajd souaaqBq ap jBsad b 'anb jiaap BJBd pBpiunjjodo Bisa
souiBqaaAojdy •sajBnxasoiuoq sojatjjuoa ap Biaua^sixa bj JBJoqojJoa
opipod soiuaq sopBj^siáaj soj ap sosBa soaod ^niu ua sand 'Buo^aip
-Bjjuoa sa Biauaiaadxa bj aja^d bjio jod A jBiaijjadns Xnuí sa Biauajaj
-uiui bj aA as ouioa 's^jaoijs soqaip opB^uasjd UBq sou anb sajqmoq
soj ua pBpijBnxasouioq ap sajajoBJBa ap Biaua^sixa bj ua ojsa jod
jBeuad Bjjpod ag *44ajquioq un uoa 'BqaBijanuí Bun ap sojaijjuoa,,
ap ojjanbB ajqBaijdxaui ojubj un aaaj^dB sou as jsna oj jod 'sajaf
-niu A sajqiuoq ua ajuaiuBjuiisipui opBjjuoaua soraaq oj ^jaoqs ajs^
•uoiaBqjnjjad ap a^uanj sa ojja anb A p^pij^nxas ns ajuaiujEiujou
B^JBasap ou opBuiuiBxa ojjsanu anb ajuauiBjnjosqB issa jbuijijb soui
-apod soaidij sajaiaBjBa sns uoa ^jaoqs ja souiBJ)uoaua opuBn^
•osa
anb 8Biu bjbjdb sou ou bjoijb jo^ 'sojoaoiojd sojjsanu ap ajuanaajj
eBiu aiuojpuis ja JBaj^qn opipuajaad souiaq ojja uo^ q^nxas uoiodbj
-sijbsui ap bj uoioboijiuSis ouioa op^p somaq aj ^jaoqs a^sa y

�concretar absolutamente, pero sospechamos que para algunos casos
hay gran parte de verdad en ello. Lo que hemos podido comprobar
en numerosos protocolos, en relación con esto, es la existencia de
un tipo particular de shock sexual que nos permite ahondar un
poco en la conflictiva del paciente. En estos casos el shock en la IV
comienza con la ecforización de una imagen terrorífica, monstruosa,
acompañada de gran angustia por parte del examinado, desagrado y
rechazo de la lámina. Generalmente es un monstruo que se abalanza.
En los adultos que presentaban el shock con estos caracteres, en sus
historias figura un franco rechazo a la sexualidad y en algunos casos,
no en forma manifiesta sino bajo el mecanismo de una frigidez pri
mitiva o dificultad en la realización de las relaciones sexuales. En
los niños encontramos en la historia un fuerte rechazo a la figura
paterna. En todos ellos pudimos comprobar la existencia de cohabi
tación prolongada, con grandes probabilidades de haber presenciado
la escena primaria entre sus padres, incluso, algunos de ellos, asegu
raban haberla presenciado o sospechado que algo extraño sucedía.
De acuerdo con esto creemos que el shock con estos caracteres nos
reflejan la ecforización de una imagen paterna agresiva de neto
contenido sexual. En estos casos hemos utilizado una técnica comple
mentaria sobre la cual aun no tenemos resultados muy concretos.
Consiste en hacer asociar a los examinados en forma libre y par
tiendo de estas imágenes ecforizadas, pudiendo adelantar, no obstan
te, que en muchos casos hemos obtenido resultados netamente posi
tivos.
El schock sexual puede revestir en otros casos formas distintas.
Una de ellas es la que presenta como particularidad la de aumentar
netamente la producción a punto de partida de la lámina IV, gene
ralmente a base de múltiples respuestas de Detalle y de Forma bien
vistas. El sujeto cambia netamente la dinámica de su protocolo. Lo
hemos encontrado en sujetos con grandes componentes obsesivos
muy meticulosos, pero presentando en su historia grandes oscilacio
nes en su conducta e incluso en uno de ellos con pérdidas tempo
rarias de su lucidez intelectual por lapsos prolongados.
Otras de las variantes más frecuentes es la que se presenta de
la siguiente forma: a punto de partida de la lámina IV el exami
nado también cambia la dinámica de su protocolo pero en este caso
las respuestas adquieren un carácter netamente imaginativo y a
veces fantástico continuando el resto del protocolo de esa manera.
Las características de estos sujetos es la de ser grandes angustiados
que compensan su angustia a expensas de su vuelo imaginativo.
En algunos pacientes de esquizofrenia hemos encontrado un
shock o fallo en la lámina IV sin repercusión en el resto de las
láminas siguientes. Nosotros le hemos dado el mismo carácter sexual
descripto anteriormente. Esta comprobación nos ha hecho pensar la
necesidad de ciertos mínimos de elasticidad emocional para que
pueda producirse el shock prolongado a las tres láminas como esta
mos habituados a verlo.
- 9 -

�- 01 usajuanaua ^s apuop ua 'sbuiuibj sbj ap Eipara Bauij bj na ajuara
-Bjsnf sa anb ¿BaBjsap ajuBjaodrai ojuauíora ajsa ua opuais 'euira
-bj B[ ap sipara sauq bj b sajuajsisaad SBiauaaapa inbs UBajuanaua
as uaiqraBj^ ^pintas pBpiAijaB ap pnjijaB ua SBJtn^ij ap uoiadiaasap
o sapjiua^ soub^jo b Biauaaapa Bjiaqdxa A piaadsa uoa ssjsandsaa
sajuBpunqB 'oraoa sapj sojuaraap soajo ap uopiJBdB bj ajuanaaaj sa
'zaA ns b 'sojsa ua 'sapsaaoad SBsnBa b uapuodsaa uoiaaBjsijBsui BXna
sojafns soj ua BijsnSuB ojuauíap p opuaianpBJj^ 'osuajui ^nra ajuara
-pjaua^ sa ajs^ '^poqs pp pBpisuajui b^ 'ouiraaaj ^aunad ua soui
-BaBjsap 'jsaj p aod sopBUOiaaodoad soj^p soajo so¡ b oju^na u^
*ojsa aaqos jijsisui oiJBsaaau sa ou anb
souiBsua^ 'BpiA ns opBziuBao Bq ouioa Á aAiA oraoa ap sojsp so[
Buopaodoad sou ajuaia^d p 3aia anb uopBnjis B[ ap sisipuB \^
•ajuapBd [a aAiA anb uopBnjis B[ ap sisijbub p aod soajo A
sjsaj oidoad p aod soun 'sopBjaodB sojuaraa^a soajo b aiaanaaa oijbs
-aaau sa psaaoad A puop^njis aajua Bpuaaajip B^ aszipaa bjb^
•jBpnp aq^a ou oaiStq
-oj^d aopA oXna ap osaaoad un BpuapiAd ua auod pnxas 5[aoqs p
sosBa sojsa u^ *sodij sosaaAtp Xnra ap pnxas uapao p ua sauop^qanj
-aad o SBpuajoduii 'sBtaBiuiad saaapiSiaj ssjaap ap ossa p S[q *SBua^
-opua ajuaraBAisnpxa SBpu^jsunaap ssjaap b aaaipa as anb ¿Bpaij
-jBd BiuiBuipoaisd Bun b BpBpaup Bjsa uopaBjsijBsui v\ anb opBp
sa[Bsaaoad ajuauíBaapBpaaA uos sosbo sojs^ *pBpipnxas B[ ap praaou
uopBAijaB ap ppaBd o pjoj pBpqiqísodrai Bun aod BpBAijoui Bas
pnxas uopaBjsijBsui vÁno sos^a uoa souaBajuoaua souiapod oaa^
•ojBipauíut ap uaaaa^dBsap uopBnjis B^
BpBaadns anb sojuaraap ap bjb¿j as sand 'sBpiqap sBAaasaa SB^ uoa
opBraoj aas aqap 5[aoqs pp oaxSopjBd aajaBa^a p sopBaapisuoa inbB
BjsBq sosbd so^ sopoj u^ qBnxas uopaBjsijBS ou ap uopBnjis Bun
opuBsaadxa aaduiais oaad sosbo sosaaAip inuí ua aiaanao apand 'ajuara
-panjBu 'orasiiu o-q *pBpipnxas B[ u^oijoBad ou anb saaafnra sv\ ua
paauaS sa uaiquiBj A soxas soqiuB ap sajuaasapps soj ua Bpuanaaaj
Biuns uoa Bajuanaua ag 'puopBnjis ajuaraa^drais aas apand uopaBjsij
-bsui BqaiQ 'sapsnsa souisiuBaara sajuaaajip b BpBjnauíA ¿Bjsa apand
pnxas ^aoqs p Biuaojuí sou anb B[ ap pnxas uopaBjsijBsui Bq
•pnxas uopaBjsij
-Bsui b^ aod BijsnSuB ap souiB[qBq osuajuí Xnra sa qaoqs p opuBn[^
•pnxas uopaBjsijBsui :ap b^ sa opBp soraaq aj anb uop^aijiuSis Bq
•ofBqBaj ajuasaad pp osana p ua s^jdiaasap opxs uBq anb sajusiasA sbu
-nSp uajsixq *oaidij pnxas qaoqs [Bqo[ Biuaoj ua opBuiB|[ soraaq
pna p BaiuiBuip ap odij p sa ajsq q^ BuiraB^ b| ua o[pj o qaoqs
ap p sa ajuanaaaj sbiu Biuanbsa oÁna BauuBuip ap odij ojaap uoa
qaBqasao^j ap sopaojoad soj ua soraBajuoaua sou uaransaa uq
•jsaj pp sapspqiqísod SBpBjiraq sb^ ap
oajuap souaBpanb soraiaajaad o^p aod é Esoaáipd ajuauíBrans sorasa
-apisuoa v\ 'ajuBsaaajut Xnra BpBaaptsuoa ap assad b anbaod 'sopqrais
ap uptaBjaadaajuí ap Baiuaaj b^ ¿Bzijijn ajuaraBp^aaqqap aadraais
sorasjiAa anb as^aa^B sorasasap ojnjidBa ajsa ¿Bzipuij ap sajuy

�ubicados todos los trozos de las manchas que tienen una manifiesta
semejanza morfológica con los genitales, tanto masculinos como feme
ninos. Es además importante destacar que en general en los casos
en los cuales el shock sexual responde a una insatisfacción sexual
de tipo procesal el resto del protocolo evidencia múltiples elementos
de angustia como también signos de una extructuración neurótica
ya constituida y bien clara, generalmente habiendo llegado al grado
de la coartación inestructurada o al de coartación estructurada.
Deseamos terminar destacando lo que ya hemos expresado en
el comienzo y es que respetamos todas las aportaciones realiza
das al respecto de este tema, pero que, nuestra guía más segura,
proporcionada exclusivamente por la experiencia, es la que venimos
de presentar en el curso de este trabajo. No nos cabe la menor duda
que esto es solo el comienzo, y que lo que aquí presentamos son los
primeros y rudimentarios datos de toda investiación que comienza.

- 11 -

�UBllf ap l?9paaiip B^ OÍBq '1ZZOJ
Bl ^ BjiaBAaqoja ap Bjpjja^ zea. bjlps "BaQ BI Jd opEziiEai ofsqBJX (#)

'ounosojvjj ap sdj opuaXnpui svoijviuouo
svjsandsau ap sodij sojuijsip soj ap sapvpa uod upianqiujsiQ (j

8O[ U9BJJX9 98 SOpBJJSIUIUipB 8JS9J ^5 SO[ 9p UOIDBOIJISBp BJ 9Q
*99ipUJ
^9 OpBZipUB A 8BJ89ndS9J BB{ OpBOIJISBp *91U9TpUOdS9JJO9 BJS9nOU9
B| OpB9IJIJ9A 'Bq9rud B^ OpBJJSlUIUipB SOUI9q O8B9 BpBO U[J 'SOUIU B
opeo^de qoeipsjo^ 9p isa; p U9 jopa ap sB;sandsai 8B^ ap Biauana
-9Jj A uopiJBdB b^ jbSi;s9aui 89 ofBqBj; ajuasajd pp o;afqo jg
*;sa; p ua uoisnajadaj ns A BiauaasajopB bj ap SBtuajqojd
sofajdraoo soj jbiia9 ap opuBiBj; '^ i^ a^iua sbuiu X soub \ A ^
aiiua eauojBA souiBuotoaaps 9;u9uijoij9}ub opB;ouB eoinaq orao^
•joijaiut pp BunSp X
oapiA9iuoj^[ ap SBjanasa sbj ua 8apn;i;dB o BiauaSqaiut b oiusna ua
uoiaaajas Bpo; ap Biauapuiasajd uoa jbzb jb sopi^aja sajBjoasa 'sbuiu
^f A sauojBA 6^7 Jod opBj^a;ui B;sa ouBmnq puaiBui oqaiQ
8OUB II B S
soub i b 5 ap
p^pa ap soub i b ap souiu ap

oais vh ano
(#) so^ibL v oav^nav hdvh^shoh
aa Ma sv^ixvwoaa svxsaüdsaa sva aa

�o
v
O
*-&gt;
O
u
O,
en
CD

fe

t
a
a

u

&amp;
fe
o

fe

fe

fe
fe
fe
fe

00

u
S

fe
fe
V
V
SU
o-

fe

i

-

M Os
rH

H|r

^

Os

i—i
p-H

TP

^

W so

rH

U0

ph os en id

rf&lt; © ID ID W t-N N N H pH

en en

rH

^si

r^

fH
r-

r-H

tH
r-i

H

en
rH
© Os ID t-•
IH
© r- t- ^
rH
en s© so
so ID

SO ^f

© sí5

© rH
rH rH

1-^•
csi

00 Os

Os

ID s© t&gt;.

- 13 -

�-

CO 14 h-&gt; Os

I

I

1-J

4 CO

t4 •—i I—' 14
CO CO CO O
t4 CO CO ^4 14 CO
4^ -4 4^ O cn cn

^1 O 4

M | | I | |. ! I

I I I ! I

CO do 00 00 4"

HJ M 14

4 14 ON t4 H-i 14

I

CO

I—I

I

CO

t^

I
I

I^-1I
| co oo o en 4^ 4^ |

I

I—' 1—4I—1
Cnco4.coi—I-4C0O-

1-4

H-i 14

4^4^©\4-4-4©\'4H-'

C0t4^O^00^4©\Cn

- ti

s

3

3

4
^©
^O

O!

w

O

íid

�090 SI
—

91

—

SOO SOO 200 ¿00 tOO
too SOO
SO 0 200
20 0 II
II O
0
100
— 200 100
too
20 0 20 0 20 0
100 100
— 100 8000
800 0 SOO'O
—
SOO 0 tOO
to 0

SI

21

II

3a
3a ^isandsajj
a3
3aajpuj
3

01
S3M0HVA

10' 0
so' 0

0

so 0

too
900 0

to 0
10 0
to 0

6

01

II

so 0
so 0

so 0

¿

8

20 0

10 0

10 0

so 0
so 0

20 0

^a
a3
3

9

SBjsandsajj
ap
99ipUJ

p^pa

SV^IM
:sapt&gt;pa
jod sopjnqiJisip scqoao^oíd so[ sopo) ap SB)sandsa.i sbj ap ^ioj
jb uoiaBjaj ua ssaiiBuioja sujsandsaj sb^ ap aaipuj jap o[no^B^ (jjj

S2I

2

S2'0

99- 0
OS" 0

S8' 1 ¿SI
I OS 0 82 2 3a
ZV 0 zv\ l¿0 99 0 ¿S 0 a3
I 00 0 3
0 ZV 0 820 SIO

S20 OSO
SI

II

21

01

6

8

¿

9

SBjsandsa^j

ap
aaipuj

PBP3

S3M0HVA

990

20
0

SSl

21

91 1
SS 0
I

I

¿81

88 0
11 1
99 0

821

¿80
¿SO

1
¿SO

SB^sandsajj

3a
a3
3

ap
aaipuj

II01

é
:sopei[nsaj saiuainSis bo^ uauaxjqo as *sapBpa
jod scqoao;ojd ap o.iauínu [a uoa uoiaB^aj ua '^a 'a3 '3 83l
-Bdrauud soaijBuioja sa^ueuiuiaaiap bo^ a;uauiB[os opuBjapisuo^ (jj

�CONCLUSIONES
I9 — Se observa la aparición de las respuestas cromáticas desde la
edad límite inferior que nos hemos impuesto, es decir, 6 años tanto
en niñas como en varones.
29 — Dicha aparición se hace con un predominio de las respues
tas FC sobre el resto de las respuestas cromáticas en casi todas las eda
des de ambos sexos.
39 — El predominio de las respuestas FC se mantiene numérica
mente regular en el curso de casi todas las edades estudiadas.
49 — La frecuencia de las respuestas cromáticas en relación con
el número total de respuestas por edades nos revela las siguientes con
clusiones:
a)En el sector de las respuestas FC encontramos en los varones
una distribución uniforme de sus índices, mientras que en el
correspondiente a las niñas dicha uniformidad no se mantiene.
b)Traduciendo los índices en porcentajes se observa que sobre
el total de respuestas obtenidas por edad, los valores corres
pondientes a las cromáticas principales entre 6 y 13 años para
varones y 6 y 11 años para las niñas oscilan entre las siguien
tes cantidades:
Varones

Niñas

Para

Para
"

C
CF
FC

de

C
CF
FC

de
"
n

0 7o
2 o/
11
XX cf
JO
o cL
¿i
/o

5%

3%

a 1
" 1
" 5
a 0
" 0.
" 4

7o
7o
7o
7o

6%
7o

No se nos escapa que la significación de las conclusiones a las cua
les hemos llegado en el presente trabajo se encuentra limitada por el
número reducido de protocolos utilizados.
No obstante tomamos los resultados obtenidos como datos previos
a punto de partida de los cuales hemos de construir un plan futuro de
investigación, sobre todo con el afán de poder corroborar la veracidad
absoluta en nuestro medio de ciertas conclusiones como por ejemplo,
a las que hemos llegado en el sector FC y su relación con el resto de
las respuestas cromáticas, que pensamos sean de gran importancia en
lo que se refiere a la interpretación y significación psicológica de las
mismas dentro del test.

- 16 -

�n

f

Imp. Cordón

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="2">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31">
                <text>Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="138">
                <text>Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="139">
                <text>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aldo Mazzucchelli&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span&gt;15 de octubre de 2017&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3695">
                <text>Pablo Darriulat&#13;
Gonzalo Marín</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3696">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3105">
              <text>Estudio sobre el Rorschach</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3106">
              <text>CARRASCO, Juan Carlos; VAZ FERREIRA de ETCHEVARRÍA, Sarea; POZZI, Blanca Virginia</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3107">
              <text> Carrasco, Juan Carlos:&#13;
Estudios sobre el Rorschach /Juan Carlos Carrasco, Sara Vaz Ferreira de Etchevarría y Blanca Virginia Pozzi.  Montevideo : FHC.IP, 1959.   16 p</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3108">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3109">
              <text>1959</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3110">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3111">
              <text>Libro</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="3112">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="394">
      <name>TEST DE RORSCHACH</name>
    </tag>
    <tag tagId="395">
      <name>TEST PROYECTIVOS</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
