<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="265" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/265?output=omeka-xml" accessDate="2026-05-25T22:24:32+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="515">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/644e338b1579237a06afe2fa9cd233ed.PDF</src>
      <authentication>dd3d39e643e7dc3462f36ddb7cb656e8</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3229">
                  <text>(sb¡3U8q
e| ^p ejsjA

a¡iuoo

p ue
i se^|

$X

¡^as'*.

SVDN3ID a SBavaiNvwnH 3a aviinovj
vDii8nd3íi vi aa avaisa3AiNn

�320.09 NAR ide
Las ideas políticas en el Río

FHCE/074 1 I 0•
E. M. NARANCIO

Las ideas políticas en el Río de la Plata
a comienzos del siglo XIX
Contribución al conocimiento de su filiación
y desarrollo iniciales.
EXPLICACIÓN
En 1951 cumplimos un curso monográfico, en la Facultad, sobre
la Junta de Montevideo. Nos basamos en fuentes documentales
procedentes de los archivos de Buenos Aires, en especial el expe

diente n9 1944 de la Real Audiencia de Buenos Aires. (1)
Posteriormente fuimos desenvolviendo nuevas investigaciones
que ampliaron los alcances que originalmente dimos al estudio que
titulamos Ensayo histórico sobre la crisis de la monarquía española
y el Río de la Plata. Este trabajo, casi concluido, comprende los si
guientes capítulos:
(1) Real Audiencia, n^ 1944, Q.no 1^ Exped.te formado a repres.on,, de los S.S. Fis
cales de S.M. Sobre la extinción de la Junta llamada de Gobierno creada en la Ciudad de
Montevideo, etc. . . . Real Audiencia, n^ 1944, Q.no 2?,, Sobre disolución de la Junta lla
mada de Gobierno, creada en la ciudad de Montevideo, recurso de Súplica interp.to por
ella. . . . etc. [Sumaria información sobre los sucesos de Montevideo mandada levantar por la
Real Audiencia}, Recurso del Gov.or inter.o de Montev.o Dn. Xavier Elio contra la reso
lución del Ex.mo s.or virrey. .., {etc.}. Las tres primeras piezas en Museo Mitre, Buenos Aires,
la última en Archivo General de la Nación, Buenos Aires, División Colonia, Tribunales, Le
gajo 259. Expediente n^ 32. La versión de este documento utilizado en nuestro medio sola
mente por Bauza, i se encuentra, por donación que hice en 1949 en el Archivo del Instituto v.
de Investigaciones Históricas, procedente del Museo Mitre. De ella tomé el escrito del doctq^ ^'.
Elias que publiqué en El Sol en 1949. 2 Últimamente, los documentos originales, a lo que^,
parece por la versión periodística (véase: Llegará hoy el Prof. Carbone para donar mantfs-'^ /
critos del Gral. Artigas, en El País, Montevideo, 18 de noviembre de 1955. Llegan los docji-, |
mentos sobre José Artigas, hoy, en La Mañana, Montevideo, 18 de noviembre de 1955. Dp-&gt;r, ' ,
cumentos históricos de alto valor serán entregados a nuestra Cancillería, en El Plata, Mon¿e-v ',
video, 18 de noviembre de 1955. Mañana se hará entrega de valiosos documentos sobre Jofpí^.\
Gervasio Artigas, en El Bien Público, Montevideo, 20 de noviembre de 1955. "No donamos. &lt;^&gt;
restituimos" declara Osear Carbone, en Acción, Montevideo, 21 de noviembre de 1955. .Va-'-,'-/
liosa documentación sobre Artigas, donaron en homenaje al Uruguay, en La Tribuna Popular, ~-&lt;t'
Montevideo, 22 de noviembre de 1955. Entrega de documentos inéditos referentes al General
Artigas, en El Día, Montevideo, 22 de noviembre de 1955. Documentos inéditos sobre Artigas,
fueron entregados, en El Bien Público, Montevideo, 22
nados y devueltos a nuestro país. Sin embargo hemos de
custodiarse es en el Archivo General de la Nación de Bue
estado al alcance del público desde 1949; la hemos de p
más, la tarea de los estudiosos.
1.FRANCISCO BAUZA, Historia de la domina
pp. 551 y ss. Montevideo, 1895.
2.E. M. NARANCIO, Un documento inédito,
tificación doctrinaria. Cómo se preparó la
deo, 16 de diciembre de 1949.
— 97 —

741Í

1 •'.••-'
•^'•no ;•;/.:
^'•";[,; •i ^'^'-''vV'

�í

/'-86-

•E3JBJ es^ openipej
jaqeq p 'otnmeSjaj ap tunes ap cusanjj -j je A ojajpojo^ zauatnjr) -^ sin-j -jojj ''óutut
-pSua^ ap ]t&gt;'&lt;fptufij\[ paafotjqig bj ap jojaajiQ jb jaaapBjge soraaqaQ -tunes' ap OAitpje ja
opoj ap SBtdoa sbj OAtuqo A upisitn ns a^nacozeaija ^uadinassp natnb *;npa0 'O U3Cln'H 'p^Jjna
-bj ej ap aiuEtpnjsa je satuan^ seisa ap uopuajqo ej ejed auomuicQ 'Z'ádX 'EJBId E7 t-ss ^
LZí "&lt;I 'II "J '^fWPW upg -¡vxaua*) uopvu^qij p&gt; alvuaiuoq ua ¿¿61 aP SÁqiuatfas ap 8Z v ÍZ
svtp soi ua vtp'ld P7. ua opiunax 'saity souang ap vputtiox^ vj ap sojqan^ soj ap puotstfj
ap osa^Suo^ uatutuj 'shhiv soN3ng aa viD^iAOHd vi aa o^ih9xsih oaih^hv (Z)
-3J ougxn^u^^ pp jBjnDijjBd ojo^dsB un jbuiujbx3 soinB^u^^uí ^nb ja
ua oÍBqBj^ ajsa jod uaXrui^suoa as 'ozuaiuioa jb soureaipui sajBuoisiA
-ojd sojr^jdBD so^na btjbj^ououi bj ua jBaijijx)in SBZinb o jBijdure
ap souiaq anb 'uppsana Bjsa b oujo^ ua soqspB sojauíijd soq
*808I aP Jp-^^^ b 'sasaauBjj soj bj^uod Bjjan^
bj Á. Buo^Bg ap sosaans soj asjianpojd jb uBiauapiAa as anb sasua^
-Bjdoij SBai^ijod SBapx sbj ajqos sojuaiuiiaouoa soAanu uoa somiaanb
-uua soj Á bjsia ap sojund soj^sanu ajqBjapxsuoa buijo^ ua jBijdure
somipnd 'oapiAa^uoj\[ X sajiy souang ap a^uapaaojd oj ap SBuiapB
'sajuan^ sB^sa uo^ 'oaxiq^siq sajajuí oj^sanu UBqB^iadsap anb sos
-aans soj X opouad ja ajqos SBzuBqojd ap o^uníuoa ajuB^jodrai un

2
bj ua UBpjBn^ as anb mnB ap bjjbj^j asof ap sajadBd
soj ajqos 'sajiy souang ap BiauíAojg bj ap sojqang soj ap Buojsi^j
ap osaj^uo^ jatuijj ja BJBd 'njnqBajo^ oiua^ng jBqiuy ap upiaBa
-iuniuoa Bun opuain^is 'jBaiqn uojapiuuad sou sauopB^psaAux sbjj
-sanu (ajuarajBiaadsa sa^uB opBjjB^ap soroaq a^uauíBpBjaqijap anb)
'A cuund ja BJBd SBiJBsaaau sauoiaBBpui sbj b japaaojd jy
•Bajjaiuy
ap ojsaj ja ua upisuajxa Bq "608T 3P OJ^O3 3P ól PP
'sajiy souang ua Buojua^uí :ojuaiiuiAoui jap upisnajadag
•Bjunjf bj ap uppnjosip ap sBAijBjuaj SBq
•Buijjaop bj X saXaj sbj ísB^sandxa UBjsa anb
ua sojuaronoop soq "Bjunf bj ap sauopBDijpsní s^q (
•Bjunf bj ap uopBiujo^ bj 'Bpuaipny bj ajuB oijg ap
osjnaaj ja X jxjdiuna ou oiad jaaapaqo ja ísauop
-njosaj 'ojuaiuiBuoiDun^ 'uppBj^ajuí 'upioBDOAuoo

:ajqiuapas ap \i jap opjxqB^ jap JBjnapjBd oipnjsa (q
'jbiuojod oapiAajuoj^ ja ua souaiqB sopjyqBa soj (b

:808I 3P 3Jqiapas ap \z jap ojjaiqB opjiqBD jg (3
•oxjg jopBUjaqoS jap upianjijsap bj (d
*BiDuaipny jBag bj ap X Xajji^ jap pn^ijDB bj (q
'ajqiuapas ap ¿ jap upiDBsnDB bj (b
rsa^uapaaajuy (j
•oapiAajuo^^ ap Bjunf Bq (\
•BjBjg bj ap ojg ja ua Bsaj^ui a Bsan^njJod Bapijod Bq (AI
•síoubjj upiSBAui ap UBjd ja X Xbu3ssb ap
umsiui Bq 'bjbjj bj ap ojg ja ua BDiupajodBU Bapijod Bq (jjj
•BjouBdsa sisijd bj X uoajodB^j (jj
sozuaiiuoa X niAX I^ÍS PP sauíj b asuajBjdou oipaui jg

"XIX PP
(j

�volucionario en sus orígenes y desenvolvimiento inmediato: el de la
historia de las ideas políticas en el Río de la Plata manifestadas en
ocasión de entrar en crisis la dinastía de los Borbones. Va de suyo,
por consiguiente, que no es una explicación de la revolución —la
que abarca muchas cosas más— sino, simplemente, una contribu
ción al esclarecimiento y fijación de algunas de las corrientes ideo
lógicas recibidas en nuestro medio en aquella época. Tampoco, en
este campo, pretende ser un cuadro total de la cuestión, desde que
no consideramos necesario, por ahora, el insistir sobre aspectos que
ya han sido objeto de otros trabajos.

OBSERVACIONES PREVIAS
Fuera de los muy valiosos trabajos del profesor Ardao, en el
campo de las ideas filosóficas, nuestro medio no ha producido es
tudios en profundidad, de investigación exhaustiva, sobre historia
de las ideas. Y ello es particularmente notable en el terreno de
las ideas políticas del período prerevolucionario y revolucionario,
aunque existen importantes obras parciales. (3)
Nuestra investigación, fundándose en fuentes que muestran la
existencia de un pensamiento político orgánico en el Montevideo
de 1808, han tratado de ir determinando algunos de los orígenes y
cursos de que se alimentó el ideario que justificó, apoyándose en
la doctrina y la ley, partiendo de las consecuencias institucionales
de la acefalía de la corona, la formación, primeramente, de un go
bierno propio y, luego, se avanzó en la fijación de criterios sobre
formas de gobierno. Con estos elementos iniciales proseguimos en
la determinación de fuentes todavía no evidenciadas del pensa
miento revolucionario en 1810 y aún del artiguista.
Hemos procurado expresar nuestras comprobaciones por el pro
cedimiento de enfrentar textos; en tal sentido aclaremos que no
debe entenderse que han sido apareados para mostrar palabras idén
ticas o giros semejantes. Lo que se ha buscado es determinar iden
tidades, semejanzas y vinculaciones ideológicas.
No es común, en este género de fenómenos históricos, poder
hacer concordar las ideas como pueden serlo los artículos de los
códigos; su ser se transmite bajo las más diversas formas y cons
tituyen un elemento sutil que hasta escapa a la misma conciencia
de aquél en quien influyen. En algunas circunstancias se las acepta
(3) Véase sobre estos aspectos parciales a HÉCTOR Miranda, Las instrucciones del año
XIII, Montevideo, 1913; Ariosto D. González, Las primeras fórmulas constitucionales en los
países del Plata (1810-1813), Montevideo, 1941; EUGENIO Petit Muñoz, Los documentos
básicos de la política artiguista, en CONSEJO NACIONAL DE ENSEÑANZA PRIMARIA Y NORMAL,
Centro de Divulgación de Prácticas Escolares, año V, nn. 27-28, Montevideo, mayo-junio de
1947; año V, n. 29, julio de 1947 y año V, nn. 30-31, agosto-setiembre de 1947; Héctor
GROS ESPIELL, La formación del ideario artiguista, en Artigas, Estudios publicados en El País
como homenaje al jefe de los orientales en el centenario de su muerte, Montevideo, 1951; EU
GENIO PETIT Muñoz, Valoración de Artigas, en Artigas, Estudios publicados en El País etc.,
cit.; EUGENIO PETIT Muñoz, Dos imágenes proféticas de la emigración del Pueblo Oriental, y
su influencia sobre el destino artiguista, en Acción, Montevideo, 6 de setiembre de 1950;
EUGENIO Petit Muñoz, Artigas y su ideario a través de seis series documentales, primera
parte, en Instituto de Investigaciones Históricas, Ensayos, Estudios y Monografías,
nv III, Cuadernos Artiguistas, ssü 1, Montevideo, 1956.
— 99 —

��b) la regencia conservadora de los derechos de Fernando VII,
la cual recaería en la princesa Carlota, hermana del Rey depuesto
y esposa del príncipe Juan.
La misión de Curado estaba dentro de la primera de esas orien
taciones de la diplomacia portuguesa. Fracasada la tentativa de en
trevistarse con Liniers, el comisionado portugués, que permanecía
en Montevideo, decidió retirarse.
Al hacerlo dirigió un documento al Virrey que era, en reali
dad, un ultimátum y tuvo con el gobernador de Montevideo, Elío,
una entrevista en el "camino de Pando". En esa reunión las nuevas
probanzas que allí se mostraron por Curado, permitieron acrecer
las sospechas sobre la traición del Virrey e, inmediatamente, previa
reunión del Cabildo de Montevideo, se acordó acusar a Liniers ante
la Real Audiencia, y el Cabildo de Buenos Aires, con asistencia del
Presidente, el Obispo y el Subinspector.
El documento dirigido con tal fin fijaba, en larga enumera
ción, los cargos contra el Virrey en estos términos:
"... el empeño que se advierte en querer sostener su mando el S.r Dn
Santiago Liniers debiendo haverlo renunciado por el solo hecho de ser
Francés, y hacer mas alarde de serlo que Vasallo de ñro Monarca: que á
ello debió obligarle el paso delincuente dehaber dado parte á un Prin
cipe Extrangero, antes que á Era Corte de los Sucesos y circunstancias de
estas Provincias, cooperando tal vez con esta acción á que el Gefe de los
franceses conciviese el deprabado designio de destronar á ñro Soberano
contando con la posesión de America: que Mr Gieque^ y Mr de Perichon
encargado de estos partes, lo fueron también de dar informes de palabra
cuyos contenidos se ignoran: que por la ultima Barca tubo cartas de Pe
richon el Sr Liniers dándole noticia de haver sido llamado á presencia
del Emperador de los Franceses, y esperanzas de ser socorrido por medios
indirectos con armas y Municiones, en circunstancias de no poder ignorar
Perichon los Planes que ya habia comenzado á descubrir Napoleón según
lo indicaban los papeles que la misma Barca condujo: que poco después
llegó un Emisario Francés conduciendo pliegos de Napoleón para el Sr
Liniers quien abrió, entre otros pliegos en la primera Junta diminuta
celebrada al intento, un Pliego del Ministro de Estado Francés donde le
manifestaba Ion iniquos Planes de su amo, la abolición de la Dinastía de
Borbón, la inauguración de José Bonaparte en el trono de España, ha
ciéndole responsable de la inobediencia á las Providencias que se le comu
nicaban: que estas no puede concevirse se proveyesen en francia sin el
allanamiento anterior del Sr Liniers, ni menos que sin contarse con su
prestación á las voluntades del tirano se remitiesen pliegos por su conducto á todos los Gefes déla America: que para las Juntas celebradas en
esa Capital en negocio de tanto bulto, jamas se há contado con el S.r
Obispo Consejero nato de S.M, ni con el Sr Sub-Ynspector Cabo Subal
terno del Virrey: que en virtud de los referidos datos, abusó el Sr Virrey
de la fidelidad de estas Provincias en la Proclama de 15 de Agosto: que
las retardaciones de la —Jura del Rey Dn Fernando indicadas por el S1
Virrey no han podido considerarse sino como torcidas y delincuentes: que
no consta se hayan abierto y reconocido los Pliegos que el Emisario
Francés entregó al Sr Liniers para los Gefes Españoles déla America: que
si consta quiso el Sr Liniers en cumplimiento de sus encargos remitir al
Virrey de Lima el Pliego qe le vino destinado: que quiso el Señor Liniers
permitir el regreso del Emisario francés que debia conducir sus respuestas;
y que se acongojó mucho el Sr Liniers sabiendo la Prisión desu Emisario
Perichon siendo preciso para tranquilizarle que el Brigadier d.n José
Manuel de Goyeneche le asegurase no tendría resultas (prueba de que
— 101 —

�— 301 —
•oapiAajuoj^ 'fwjo^^ &amp; sappp
•futnuttf] ap pptjnop^ pj ap spatjpfstfj sattotapSttsattuj ap Ofn/ifsuj jap seido^ojoj ap OAiqa
-jy na '\fl oíBSaj 'tauty souanq ap' ptauatpñy 'BHÍA3S '?p/ ap fP^aua^) ótitq^y (g)
i'g 'oraox^ ja ajjo^ HDÍP aP oiJBpuajodiuaj^ jap n'jsui SBDijqnd
-ijd sauopisodxa sbj uoiDBjapisuoD ua Bjunf bj opiuaj Bq jBnb o¡ opoj B*d
Vjosasqns soroijiSaj sns A &lt;,¿ opuBujaq n#Q j'S Ib PePíPPíJ HH3P saa^3-i ^
jBjuayjo BpuBA Bjsa Jipad Bd opiuaj Bq b oaijouj ¡a 81-2isuod ap ajjBjmb A
'pSnjjo^ ap awo3 bj bjiSb b sojaz soj JBdiaoip 'ojqanj ajsaap bzubi^uo^
bj asJBjdBaap sopEjipajDB 8"juaiuiijuas A pBpiAOjd ns jod •&gt;*ZBdBD 'uoi^bu
ap jouBdsa 'oauop; 'osoqaadsos ou ojaSns ua BpüíAOJ^ Bjap opuBin ja
BSuod^ pBpni^ Bjsa ap -^ j ja jod Bqaaq Biounuap bj oap b ojbajJB uod
aisuajuas A anSznt 'ajuajaduioa pBpijojnB bjjo n 'ojujsiq jap Biauaipny
l1^ bj b ojubj BjsBq BjapBjnp A BpiaajqBjsa Bpuaijua as Bjunf BpBnuis
-u; bj anb]) ouBqijas^ oiuasBjjuí ja iuib oiJBjajaag jod A 'saqo ^ SB!I3
saJojaoQ sopijapj sojb Bjunf buistoi Bjap sajosasy jod OBÍija as anb :B*"a
SBuosjad sbj SBpBSijqo uojanj 8*bB buojo^ J3p s"uoiaBDipqB 8*jnajoiA sbj A
'ouipdas ja Op*uja^ U'Q op^uiB Anuí j'g A Aa^jj oouap uoisijd bj 'sasaauBjj
sojap jop^jadui^ jap sbjiui SBJjsaiuis sbj asjapuajua b uojeS3jj búa o^'oiom
p apsap 'souiaaA (¿ z 3P óu P uESuajuo^anb 011X3-5^ jap sojqanj soj sopoj
na BjjiAag ap Braajdng bj jod JBaja opBpuBur u^q as b SBjap ojdmaxa
b BpBtujo^ 'ojqan^ ajsa ap BujajjBqng A JBjnaijjBd bj otuoa oijq jaiABX
o^'objj n"Q jo'AO^) j'g opBaipni ja jod Bpipiaajd Bjunf Bjsa Bazouoaaj as
'j'jdB^ Bjap SBAioasqns 8*uopnjosaj A 8B*jsunDj;3 sbjb ajqBjdBpB sbui 0u'ao)
ap UBjd pbB BasajqEjsa as opjanoB joíatu uoa b Bjq A ojubj ajjua ja ua
anb :Bip ajsa ua opESajSuoa u^q as sBpuBjsui SBAno b 'ojqan^ jap ojoa ja
ajsa jas j-d 8}'uijbui^ A 'sb^jbuoj^ sojap jo (aro jb 3Sbjjesba opBjpuaasB uod
b 3)*rojBnSi 'SBqanjd 8*juBAajaj sbui sbj SBpBp auap 9*b ap '^po rosa ap
jojba A pBpiAijDB 'projjdB bijojou bj jlAaDuoD oq^aq Bq aj ojroBpunjuoD b
BzuBjadsa 'buojo^ Bjap so^iraauq soj j-d uoisbaui b*^jb asjBzijBajap osbd
n'Jadsa ns jaua bpbjjid oiJEpuiaaA ajsa jauaj Jod 'EDijqnd pBpijinbuBj) eje
isb jBsajaiui jod pBpni^ Bjsa ap asjBjJBdB oís *oub ajuasajd jap oAbj^
ap "^j ja BjjiAag ap ^jidB;) bj ua uoiDB^q bj jod EpiSija Bjunf Broajd
-ng bj ua 'ouBjaqog orosiro jb oijjiqjB ajsa opBjuaj uaiq 9 opuBro jap
uoiDisodap nsB AajjiA j-g omxq ja oipaaojd opjanDB oAna uis 'jBijojiJjax
B*pny fu bjb uaiq 'sosbd sojsa ua EanbuEJj aj A^"j bj b sosjnoaj soj ajjBd
ns jod asBAaja jo-ao) j*g ja an&gt; .-ajuaijjoa jap "¿\ ap */dng ujo opBjiD ja
asjjjdronD ou ojad asjaaapaqo Biqap oiJBpupaA ja orosiro isb opBSajjua
opuBxap A 'opjiAB^) jap sbidijouuis Buajaqaij^ jaSuy UBnf n*Q opijajaj
ja jaDEqap BqBDB Bip ajsa ap BpESnjpBro bj ua b BiouasnB
Bf 3p OOID
ua anb uojaisndsip *Bqaaj Bsa ua ^oapiAajuo^^ ap sajUBjxqBq^
soj sopBSaj^uo^) *ajquiapas ap \z 'a^uainSis Bip jb 'o^aaja Bjjpuaj
anb o^jaiqB opjiqBD un ap uauíB^Dip jap a^uaipuad opo^ ppanb Á.
ojjansaj oj osuacjsns ua píap as 'Baijqnd upiaBjiSB bj ajuB 'opjyqB^) ja
jod 'ojuauiouj jaiuud un ua 'opiaouoaa^ 'ajquianas ap 03 jap jaa
-apjB^B jb oapiAajuoj^ b pSajj anb 'Buajaqai^^ oiabu ap UBjidBD ja
jod ozBjdroaaj ns Á ojjg; ap uppnmsap bj piAjosaj
() ,/JBJUatJO
BpuBA Bjsa ojjas ap BjqBq ojjBaj oAn^ bsooijsbj BJjanS Bun Jij^ns b
sopBsioajd soroBaA sou o sojinbuBJj soobaia anb ja Bqijjsa ojjaua oroijjn
jod anb A íojsandap jas o 'ojJBiounuaj aqap anb rsjaiuiq oSBijUBg uq jg
jap soubo ua ojsand jbo BjjBq as sbiduiaoj^ SBjsa ap jojjadns opuso ja
anb JBSzní BjBd opsjqos ua^jBro usp sou [dis] uoiDoqos ap A pBpijBjjoro
-ut ap BjjBziq BiuBjaDsiro Bun b A 'opBjsjj jap sajBpnB^ soj ap oajdroa jb
'jbjijio opsjsa jb BqijBjaj ^p^ ja ua soroBqjasqo anb Bjanpuo;^ bjb sopiun
'jBpnp soroapod ou anb ap so^jbd sojsa uij u^ (-sEjjaroaj anb Jod Biuaj

�D.n Joaquín Conrado:]) Que mediante á ser estas provid.as tomadas enla
estreches del tpo, inst.as del Pueblo, y su gral contraste, se entienda facul
tada p.a corregir, ampliar ó modificar tanto el n9 de Individuos q la com
ponen, como qualesquiera otras deliveraciones relativas ásu erección y
procedim.108 consiguientes, délos quales particularm.t8 se([.. ,~i)(ha) tra
tado en este acuerdo: Que todos los Gefes militar.8 q.8 son presentes quedan
obligados á consultarla qualesq.ra genero de ordenes, que directamente
seles comunique por el Exrno. S.r virrey D.n Santiago Liniers, obien p.r
otra autorid.d déla Capital, ínterin las cosas subsisten en el estado q hoi
tienen, yque el objeto de la pres.te determ.on no se entienda ni interprete
por motivo alguno ser otro, q el de (evitar conmosion.' populares y)
conservar esta parte del Virreynato en la devida obediencia ásu legitimo
Soberano el S.r d.n Fern.do 79i defenderle hta donde nrás fuerzas alcanzen,
y en vn todo ypor todo servirle como fieles vasallos: ([y que en el mo
mento mismo q la Capital quiera sin estrépitos, ni violencia y abusos
desupoder escuchar y hacer just.a alas represent.8 de Mont., hechas antes
de ahora contra el Capit.n gral déla Prov.a, se someterá, según se ha dicho,
muy gustosa, y como spre. lo há acostumbrado, alantiguo systema de
G]). (6)

LA JUSTIFICACIÓN DE LA JUNTA
Desde el mismo instante de su instalación se quiso justificar
la formación de la Junta con argumentos de distinto orden que
aparecen en muchos textos cuyo número e importancia va acrecien
do, según las investigaciones los descubren, y que son dirigidos al
gunos exclusivamente a fundamentarla, otros, en que los argumen
tos sobre la licitud de la Junta aparecen junto a consideraciones
destinadas a otros fines. Hasta el presente ellos son:
A)Acta de la Junta de la que se transcribió antes lo más im
portante de la parte resolutiva.
B)Escrito en el que se relatan los sucesos que dieron lugar
a la formación de la Junta de Montevideo. Se enumeran los hechos
producidos desde que se conoció la proclama circular expedida por
la Infanta del Brasil Carlota Joaquina de Borbón; el envío de un
diputado montevideano a la ciudad de Buenos Aires; la orden del
virrey Liniers para que se postergase la jura de Fernando VII; la
llegada del comisionado francés, marqués de Sassenay, luego de su
visita a Buenos Aires y a su prisión en la Ciudadela; el arribo del
brigadier Goyeneche con pliegos que, de inmediato, fueron remi
tidos a Buenos Aires. Se refiere a las versiones que circularon de

que el Cabildo de Montevideo había solicitado se depusiese del
mando al Virrey y que se formase una Junta de Gobierno, según
lo ordenado por la Junta de Sevilla; a la proclama que promulgó
Liniers y a la contestación que le dio Elío al Virrey; al nombra
miento que Liniers hizo en la persona de Juan Ángel Michelena
para desempeñar el gobierno de Montevideo y a su llegada a esta
(6) La parte que transcribimos es una versión de lo publicado por Costa (Revista
del Archivo General Administrativo o Colección de documentos para servir al estudio de la
Historia de la República Oriental del Uruguay, vol. 9, pp. 154-156, Montevideo, 1919) co
rregida sobre el original del Archivo General de la Nación, Montevideo, con la adición de
lo testado legible no editado en la Revista,
— 103 —

�•sauiy souang ap miuatpny p&gt;a^^ bj ap 'opcjp
'fp6\ ainatpadxa jap apaaoíd **ss i. pg\ *d '9 ¿o ojuauínaop 'aatpua^fy 'asea^v (g)
•ss ^ ^^1 *dd 'p ^u oinaranaop 'aafptta&lt;fy '
oppajBdB ojnapjB un b Bjsandsaj ua 'buiiuchjb BurejDOjg (q

(g)

-apoin BpuaiiuoDa^j •ajuauíBApiuipp ojaadsaj jb UBAjansaj
Bf ap Binajdns Bjunf bj o n^ opuBUjag Aag ja anb BjsBq 'Bpuaip
-ny jBag bj jod 'souatu opuBna 'BpBjajo^ jas aqap uppn^jjsuoa ns
anb Á asjaAjosip aqap ou B^anbB anb apnapua josasy ja 'ojuaxui
-lAoui un asjauíaj *ojuaiDBpun^ uod 'apand anb soj ap 'soipaiu soj
sopoj jod Bjunf bj jauajsos ap ucnspap bj á ojqan^ ja ua ajsixa anb
uppBjiDxa bj Bjuana ua opuaiuaj A oapiAa^uoj\[ ap osbd ja opuaig
•B^uaAUOD oujod jBipamaj apuBui as anb BjBd jBjropjBd ja ajqos sap
-BpuojnB sbj b osiab ap as anb Á 4&lt;Bjjap bj ua pnjainbui o ojuaiui
-iaouj^ anboAOjd ou BpBuioj umanjosaj bj anb ajduiais 'sojuaiuiBU
-apjo soj opuaipaj^suBjj Á asopuaipaoxa unB 'ajuaraajqij sajuapisaj&lt;j
A saAajji^ soj b jBjqo aíap as aaajqBjsa as anb bj jod
i
-mu sp^ d^ ^1 óx \Z '¿I '9 Aaj bj bjid fojqan^ jap pnjBS bj
ou anb ajduiais asjijdujna aqap umsiAOJ^ jBa^ bj anb ap uchú
-ido ns BjsaijiUBiu josasy jgj #oapiAajuoj^ ap BApBujaqnS Bjunf bj
ap uppnjosip bj BqBuapjo anb upisiAoj^ JBa^ bj jaaapaqo Biqap is
ajqos oapiAajuoj^ ap jopBUjaqo^) jap Bjjnsuoo bj BtpBAa anb ja ua
*SBijg[ ap oiua^n^ asof 'oujaiqo^ ap JosasB jap uauíBjoiQ (^
(¿) 'oapiAajuoj^j ap ojjand ja JBanbojq uojazppap
uijp oAna b 'saiiy souang ap sapBpyjojnB sbj jauajap uojaipuajajd
jBno ja 'oapiAajuoj^r apsap upuBjaq un pqaBdsap as ojaap ajsa b
anb A Bjnsuiuag bj ap SBjouBdsa sapBpxjojnB sbj b pB^jBaj ns ap
osiab uap BiBjg bj ap ojg jap sapBpnp sbj anb oijBsaaau sa anb
íBja^nBD uoa opBÍauBiu Bq as A ouBjaqog ns BiDBq pB^jBaj ap o^uaiui
-i^uas un jod opiAoiu opipaaojd Bq ouBapiAajuoui oiJBpupaA ja
anb opuBjsa^iuBiu aAnjauo^ 'oapiAaiuoj^r ua opiqiaaj anj oiJBsiiua
ajsa anb ua bujjoj bj 'BpBzuouaiujod BjauBui ap 'BjjBiap íBjunf
bj jaAjosip ja Bja u^isiiu ns ap pBpijBu^ bj anb ap sajoiunj soj a^uB
ojqang jap uppBji^B bj ap bdj3db A Bpuaipny bj ap soSaijd opuapnp
-uod BqDog soiDij^Bd ap J^idijo jap oqiJJB ja ajqos Bpno^^; *ojaíqo
ns jijduinD opijxid jaqBq uis sandsap ODod BjaA bj b oziq as anb ja
'opjiqB^ jap sojqtuaira soj A oijgj jopBUjaqo^ jb osajd jpnpuoD ap
uij ja uod *uajag oijbsjod jap 'satu oiusiiu jap 3 ja 'BpB^ajj bj b
ÍBjunf bj ap uppnjosip bj ajuaiuBAanu opUBiupui 'Bpuaipny bj ap
A Aajjj^ j^p so^aijd uod opBjndip un ap ajqnjDO ap ^ ja oqiJjB jb
íoapiAajuoj^[ u3 BppajqBjsa Bjunf bj jitupdns ap sajiy souang ua
SBpBDipBj sapBpijojnB sbj ap uoispap bj bjsia 'BjjiAa^ ap Bjunf bj
ajuB opBjndip oiuod BJjan^) asof b jbiau3 ap Biunf bj ap uppnj
-osaj bj b íoujaiqo^) ap Bjunf Bun ap uopBaiD bj b f\i Bip ja ozij
-Baj as anb ja ouaiqB opjiqB^ b 3Sbdoauod as A sjaiuiq ap uapjo bj
asapsisaj jopBujaqof) ja anb ap BpuaSixa bj b íoijg ap uppotuaj bj
oip anb b jBjndod u^iDomuoD bj b íajqiuapas ap Q3 ja

�en Buenos Aires, bajo la firma de Español Americano. Exhorta al
rompimiento con la capital y ataca las actuaciones del virrey San
tiago Liniers, a quien acusa de traidor, comentando los documentos
emanados de las autoridades de Buenos Aires. Confronta las acti
tudes del Virrey y las de Elío y asume la defensa de lo hecho por
el gobernador de Montevideo. Compara la gestión de ambos du
rante las invasiones inglesas, poniendo de relieve la impericia y
cobardía de Liniers y la capacidad de Elío, enjuiciando, además, la
obra del gobierno de Liniers. Justifica jurídicamente la creación de
la Junta de Montevideo: alegando que, destronada la casa reinante,
los derechos de la soberanía han retrovertido al Pueblo español y
que éste puede crear nuevas autoridades, nuevas leyes y nuevas
Constituciones, como se ha hecho en España; reivindica para los
americanos los mismos derechos de las provincias españolas. (9)
E)Carta del presbítero José Manuel Pérez Castellano, al
Obispo de Buenos Aires, en la que defiende la posición de la Junta
de Montevideo. Sostiene que los españoles americanos son herma
nos de los españoles europeos, porque son hijos de una misma fami
lia, están sujetos a un mismo monarca, gobernados por idénticas
leyes y usufructúan idénticos derechos; que si los Pueblos de la
Península, privados del Monarca, han tenido facultades para pro
veer sobre su seguridad común y defensa, los mismos derechos caben
a los españoles americanos; hace notar, asimismo, que si Montevi
deo fue la primera ciudad de América que manifestó el deseo de
igualarse con las de la Madre Patria, ha sido por su tradición de
fidelidad y porque se vio obligada a ello por razones de imperiosa
necesidad, dada su posición geográfica. Concluye afirmando que
acata la orden del Prelado suspendiéndole en sus facultades como
sacerdote. (10)
F)Carta de Lucas Obes, a Echeverría, en la que defiende la
actitud asumida por los montevideanos y ataca la posición de éste
y quienes sostienen que la América no tiene derecho para hacer por
sí lo que han hecho otros Pueblos de España, juzgando que carecen
de facultad para elegir Juntas de gobierno similares a las allí for
madas. Le recuerda que, en una carta anterior, había convenido en
que por la abdicación de Fernando VII habían retrovertido al Pue
blo sus facultades, lo que legitimaba las innovaciones introducidas
en la constitución. Hace notar, luego, que en virtud de ser América
del Sur una parte de la Monarquía española y como consecuencia
de la doctrina antes apuntada, América tiene derecho a introducir
novedades en el gobierno; destaca que todos los distritos o partidos
y los pueblos pueden por derecho formar Juntas subalternas y con(9)Véase, Apéndice, documento ai 7, p. 156 y ss.
(10)Véase, Apéndice, documento n? 8, p. 166, tomado de DANIEL GARCÍA ACEVEDO,
El doctor José Manuel Pérez Castellano (Apuntes para su biografía) en Revista Histórica de
la Universidad, año I, n^ 1, Montevideo, diciembre de 1907.
— 105 —

�cluye por sentar la opinión de que el Pueblo de Montevideo está
facultado para actuar como lo ha hecho y para enviar un repre
sentante a la Junta que reconozcan por suprema. (11)
G) Escrito de Mateo Magariños y Ballinas en defensa de los
sucesos que tuvieron lugar en Montevideo cuando se rechazó la
destitución de Elío de su cargo de Gobernador y se resistió su reem
plazo por Juan Ángel Michelena. Se expone la doctrina que justi
fica el proceder de la ciudad de Montevideo y las arbitrariedades
legales cometidas al deponer al gobernador Elío; se señala que Elío
y el Cabildo de Montevideo acusaron de infidente al virrey Liniers
ante las autoridades competentes y demandaron su remoción y éstas,
sin emplazar y juzgar al Gobernador determinaron relevarlo, nom
brando, el acusado, al capitán de navio Juan Ángel Michelena para
desempeñar el gobierno de Montevideo; se destaca que no era equi
tativo se castigase sólo a algunos de los culpados por firmar y acu
sar de sospechosa la persona del Virrey, haciéndose notar los peli
gros que arrancaban de tal procedimiento, y que, asimismo, era
indispensable, dadas las circunstancias, juzgar a Liniers. Hace men
ción de las causas que dieron origen a las sospechas; sostiene que
el Gobernador de Montevideo tiene en su poder los documentos
que probaban la deslealtad de Liniers para con el Soberano espa
ñol. Destaca que en Montevideo se vio con sentimiento que se des
pidiese al enviado de Portugal, mariscal de campo Joaquín Curado;
alude a la misión del brigadier del ejército español, Manuel de Goyeneche, a la forma en que fue recibido por las autoridades montevideanas y a su reacción ante los ultrajes de que fue objeto. Señala
que el enviado de Portugal no intentó perturbar el sosiego de los
Pueblos sino sólo indagar los sentimientos de éstos. Se refiere a los
sucesos desarrollados en Montevideo el 20 y 21 de setiembre; se
extiende en reflexiones sobre ellos y aduce los fundamentos jurídicos
que justifican la Junta creada. Al desarrollar su argumentación ex
presa que el primero de los derechos del hombre es su conservación;
subraya que el pacto social es la fuente originaria del poder real,
derivándose, por tanto, su poder del derecho natural; establece los
casos en que el hombre, a pesar de haber abdicado del derecho de
su propia defensa, puede ocurrir a las armas sin mandato superior
para concluir sosteniendo la tesis, a fin de defender la actitud asumi
da por el Pueblo de Montevideo, que un Pueblo está legítimamente
autorizado por derecho a oponerse a todo lo que sea contrario a
su voluntad y a remover a las autoridades cuando no puede fijar
por otra vía su seguridad, ni atender a su conservación; expone la
jurisprudencia admitida que otorga licitud a la determinación del
Pueblo de Montevideo en el conflicto de competencia entre la auto
ridad del Virrey y del Gobernador de Montevideo; destaca la acti
vidad y celo del gobernador Elío y concluye manifestando que los
(11) Véase, Apéndice, documento o9 9, p. 167. La versión de este documento la difundió
mi profesor de Historia Nacional y Americana, el doctor Felipe Ferreiro, en los cur^ps de
preparatorios para Derecho. La tomamos de sus apuntes de clase.
— 106 —

�Tribunales imparciales de Buenos Aires oirán las quejas y repon
drán las cosas al estado que tenían antes de la llegada de Michelena a Montevideo. (12)
De todos estos escritos resulta que, en resumen, la formación
de la Junta de Montevideo se basa legal y doctrinariamente en:
a)el ejemplo de las que se mandaron crear por la Junta de
Sevilla que en una proclama datada el 3 de agosto de 1808 había
dispuesto se erigieran Juntas subalternas en las poblaciones de dos
mil y más vecinos (Acta de la creación de la Junta pp. 102-103 de
este estudio; escrito en el que se relatan los sucesos... etc., docu
mento np 4 del Apéndice pp. 144 y ss.).

b)la igualdad de las diferentes partes integrantes de la Mo
narquía española, esto es, que la Junta de Montevideo se había
hecho siguiendo el ejemplo de España (ad exemplum). Por consi
guiente, si las Juntas eran allí legítimas, también lo eran en Amé
rica. (Acta del 21 de setiembre; doctor José E. de Elias, documento
np 6 del Apéndice, pp. 154 y ss.; proclama anónima aparecida en
Montevideo, documento np 7 del Apéndice, pp. 156 y ss.; Pérez
Castellano, documento np 8 del Apéndice, p. 166; Lucas Obes, do
cumento np 9 del Apéndice, p. 167).
c)el derecho del hombre a su propia conservación que re
sultaba de la circunstancia de que la permanencia de un virrey
francés, sospechoso de traición, al frente del Río de la Plata, ponía
^en peligro la seguridad e integridad de los habitantes, los que po
dían ser entregados a la tiranía napoleónica y contra quienes los
portugueses podrían dirigir sus ataques. La formación de la Junta,
que procuraba evitar esos males, tenía, por ello, otro fundamento
concordante: la voluntad presunta del Soberano.
(Acta del 21 de setiembre; Mateo Magariños, documento np
10 del Apéndice, pp. 168 y ss. e implícitamente todos aquellos docu
mentos en que trata de probarse la traición de Liniers).
d)la voluntad popular, vale decir, que el Pueblo quiere
formar la Junta por que le asiste, para ello, el derecho resultante
de que, al faltar el rey, retrovertió en él la soberanía (Proclama anó
nima aparecida en Montevideo, documento np 7 del Apéndice,
pp. 156 y ss., Lucas Obes, documento np 9 del Apéndice, p. 167).
UN ANTECEDENTE
La voluntad popular y el derecho a la propia conservación
tienen como antecedente inmediato la doctrina expuesta en ocasión
del conflicto con Sobremonte, en 1806, durante las invasiones in
glesas. Allí se invocaron argumentos que, luego, repetiría Maga
riños y sus resonancias alcanzarían a 1810. Con razón Mitre ex
presó en la Historia de Belgrano: "El pueblo que escuchaba aquel
lenguaje atrevido, que abandonado por sus mandatarios habíase
(12) Véase, Apéndice, documento n? 10, pp. 168 y ss., tomado de Mateo J. Magariños
^E Mello, Reseñas Documentales, Defensa de la Junta de Montevideo (1808) en SOCIEDAD DB
Historia Argentina, Anuario, 1940, Buenos Aires, 1941.
— 107 ^

�reconquistado a sí mismo, dando y quitando el poder supremo, en
uso de su soberanía natural; que había adquirido el derecho de
llevar las armas y el estandarte de la nación, levantando fuerzas
superiores a todas cuantas podían hacerle frente; ese pueblo que
acababa de coronarse de gloria, y que veía rendida a sus plantas a
la soberbia Albión, no comprendía aún el alcance de lo que había
hecho, no sabía que era arbitro de sus destinos, que tenía los me
dios para ser independiente y que sólo le faltaba la voluntad de
cidida de serlo. El día que unos cuantos hombres comprendieron
esto, estalló la revolución". (13)
El escrito de Magariños defendiendo la Junta de Montevideo
sigue en muchos pasajes, a la letra, los anónimos bonaerenses de
1806 como se demuestra seguidamente. (14)
Defensa de la Junta de Montevideo
por Mateo Magariños.

Anónimos bonaerenses
agosto y setiembre de 1806
Se save que los oficios no se han
creado en España para acomodar las
personas, sino para que las personas
sirvan y desempeñen los oficios (1). No
es de presumir que el Rey haya nom
brado á Sohremonte para unos cargos
tan graves, y delicados, como los de
Virrey, Governador, y Capitán General,
solo por honrar su persona, ó por fa
cilitarle volsillo para el acomodamiento
de su familia. Quando el mérito y ser
vicios del Marques fueran distintos del
que ha labrado con la entrega de Bue
nos Ayres, no le faltaba modo al So
berano de corresponderle y premiarle
sin desengastar de su Rl. Diadema una
de las mas preciosas joyas que la re
comiendan, y hacen brillar, ni exponer
á sus Vasallos á los insultos, tropelías,
y extorsiones de una Nación según se
acava de descrivir, como la Inglesa.

1808
Se save por la Ley Rl. de Castilla,
que los oficios no los dá el Rey para
acomodar las personas, sino para que
estas lo sirban y desempeñen con con
cepto a los cargos que ellos tienen; y
el inhavil que no posé las cualidades,
o constitutivo esenciales, debe perderlo
por el mismo echo, y quando la inhavilidad consta de notoriedad, no se
debe esperar a sentencia, máxime en
casos urgentes y de difícil haver riesgo
enla tardansa, pr. qe. el orden de d10.
es no observarlo quebrantando con no
toriedad sus fueros y preceptos.

(1) Li. 2. tít. 5. üb. 3. R. C.
Los Dro. que han conocido los enga
ños que suelen padecer los constitu
yentes en nombrarlos, y lo expuesto
y peligroso que és á los subditos to
lerarlos, han acordado savia, y pru
dentemente, que si alguno se sintiese
gravemente molestado y oprimido de
su superior, en partes, y lugares muy
remotos, como acá en Indias, y otros
parages, adonde por la larga distancia,
y dificultad de recurrir alRey, no se
puede esperar oportuno remedio, puede
licitamente recurrir á otro Juez, que
no sea suyo, aunque sea absolutamente
incompetente. Porque dicen los que lo

Los dros qe. han conocido los engaños
y lo expuesto q.e es alos subdictos to
lerarlos han acordado saviamte. qe. si
alguno se sintiese ([agraviado]) opri
mido de su supor. en partes y lugares
muy remotos como aquí en Indias, y
qe. pr. la larga distancia y dificultad de
recurrir al Rey no puede esperar pron
to y oportuno remedio deve licitamte..
recurrir a otro Juez, aunqe. sea absolutamte. incompetente, y, ([(pr. qe. pT. el
peligro qe. hay en la tardanza é impo
sibilidad de ocurrir al legitimo supT..
puede) aun la Ciudad haver ligas
y confederaciones, levantar gente de-

(13)Bartolomé Mitre, Historia de Belgrano y de la independencia argentina, en.
Obras completas de Bartolomé Mitre, vol. VI, p. 200, Buenos Aires, 1940.
(14)Véase, Apéndice, documentos nos. 1, 2, 3 y 10, pp. 131 a 143 y 168 y ss.
— 108 —

�han estudiado, y mejor lo entienden (2)
que por la dilación, distancia, ó impo
sibilidad de poder ocurrir al Superior,
para que quite la opresión, y por el
peligro que hay en la tardanza, puede
la Ciudad hacer ligas, y confederaciones,
y levantar gente de guerra para su de
fensa, ó entregarse á otro Dueño ó
Señor para que la defienda, y ampare;
y esto por dro. natural. Porque por la
misma razón deser dilatado ó difícil el
recurso Superior, pueden los Monges
prender á su Abad que los ostiga y
hostiliza, y ponerse bajo el amparo, de
quien no tenga jurisdicción alguna so
bre ellos; y haun el particular hacerse
Juez en su propia causa. Y el que está
obligado á consultar al Rey, dejar de
hacerlo, porque por la dificultad, ó
imposibilidad de consultar al Superior
es licito para el rigor, y disposición
ordinaria de las Leyes.
La necesidad, y el peligro de la tar
danza, es de tanta consideración, que
en sentir de muchos textos, y Doctores,
dice uno de los que van citados, que
carece de Ley, no la admite, y antes la
da. Hace licito, lo que no lo es; y al
Juez incompetente lo convierte en lexitimo. Altera, mas de una vez, no solo
los preceptos humanos sino también los
divinos, y los naturales.

guerra y entregarse a otro Dueño para
que la defienda y ampare, y esto por
dro. (natural por la misma razón de
ser en tal extremo qe. siendo)]) dila
tado o difícil el recurso a el supr. pue
den los Monges prehender á su Abad,
y ponerle baxo el / amparo de qn. no
tenga jurisdicción alguna sobre ellos, y
aun el particular hacerse juez en su
propia causa, y el qe. esta obligado a
consultar al Rey dejar de hacerlo pr. q.e
p.r la imposibilidad del pronto remedio
es lícito pasar el rigor y disposiciones
de las L.L. (1) en tales tro. qe. los D. D.
tienen la necesidad y el peligro de la
tardansa ([(y la necesidad es)}) de tan
ta gravedad qe. carece si L., no la ad
mite, y antes la da: hace lícito lo qe. no
lo es y al incompetente lo convierte en
Juez legitimo, y altera en muchas oca
siones los preceptos humanos y divinos.
(1) Bobadilla li.ro 2^ cap^ 17 n.os 108,
109, 110 Salya... de Regia protectione part
1* Capo, preludio 3?

(2)Bobadil. lib. Cap. 17 N 108 109 y
110, Salg. de Protec, part. la. Cap. 1? prlud.
3 á num. 100, nsq. ad 104.
En las materias de esta clase, la vo
luntad, y mente que se deduce por congeturas, o que se hace verosímil, se
tiene por voluntad ebidente y expresa.
De suerte que el que alega la verosi
militud, se dice que alega Texto de
Ley, porque la Ley manda observar lo
que es verosímil. En tal conformidad
que el que arguye con lo verosimil, ar
guye con razón natural, porque la ve
rosimilitud se tiene por parienta de la
naturaleza (3). Esto és expreso en el
dr0.; y siéndolo, lo és igualmente, que
el Publico no procedió sin voluntad
del Principe, á proclamar á D. San
tiago Liniers, por su Governador, y
Capitán á Guerra, porque és verosimil

En toda materia enque es difícil la
consulta el Soberano aprueva y confir
ma la que se acerca mas a su voluntad,
y lo que es mas verosimil, se tiene por
expreso. Desuerte que, el que alega ve
rosimilitud se dice, que usa del texto
de la Ley, porque esta manda guardar
lo que es mas verosimil; ental confor
midad, que el que arguye con ella lo
executa con razón natural, porque se
tiene por consanguinia de la natura-

(3)Pignatell. Tom. lo Cons. 139. N 12.
Vers. Verim énibvero 1. ul. Cap. Tomo lo
Discep. 58 N. 23.
que el Rey le nombrase mientras, a lo
menos, no pudiese embiar otro, si es
tuviese informado del esfuerzo, celo é
inteligencia que mostró, que és lo que
en el dia mas se necesita, para defender
— 109 ^

�y conservar la Tierra, que se halla
amenazada de enemigos, y se ha hecho
el obgeto de su embidia, por las pro
porciones que la acompañan, é infor
mes que les han dado de su vondad,
los que para su destrucción se han recivido en su seno; de cuyo particular
no puede tampoco prescindir el Pu
blico, mirando por su seguridad, y que
le pone igualmente en la necesidad de
tomar sobre ello sus medidas a tiempo,
antes de que estos Cuervos le saquen
los ojos, después de haverle comido el
corazón.

leza. Y siendo esto expreso en el Dro.
lo es igualmente, que el Pueblo proce
dió conforme con la presunta voluntad
de S. M. mirando por su seguridad
conserbación, quietud y tranquilidad.

1 que formó las Siete partidas era
todo un Sabio; y como que posehia co
nocimientos, y le asistía autoridad, de
lineó las de Capitán General, ó de
Caudillo, que es el titulo con que lo
distingue, en estos tres precisos térmi
nos: esfuerzos, maestría, y seso(4). Estas
qüalidades de tal manera son esenciales
á todo Caudillo, que el mismo Legis
lador advierte, que si el Emperador, ó
Rey, sale á la guerra, y no las posé,
deve nombrar al que las tenga, para
que Caudille diestramente á la gente.
La obligación en el Principe de buscar
Caudillo á proposito, arguye la necesi
dad de este en serlo, qual combiene. En
especial emanando, como se explica el
Texto, la obligación del Principe de la
calidad de los echos de la guerra. Pues
dicen, que todos ellos están llenos de
peligros, é de aventuras: é demás el
yerro que ay aviniere, non se puede
después vien emendar. E por ende non
se debe traer (la guerra) si non por
seso, ó por grande acabdellamiento. De
modo, que si por esta razón no puede
el Soberano usar en esta materia de su
plena potestad, y libre alvedrio menos
podra el subdito dejarse llevar de él
para aceptar el cargo, y exercerlo.

El qe. formo las 7 partidas era todo
un savio, y como qe. poseía conoci
mientos nada vulgares, y le asistía po
der y autoridad delineo estos tres atri
butos asaver esfuerzo, maestría y sesso;
qüalidades. .. / en tal manera esenciales
a todo Xefe o Caudillo, qe. el mismo
Supremo Legislador advierte, qe. si el
Emperador, o Rey sale ala guerra, yno
las posee deve subrogar otro en su
lugar qelas tenga pa. qe. acaudille y dirixa diestramte. ala gente; De modo
qesi pr. esta razón no puede un Sobe
rano usar en tales casos de su plena
potestad, y libre arbitrio, menos debe
el subdito dexarse llevar de su orgullo
pa. aceptarlo, y exercerlo, y y si lo
executa, no se quexe de qe. un Pueblo
amante de su sosiego e instruido délas
máximas de su constitución repulse (á
el qe. quebrantándolas altera) con ener
gía a el perturbador qe. selo perturbaba

(4) L. 5. tit. 23. Part. 2a.
Tenga entendidos los zoylos, que la
Representación y Autoridad de un Pue
blo caveza de un Reyno, no es tan pe
dánea, como á ellos se les ha figurado.
Sin embargo en prohivir la Ley, que el
qe. fue un año Alcalde, lo buelva á
ser, hasta no pasados dos, el dro., y la
practica dispensan si fuese aclamado por
unánime votación (6) No obstante tam
bién, de qe. en España muerto el Co
rregidor (lo mismo deve decirse del

La representación de /un Pueblo no
es tan despreciable como algunos se
han figurado, pues apesar de prohibir
la L. qe. el qe. fue un año Al^, no lo
vuelba á ser hasta pasados dos, el dro.
y la practica lo dispensan si fuese acla
mado pr. unánime votac". No obstante
qe. en... España muerto el Corregidor
o Govr. espira la jurisdicción de los
coadjutores de este y no deven exercer
mas autoridad, ni entrar en lugar del

(6) Lib. 9. tit. 3. Lib 5. R. I. Bobad.
lib. 3. Cap. 8. N 60 y 61 Evia. Part. 1 S. 2.
N 36.
— 110 —

�Governador) espira la jurisdicción de
su teniente, y este no deve entrar en
lugar del que le nombró, cesa la prohivicion, si el Pueblo lo elige (7). Lo
mismo pasa, quando se acava la paren
tela del Rey, que no quedando ningu
no de los de su Casta, á quien de dr0.
pertenece la Corona, el Pueblo elige al
que mejor le parece (8), Buenos Ayres,
tanto en la Reconquista de su Ciudad,
quanto en la elección del nuevo Go
vernador por muerte Civil del antiguo,
no miró a otra cosa principalmente co
mo al mejor servicio del Rey, y á la
gloria de la Nación.

qe. los eligió cesa la prohibición, y se
constituien con plena jurisdicción si el
pueblo lo Elige. Y lo mismo sucede
qdo. muerto el Rey no teniendo suce
sión legitima pues el Pueblo eligue el
qele parece. El Pueblo de Montevideo
en la conservocn. de su Gov.* no miro
a otra cosa qe. al mejor servicio del
Rey, y... gloria déla / Nación,

(7)Acev. lib. 3. tit. 7 leg. la. N 13.
L. 12 tit. 3. Hb. 5. R. C.
(8)Covarr. in Pract. Cap. 4 N 3.
Es el primero de los derechos del
hombre, la defensa y conservación de la
vida. Para asegurarla de los insultos
del mas fuerte, combinieron en unirse
en Sociedad formando Ciudades, y Po
blaciones; (1) al paso que para mejor
consultar este fin, tomaron el partido
de elegir uno de ellos por Caveza para
su Govierno (2). Siendo este el origen
de los Principes y Soberanos (3) cuyo
poder nace, y se deriva de la causa del
dro. natural; y asi la mas estrecha obli
gación de los Reyes es la defensa de
los Pueblos (4).
Aunque por estos principios el hom
bre en sociedades abdicó de si aquel
dro. de su propia defensa, é incumbe al
Rey aquien privativamente corresponde
el dro. de la Guerra (5) con todo hay
casos en que puede, y deve ocurrir á
las Armas sin esperar el mandato del
Rey. Estos son aquellos en que corre
un riesgo inminente su conservación, y
que no dan espera al recurso de su
Soberanía; porque ademas de que en
tales casos se procede conformemente
con la voluntad del Monarca explicado

El primero de los derechos del hom
bre, en su conserbación y por ello es
licito en propia defensa matar al agre
sor; y para evitar esto, y la Ley del
mas fuerte, combinieron unirse en So
ciedad, formando partidos y Ciudades,
ydirigiendo al fin caudillos, que los
Governasen, de donde procede el ori
gen délos Reyes y Potentados, deribandose todo su poder por estas causas del
Dro. natural; y por lo mismo es es
trecha obligación de los Soberanos la
defensa de los Pueblos, y aunque por
estas máximas abdico de si el hombre
aquel Dro. de su propia defensa, remi
tiéndolo a su Rey y Señor, natural,
hay casos en que puede y deve ocurrir
a las armas sin esperar mandato Supe
rior; como son: Quando corre riesgo
su conservación; Se teme traición a la
Patria; o se presume emoción Popular,
porque en tales circunstancias se pro-

(1)Societas co tendit, ut sum salvum su
communi ope, ac conspiratione. Grotius de
jure bell et pacis. L. 1 Cap. 2 S. 1.
(2)Ubi non est Caput Corruet Populus
Probev. Cap. 11
Porque naturalmente
las voluntades de los homes son de partidas,
los unos quieren más valer que los otros. E
por ende fue menester por derecha fuerza
que obiese uno que fuese Cabeza de ellos.
L. 7. T. 1? la. 2a.
(3)E por esta razón combino qe. fuesen
Reyes é los tomasen los homes pr. Señores
L. 7. ibi.
(4)Vnges cum Ducen Populum meum de
manu Filis tinorum 1 Reg. Cap. 9.... Otro
si la deven guardar de los enemigos de ma
nera que no puedan en ella hacer daño. L.
3. T. 12. P. 2a.
(3) Regalía incocusa de los Soberanos.
— 111 —

�— 311 —
ap opjiqB^) |3 33ip ^nb ^oXbj jb ajuB fainas sa opBmjniniu ojqand
íl '908I 3P Josaaapajd ns anb SBjqBjBd sbidsiuj sbj isbd a^idaj
souub^bj^[ anb ua ^op^in^ij UBq as soun^jB oujod ajqBpajcísap ub^
sa ou ojqang un ap uopmuasajd^j ^^g^^ íajqraai^as ap \z pp B^unf
bj ap uppaaja ap b^ob ja Bjuais anb ojqang jap ojo a ja ajsa jas
Jod -ouiod sauoxsajcjxa uod asjBjsajiuBiu b Bzaiduia 'jBjndod biubj
-aqos bj ajuauíBjjaiqB sbuj o *sojuainnaop soun^jB ua Bjqiuou aj as
zapium BjjaiD uod oujod 'jBjndod pBjunjoA bj ap oidpuud jg
HVlíldOd VIMVHHSOS VI
•sjaiuig b 'ajuaiuBspajd
*jBSnj ns ua jauod X ajuoiuajqos XajjjA jap pBppojnB bj jBjqanb
BjBd opiAjas UBiqBq 'sajuB oood 'anb sojuaiuiBuozBJ soiusiiu soj ap
asaxjBA as sjaiuig XajjiA jap upiDBjBd^s X ojuaiurepinfua jap joabj
ua ojB^ajB ns ua souijb^bj^[ anb biuoji Bun 'ajuaiuBjjaiD 'sg
T ^ pnj^inb
-di o oju^iuiiAOin asjinS^s Bpand anb
'pBpijeo jbj ap ^as BijajBui ^\ anb ap
osb3 ja aAnjaxa / SBUBuxpjo SBjsajojcI
SBjap sandsap 'ojp bjjdod á soAisaoxa ^as
a'bunB soiBpuBui sns jijduina Á. jaaap
-aqo b sopBSijqo souiBqBjsa 'ab opuBU
-apjo ojuBnb ua bujsiui Bjja ap sauop
-ajdsa sajuBuiuuaj sbj ap aanpap as
issb sand 'opBnjdaaxa Bjsa japod ns ap
saiimij soj aqijasajd *ab SBipuj ap puft^
-tunta ^ar\ buisiui bj ap sauoxadaaxa sbj
•id is o 'ajsa ouioa jBuopipsuní oajdma
ap asBja Bun oituiaij pB

bj ap ptuainbui o 'ojaairaiqoni ajjpa^
-ns Bpand anb 'pBpijBa ap Bas BuajBin
bj anb ap osbd ja o^jBquia uis aXnja
-xa í'ojp bjjuod A soAisaaxa usas anb
-unB 'sojBpuBtu sns Jijdtuno A 'sajjaaap
-aqo ap ouiajjxa ja BjsBq 'saXajji^ soj
ap pBpyjojnB bjjb bj JBjadsaj b
anb 'sEipuj ap jBdiaiunj^ ^a-j
(8)
61
I (¿)
'6
bj sa f bsojS A g
bsoj zado-j
ja X ituapiqi -ey
X ' -Bpd
-j, ' '1 ^ I3P opEpuBin
opuaipuaje non 'aisanq ^bj b jiua^ sopoj
naAap sanozBj s^jsa SBpoj jo^- •'• • (9)

•BpniAOJj Bjsa ap pBpaid
-o^d na Xajji^v '3Juoiuajqo ap sanbjBj^
•ovuxq jap upiaisodap bj saj^y souang
ap jB;dB3 bj b -yi • OAOjdB soaijoui
so^na jod A íBiuBjaqos ns jajauío^dinoD
DBpand anb sojnaBjsqo soj opuaiAoai
-aj Bidojd 'BsnBD ns ap joabj ua jBjqo
jod 'BijB^aj Buiajdn^ bj ap oiabjSb uis
&lt;BSuajap jBjnjBU ns ojqang ja opuaiui
-nsaj 'saXaq sns ua BpBpuijsap 'bojbu
*K PP pB^unjoA bj b auuojuoa apaa

•sajiy souang ap ojqang o 'pp^
'bjU BjjBq as anb ua osb^ jb ajuamajq
-isuasui souiB^ajj omoa inbB a j ^soip
-aui soj opiAiqojd A 'opniuuad asanj
aj utj ja anb 'jbid Bijpuoduioo as anb
jod 'uBpand 'Bjjajamojduioa o 'Bjjip
-adiui anb 'sojnaBjsqo soj opuaiAoiua^
Bsuajap ns b sa^uaanpuoa SBiauapiAOjg
SBJ SBpoj JBUIOJ BJBd BI^UaipaSUO^ BIJBS
-aaau jod apuaijxa as 'sBp^aipui sakaq
sbj A 'jBjnjBu -Ojp ja Jod opBziJOjnB
ojqang jap oijapod A 'pBjjnaB^
•(8) sojquiaira soj sojja A
-vt) bj A 'Buijy ja sa ¿íag ja A (¿) v&amp;ns
otaoo s^ sojfPSVy{ sns p PZ9nban vj
9 U9ta. J9 9nb S9n4 íbuisiuj Bun sa anb
'Xag jap bj ap A 'Bidojd BsnBa ns ap
joabj ua Bjqo BijBSag Buiajdns ns ap
Bsuajo uis A 'asjapuajap ap -ojp jbjiubu
ns auinsBaj ojqang ja (9) sa^aq sns ua

�Montevideo al de Buenos Aires; "destronada la casa reynante retrobertieron al Pueblo español todos los derechos de la Soberanía"
responde a Los Gemelos, el anónimo montevideano y, todavía,
Lucas Obes contesta a Echeverría que por la destronación de Fer
nando VII habían retrocedido al pueblo sus facultades.
He aquí los precedentes ideológicos inmediatos de la doctrina
que sostendría Castelli el 22 de mayo de 1810 y que llevarían a
Saavedra, en su voto triunfante a afirmar que la integración de la
Junta debía hacerse en forma que "no quede duda de que es el
pueblo el que confiere la autoridad o mando" y luego a Zudáñez
en 1811, en su Catecismo Político, a decir que, en este caso, (15) "la
autoridad vuelve al pueblo de donde salió". (V. cuadro 1).
(15) Ricardo Donoso, El catecismo político cristiano, p. 100. Mencionamos a Zu
dáñez porque si bien su Catecismo es de origen chileno su autor era de formación rioplatense, en las aulas de Charcas, de donde salieron, precisamente, también, Moreno, Castelli,
Rodríguez de Quiroga y Monteagudo. Del Alto Perú partieron anónimos dirigidos a Eli o en
los que se decía, entre otras cosas, nada menos que lo que transcribimos:
"Si buscamos el origen de los Soberanos, en la Ley Natural, Escrita, y de Gracia, sea
dentro del Paganismo, ó dentro de la porción escogida del Señor, no encontraremos que haya
sido otro, que el de la elección por las Naciones, ó Reynos. Esta elección supone potencia, y
esta potencia no faltará mientras hayan Naciones. Luego estas que tienen potencia por sí,
nunca pueden sin degradación de su racionabilidad ser comparadas con los Mayorasgos, que
ninguna potencia tienen por sí. En los Mayorasgos se suponen cosas inanimadas, como las
tierras, y animadas racionales, como los Ganados, que con las tierras, ó sin ellas se venden,
se compran y se dan. Pero en los Reynos no se suponen mas que hombres, aunque lo comprehendan todo. El hombre que es un compuesto de Alma y cuerpo, cuya principal parte, es
intelectual, que sublimado con la noble distinción del libre albedrío, piensa, medita, reflecciona, quiere, reprueba, teme, desea, espera y busca la verdad y perfección: nunca podía haber
disminuido su dignidad, sus prerrogativas, y privilegios en la sociedad, sino antes aumentán
dolas, como sucede en la fuerza, que la de cien hombres juntos es a la de uno solo. Y á este
fin cada Monarquía, y sociedad civil, es una persona moral unida para la felicidad de los
individuos de que se compone, cuyo bien lo dice la Ley 1^, título 10. Parte 2. Luego el hom
bre en el govierno que se fuere, nunca devia, ni deve perder, sino antes ganar; nunca devió
llegar al vil ultraje de ser parangonado con las especies inanimadas é irracionales, vendibles,
comparables, donablcs y renunciables, sino que antes devió ser, respetado, y exepto de qualquiera
oprecion de sus derechos, y livertad. Y qualquiera que diga lo contrario, no puede menos
que ser un degradante de su propia racionalidad, por un vil interés; por una vaja servilidad;
por una ruin condescendencia, y otras miserias que le precipitan hasta el delito de daño contra
la Nación, que todavía es más grande que el de daño contra la Magestad, porque después de
Dios, primero se deve mirar por el bien de la Patria, que por el bien del Rey; pues la Patria
es el todo; y el Rey solo una parte, y su hechura. Y si por Dios reynan los Reyes, no es decir
que Dios violente al Pueblo, sino que docilita los corazones á la ovediencia, porque de lo
contrario no habría quien obedeciese á otro hombre.
El hombre pues, que por todos derechos, no podía tener otro objeto que el de su propio
bien, y decoro en la formación de sociedad, viéndose en un solo cuerpo todos los de un
Continente, componiendo una sola persona moral, obligada á buscar su subsistencia y segu
ridad, y que tantas atenciones sin dividirlas entre sus propias partes con el orden adaptable,
no era posible desempeñarlas exactamente: eligieron uno, que como sentinela, ó Apoderado, vi
gilase con especialidad, y trabajase theoricamente sobre los objetos de la felicidad, rigiendo,
disponiendo, y mandando, con el nombre y autoridad de Soberano, que se le confería, y que
el resto de la Sociedad, obedecería como vasallos, poniendo en práctica sus mandatos; que es
decir, que la sociedad le confió la potestad que viene de lo alto, para que la administrase
en los diversos modos, que hay de goviernos en las Naciones. Pero sea del modo y clase, que
se fuere la elección, y su administración: esta no pudo durar en el electo soberano, ó sus
descendientes, sino mientras convenga á la sociedad; por que esta, que nunca había tenido en
sus disposiciones, otro objeto que la conveniencia, á su bien estar, faltando esta, pecaría
gravemente en no buscarla, cortando el daño, y suscitando el bien, en mudar ó reformar el
Govierno hasta acercarlo á lo mejor; porque hay diferencia de particular á Pueblo. Un parti
cular podrá hablar, pero no hacer lo que hace el Pueblo, pues la legitima potestad que viene
de Dios, la dá ó comunica el Pueblo, á uno, ó muchos; y como la dá, puede quitarla, refor
marla, ó reasumirla, según vea convenir á su bien estar, conforme á la Ley de Dios.
De estos principios es inegable, que los Reyes por sus derechos ó sus descendientes por los
de succesion, jamas pueden tener titulo de justicia para reynar, ó pretender reynar contra la
voluntad de la sociedad, porque donde esta recele, donde sienta sus perjuicios, y donde esta
no quiera: no hay derecho de succesion, ni cosa que valga en este punto. El mismo Dios
no quiso resistir la voluntad de su Pueblo, quando este le pidió otro govierno. El Profeta
Samuel, llevó muy á mal la petición, pero Dios le dixo: Oye la voz del Pueblo, en todo lo que
dicen, porque no te ha desechado á ti, sino á mi, para que no reyne sobre ellos. De este
modo se desechó el govierno de los Juezes, por medio de los quales reynaba Dios, y se adoptó
el que reynen los hombres, como se acostumbraba en las demás Naciones. Con que si el
govierno de Dios fue desechado, por el extravío, y venalidad de sus Juezes, con más razón
podrá ser desechado y quitado el de un hombre solo, por causa de su incapasidad, ó indolen— 113 —

�— ni —
'ZZ61 €oJní) '00I"9 "dd '*&lt;t^*&lt;Wd 9P *tV*"^ vi 9V oupuajua^ jap
otitfotu uoí 'auan¡¡ ap aso[ otuojuy jpos^py^ upuf) jap muowatu pj v oppaspap otupujp¿op^jxa
Oiatun^i 'pjouP(fs¡j jpa^j pj ap afuajpuo&lt;fsa¿uo3 PUPtxojpno^ Pituappoy p¡ ap vi^outayi ua 6081
ap o^a^qaf ua sa^aopjKf soj pufttoi opptotut ototnl ¿atuiju^ ^a ua pSouinQ ap ofPSajy (91)
('0S6I 'sajjv sonang "ss A z 'dd 'II¿ :i 'opnSpajuoyi ap pptts pj '^hxik A ViaaA ^d
ONVlHVjq A '-ssA 8^ "dd '"Jp 'ouPifsua oajtfjoif otuspafPi jj 'osoNOa oaHVDX^ 'asBa\)
•osohoq uayqniBi BDiyqnd anb ouispajE^ ojjo ap uoiDEJídsuy ap ajnanj 'au^d na 'sa ///( opupu
-jaj A pc^jpnqpty aima opnSEajuoj^ ap oSo¡Bip osóuiej ¡a anb jeqojdoioa aauesajajuí s^
•(^161 's^IV
sonang '^9 - Z9f 'dd 'put/uaSjy potjqn^a^i pj ap Ptouapua^aput pj ap sajuapaaajup soj p
soatjpjaj sojuaiumoQ -vihoxsih aa nqiÓdxs "Svaxx^ a vjjosoii^ aa avxiaDVj na '9^ -\ lz '3
*^Zl -JS3 &lt;E11ÍA3S '7P/ ap jp^auaf) oatqajy ua/tjo^ap uaqap aj as anb otj^ uotf soppSauf
-ua sajacfpj 'ñia^ jap'uou^juj jap sotutupuy) -opnEnjaj hoq Jona ¡a sjausixa on opnsnb une
*euojo^ BI ?' ^inaipnajajd jaqEq apand oaoduiEj 'opusniuiop Bjsa o\ oujoa 'BHBdsg bj auiuiop
saauEj^ p SEjjuaiui EXeq o\ anb a^qísod sa iu 'opBjn( ajuauíBiniiiSa] sBijnjsy ap adpuijj EXeq
on uosbs bj b ouiod j •pBpiajpj ns b opuajuiAnoa aiuatnsani^ai A Bjsní 'ojJaDEqsap Bjpod
ppaiqEjsa oj ajsa auijojuoa anb 'uapjo ouap ap o(ea 'ojqanj pp nopaap A BiauanuE b] jod
ónis 'ouiiji^a] A^^i opjs Eq aipBU anb ojej^ sa naiqaiEj anb no^) •opEjní ajuaiuBuiniSa] seij
-nj'sy ap adiaujjg ajanj 00 OJauíiid is 'sBUBdsg sej ap Aa^ ouiiji^aj jas apand aipsu anb Bjsa
OJEp 'SBtjnjsy ap adpuug jod ó[opnBjn¡ ap b^ as BpnanuB b^ óinoa \ -ojqang ¡ap spuanuB
bj Epaaaid ojamiJd anb uis 'Aayi Bjja na opBjní jas' aAap onnSuin anb 'ojsa na jbjou aa^q
'Buojoa E[ ^ josasqns BJBd 'sBijnjsy ap adpnug \e jBjní ap ajqmmsoa bj uoa bujsiui BnBdsg
•oSsbjoA
•Bj^ ap sauaiq 9 'BpnaiaBq BidoJd ns na oppjaAuoa nEjpod sonara oqanra 'ojqanj ^b jaaBq
napand ou sójp A 'oiqang p'jod soqaaq uos'saAag soj anb bA ^ 'd9PeN[ es3I 3P ^ÍPP PP
saJOlDE^ soj uajaynb oraoa 'BjjjBg bj b jsSnj jaajaj na on A íAag p jESnj jaajaj ua A íeijjb^
B] b jB8nj opunáas na ísoiq b jb^b ap Eq as JBSnj jaraijd na anb 'Jiaap sg "uaaBq oj oraoa
sajuB ou A b;j}b&lt;j bj ap sañdsa'p sopEjapisuoa jas uaqap 'saAag soy anb '.oyqang jb saAag soy ou
A 'saAag soy '9 aaBq oyqang ya anb íAag yap ou A 'soya ap ajnauíEjBipauíuy sa oyqang ya anb
'nBpiAyo as anb ap BsnEa jod ísazanf sns ap orasyjodsap A 'upyanjyjsojd bj ap BsnBa Jod ísaj
-opBynpB 9 ajuauíByos onis 'sopyo j^p on ap BsnBD jod ¡oyqang yap sajorasya A npyaajdo By 9 'e;d
^bj ap o^uainoin ja opuapidaj *Bjja ap jauod
-sip b asaiAjoA ajsa anb BJBd 'BiuBjaqos bj ap pmxuajd bj ojqan^
ja ua jaBDaj uBiOBq ^aj ja opBuiujjja zaA Bun anb X

pp

ap Binjoj Binijjn oraoa bdjbuouj jb 'osbd ns na 'jauodap X oaijq
-nd japod jap pBpijiqBSUodsaj bj BAi^aap jaaBq ap oqaajap ja uop
"BN BI U3 ^^uauiBji3B^ *ojja uoa 'opuaiuodnsajd íXaj jap sosaaxa soj
ap jopBuoiauBS X a^uBjiSiA ua ojqand jb uaSyja anb saXai ó
•uoidbu bj ap oqaajap ja jod (p
sonpTAipui soj ap oqaaiap ja jod (a
Biansní bj jod (q
saXaj sbuistuj sbj jod (b
:sauoxaun^
sns ap ojaiajaía ja ua opB^iunj Xaj jb uauapuBiu anb saXai bi
•ojqan^ ja ua
Bisa BjnbjBuora bj ap ua^iJO ja anb uaaajqB^sa anb saXai ój
:isb BaijisBja sbj uppsana bj opBipmsa Bq anb zounj^; in^¿ *pBpiu
-nuioa bj ap ja BqBjjBq as adiauíjd jap japod jap Btuiaua jod anb
UBjaouoaaj SBjouBdsa saXaj sbujsiuj sbj Burjjaop bj ap SBiuapy
(91) 'vi*vnton¿\nsn sa BjouBdsa BjnbjBuour
bj anb auapsos oíaoj^) ap upiaBaijisBja bj opuainSis uaxnb 'o^ín^) ua
'6081 U9 ^^ojjn^) ap zan8ijjx)^[ b '-a^a 'a^ajjBAB^j ap zapuBUjaj 'zaj
-Bn 'opjBÍBj BjpaABB^ apsap 'sadiautid soj ap japod jap sajBjndod
sojuaraBpunj soj uojaip anb sajouBdsa sojospjp X 'sBjsijní 'so^ojoaj
jod cusajiUBUi as anb (oujaiqoS un jBaia ap japod ja ajuaujjB^aj
muinsBaj ojqan^ ja 'oujaxqoS uis X Xaj uis ajuauíBUijuadaj pjjBq
as ouxaj ja opuBna anb ouiBjaojd JjJAa^ ap bj) SBjoyBdsa SBjuní sbj
b ajuauíjBn^í pjídsui anb oai^pjoapi opuoj o asBq Bun Xbj^ j
:BiaBaija o Bzjan^ Bjupsip ap sajuaijj
-oa sbtjba uojaiuiAjajuí ojuaiuiBsuad ajsa ap uoiaBinjoj bj ug;

�LE D R OIT

NATURE &amp; DES GENS
SYSTEME GENERAL
Des Principes les plus importans de la Morale,
de la Jurisprudence, &amp; de la Politique
PAR LE

BARÓN DE PUFENDORF
Traauit du Latin par

JEAN BARBETRAC
PaoFESSEüR en Droit dans UUniverJité de Groningue, ^* Membre
de la Societe' Royale des Sciences Á Berlín.
Avec des Noces du méme ;&amp; une Préface, qui fert d'Introdudion á touc l'Ouvrage.
Editionfaite d'apris un Exemplaire rttoucbéde nouveaut
^ augmenté di la main de Mr. Barbetrac
,

TOME SECÓN D.

A L E !DE
Chez J. de WETSTEIN, 175^.

— 115 —

�— 9IX —
"9P61 'sajjv souang 'v^ixoyaici aa oxnxixsNi
na 'o/ÍPta ap upjarxauaS pj ap oxfsaput ja jajzpy¿ upspfjpg upn[ 'xSHOHd NVaf (02)
?^6l 'saj;V sonang 'oí " 6 "dd 'bqopxp^ ap jpxpatPj) pjsajtj
pj ap upaQ 'saung otuoSauf) xotaop jap oajqaxy '-ivNOiavN vóaxonaia (61)
II J P
na fjsa ODijqnd oqaajap ajqos a^jcd vj '(66¿I '^P^SJ3^ ^p "f ^^MD Pp'^^ V 'apxKaqxpg
'•'IV aP u*'&gt;tu' 7 ^V atuauiSnp j^ 'nnaanou ap aqanotax axjpjcfiuaxg un saxtfptp afjpf uojtjpg
ajjaanojsi -aSpjítnQj tnot p uojtanpoufuj^p fxas jnb 'aop^a^^ aun /^ iauiaui np sato'^^ sap 'óatiy
•utj^ag p saauatas sap ajP/Cog atajaos pj ap a^quiayi j^ 'añSutuo^f) ap atj's^aatufi,j supp ijo^q ua
unassafojg ap¿iaq¿pg upa[ up¡f utfpg np tjnpvaj^ -¡¿opuafng ap uo-ipg aj ^pcf anbjtjjog pj ap t^
'aauapni4stxn^ pj ap 'ajpxoyi pj ap supjjcxftut snjíf saj saifiaujug sap jpuauaS atüatsiís no suaS
sap J^ axnfpu pj ap tjoup ag) 6¿i ap aBjXaqjeg ap nppan'pBjj bj opEzi[ijn ajf (81)
•SBpBjp SBjqB]E&lt;J sb^ '^9¿l 'lajSBqa^na^^ 'saxftaj ap suaS ap atajaos aun
sxajtatu sap ta sjxp sap 'sa'auajas sap auuosjvx axjPuojfajQ no ajpaifojaiCaug :ua asBa'y^ (^I)
pbuti '3^uain|BUij iA ouj^iqoS ap buijoj bj aíij anb BzuBuap
-jo Bun ap ojuaiuipaiqBjsa ja JinSas aqap opBjsa un ap ozoqsa
ja Bjuasajdaj anb ojsa y *Bnjnui pBpijnSas ns b á uppBAjasuoa ns
b aiaijaj as anb oj o^uaiujijuasuoa unraoa tm ap jBj^aj b á odiana
ojos un ua ajduiais bjbcÍ asjiun b SBUjap soj sopoj uoa ajauíoidujoa
as oun BpBD jBna ja ua ojaBd o uppuaAuoa Bjaunjd Bun jaaajqBjsa
jod jBzuaraoa aqap 'jiaid pBpaiaos Bun jbujjoj aiainb anb A jbjtobu
pBjjaqij ap opBjsa ua opiAiA Bq anb pnjiJjnuj Bun ^opuajn^ unSas
*ojDaja u^ *ouajoj^[ ua sa 'ojoadsB ajsa ua 'ajqBjou sbiu sa Sd^ud^y
9p A iVÁtiiv^i oqo^ÁdQ jap jojnB jap Biauanj^uí bj uainb ua oja^
(02) *^BH 3P uopBjauaS bj ap ojjsaBui ja^&gt; ouioa jsqoj^ jod
-IJIJB3 jaizBj^ oSiupuBD jap sojqij soj ajjua Bjn^ij popua^n^
(61) ,,'S3PS SOI
-ia bj ap sopB&lt;jB3sa ajuatuBATjjnj 'soxjo A jBuia^ 'nBassno^j 'AjqBj^
'jxopoajn^ 'sajajpjsijv 'uojbj^ ap BJiuoaj bj aoa tuiJídsa ns opuaujnu opi
Biq^ij sofaj uaiq apsap anb 'saun^ \j jb jbjuod ospajd sa sojsa axjug;
'ojxaua^sos bjb&lt;J sonam oqontn A
'ojJBjnaaía bjb&lt;I sopiuaAaxd UBqBjjBq as 'BAixajjaj A Bpunpjd Bjnjaaj un
jod anb soj soaod uaiq uBja 'oiquiBD ajsa ap BqBjqBq as osnjuoa A oSba
opom nn ap anbuny 'somuajaj sou anb b osaans ja oppoaoa uaiq sq
•UOI3B3JD
BAann ap oapijod napxo un jaaajqBisa A opunj^ OAan^q jap soubjij soj
jBumjJB ap Biq^q noisojdsa BÁno ubdjoa ajsa ap opxos opinx ja opaBJjnsns
Bqi anb na sojjanbB ajuauíEsiaaxd UBja UBdnao sou anb sodtuaij soq „
:Bsajdxa BipjSoiqojnB ns ua
saunj 'souiBDipui ouioa *BSojin^) ojjBjp ap SBiuapB :(8J) Bjaouoa aj
as inbB anb ap buüSjb Bpnp XBq ou íBDjjaiuy b p^ajj ajuamajqísod
oujod sa saauBjj jb sauoisjaA sbAüo ap saABjj b DBjAaqjBg an^ sauop
-ipa sBjupsip ua pipun^ip oj pBpijBaj ua uaxnb '(^¿9J ^p uppipa
bj ap ajuaujajqísod ujjbj ua bjid oj BSojín^) ap zan^ujx^^) HIA.X
oj^is jap A ptp^4oppu^ bj ap sajuB BDijaiuy ua oppouoo Bjan^
popuajn^ anb ap pBpijiqísod bj soraxnjaxa ou uaiq i (^j) *aja
'du2dAÁ9tut (^so4uioo ív^ '^iunvíoji :sBjqBjBd sbj ap uppBDijdxa
bj ap osbd ja sa orooa 'jjopuajn^ b uajiuiaj 'jjnoanef aQ pjDBpaj
anb 'oaijqnd oqaajap ap sajBjuauíBpunj SBUiaj ajqos sojnaxjjB sns ap
soijba 'ojaaja ug 'vt'pd^optow^ bj ap upiDBjuaiJO bj jod 'ajuauíajqBq
-oad Xnuj 'opBSajj asjaqBq aqap anb jb ^^opuajng ap sBapi sbj :bjou
-Bdsa ou BiDuapaaoíd ap a^uajjjoa Bun oipiaui o^sa ajqo^ jj

�convención por la cual después de haber escogido una o varias
personas a las que se les confiere el poder de gobernar la socie
dad, aquellas a quienes se ha revestido de esta autoridad suprema
se comprometen a velar con celo por el bien público y las otras,
al mismo tiempo, les prometen una fiel obediencia. De lo que re
sulta plenamente esa unión y esa sumisión de voluntades que
acaba de formar el Estado y del que hace un solo cuerpo al que
se mira como una sola persona. (21)
Cuando se produce la acefalía de la corona, esto es, en el
interregno, siguiendo a Grocio, Pufendorf dice que el poder vuelve
a cada pueblo (rétourne a chaqué peuple), el cual, mientras tanto,
puede ejercer la soberanía por sí mismo o mediante diputados y
realizar los actos que juzgue necesarios para su conservación. (22)
La extinción total de la familia real vuelve al Pueblo la so
beranía y también entonces el Pueblo puede cambiar el gobierno
en aristrocrático o democrático.
El paralelismo con las ideas de Moreno es notable cuando es
cribe en la Gazeta de Buenos Aires que la acefalía de la corona
determinó que cada Pueblo reasumiese la autoridad que de con
suno había conferido al monarca y aun que cada hombre debió
considerarse en el estado anterior al pacto social que liga al rey
con sus vasallos (el segundo pacto de Pufendorf, entre gober
nantes y gobernados). Pero ha quedado subsistente el vínculo que
une a los hombres entre sí (el primer pacto social) porque "un
Pueblo es Pueblo antes de darse un rey". (23) (V. cuadro 2).
Pero la circunstancia de que tanto Pufendorf como Moreno
aludan a dos pactos no demuestra en forma definitiva que el uno
haya influido sobre el otro, ya que Ulpiano habla del pactum unions
como previo al pactum subiectionis y Altucio del pactum unions y
del pacto por el que se trasmite el poder del Pueblo al príncipe (24),
lo cual probaría la posibilidad de que alguna otra fuente sea el
origen de estas ideas de Moreno. Sin embargo el desarrollo con que
continúa la exposición de su pensamiento muestra que su inspira
ción procede de Pufendorf. Para probarlo nos apartaremos algo del
tema del subtítulo y volveremos a Pufendorf que explica que
durante el interregno, si el reino es muy extenso y es formado de
diversas naciones, diferentes provincias y grandes ciudades o cuan
do el príncipe ha sido despojado justamente de la corona, puede
darse el caso de que se forme un estado compuesto (Confedera

ción). (25)
El estado compuesto, es decir, aquel que se forma por la
confederación perpetua de diferentes estados, —sostiene Pufen(21)Pufendorf, Le droit de la nature &amp; des gens, etc., cit., pp. 286-287.
(22)Ibid., pp. 387-388.
(23)Mariano Moreno, en Gazeta de Buenos Aires, ed. facsim., t. I, pp. (599-600),
Buenos Aires, 1910.
(24)Rodolfo MONDOLFO, Rousseau y la conciencia moderna, p. 81, Buenos Aires,
1943.
(25)Pufendorf, Le droit de la nature &amp; des gens, etc., cit., p. 351.
— 117 —

�^ 811 ~
-ip U9U9TA9jqOS Ig 'UIJ 9UOd 9J 9nb ZB&lt;J BJ A 'BATSU9J9p OUJOD BATSU9JO
OJUBJ *BJJ9né BJ OjdUJ9Í9 JOd ÜOS S9JBJ ÍJBJ9U9Í? B9jqiUBSB BUIl U9
SOJJipiD9p OIJBS9D9U S9 'odJ9nD J9 OpOJ 9p UTUUOD ptlJBS Á JBJS9U9iq J9
ÜOD SBpBUOIDBJ9J S9UOpS9TlD SBJJ9n¿B BJBd OJ9^ *SOpBJ9p9JUOD SOJJO
soj b JBjjnsuoD ^p odragp üBp ou 9nb sojjgnbB o soiJBuipjo sojunsB
soj BJBd 9SJBjdopB 9q9p ojugiunpgDOjd orasiui j^ 'upiun bj gjqginb
9nb BpBÜ J9DBq Oü 9p JBpitlD 9Tlb 9U9TJ BIJ9JBUJ BXnD U9 OJ9d ÍS9J
-UBÍ9UI9S SOJUnSB SOJJO Á UC)l^lJ9J 9p BIJ9JBIU O9 J9pod J9 'SOUBpBp
-np soj 9jqos gjjgniu A BpiA gp oq^gjgp jg 'upiDBjsiSgj bj 'sopBjjsx^
-buj gp u^iDBuSisgp bj 'sgpBpxsg^gu sns BJBd soijbs9D9U sojsgndmi
SOJ 9p OJU9IIUTD9jqB^S9 J9 'S9JBpj9UJOD SOpBJBJJ SOJ 9p OSBD J9 U9 'Ojd
-UJ9Í9 jod 'ooiod í^jjg gp osn ggBq oujod bj9ubuj bj ug 'gjuginBjggj
-ip SOU9UI JB 'S9J9JUI UTl^uiU O ODOd U9U9IJ SOpiütl SOpBJS^ SOJJO
soj gnb BzgjBjnjBU jbj gp uos gnb BiuBjgqos bj gp sgjjBd sbj uog
gooiDBjgj gs gnb oj opoj ug gju9iU9Auog gnSzní oj oujod JBnjgB gp
jgpod ougjd jg gAjgsgj gs sopBjgpgjuog sopBjsjj soj gp oun BpBD gnb
*sgnd 'oiJBsgggu s^ 'DpigBjgpgjuog gjdrais Bun jod sopiun jBjsg gnb op
-Bjsgj ojos on 09 gsjiungj jg sojjg BJBd joígtu Bijgs Bjgnj tsb i 'ojugiin
-pugsuog unraog jg uog ouis BiuBjgqos bj gp gjjBd BunSuiu jggjgfg
ou jg 'jBjnoijjBd ug oun BpBD b A sopBjgpgjuog soj sopoj b osoíbju9A
sg gnb A sopBjgzgui gjugragjjgn^ ugjjugngug gs sopBjs^ sosjgAip soj gp
sgsgjgjuT soj gnb gsjinjguog gpgnd ou gnb vA ivmvAdqos pf ^p
sPtAdto ouis uniuog ug jggjgíg b ugjguios gs ou sopBjsg soj
soppis'^ gp sguopBjgpgjuog sbj ug gnb gjidg^j 'sopo^ 9p
untuoo ^ ms 'zv4 tu vjudn2 tu p¿pq ou sowosou op ounSut^ :gjndp
-sg gnb jg A íoSttudu^ p^ M&gt;ovp&gt; pjp4 sotuojtun sou otuoo pu/^of p\ dxq
-os sojfosott uoo jtPÁdqt^dp p A pjuion'S ppputtuxdidp pun pxp&lt;} sosxnodá
xpp p O^diuox4uto^ dtu oj^ :bSu9jsos gnb opBjBjj^ un gjjug —^^jopugjf
-n^ Bnupuog— sgjqisugs sBjgugjgjip ^bjj 'BjUBjgqos bj gp sgjjBd sbj
-jgp opjgngB unuiog gp ouis jggjgfg ou b 'ojggp gjsg bjbíJ 'ugjgiuojd
-uiog gs 'Bnjnro Bsugpp ns gp A u^pBAjgsuog ns gp bjsia ug gjdmgis
BJBd ugun gs *s9jugjg^ip sopBjsgj jgs gp jBÍgp uis *sojqgn&lt;j soijba
*gnb ug gjsisuog uopBjgpgjuo^ bj 'Z9A ug íoduigp jg ug SBpBjiui
-ijgp ours uos ou X opBijy BpBg b jBjngpjBd pBpijijn Bun^jB ouis up
jod gjuguiBiJBUipjo ugugp ou sbzubtjb sgjduíis sbj 'jjopug^n^ BJBd
gjjBd bjjo jo^j -opBjs^ ns JBUjgqo^ gp gugyj gnb ojnjosqB A ougjd
oqggjgp jg BpBU ug jgpgg tu 'uppBjgj ugugp sosTuiojdujog sosg gnb
bj uod ouBjgqos jgpo^ jgp gjjBd bj gp oppjgfg jg 'sopBijB sojjo soj
gp ojugyujpugsuog jgp jgpugdgp J9DBq jgpugjgjd uis gjugujBDOjdiggj
opijgujojduiog UBq gs sgjBng soj gjqos 'sojunsB sojjgp gp ojggdsgj
oiDiní oidojd ns jod teuiujjgjgp gs sopBijB soj gp oun BpBD SBiupjn
SBjsg ug gnb sg gjugujBjuníuog SBjp soj sopoj U9DBq sopBjsgj soj gnb
sbzubijb sbj A odjgno ojos un ug sojqgnd sotjba gungj gnb Bnjgdjgd
u^pBjgpgjuoD Bjsg gjjug sgnd XBq gnb jBjugujBpunj Bpugjg^ip B^ pbiu
-Bjgqo bj gp gjjBd Bun opjgnDB utiujod gp ouis jggjgíg ou b ugjgui
-ojduiOD gs sopiun tsb sopBjs^ soq 'sguniuog so?itu9U9 soj b ojos ts
jod jgjgdgj BJBd sgjugpijns SBZjgn^ uod gjugis gs ou *sgXgj SBidojd
sns jod gsjBUjgqo gp pBjjgqij bj ug gsjgugjuBUj opugpgnb 'sopBjs^
sosg gp oun BpBD gnb Ug ug^xjo ns *gjuguiBijBuipjo 'gugp —^j

�ferencias entre algunos miembros del Estado compuesto, los otros,
que se mantienen al margen, deben entonces intervenir como media
dores e impedir que se llegue a un conflicto armado interno. De todo
lo dicho se concluye —afirma Pufendorf— que cada uno de los con
federados tiene entera libertad de acción en lo relativo a todas las
partes de la soberanía de las que no se ha hecho mención en el
Tratado de Confederación como que deben ser ejercidas en común,
de suerte que los otros Estados no pueden impedírselo legítimamente.
Por otra parte dice que cuando un príncipe ha sido privado con
justicia de la monarquía, el Pueblo entra, a justo título, en la liber
tad del gobierno democrático, bajo de ciertas condiciones y tiempo,
con lo que justifica la emancipación. (26)
Por su parte Moreno, luego de sostener, como se ha visto, la
reasunción del poder por los pueblos y aun por cada hombre, aun
que dejando subsistir el primer pacto social, sostiene que, al desapa
recer el vínculo real cada provincia era dueña de sí misma; (el
Reino constituido por diversas naciones, provincias, grandes ciuda
des, de Pufendorf, que al faltar el rey se divide en cada pueblo y,
luego, se confedera ?). Admite, seguidamente, la posibilidad de que
"reunidas las provincias que la antigüedad de íntimas relaciones ha
hecho inseparables, traten por si solas de su constitución" (el ejem
plo ilustre de las Provincias Unidas de los Países Bajos, según la
nota de Barbeyrac ?) y concluye (Gazeta del 6 de diciembre) negan
do la conveniencia de una confederación de toda América, aunque,
en el fondo, aceptándola para una determinada región ya que "la
naturaleza misma les ha prefijado esta conducta en la producción y
límites de sus respectivos territorios". Ideas estas que influyen en
Artigas cuando sostiene que se ha visto dividir "en menores estados
un cuerpo disforme a que un cetro de fierro ha tiranizado"; "Pero
la sabia naturaleza parece que ha señalado los limites de las socieda
des y de sus relaciones" y por ello, las promueve con el Paraguay
"siendo tan declaradas las que en todos aspectos ligan a la Banda
Oriental del Río de la Plata con esa provincia". (Acaso la "anti
güedad de íntimas relaciones" a que se refirió Moreno ?) Y Artigas
propone (1812), al Paraguay, unirse bajo el sistema de confederación.
(V. cuadro 3).
III Las ideas del Contrato Social de Rousseau. Ha sido indi
cada muchas veces, incluso atribuyendo a su influjo, con error,
toda mención del contrato o pacto social, como si Rousseau fuese
el único contractualista. Moreno, se ha insistido siempre, recibe sus
ideas y en efecto no solamente lo difunde, y lo cita en sus escritos,
sino que le sirve de inspiración sin nombrarlo, como en este caso:

(26) Ibid., pp. 385-386.
— 119 —

�— 0^1 —

souang 009 *í 'au^d BpunSas 'ia *&gt; 'invnoiav^ oniw^ Jod ¿QS'll aí "1 *V osuatut
-tfífutn^ ua sppp)OUP &amp; sppputpiooo 'spppuopaajas safuanq "uptovu pj afttautpotft]o&lt;f uoupztu
•^pSuo anb sajpputaoMf^afus sojjpcf iC soni/ppiSaj 'sajpuopnttfsuoa sojxaj sof ap spptnSas 'sputf
•uaS^y satuaíñftssuo^ spa^quipsy 'svaiHQXSiH saNOiavoixsaANl aa oxíixixsni) ,(u9pBposB
v\ ^p sojquiaiui ouiod Eipuodsajjoa ssj anb pnpijojnB ap uopjod B^anbB uasEinoj anb BjBd
sopBindip sns uoJBpuBni '¡BjidBD visa ua oppajqBisa oujaiqoS p ej^bj uopiqEquEj ap ojdb on
jod opuBpjiBAaj opnBnb 'sapnpnp SBidojd SBjsa uojaipuajdmoa oj isy "sbuBtn sBidojd sns ap
Bjqo ^on jas i 'sbuisiui SEjp ap ooas pp J33eu aqap EDijijod uopsjapajuoa Bjjsann ap sap^p
-nía sb¡ ajjua bujijiS3[ ^as pBppojnB son anb eje¿ anb 'pspjaA Bujaja ap soidiauíjd sosa
jod Bjsa ojeq -nopEiDOSE e] ap ij \v ajuauíEAijEjaj j^jqo asaiqap |Enb EpED anb o\ JiSu
-ip X jBnapjo asanj oopaadsui BXna 'Baqqnd pspijojnB sun asapaiqBjsa 'BJisann v\ BqB]pq
as anb na B^jjqod pEpuEjjo e| ua anb 'ouEsaaau opis Bq 'ouapuoa ap jBjqo aqap anb X
'sauninoD sasajajuí sns auau pnb bj 'pBpapos Bun eujjoj pmuinnj Bsa anb uozej buisiuj bj
joj -SBpTunaj sBZjanj ^ pBpunSas ns UEDsnq anb 'sajqinoq ap uoi^eidosb Esa ap ajuapaaojd
'¡Ejota a^Buosjad un sa opsjsa un 9 uopsu euq 'uopBAjasuoa ns ^ auaiAuoa anb ojpnbB
opoj asJBjnaojd BJBd japod ns ap opijsaAaj Bjainbpnb BpEq as 'ojjodos ns ua jiuaA apand
on opEjjsiSsuj p anb ua sauoisnao sej ua snb 'bjouSi aipB^j •jEuopuEqB opniuuad sa sa[ ou
anb soqaajap souap uanap sajqmoq S07 'ppjBd X BauBjuanioiu Eun ap p ua naiqmBj ouis
'jejoi npuapipp Bun ap ose^ \a ua o^os ou 'a^qísjaAaj ap pEpipa e] noa an^ ajdmais ojad
'japod asa saXaj so[ na opniuisBjj Biqsq nopsu v\ anb ojjap sa anbuny -onBjaqos japod
[a so^qand soj uojaiujnsBaj 'Eaijijod [^ts] pepuopo Bun ap opEjsa \a ppanb 'u\ opuBU
-ja^ ap uoisud X spuasnB v\ jod anb sandsaQ,, ¡psajdxa as ojnqureajd ns u^ (0)
'Z6 *&lt;I ''11 'tnuapotu ptouatouoa */ X npassno^ 'oaioaNOW oxickioh (63)
'Z1\ "^ ''tf^ 'sap&gt;íuaiutt3
-op sapas stas ap sa/ipj/ p oupapt ns K spStpy 'zoi^nj^; xixa^ oiNaon^ •,,BUBj'aqos Biauasajd
BJisanÁ jod Bsaa B['p X sojjosoa ap Eusnia pEpijoinE jj^,, ^181 SP nJcl^ 3P PP ssSijjy ap
osjnasip pp upisaJdxa ej ap ua^uo \a jppos osp-iíuo^ jap ojnjjdEa ap ózuaiuioa ajsa ua Ójsia Bq
'
'PHPK 'PZl "^ 'P^30S ofp^uo^ 'nvassnoH oaoDVf Nvnf (83)
•(509) '•^ f't*3 '*niis3Bj *pa 'sa^ty souanq ap p/aapf) ua '0181 3P ^jqniaiAOn ap \
pp 'sauty souanq ap 'ppputpjopjfxq p/ázpf} ua {jppostpa^ 'OKaaojq ONViavjq (¿z)

\9 ua opBjídsui jsa anb ojnqujBajd un auap 'asua^Bjdoij uop
-njoAaj By jod oppnpojd aaouoa as anb ojauíxjd ya sa anb *yy8I ^P
ajuauíajuapiAa oxad *ouitu9ub uppmpsuo^ ap o^aa^ojd ufy
(0) 'VÁO'pvdJLdsuo^) v^un[ w¡ d'p ofudiup^Sd^ ya ua
a^sysqns Byanasa BnSxjuB By anbunB 'spfdzpf) sBy ua opa ajqos XI8I
ap JijjBd b BiDuany^ux ns opuBDijisuajuí anj ouBiuossnoj iPtoo^
ofPJfuo^ yap upiaanpBjj By ap upisnjjp vj *oiJBUOTDnyoAaj oapyyod
ya *nBassno^ ap SBy opuBna 'pBpiyBuosiad ns BqBj^a^uy anb B^spní
ya ByqBq jjopua^n^ ap SBapi SBy auodxa opuBn^ (^^) -ojyopuoj\[
ByqBq anb ap Bujapora Bpuapuoo By ap oqodxdf ^p opp^s^ ya Á
-bu oqaaiap yap SB^syjní soy ap opuniu ya ajjua BDi^pyoapy
By ap ojuaujouu ya Bjsa ouajoj^ U^ qBjaqiy oppuas ns X BDiureuip
ns ajaxnbpB oiJBuoianyoAaj ojuairaiAom ya opuBna '0T8T 3P
b a^uauíBsua^uí sbui 'aXny^uí nBassno^ japua^ua ojjsanu y

'opunsiSvvn
pp BJ OTnO3 ^jqBJOIAUI 9 BpBjSBS UBJ
sa ouBpBpnp oaipjn jap Buosjad bj A)
OAijnDaía xapod ja apuadsns as 'oujaiq . -aj saj saju^ anb saxapod soj sopó}
-oS jap optaaipsijnf Bpox ^saa ouBjaqososuadsns na opspanb UBq 'j^janaS p^x
odjana na opiunaj ajuauíBuiijiSaj Bisa-nnjOA ns JEjsajiuBui opBjSoj UBq sojq
ojqand ja anb na a)UB)sni ja apsaQ-and soj anb ajdniais anb sa jnbB aQ

�Contrato SocialProyecto de Constitución
De los límites del poder soberano.El estado es una persona moral com
puesta de muchos pueblos cuia vida
Si el Estado o la ciudad no es sinoconsiste en la unión de sus miembros,
una persona moral, cuya vida consisteSu mas importante cuidado es el de su
en la unión de sus miembros, y si elpropia conservac.^ y p.a ella necesita
más importante de sus cuidados es el¿e una fuerza compulsiva q.e disponga
de su propia conservación, le es indis-ca¿a parte del mejor modo q. conpensable una fuerza universal y com-venga al todo. Y asi como la naturapulsiva que mueva y disponga cadaiesa ^^ acada homb. un poder absoparte del modo más conveniente paraiuto sobre todos sus miembros, asi el
el todo.Cuerpo moral y político deve tenerlo,
De igual modo que la Naturaleza dasoijre todos los suíos. (32)
a cada hombre un poder absoluto sobre
sus miembros, así el pacto social da al
cuerpo político un poder absoluto so
bre todo lo suyo. (31)

PUFENDORF Y OTRAS INFLUENCIAS IDEOLÓGICAS
EN LA REVOLUCIÓN ORIENTAL
En un subtítulo anterior vimos algunas vinculaciones posibles
entre el pensamiento de Pufendorf, el de Moreno y el de Artigas
en 1811, hecho que ya habíamos indicado en relación con los dos
últimos en otro estudio. (33)
Se trata de examinar ahora otras influencias que pudo haber te
nido Pufendorf en algunos aspectos de la revolución oriental. En el
trabajo a que hicimos referencia antes (34), concluímos que las ne
gociaciones del Armisticio de Octubre de 1811 produjeron el origen
del Estado Oriental de acuerdo con las premisas que entendíamos
haber probado con la documentación a la vista y que son las siguentes:
I

El levantamiento popular de la Banda Oriental se hizo
contando con el auxilio de Buenos Aires.

II El suministro de ese socorro había dado lugar a un pacto
tácito mediante el cual los orientales reconocían la auto
ridad de Buenos Aires a cambio de la ayuda para derrotar
la tiranía, lo cual beneficiaba a ambas partes.

III Al firmarse el Armisticio de Octubre quedó roto el lazo
"nunca expreso" que ligaba a los orientales con Buenos
Aires.
(31)Juan Jacobo Rousseau, Contrato Social, cit., cap. IV, p. 43.
(32)Véase, Apéndice, documento n&lt;&gt; 11, pp. 178 y ss. Debemos el conocimiento de este
documento a la gentileza del profesor Flavio García quien lo halló en el Archivo General de
la Nación de Buenos Aires y donó generosamente una fotocopia al Instituto de Investigaciones
Históricas en cuyo archivo se conserva.
(33) Edmundo M. Narancio, El origen del Estado Oriental, pp. 28 - 31, Montevi
deo, 1948.
(34) Ibid.
— 121 —

�IV En uso de la libertad en que se hallaba el pueblo oriental
armado "se constituyó" nombrando su jefe y dándose, más
adelante, otros órganos de gobierno.
V El Estado naciente, para el logro de sus fines inmediatos:
recuperación territorial, consolidación de la libertad en su
suelo, por la derrota de la tiranía, buscó, como medio, la
alianza con otros pueblos, a los que propuso la confede

ración. (35)
Respecto de los puntos II y III, es claro que Pufendorf da las
bases teóricas en que podrían fundarse los orientales para conside
rarse desligados de Buenos Aires. En efecto, en el Derecho Natural
y de Gentes se afirma que si el Estado se encuentra en la impo
tencia de proteger y defender algunos de sus ciudadanos, éstos están
desde entonces libres de las obligaciones que tenían a su repecto y
vuelven a entrar a su antiguo derecho de proveer por ellos mismos
sus necesidades como lo juzgaran a propósito". Por otra parte, allí
también se ha dicho antes, que "un pueblo se sustrae a su rey y en
tra a justo título en el gobierno democrático cuando implora en
vano la protección de su rey que no se encuentra en estado de soco
rrerlo, de suerte que quede reducido a defenderse por si mismo,
como puede, por sus propias fuerzas y por su propia conducta". (36)
Tales ideas tienen una relación conceptual evidente con los textos
orientales de 1812, en los que se justifica el haberse "constituido" o
haberse dado una "constitución social" o "constituirse por si" con
trayendo las obligaciones q.e les prescribe el objeto mismo q.e se
proponen llenar" y "erigido una cabeza en la persona de nuestro
dignísimo conciudadano don José Artigas" luego que Buenos Aires
al firmar un pacto con la tiranía que dejaba a los orientales sin su
protección, por el retiro de los auxiliadores, quedó el Pueblo de la
Banda Oriental "abandonado a si solo y que analizadas las circuns
tancias que le rodeaban pudo mirarse como el primero de la tierra
sin qe pudiera haver otro, que reclamase su dominio y que en el
uso de su soberanía inalienable pudo determinarse según el voto de
su voluntad suprema..." (37), como se prueba seguidamente:
PufendorfArtigas, etc.
17591812
4. Si les Habitans d'une Ville, ouhiban ya a recoger el fruto de sus trad'un Pais, se voiant pressez par 1'bajos cuando los tratados deocte. seEnnemi, implorent en vain la protec-pararon de ellos el auxo. poderoso,
tion de leur Roi, qui ne se trouve pasque.laCapl. generosamente les havía
en état de les secourir, en sorte qu'ilspresentado. Respetada la necesidad qe.
soient réduits a se défendre eux mémes,pudo haberles impulsado, nunca pudo
commes, ils peuvent, par leurs propreshacer una sanción tal qe. exigiese de
forces &amp; par leur propre conduite; leellos el sacrificio indecoroso de unir
(35)Ibid., pp. 22 y ss.
(36)Pufendorf, Le droit de la nature &amp; des gens, etc., cit., pp. 386- 387 y 548- 549.
(37)Edmundo M. Narancio, El origen del Estado Oriental, cit., p. 15.
— 122 —

�droit qu'avoit sur eux leur ancien
Maítre, finit, a moa avis, (3) lors qu'il
a eté long-tems sans se méler en aucune
maniere de ce qui se passoit chez eux;
car cela fait voir manifestement, qu'il
ne se suocie plus de ce Pais-lá, &amp; qu'il
l'abandonne. II peut bien arriver, qu'un
Roí ou un Etat Populaire soient (b)
contraints de laisser pour quelque tems
sans secours une Ville ou un Pais de
leur dépendance: mais il faut qu'ils
reprennent l'exercice de leur domination, si-tót que le péril est passé; autre¡ment le Peuple n'est plus tenu de regarder comme son Souverain, celui qui,
sans que rien l'en empéche, néglige
pendant long-tems d'exercer á son
égard aucune des fonctions de la Souveraineté (c).
Que s'il s'agit d'aliéner seulement
une partie du Roiaume, outre l'approbation du Roi, &amp; celle des Peuples qui
demeurent sous ses Loix, il faut aussi
que le Pleupe du Pais qu'on veut aliéner, y consente; &amp; ce dernier consentement est encoré plus nécessaire que les
deux autres. En effet, ceux qui ont
formé les Sociétez Civiles, ou qui sont
entrez volontairement dans quelque Etat
deja formé, se sont engagez les uns
envers les autres a ne reconnoitre qu'un
seul &amp; méme Gouvernement, tant qu'ils
voudroient demeurer dans les terres de
l'Etat oü ils se joignoient ensemble.
Ainsi, en vertu d'une telle Convention,
chacun a aquis le droit de ne point
étre ni retranché de l'Etat, ni mis sous
une domination étrangére, á moins qu'
il ne vint a y étre justement condamné
en punition de quelque Crime;
Si done l'Etat est dans l'impuissance
de proteger &amp; de defendre quelques-uns
de ses Citoiens, ceux-ci sont des lors
dégagez de l'Obligation ou ils étoient
envers lui, &amp; rentrent dans leur ancien
droit de pourvoir eux-mémes a leurs
besoins comme ils le jugeront a propos.
L'Etat, d'autre cóté, n'a pas plus de
droit sur ses Membres, que les prémiers
Fondateurs de la Société ne lui en ont
accordé. Et comme il ne s'est engagé á
defendre les Particuliers, qu'autant qu'
il n'en seroit point empéché par quelque'que Nécessité insurmontable; en ce
cas-la, il est censé consentir que chacun
se sauve comme il pourra. (2) II n'en
est pas ici comme des Membres du
Corps Humain, dont on peut sacrifier
quelcun directement &amp; de propos deli
beré, pour conserver tout le Corps. Car
ees Membres-la ne vivent &amp; ne subsis-

pa. sí los eslabones a la Cadena qe.
rompieron su esfuerzos los más gran
des. Ellos se creyeron un Pueblo libre
con la Soberanía consigte. y en la alternatiba dedoblar la rodilla ante
elTirano qe. havian oprimido, o entre
garse a la desolacon. o la muerte, se
decidieron por esta última proclamandomesu Gl. en Xefe y haciendo en
tender su resolución exforzada al Sr.
Diputdo. del Exmo. Supr. Govno. Dr.
J. J. Pérez pr. quien sexiraba aquella
negociación. Yo no veo en esto Sr.
Exmo. sino unos hombres qe. abando
nados así solos se forman y reúnen pr.
sí, contrayendo las obligaciones mu
tuales qeles proscribe el objeto mismo
qe. se proponen llenar. Yo admití la
honra conque me distinguieron me
comprometí a guiarlos hta. el fin, y
eché sobre mí los deveres qe. son
anexos al todo... [Artigas a Sarratea,
6 de agosto de 1812}.
Los lances déla guerra separaron de
entre nosotros los brazos fuertes de
nuestros auxiliadores, sellando estos una
convención p.a. la neutralidad reciproca
con Monte-video, y entonces nosotros,
en el goce de nuestros derechos primi
tivos, lexos de entrar en un pacto con la
tiranía, que mirábamos agonizante, nos
constituimos en una forma baxo todos
aspectos legal, y jurarnos continuar la
guerra, hasta q.e. los sucesos de ella so
lidasen en nuestro suelo una libertad
rubricada yá con la sangre de nuestros
conciudadanos.— V.E. no puede ver en
esto sino un pueblo abandonado á si
sólo, y que, analizadas las circunstancias,
quele rodeaban, pudo mirarse como el
primero déla tierra, sin q.e pudiese
haver otro q.e reclamase su dominio,
y que en el uso de su soberanía inalie
nable pudo determinarse según el voto
desu voluntad suprema. Allí obligados
por el tratado convencional del Go
bierno Superior, quedó roto el lazo
(nunca expreso) queligó á el ntra. obe-

— 123 —

�— ni —
TI8I '"!qdpP^i;qd 'U9p;pa Bjaajax '¿081 *P V 7 ffsq votjtatuy pj ap
efuaftuuqnysap ja apsap 'soptufj soppfss soj ap rstauo^ pfjo^stfj -xi8I '"^q^WHMd '^* ^7&gt;
ppupf) janupyi -q ^oef jouptfsa p&gt; sajSut jap oppnpvij^ -spuqo sns ap of3P¿jx^ -vq sottr pfutaif
*usp¿ tpmoqx *o^ pppatfftsttl atujtj pjs'o^ pj ap Ptauapua^apuj p^ 'HNiVd SVWOHX "(l^)
-sauopBjaqqap sns osajSuo^ \a jeoiuj \e opEpunuojd seSujv 3P osjnasrp
jb 'naiquiBj 'opsuiBij Eq as anb 'opiqBS uaiq sa ocuóa' 'sa anb s'tjPxnSnpuj aüoifP^Q Bun uoa
íBaimiá} as '6S¿I 3P 'aBjXaqjsg ap uppanpBJi e¡ ap opunSas ouioj p anb souiajB[Buas osou
-na ojsp OUJ03 'ipqy ap osajSuo^ pp ofEqEja ap essuj bj ua uojaiAnjsa Ena ap bidjb^ á
ajsa anb A sesod sop sej oqnq anb jssaad b eu¡|dui son 'jjopuajnj ña auau O[ oiquiEa ua A
Bpúodsajjoa aj anb ouBapauíBa^Jon oixai BXBq anb nis 'sauotaonxtsui sej ap ¿¿ oinajjjB jap
ajuanj ajqísod ouioa BazaJBds sa/ua^) ap &amp; jputtfp^i o'qoajiaQ p anb ap BpuBjsunajp bj ojad
'aiqsqojd sg -sap^napo soj b sopa ap A souBaijatuBauou sojxaj soj b ^opuajng ap :sa ojsa
•'Bía^aj sa jjopuajn^' ap Biauaniju; v\ 'ojaadsE' aasa na 'anb asjauodns Bjjpod anb ajuauqEJ
-njE^^ -ojxaj ¡a ua ojEipauíúi ap souiBDipui anb SEDiSpioapi sa^uaujoa sop asjauodjadns uaaajBd
"^)a;j;iod oiuaiui^suad un uBsajdxa anb '181 3P 'pjuaiJO uaSiJO ap saiuan^ sej ug (0^)
•ss A 9 -dd '•/ 'v&gt;ti*t^Q oppts-^ ^ap uaStuo /g 'OI3NVHV^ 'K oaNnwag (6€)
(SI8I ^P
•ozjbui ap ¿ 'afuatpua^apuj ;g :asua^) gBjapaj op^jsa jap BjqBjsd Bpap as ou jjopuaj
-n^ ua anb sa ojad 'uppp^apafuoa bj' uoa Bipunjuoa anb upppxapa^ bj bj^ anb oj 'a^
-apu¡ ;g ap SBuumjoa sbj apsap 'sajojaaj sns' b JBaijdxa bjb¿ opnSBajuoj^ b 'SJ8I ^ 'B
-oj BiAjas uppiuijap Bjsg •/ '-aja 'suaS sap ^ a^rt/pu vj ap ftoup 7 'áHOONaarid (8€)
^p ^TDJBf) JOíJ
BiDuapa^oíd ap SBjqo sbj ua Bpun^as bj '^opuajn^
oa BjjB^sa upiDBjapa^uoD bj ap Bapi bj ap ajuanj Bjaxuijd BUfj

(0^) '(f ojpBio -A) IIIX Í?B
ja ua jB^uaiJO uoianjoAa^j bj ap oopijod oiJBapi ja auuij sbuj upis
-ajdxa ns auap anb ua scnuaumaop soj uoa X (^^) soXBn^BjBd X souaj
-jod 'sajBjuauo b o^DBd ua Jiun oipua^ajd opuBna ^jgj ua SB^pjy
jod BpinSas BDijxjod bj uod a^uBpjoauoD sa ojja X (8) jqo ns ap
buiSb^ Bun ua aDBq upiaiuijap BXna uopBjapajuoa bj ap Bapi bj ua

opmjjuí jaqBq opnd popuajn^ uaiqum a o^und jap

"[ZI8I 9P ojso8b ap ¿z 'sajiy
souang ap oujaxqof) yB sayBjuaiJO sajaí
so^] -souiBqBjisaaau anb ap 'jBjiyiur
uapjo ya bjbcI SBSpxy asof u-q ouBpBp
-niauo^ ouiisiuSip ojjsanu ap Buosjad
By ua Bzaq^a Bun souopuai3ija 'jeoos
uopmijsuoa Bun ap ajduiais ojubsojd
-bs 'auuiayos ojdb ya soxuBjqayaa 'oapiA
ap yaB ByjBp uis iyyB Á 'Epuaip

•JU^J3JCÍ
\n\ syi.nb ajijapij ap juauuas a¡ je&lt;I
no 'sauíain suEjiqEjj sap juainajuasuoa
9\ je&lt;3 anb uisjaAno auiijiSaj ^uaiA
-ap uafn jnanbuiB^v ^\ '^j-sib^ ao jns
Jiojp jnaj jnoj juapjad 'ajsaj in^ inb
ajdna^ ay jg 'io")i ay 'uonuaAUO^ ayyaj
aun(p njJ3A uanb lonb 'ysuiy -ajBdas
JBj^(p sdjo^ ua auiaui ja9ija,s ap no
'jajsisaj iny ap jeuj s^d juos au syi 'ayya
,jjuod saajojf sjnay jajnsaiu ap jBja ua
juajuas as syi(s anb ajjos ap :aauBssm^y
ajjnB 9n9^ uiBjaAno^ jnay jnod a^iou
-UOD3J b suBjiqEfy say jaajojí juauíaui
-ijiSay jyojnBS au yi siBtu :ajBduia ua^s
au jnanbuiB^. 3J ^nb Jaqaadiua juiod
au ^g 's?Bd 3I suBp b ]},^b sadnojx
say ^g (suosiujb) sas jajijaj 'siae uoui
b 'uaiq jnad y; íajjiBtu ap ja^uBqa (a)
SBd juaynaA au saydna^ say juop 'sjbj^
sas ap aijJBd Bun japaa iny ap uoijjpuoa
b 'iny anb jjo^ snyd luiauuq un D3ab
xiBd By aJiBj ap ajissaaau By b Jinpaj jsa
xo^y un is an¿ -sajquiaj^ sas jns 'ajip
isuib jnod 'b ua uiBuinyq sdjo^ ay anb
'xna jns Jtojp ap juBjnB SBd bu sdjo^
ay isuiy juauíajBdas 3jaia ^g jajsixa
juaAnad xnsjoy^ sdjo^ sap sajquiap^
sas anb naiy ns 'sdjo^) ay JBd anb juaj

�Los principios generales llegaron por medio de Pufendorf en
tanto que las fórmulas concretas, en los textos norteamericanos,
como también la idea de la evolución progresiva de la confede
ración a la federación, como lo muestra el análisis de las instruccio
nes del año XIII, y otros textos de esa época y como, todavía mejor,
lo dice en forma explícita el artículo 59 de las bases propuestas por
Artigas a los comisionados de Buenos Aires, Candiotti y Amaro,

el 23 de abril de 1814. (42)
Finalmente queremos indicar una tercera influencia en el pen
samiento político de la revolución oriental: la corriente hispánica.
En efecto, el artículo 89 de las propuestas formuladas por Artigas
a Buenos Aires, por intermedio de García de Zúñiga, en febrero de
1813, dice que "la soberanía particular de los pueblos será precisa
mente declarada y ostentada como el objeto único de la revolu

ción". (43)
Partiendo de este principio Petit Muñoz da una "interpreta
ción dinámica del ideario artiguista: de la soberanía particular de
los pueblos a las soberanías provinciales, de las soberanías provin
ciales a la confederación", etc. y establece su origen posible en la

tradición española, de las ciudades y villas. (44)
La filiación inmediata de estas ideas está, a nuestro juicio, en

las Cortes de Cádiz (45) en una exposición que hizo en ellas, el
diputado peruano Feliú, (46) como se muestra seguidamente:
La soberanía particular de los pueblos.
Exposición del Diputado FeliúInstrucciones dadas por Artigas a
en las Cortes de CádizGarcía de Zúñiga para su comisión en
11 de enero de 1811Buenos Aires.
"Asi como la soberanía una é in-2 de febrero (?) de 1813
divisible se divide prácticamente en
quanto al exercicio de sus facultades,8^ La soberanía particular de los
así también se compone de partes realpueblos, será precisamente declarada y
(42)Edmundo M. Nakancio, El origen del Estado Oriental, cit., pp. 43 y ss.
(43)Comisión del ciudadano don Tomás García de Zúñiga delante del gobierno de
Buenos Aires, C. L. FREGEIRO, Artigas, Estudio Histórico, Documentos justificativos, pp. 133134, Montevideo, 1886.
(44)Eugenio Petit Muñoz, Artigas y su ideario a través de seis series documen
tales, primera parte, en Instituto de Investigaciones Históricas, Ensayos, Estudios y
Monografías, nv III, Cuadernos Artiguistas, nv 1, cit., pp. 185 y ss.
En el fondo la posición de Petit Muñoz no es contradictoria con, nuestra comprobación
por cuanto es posible que la filiación que él atribuye a estas ideas sea su origen remoto.
Algo semejante tiene lugar en relación con su tesis de que el origen olvidado del gobierno
representativo en América está en las juntas o congresos de procuradores de las ciudades y
villas (Véase también, EUGENIO PETIT MUÑOZ, Orígenes olvidados del régimen representa
tivo en América, ACADEMIA NACIONAL DE LA HISTORIA, // Congreso Internacional de His
toria de América, t. II, pp. 433 y ss. Buenos Aires, 1938) y Julio V. González ha mostrado
la influencia de las Cortes de Cádiz (Véase Julio V. González, Filiación histórica del
gobierno representativo argentino, t. I y II, Buenos Aires, 1937).
(45)La publicó la Gazeta de Buenos Ayres el 17 de diciembre de 1811 (Gaceta de Buenos
Aires, ed. facsim., etc., t. III, pp. 54-55).
La Gazeta o los Diarios de las Cortes, que no hemos tenido a la vista, deben haber sido
el vehículo de estas ideas hasta el campamento oriental.
(46)El diputado Feliú alcanzó el importante puesto de secretario de las Cortes y se
destacó en la defensa de los derechos americanos. Había nacido en Ceuta y cursó leyes en
la Universidad de Lima y estudios en el Colegio de San Carlos. Enseñó en San Marcos. Por
orden de Fernando VII estuvo preso por ocho años en el Castillo de Benasque. (Véase: L.
A. EGUIGUREN, Diccionario Histórico Cronológico, t. I, p. LIX, Lima, 1940.)
— 125 —

�-o3v jaq^q ou souresu^d 'saDuo^u^ oraoD 'anb sa A
19p ugSuQ ansanu Jinpuoa jb soraiíip anb oj jpadaj anb jauaj ap
oqaaq ja uoa soiuBjuaxjua sou oÍBqBj^ aAajq a^sa b uij jauod jy
[*DjaJ BSOJOSlJ UBI BDIJBUI3J
-buj uojDBjjsouiap Bun aaajBd aui Bjs^
•sonpiAipui sns ap Biuns bj b jBuoiajod
-OJd sa anb 'sojqand soj ap sBiuBjaqos
ap Bums bj b jBuoiajodojd sa anb 'sBp
-UTAOJd sns ap SBiuBjaqos ap BUins bj b
jBuoiDjodojd ÍJi^ap sa íauoduioa as anb
ap sojuacuaja soj b jBuoiDjodojd Bas
opuBnb ouis 'Bjap^pjaA Bjas ou A íbdij
-aujy ap BjuBjaqos bj auaii Bjja ua anb
ajjBd bj ap uoiaBjuasajdaj BjapBpjaA
Bun B^Bq anb osiaajd sa 'jBuopsu biubj
-aqos bj Bpoj ap uoiaBjuasajdaj Bjap^p
-J3A Bun BX^q anb BjBd oSan^ ^uoobu
bj ap ajJBd BjjanbB ap sojund souriSjB
ua opBjiasns UBq as anb sauoiaouiuoa
sbj ap ajuacujBpjBdun a BpsjjaaB jB^zn(
BJBd buijou ap jiAjas aqap anb oidp
-uiJd jb anbipuj anb bj sa Bapi Bisa ^
•BDijauíy buibjj as anb oj ubuijoj anb
BinbjBuoiu bj ap SBpuiAOJd sbjjo sbj
ap uoiDoajoo bj ap BUBjaqos sa 'Eu^ds^
buibjj as anb oj ubumoj anb BinbjBU
-ora bj ap SBpuiAOjd SBunSjB ap uoia
-aajOD bj anb jxaap Bjpod aipBU oSan^
'saiuBjsaj sbj ap uoiaaajoa bj ap bubj
-aqos sa BUBdsg ap SBiauíAOjd SBun^jB
ap uopaajoa bj anb BJip aip^u íejjo
ap BUBjaqos sa BUBds^ ap BpuiAOjd
Bun anb Bjip aipBU ÍBpuiAOjd Brasira
bj ap ojqand ojjo ap ouBjaqos sa BUBd
-s^ ap BiauíAOJd Bun ap ojqand un anb
Bjip 'sand 'aipBjq -uoiaBU bj spoi ap bju
-BJaqos bj aknjijsuoa SBputAOjd sbj ap
SBiUBjaqos ap Biuns bj A ropijuas orasira
ja' ua BjuBjaqos Bisa Bpipuajua 'uauod

•pBjjaqij bj asBq jod opuaiuaj 'saj
-uainSlsuoa sauopisodsip sns b ^ 'uop
•BN Bí 3P TBJ3ua) osajSao^ ouBjaqos
PP 9JJT1S3J X 3UBCD3 3üb UOpTOIJSUO;^
bj B Bjaíns BjoqB apsap Bpsnb o jad
'sa¿qti sojq^ntf sp Pfs^ru^tuoo vtoutao^¿
otuoo opijmbpB Bq anb
bj ua BpuBg Bjsa b BjBÍap as
BqDip ap Bpuanaasuoa u^
€181
•BaTq
-TOBsy bj ap ojoaiuipouoDaj ap
Bjjsanu ap oaiun ojaíqo oraoj BpBjnajso

-raoa anb BpuiAOJd bj ap BiuBjaqos
bj aDBu 'sojqand soj ap SBiuBjaqos ap
Brans bj 3Q 'jBnSí ojqand ojio b ojos
uopBjaj aaip anb A 'BApuSau BjuBjaqos
Bun ouis 'joijadns pBpyjojnB Brauj^aj
bj ap Biauapuadapur bj ou 'BjuBjaqos
Bisa jod opuaijug -ojqand un ap biubj
-aqos bj Bjjnsaj sajBnpiAipui SBiuBjaqos
SBsa ap uopaajoa bj ap X 'orasira is ap
ouBjaqos sa ajqraoq Bp^a ja ug *jBjniBU
opBjsa ja ua sajqraoq soj sopoj sojjo
ap oíaadsaj soun uauap as ouioa 'sojjo
ap ojaadsaj soun Xoq uauau as ojqand
orasira un ap sonpiAipui soj X 'biouia
-ojd Brasira Bun ap sojqand soj 'uoidbu
Brasira Bun ap SBpuiAOJd sbj 'sbsj3a
-ip sauoiDBU sb^j 'uopBjuasajdaj ns sou
-ara iu 'BiuBjaqos bj japuajua apand as
ou sajBnb sbj ap s^qanra uis o 'sBpoj
sajBnb sbj uis 'sBjuijsip ajuarasaisij X

�tado el tema. A medida que se profundiza en la investigación de
la realidad pasada y sabemos más de una cuestión histórica y se
ensancha nuestro conocimiento en punto a ella, también se amplía
el campo de nuestras dudas (47) y de lo que desconocemos. A in
tentar su esclarecimiento esperamos poder consagrar un próximo
seminario en la Facultad.

(47) El lector las encontrará a lo largo de todo este estudio como corresponde a
una obra que aspira a mantener un riguroso carácter científico. Si otros, que no nosotros,
las resuelven o nos rectifican con fundamentos serios, lo admitiremos con satisfacción, y
desde ya los estimulamos a ello.
— 127 —

��09

imn^^

¡s*

|^|*

Ss-g-

p o g.

o
O. n9
E^T3
a fio
^^
n a O n ^ ft. ^•
o „oo
_B92&lt;?ÍT&gt;I2o*e
?? S * s:
^ñe
^ ^T? 9
9 _ S'
3 S 8*
loiS. 8 S"B.8
•^
^T- re
rp
2.00
^&gt;
n 3rt^¡
8.^ S-o
p
O.9*
O
2 g- 8
^reg&lt;g
^80&lt;S
e-g-a S'S
^^^:5-:
i-ti^" 3
9 n&gt;
a
r*C/3^"
g* S 3 g o 2 2
"o.!^
_ n O m &lt;a o ^
^O 9 9
9 O ^r a.?" !T
^&lt; 3 9 O.00
2
s.s I B-3^^Í P'S
8 g.
U3
n
o
.
8
P7S ?^8 "
9
9 ^JL^'
^ JT^g
.S5V
Bg.8.8 2-8-a-^^
^ ^!-?.
a í^
2 no.'c n"^ñ a ?^
go
ng
O
— W go ^ .00 9 3
•t.c
n^
^^
9
^
p _^ 'n 8^
ffi^ íí:
p
S
S.^á
J^&gt; O
S" ^^ • f
O " K 8" O
-i D 3 ^•&lt; g.n
* 8' ST

9 ^^^

^.o

i

1:11: f-

^~t ^T&gt; _^ ^ (A 2
^""H ^^ O f tt M
00
n9

O Hi

-^^ a

Pg^Hso

Síl8Í^5

l^gl

&lt;s"lg

9 o*p

6 , O* 5T

8 p a ? sr 8

S.5^9 ^ 3

^ o

2 B'

B9^.Q 2 B*n&gt;

aa

&lt;g-oS
8 3-^i
h-3'.
pp
•^'

3s¿. 9 CL
n3

s*l.a
^i
a ^^
o^
9
"c

^-^^&gt;M

sBifi-rs-^-í^f.

oí

I-H

Sa

00HH

4
00

d
o

n

�josajojd ja jrod opBjijpBj anj sou rajijojaiur ns ^
'sajiy souang 'upppfsj pj ap jpjauaf) o^tqojy ja ua jbuiSuo BjjBq as jj ^^^ oj
-uaranaop jg 'ttfnp^ ap oatqaxy opBjp ja ua ajuajsixa Bidoa ^un uoo 'uBq^jjBj anb
sojuaraSBJj soj ua 'ojajdrooa as upisjaA Biína 'j^6j 'sajjy souang '^^3 b ^Z '^^
'II "IOA '0^61 5V '^uttuaSjy Ptuojstfj ap oupnuy ua 'oapta-aiuo^^ ap pjun[
p^ ap PsuafaQ 'otisk ^a somihvovj^ 'f o^xv^ 3P 9í&lt;Ioa as oí óM ojuaumaop
jg "ojxaj ja ua ooipui as oiuoa 'o^tauua^ a&lt;ftja^ ¿opop jap osjino ^p sajun4y soj
ap aj^aojd ^ ój^ ojuauínaop jg '¿061 'oapiAajuo^^ 'o¿3 B 89^ 'dd 'I *^ 'vo^ptmi
PfSfaa^ ua 'PtfP^Sotq ns PXP&lt;f satun^y 'oupflafSP^ zajaj janup^^^ aso[ xopop ^g
'oaaASDV vpavo isinvq 3P opBuioj anj 8 0M ojuatunaop jg 'spat^pjstfj sauoto
-pSttsatiuj ap otnjtfsuj jap suijifojattu ap otitqoxy ja ua Bidoaojoj ua BJjuanaua
as 9 ój^ ojuauínaop jg -bjsia bj b sajBuiSuo soj uoa jbuij upxaaajjoa k oíajoa
ja jaDEij ajqjsod an^ ou 'Bidoa bj oziq as opuBno BuijuaSjy bj ua ajuBjadrai upia
-btuis bj jod 'anb jbjbj^b soiuaqap aa^q as inbB anb uopdijasuBjj bj ap o^aadsag
•Buuua^jy BDijqndag 'ouiujB^jag ap 'zapuatta^ 'uq poatotjqtq bj ua Bpj^nS as
anb ntnp^ oatqajy jap uapaoojd *¿ k 'f % 'Z 'i SO'N sojuaumaop sog ^

�I - [Apuntamientos anónimos sobre la determinación que tomó el Pueblo de Buenos Aires de
substituir al virrey, marqués de Sobremonte, por Santiago Liniers. Se sostiene que tal reso
lución no había sido ni descaminada, ni falta de apoyo en lo legal puesto que, siendo el
salvamento de la República la suprema ley del Estado, no había duda fue la necesidad la
que los forzó a tomarla. Se exponen las razones porque sería desacertado volver a confiar
la defensa de la Plaza a Sobremonte y se hace notar que la intención del monarca español,
al encargarle del virreinato, fue de que pusiese la plaza en estado de defensa ante la pre
sencia del enemigo; se denuncia la ineptitud del marqués de Sobremonte, que justifica el
procedimiento del Pueblo; se apunta la doctrina que concurría a otorgar licitud a la deter
minación del Pueblo de proclamar a Santiago Liniers por Gobernador y Capitán General; al
desarrollar su argumentación en favor de esta tesis se establecen las cualidades esenciales a
todo Capitán General, según términos de Alfonso el Sabio, considerándose que cuando faltan
esas condiciones el Virrey debe cesar en el cargo. En último término se observa que, al cesar,
debe nombrarse a otro Jefe hasta que el Monarca lo confirme o mande a quien sea capaz
de cumplir su voluntad y que, por tanto, la, determinación del Pueblo no es escandalosa ni
ilegal, estando inspirada en el respecto a la Ley y al Soberano.]
[25 de agosto de 1806]
Aunque la determinación que tomó el Pueblo de Buenos Ayres de nó volver
á admitir por Governador al Marques de Sobremonte, y substituir en su lugar
provisionalmente á Dn. Santiago Liniers hasta la resulta de S. M., no faltaran
espíritus que la gradúen de arrojada, temeraria, injusta, escandalosa, é ilegal, por
que para todo hay hombres en las grandes Poblaciones, por los diversos resortes
que en ella se encuentran, y mueven; no obstante un discernimiento fino, y juicio
so, un espíritu verdaderamente Patriota, y un hombre prudente que prevé las
consecuencias, y procura evitarlas en tiempo, no la hallará tan descaminada ni qe.
le falten apoyos en lo Legal.
Bien savido es, que conforme á la máxima del dr0. de que el salvamento de la
República es la Suprema Ley del Estado: Salus Reipublicae suprema lex esto, si
la necesidad la disculpa, y ella nó llevara por norte otro obgeto que el de salvar
la República, asegurar al Rey una Ciudad, y Puerto que le és sumamente esencial,
y poner á cubierto las vidas, y haciendas de los havitantes, de la rapiña e inumanidad de una Nación que en todos tiempos, y en especial en los presentes no sigue
otra regla que la de lo útil, sin tener quenta en lo mas minimo con lo licito y
honesto: en una palabra, que no aspira mas, que á engrandecerse, y hacerse de
riquezas sea por los medios que fuese para hacerse espectable en el mundo, con
tentas y satisfacer sus pasiones: base sobre que estriba el fantasma de la Religión
que profesa.
No es dudable que la necesidad, fue la que forzó á Buenos Ayres á tomar
esta determinación. Si apesar de haver sido Reconquista la Ciudad por otro,
ó nó se temiera una nueva imbasion de los enemigos: es decir, si la guerra huviera acabado, ó los Ingleses huviesen salido tan escarmentados que probable
mente no se pudiese recelar que les quedase ganas de volver; combengo, que sin
embargo del descuido y abandono con que Sobremonte miró á Buenos Ayres po
día tolerarse que volviese á exercer el cargo de Governador y Capitán General,
porque en este caso no havia que temer de parte de los enemigos externos. Mas
hallándose la Ciudad amenazada de una nueva imbasion con el socorro que se
save pidió el General Ingles al Cavo, ó con el refuerzo, que es regular le embie
de Londres el Ministro Ingles, en virtud del parte que le dio de haver tomado
felizmente la Plaza con un puñado de hombres, y haviendo salido al fin aunque
desonrado, siempre ventajoso con los Caudales que el Marques les embio, y
otros que ellos se tomaron, los quales se dieron prisa de poner inmediatamente
— 131 —

�ja anb 'jbuioj apand as opBjjaDB A 'jp^j 'ounjjodo sbui ojjo j^nb ^? "opijjEd
uní?[B jbuioj ajqBsuadsipui ao^q as ojdijjuod ajsa ug -aAajA sbui opuBnb 'sasaui sias
9 'oipo e mbB ap ouis 'BpBSajj ns asjBjadsa opuaipnd ou A 'ojSijad ja oraixojd
ap opuEZEuaujE 'ouosnji BBq as anb 'apjBj ubj an^ajj anb e o 'ojJinSasuoD ou
b asjauodxa sa 'sosojSipd A 'sopBjJOD souiujbd jod 'ssnSaj jira sóp ap sbui ap Bp
-UEjsip e ojjBDsng -oiparaaj uis jaaajad BjBd sa 'usiuaj sajuB anb opBjsa A jas ora
-sira p na sbsod sbj jbPq MejoAap A aumsuoD sou jbui p 'BpBu b souj3aouj souj
-ajanb ou is anbjod 'ajjanj Anuí ^dubj un sa ajsg *oiparaaj ap EaAoíd anb EjEd
'ouBjaqog je ajuauíBjuojd Jijjioaj japod ou ap oseo ¡a ua sowBjjBq sojs^
•jBAOjd soraauodojd sou
anb 'orasira oj JipnnsjadB uajjnauoD 'uaApnsaj anb BijajBui ej ap pBpiuijB bj jod
o 'jBjuapuaDsuBjj uozej ns jod uaiA o anb 'sEupjoop o 'sauopisodsip SE^pnbE ap
soujiAjas ap ojsa jod souiajBÍap o^q -ojupaAEq jap Ejjand bj pdoj opq p jod ojos
aupEjjy sand 'oueui ej uap sou sajEjauaS SEjSaj sbj ojos anb EjEjSBg ¿ose^ ajsa
ua jaoEq aAap as anb oj sa an)? -OAijoaja ojjo ap ej jod BpBjsrnbuoaag ajuaui
-esouojS A 'ojeu 3^^^ ns ap uopisodsyp ejeui ej jod Ep^Sajjua ajuauíESOiuiui
-ouui ojsia Bq as sajAy souang opuEnb ap 'ajq^q anb ojxaj ajp aj anb ounSuiu
ajadsa ojsa jod ou ojag 'Eiauapnjdsijnf bj ap sauaiunjOA soj b 'sand
*bso^bu33 A EiAjnj EnSE sa ajuan^ EjjanbE ap aAjjap ou anb oj anb A
-ozo) janbE ap ajuauíEsiaajd je^es ap Bq as uopnjosaj ns anb ua uEuiaj A
•opEjsg jap EijajEui bj uod aaoj as ojos anb 9 'Baijijod Ejaui ap osbd Eas anbunE
anb ajjans ap :sajiAj3 saAaq sbj jod jBjSaj uajainb oj opoj anb soj ap boejS
ua 'EpEjaouid BunSjB ojsa ajqos jEp / e somajapuajxa so^q 'Eiuodsip bj uaiquiBj
anb EjaSip ounSjB is pEpijaiuaj ap JEnpEjS Ejaipnd aipBU A 'EijrxnB ej uaiquiEj
oqaajaQ jg *ajuouiajqo ap sanbJEj\; je pEpni^ ns ap jopBUjaAOQ ap oduiaij
seui jod jijuasuaa ou ua sajAy souang ap oaijqng jap uotaEuiuuajap ej aaaj
-oab^ anb oaiun oj sa 'uij jap Bioijsní ej 9 'ajq^pnEj oj iu 'pEpisaoau bj i^q
•opunuí ja ua usjjuanaua as anb soj
sopoj sopiaajqsjsa uEjsa anb ja jod A 'opEziuB^jo uaiA ouj3iao) opoj ap oauEjq
ja sa anb 'pEpiuuiapuy a upiaEqjasuoa ns b ja púa je is 'p^pijnSas ns eia Bun jod
jbxij apand ou oJuojd ap opuEnb 'jojanjjsap ua Ejjaiquioa as jojaajojd ns jas ap
jBíínj ua anb je 'BpuajoiA jod Bas anbunE oduiaij jod jaAOuiaj EJBd ajuauíBAij
-Ejajjoa A 'adiauíj^ jap pEjunjOA ej e oijejjuod Eas anb oj opoj b asjauodo A jij
-sisaj EJBd 'EiauanbasuoD ap uozej jod 'opBzijojnE ajuauíEuiijixaj Bjsa ojjoui ora
-sira jap 'oíaijauaA ns ua SEpipadxa ouBjaqo jap sauopisodstp sbj b jEqnApBoa
aqap oraoa ise 'opBJUoq A 'ojijaraauaA 'jaij ojqang un sang "pnjijdauui 'ajqiu
-nd A EpEjBjaap Bun ap ouis ojaap sa ou anb oj 'ojaa A Biauapnjd 'uoisEdraoa
jod japuaA EJEd oidojd joras ja jsjuaqrai apand anb sauopBjiABa ej ap uaiq
-rasj ouis 'pBpijEjnSaJ jod anb pEpijijn jod ssra 'sajosuaa sopi^iJ usjjsanra as
anb soj ap sojij soj ap ojos ou ojjaiqna b ajjauod EJBd ouopuBqB ajsa A 'oSsaij
ajsa Ejs^g 'ojqang jap ojuairaipaaojd ja JBDijusní EJEd uopsjoa b jasjj jajsau
-ara sa ou Bjosq anb sbijbjjuod sbsod oziq 'ojjaoBq ap js^nj ua sajus A 'oqaa sq
ojsa ap spEU ajuoj^ 3Jqo ap sanbjEj\[ jg *jEjaua) uEjids^ A ojjipnE^) ns oraoa
'ajuaS ns ap ajuajj ej b ojJTjsqaj e asaijss oSiraaua je opusjuasajd A 'EpEjSajJE
sdojj uis EAEjjEq as sarajojuí sopEjjnqs sns jod anb ojsand 'sassjD ap uopdaaxa
uis ajuaS ej asEJjsaipE A asEjsijE 'Esuapp ap opsjsa ua ezej^ ej asaisnd 'opssEd
oraixoJd oue jap sauíj b Bjjap OAnj ej sand 'BABOjaoB as oSiraaua ja anb ap eid
-ijou OAnj anb oSanj anb bjb&lt;Í 'jiDap sa ísojjBAa^ b asESEdajqos anb EJBd ajqísod
Bjaq is 'anj sanbJBjAj jap oziq anb ezueijuod ej ua •j^j * ap ajuara A uoiDuajuí vj
•EsajSuj bj oraoD 'JiAijDsap ap eaedb as un^as uopB^q Bun ap sauoisjojxa A 'seij
-adojj 'sojjnsui soj b sojjese^ sns e jauodxa iu 'jsjjijq uansq A 'uEpuairaoDaj ej
anb seAoí SEsoiDajd ssra sej ap sun EraapBiQ *pg ns ap jEjSESuasap uis ajjEiraajd
A ajjapuodsajJOD ap ousjaqo^ je opora BqEjjEj aj ou 'sajAy souang ap ESajjua
ej uod opEjqsj Bq anb jap sojuijsip uBjanj sanbjBjAj jap soiaiAjas A ojijara ja op
-UEn^) 'EijiraEj ns ap ojuairaEporaoDE ja EJEd ojjisjoa ajjBjxjpBj jod 9 'Euosjad ns
jEJuoq jod ojos 'jEjauaf) UEjid^^) A 'jopEUjaAO^) 'Aajji^ ap soj oraoa 'sopBDijap
A 'S3abjS uej soSjed soun EJBd ajuouiajqog e opBjqraou EA^q Aag ja anb Jira
-nsajd ap sa o^j •(j)sop^o soj uauadraasap A ueajis SEUosjad sej anb Ej^d ouis
*SEUosjad sej JEporaoDE Ejsd EUEdsg ua op^aja UBq as ou sopijo soj anb ^aes a
•BpBSEd zaA ej EiDuajajipui EjUBj uod pJiui bj anb 3J3X un ? BZBící Bí 3P suaj
•ap EJ JBIJUOD E J3AJOA SEIDUEJSUnDJID SEJS3 U3 OpBJJ3DE IU 'ETDUapnjd EIJ3S OU
'opEuopjodojd BiAEq soj as anb 'sanbjBj\[ jap psppija^ ej opuaiaouoD 'oajes ua

�que eligió el Pueblo? Es asaver, confiar la Custodia y Conservación de la Ciu
dad al que la supo librar délas manos del Enemigo. No es esto, no, reprovado
por dro., sino antes muy conforme / á él aunque sea substrayéndose, en cierta
manera, de la obediencia del constituido para Governar. Los Dros. que han co
nocido los engaños que suelen padecer los constituyentes en nombrarlos, y lo
expuesto y peligroso que és á los subditos tolerarlos, han acordado savia, y pru
dentemente, que si alguno se sintiese gravemente molestado y oprimido de su
superior, en partes, y lugares muy remotos, como acá en Indias, y otros parages,
adonde por la larga distancia, y dificultad de recurriral Rey, no se puede espe
rar oportuno remedio, puede licitamente recurrir á otro Juez, que no sea suyo,
aunque sea absolutamente incompetente. Porque dicen los que lo han estudiado, y
mejor lo entienden (2) que por la dilación, distancia, ó imposivilidad de poder
ocurrir al Superior, para que quite la opresión, y por el peligro que hay en la tar
danza, puede la Ciudad hacer ligas, y confederaciones, y lebantar gente de guerra
para su defensa, ó entregarse á otro Dueño ó Señor para que la defienda, y ampare;
y esto por dro. natural. Porque por la misma razón deser dilatado, ó difícil el re
curso al Superior, pueden los Monges prender á su Abad que los ostiga y hostiliza,
y ponerse bajo el amparo, de quien no tenga jurisdicción alguna sobre ellos; y
haun el particular hacerse Juez en su propia causa. Y el que está obligado á
consultar al Rey, dejar de hacerlo; porque por la dificultad, ó imposivilidad de
consultar al Superior es licito para el rigor, y disposición ordinaria de las Leyes.
La necesidad, y el peligro de la tardanza, es de tanta consideración, que en
sentir de muchos textos, y Doctores, dice uno de los que van citados, que carece
de Ley, no la admite, y antes la da. Hace licito, lo que no lo es; y al Juez incom
petente lo convierte en lexitimo. Altera, mas de una vez, no solo los preceptos
humanos sino también los divinos, y los naturales. Y que el peligro inminente, y
la necesidad que aprieta, no admite dilación, confiere mando, poder, y jurisdic
ción al que no le tiene, por quanto entonces nos apartamos con razón de las re
glas del derecho. Estas dosctrinas aplicadas al caso presente hacen ver, que el Pu
blico de Buenos Ayres no anduvo tan descaminado, quanto por haverlo desampa
rado el Marques de Sobremonte, y dejadolo echo presa del Ingles, puso los ojos
en Dn. Santiago Liniers, para que lo liberatse de tan grave opresión, y lo guar
dase, y defendiese en adelante. A lo menos no ha sido un ímpetu de aquellos que
inspira el amor Marcial, en que tanto se ha distinguido este venemerito Pueblo,
para recobrar su libertad, auxiliado de su primogénito, el florentisimo de Mon
tevideo, como ahora quieren decir algunos, que los obliga esta determinación á
comer el pan, con un poco mas de trabajo, que hasta aqui, no teniendo muelas
para mascarlo. Pues el miedo grave, capaz de hacer titubear al Varón mas cons
tante, no solo embarga la voluntad, sino que también ofusca las potencias, no
dejando á la razón en estado de poder deliberar con madurez, y acierto. Mas no
devió tanto su impulso á esta pasión, la determinación del Pueblo, quanto al
amor hacia el Soberano, el entusiasmo por la gloria de la Nación, el sentimiento
que formo de haverse dejado perder indevidamente la Ciudad, dando con esto la
ocasión á que la Religión se proscriviese, y el Santuario se profanase: sobre todo
lo que la hizo, digámoslo asi, saltar fue lo inminente del peligro, y la dificultad
en recurrir, que restablece á los Pueblos á la libertad de dejar, al que los man
da, y ponerse bajo de la salvaguardia de otro, que sea capaz de defenderlos, no
dando lugar á que todo perezca á un tiempo, ó que honras, vidas, hacienda y
religión se pierdan de un solo golpe.
Es de extrañar verdaderamente que los allegados al Marques; ó interesados
en su reposición, noten tanto, y censuren la determinación del Pueblo, no por
otra cosa, sino porque nó consta de la voluntad de S. M. pa. su remoción, aunque
á ella haya lugar en justicia, que esto creo no se atreven á disputarlo. Pero es
grande su equivocación en esta parte, porque en las presentes circunstancias basta
que la voluntad del Principe se presuma, para que se dé por expresa. En toda
materia en que no es fácil la consulta al que manda, apreva, ó confirma, lo que
se hace verosímil sea lo que mas se acerque. En quanto á últimas voluntades pasa
por dogma en la Jurisprudencia; y esto nó por otra razón, si no porque al muerto
no se le puede interrogar, sin embargo de que lo verosímil sea lo que mas se
acerque á la verdad. Por lo que és lo del dia, tanto importa que el Soberano esté
á la distancia, á que se halla, como si fuese muerto, porque ni en uno, ni en
— 133 —

�— n\ —
!S #oTcl3nd u^J^ ^jsa opoj ap bjsia b p^ijDBjd soy 'opinf jad X ouBp ojjsanu BJBd
X 'Ei3Ej^sap ns jod yg #BiJjsaBiu ya 'ozjanjsa sanbJBp^ y^ ua asjBp ou 'uBAanjd
anb sosbd soy jBjatunua b japua^sap oyjBsaaau jas ou oSznf *()ojpjaxg un ap
yBJaua&gt; o 'oyyypnB^ ye ojuBnb ua jas aAap otusitu oy anb 'ajai^ui as opijo yap
osojífyyad X opB^sayjJB sbuj oy ap X í-y -y soy uBjundB anb oy ap 'aSiyo^ as isb
?saoanf soy b Bj^adsaj anb oy jog ^uapjo jBAjasqo ou 'sa \&gt;jp ap uapjo ya oijoj
-ou oy ua 3bB 'uoi^uajB ua 'Bjuajap oy anb ya 'opijo ya ua jBsaa aAap 'oj^ajap
ya ajqnasap as anb o^any anb ouys 'Bpuajuas b jBjadsa aAap as ou 'pBpauojou
ap bjsuo^ pBpyyiABqui By opuBnb anb 'sa ojjap og 'uopBsn^B ap o 'uoid^b ap bia
jod apaaojd as ojuBnb b uapjo ua 'uopnyosaj By ajany anb By Ba "Bq^Bj By ayasop
-uBqojd 'opijo ya oqaa otusrtu ya jod apjayd 'say^puasa soAnjyjsuoa 9 'sapBpiyBnb
SBy asod pu anb ya sa 'sb 'yiABquy ya ys ap 'uoijsanb By ynbB BJOBq Bjjug
•oyjaajaxa X 'oSjb^ ya JBjda^B BjBd ya ap JBAayy asjBÍap ojypqns ya Bjpod sou
-atu. oyjpaAyB ajqyy X 'pBjsajod Buayd ns ap BuajBtu Bjsa ua jssn ouBjaqog ya ap
-and ou uozbj Bjsa jod ys anb 'opotu ^q -ojuayujByyapqBaB apuBj^ jod 9 'osas jod
uou ys (BJjanS By) JaBjj aAap as uou apua jod g jBpuauía uaiA sandsap apand as
uou 'ajayuíAB Xb anb ojjaX ya SBtuap a rsBjnjuaAB ap a 'sojSyyad ap souayy uBisa
soyya sopoj anb 'uaayp sang 'BjjanS By ap soqaa soy ap pBpyysa By ap adyauyjg
yap upyaBSyyqo By 'ojxaj^ ya Bayydxa as ouiod 'opuBUBtua yBiaadsa ug 'auaiquioa
y^nb 'oyjas ua ajsa ap pBpysaaau By aXnSjB 'ojysodojd b oyyypnB3 JBasnq ap adya
-uyjg ya ua uoiDBSyyqo Bg -ajuaS By b ajuauíBjjsayp ayyypnE^ anb BJBd 'BSuaj SBy
anb yB JBjqtuou ^a^p 'asod s^y ou X 'Bjjan^ By b ay^s 'Xa^ 9 'jopBjadtug ya ys anb
'ajjaiApB jopBysySag otusyiu ya anb 'oyyypnB^ opoj b sajEiauasa uos BjauBtu yBj ap
sapBpyyBnb SBjsg •($-) osas X 'BijjsaBui 'sozjan^sa :souiuijaj sosyaajd sajj sojsa ua
'an^uyjsyp oy anb uoa oynjyi ya sa anb 'oyyypnB^ ap 9 'yBjauaf) UBjydB^ ap SBy pau
-yyap 'pBpyjojnB b;jsisb ay X 'sojuayuíyaouoD Biqasod anb ouioa X ío;ab un opoj
Bja sspyjjBd ajays sy puuoj anb yg -ayasjBjynao uBipod ou JopBysySag yy -japod
ap asBÍap o 'sByjyjqnasap asaypnd sajquioq soy ap untuoa ya anb souiataQ 'sajop
sns uoa JBp asaypnd ou pBpyyBuoyaBj By anb BJBd 'oSjb^ asa ap ouadtuasap yBtu o
uanq ya ua Bsajajuy as anb oy ayqBjatunuuy sg 'soyjByyBjap BJBd BABjsBq ejos yBjnj
-bu uozbj By 'ojyajaxg un ap apo yB ubuijo^ anb soy 'uBjayqyjasap ou saXag SBy
anbuny •soAijnjyjsuoa sojsa uos say^nb 'jaqBS X 'jBnífjjaAB ua Bjsa pBjynayyyp Bg
'oyjadtuj un ap Biauajsysqns By anb 'oyya ua BjnjuaAB as souatu Bp^u anbjod 'sayBta
-uasa soAyjnjyjsuoa soy ap opynjyjsap JBjsa apand ou 'gBj^ uBjydB^ ap ya 'uoya
-BpuatuoDaj X 'p^paABjS bjubj ap opuayg *ajuauiBjB3 X 'yBtu BjBq oy anbunB 'uap
ay anb ya JBDsnq apand uaiA SBpunSas sbj ap opBUJopB Bjsa ou anb ya seui íou
-nSuyu jaajaxa ajuatuBAijaadsaj apand ou 'sBjatuyjd SBy asod ou anb yg 'sayBjuap
-ID3B sapBpyyBtyb X 'sayBi^uasa sapBpyyBiyb uajaynbaj as soy^yjo soy sopoj ug
•jBjjsotuap b sotuBq ouasyp ua anb
oy X 'jBjyBsaj a^^q ay sboj anb oy sa anb 'ajuatuBuyjajuy ojatuyjd yB opBiyuoD
UBq ay anb so^jbd soy BJBd 'pBpyaBdBauy ns ap ajuayuíAOjd 'sanbjBj^[ yap p^pyyyA
-Bquy By uo^ sotuajBi^uapiAa By sandsaQ 'BZByg By Byy^q as anb ua oSsaiJ X 'sjaiu
-ig o3b;jub *q ap pnjtjdB By ap Bjynsaj anb pnjiyituisojaq By jod 'adpuyjg yap
pBjunyoA By ajuajBd jauod anb 'sbui a^Bq as ou ojsa ug 'uozbjod ya opituo^ ayjaA
-Bq ap sandsap 'soío soy uanbBS ay soAjan^ sojsa anb ap sajuB 'odtuaij b SBpypatu
sns oyya ajqos jbujoj ap pBpisaoau By ua ajuatuyBnSí auod ay anb X 'p^pijnSas ns
jod opuBjitu 'o^iyqng ya jipupsajd o^oduiBj apand ou jByn^ijjBd oXno ap íouas
ns ua opiApaj UBq as uoiDDnjjsap ns BJBd anb soy 'pBpuoA ns ap opBp UBq say
anb satujoyui a 'uBUBdtuo^B By anb sauopjodojd SBy jod 'Bipiqtua ns ap oja^qo ya
oqaa Bq as X 'soSiuiaua ap BpBZBuauíB Byy^q as anb 'BjjayjL By jBAjasuo^ X japuaj
-ap bjb¿ 'BjisaDau as sbui Bip ya ua anb oy sa anb 'pjjsotu anb BiDuaSiyajuy a oya^
'ozjanysa yap opBtujojuí asapnjsa is 'ojjo JBtqtua asaipnd ou 'souatu oy b 'sBjjuaitu
asBjqtuou ay Xa^ ya anb yituisojaA sa anbjod 'BJjan&gt; b uBjidB^ X 'jopBUjaAoy^
ns jod 'sjaiuig oSbijub -uq b jBtuBy^ojd b 'adpuug yap pBjunyoA uis oipa^ojd
ou O^iyqng ya anb 'ajuatuyBn^í sa oy 'oyopuais X í*Ojp ya ua osajdxa sa ojsg •() bz
-ayBjnjBu By ap BjuaijBd jod auaxj as pnjiyimisojaA By anbjod 'yBjnjBU uozbj uo^
aXnSjB 'yitujsojaA oy uo^ aXnSjB anb ya anb pBpttujojuoD yBj ug gituisojaA sa anb
oy JBAjasqo BpuBtu Xag By anbjod 'Xag ap ojxax B^ayB anb a^ip as 'pnjiyitursoj
-aA By BSayB anb ya anb ajjans 3q 'Bsajdxa X ajuapiqa pBjunyoA jod auan as 'yituis
-ojaA a^Bq as anb 9 'sBjnja^uoo jod aanpap as anb ajuatu X 'pBjunyoA By 'asBy^ Bjsa
ap SBijajBtu SBy ug -odtuaij b Bpuodsaj anb BJBd 'jBjynsuo^ apand ay as osbd ojjo

�pretendiese desfigurarlos, ó colorirlos, el mismo Pueblo que en ellos se fundó
para no ponerse mas en sus manos, les hará resaltar los colores á lo natural, que
yo aqui no hago oficio de Fiscal, sino qe. suponiendo los echos, trato de dar
alguna ligera idea, de que la determinación del Publico, en quanto á acogerse á
la valentia de Dn. Santiago Liniers, mientras que S. M. como Padre le prové de
un buen Tutor, no es arrojada, ni escandalosa, ni tampoco tan ilegal, que no
tenga algún apoyo, haun en las mismas Leyes, á que se eré contraria. Si huviera
de escrivir Defensorio, ó Alegato, tal vez mudase de rumbo, ó digera algo mas,
sin embargo de que mi caudal no puede ser mas escaso. Pero combencido de mi
insuficiencia, me he ceñido á estos cortos apuntamientos, que tales quales ellos
sean, si no valiesen para canonizar el procedimiento del Pueblo, servirán á lo
menos, como lo espero, para hacer á los pocos, algo mas cautos en el hablar de
un Pueblo, que acava de dar las mas relevantes pruebas de su adhesión al Sobe
rano después de haverlas dado de su mas ciega obediencia á los mandatos de
sus Superiores, por respeto solo á las Leyes, y al Soberano, por quien supo
sacrificarse á los principio, en el medio y al fin.
Tengan entendidos los Zoylos, que la Representación y Autoridad de un
Pueblo caveza de un Reyno, no es tan pedánea, como á ellos se les ha figurado.
Sin embargo de prohivir la Ley, que el qe. fue un año Alcalde, lo buelva á ser,
hasta no pasados dos, el dr0., y la practica dispensan si fuese aclamado por unáni
me votación (6) No obstante también, de qe. en España muerto el Corregidor (lo
mismo deve decirse del Governador) espira la jurisdicción de su teniente, y este
no deve entrar en lugar del que le nombró, cesa la prohivicion, si el Pueblo lo
elige (7). Lo mismo pasa, quando se acava la parentela del Rey, que no quedando
ninguno de los de su Casta, á quien de dro. pertenece la Corona, el Pueblo elige
al que mejor le parece (8). Buenos Ayres, tanto en la Reconquista de su Ciudad,
quanto en la elección del nuevo Governador por muerte Civil del antiguo, no
miró á otra cosa principalmente como al mejor servicio del Rey, y á la gloria de
la Nación. Se ha movido á lo segundo en especial, por haver dado pruevas el
Marques de Sobremonte, de que no és para defender Ciudades, ni mandar, ni
batirse con exercitos, que es el fin con que principalmente lo constituyó de Vi
rrey el Soberano; y cesando ese fin, cesa también la voluntad del Principe, en
quanto á su nombramiento; y de consiguiente tenemos esta á la vista, se palpa,
y toca con las manos. Y ella es de que se tome á otro mientras S. M. lo confirma
ó manda aquien sepa cumplir con sus fines, porq. este Exercito, es decir, este
Pueblo, no puede estar sin Caudillo, ni el opulento Reyno del Perú expuesto á
que unas manos violentas lo arrebaten, asi como arrebataron esta Capital, bajo la
dirección y mando del Marques de Sobremonte.
Buen1. Ayres Agosto 25 de

1806
[Hay una rúbrica]

(1)L. 2. tit. 5. lib. 3. R. C.
(2)Bobadil. lib. Cap. 17. N 108, 109 y 110, Salg. de Protec, part. la. Cap. 1? prlud.
3 á nuin. 100, nsq. ad 104.
(3)Pignatell. Tom. 1^ Cons. 139. N 12. Vera. Verim énibvero 1. ul. Cap. Tomo 1?
Discep. 58 N. 23.
(4)L. 5. tit. 23. Part. 2a.
(5)Caitej. Verv. Sudex. N 171. Barb. in leg. 125. finan. 156 de judie.
(6)lib. 9. tit. 3. Lib. 5. R. I. Bobad. lib. 3. Cap. 8. N 60 y 61 Evia. Part. 1 S. 2.
N 36.
(7)Acev. lib. 3. tit. 7. leg. la. N 13. L. 12 tit. 3. lib. 5. R. C.
(8)Covarr. in Pract. Cap. 4 N 3.
— 135 —

�— 9a —
sajuB anb sbj anb SBZjany sajoXBiu uod Bjas ajuaraajqEqojd ísBiDUBisunD
-jid sajBnjDB sbj U3 ayqiiuai SBUí jas aAap 'soujaDBq uapand anb ojynsui yg
•oduiaij oqonuí asBd as anbuis uanSayy jBjaaaj
souiaAap ajuamajuapnjd anb soj 'soiyixnB sopipad uauap anb socuaqBS X 'sanbng
sns sojjosou ap bdj^d unBq uajsixa íjBjaua^) ouisiui j^ osnpui 'sopoj b soiau
-oísijd opuapBq A 'soqanuí ajopuauíq a ajopuBjEtu bzbj&lt;j BJjsanu ap ojapodB as
anb Bdojx bj opuBjojjap saAiiye ns opBuiuiop souiaq anbuny *uoiDB^^ BJjsanf^
ap oSiiuaua oja^ X 'osoyynSjo j^p aiuauíajuauítuu; opBZBuauíB aA as yg
•sajiy souang ap oyqang o 'pBpni^ uD BjjBq as anb
ua osBa jb ajuauíayqisuasui souiE¿a¡y ouioa inbB a j 'soipaoi soy opiAiqojd X 'opij
-rauad asany ay ujj ya anb 'jbui Eijpuoduioa as anb jod 'uBpand 'Byjajauíojduioa
o 'Byjipadoii anb 'soynDBjsqo soy opuaiAouiaj Bsuapp ns b sajuaanpuoa sBiauapiA
-ojj sbj SBpoj jbuioj BJBd BiDuanaasuo^) BiJBsaaau jod apuaijxa as 'sBpBDipuy saX
-ag sbj X '¡BjnjEU *Ojp ya jod opBzpojnB oyqan^ yap oijapod X 'pBjjnaEjf Ejsg
"(8) sojq
-tuaiui soy soyya X 'BzaAB^ bj X 'Brayy J3 sa Xa^ ya X (¿) PiCtts otao^ sa soj^psp^
sns ap pzanba^ pj a uatti ja anb san^f íbuisioi Bun sa anb 'Xa^ yap bj ap X 'BiJd
-ojd BsnBD ns ap joab^ ua Bjqo Biys^a^ Buiajdns ns ap Bsuajo uis X 'asjapua^ap
ap 'oap jBjnjBU ns auinsBaj oyqan^ ya (9) saXag sns ua EpEDiydxa BajBuoj^ yap
pBjunyoA bj uoa a^uauíauíjojuoa apaaojd as sosbd s^jbj ua anb ap SEUiapB anbjod
ÍEtuEjaqog ns ap osjnaaj je Bjadsa usp ou anb X 'uopBAjasuoD ns ajuauíuiui o3
-saiJ un ajjoa anb ua soyyanbB uos sojsg -Xa^ yap ojBpuBui ya jBjadsa uis SBrojy
sbj b jijjnao aAap X 'apand anb ua sosbd X^q opoj uod () Bjjan^j bj ap #o^p ya
apuodsajjoa ajuauíBAijBAijd uainbB Xa^ jb aquinaui a 'Bsuapp Bidojd ns ap -Ojp
yanbB ys ap paipqB p^paiDOS ua ajquioq ya soidpuijd sojsa jod anbuny
•(fr) soyqang soy ap Bsuapp bj sa saXa^ soy
ap uoiDBSiyqo BqaaJisa sbui bj isb X íjBjnjBu *Ojp yap BsnBD bj ap BAijap as X 'aoBu
japod oXna () 'souBjaqo X sadpuug soy ap uaSuo ya ajsa opuai^ -(z) oujaiAO^)
ns BJBd BzaAB^ jod soyya ap oun JiSaya ap opijjsd ya uojbuioj 'uij ajsa JBjyns
-uod joíaiu BJBd anb osBd jb (y) ísauopBjqog X 'sapBpnrg opuBUijoy pBpapog
ua asjyun ua uojaiuiqujoa 'ajjany sbui yap sojynsui soy ap BjjBjnSasB bje^
bj ap uoiDBAjasuoD X Bsuapp bj 'ajquioq yap soqaajap soy ap ojaujpd ya sg
óT "^IX *Z ^^i ''' '^u^nra ap Buosjad ns,,
jBJBdmB ap japod BXBq auioq opoj anb BpBsinS Xnur a 'sa bsod jBjnjBU *b3 „
X Bsuapp ns b uapjo ua / ísauoisuajajd sns ap oySajjB
ya ajqos 'sajXy souang / ap pBpni^ bj ap oinbasqo ua uo^bdijiuSis aAajg

[9081 8P •Jquia8* 8P t\
[*D||a d uoiaujn^uo^ anb D^^ua^pny pa^
D| ap X 'sajjy souang ua sa^apjsaj '$Dipu| ap ojasuo^ oiuajdns |ap soj^iuiyy 'sejD|nBajj
sopo|8J^ 'ods¡qo |ap a^Dd ap opD \a ^paiaui anb oXodo |a sa o^und apa ap Dsuayap
jojauj D| anb X sojunf sosa JDjquiou DJDd otuajuiD^nXy |op popuo^o O| ap JDpnp apand
e;pDU anb 'oui¡(|n jod 'duij^jd as 'opo^oAuoo asaiqnq o| ou is soBjdo souijsjadjB ap a^osuod
-sai opis DijqDq opiiqo^ |a anb X ouDsa^au any 'SDpuDjsunsjp sd| SDpop 'osaiBuo^ |8
anb aua^sos ag -opauodap oj^d soqoajap sns J8|da asapiq O|qanj \a anb japauaiu any ou
anb O| jod 'pntpips D| d pjpasaD Xau¡/^ |8 anb jdiou aaoq as .'sjajuji d dzdu d| ap
opuoui ¡a asDuojsiuioo anb |8 Xajjjy^ ouisjui |ap jo^pips ap oqansaj J||D O| d
as X 'o^soBd ap y\_ \a pjqapa as anb pjauaQ osaiBuo^ p oujo^ ua sauopDjapisuoD
as pu^ DpuapaApD Dun ug 'sisa^ Dpa UDJOqojJoa anb sauoixa|yaj SDunBp uoBajBD
u^jsnpuos ap opow y 'opuapiAo^d o||anbo oqsajap oiu¡ji6a| uoa jduio) apand 'sopandxa
sojuauinBjD X sojdpuud so| ap pnjjjA ua X oBjd3 ns ap ouaduiasap p DJDd uajainbaj es
anb sapop^pna sd| UDunauo^ uainb ua 'jd4¡|¡ui o||¡pnD^ un ap Djisasau X oBjiuaua |8 Jod
opDzouauíD jopa ap osd^ p ua DJfuan^ua as anb ojsend 'sai¡y souang ap popnp D| anb
asopuppayiuDUi jmpuoa DJDd 'ojuDjaqog ns auinsoaj ojqan^ p anb ua sosd^ so| ua^apopa as
X pa^ pDpuo^nD D| ap uaBiio p ajqos SDapi uo^undD as 'íd^jijuí 0||¡pnD^ o apf OAanu
un asiiBap DJDd X Xay p iod opDjqujou jopDUiaqoQ p jauodap ojDd sai ¡y souang ap
ojqan^ p oqsajap Dp 'jopD p unBas 'anb ouupop d| auodxa as anb p ua ouim^uo o^uasg] - 3

�ron; su furor mezclado con la venganza (por la abominación con que los hemos
mirado sin querernos prestar á sus lisongeras promesas) nos será funesto en el
caso desgraciado de no alcanzar nuestros esfuerzos á rechazarlos; y devemos
considerar, que los conocimientos que han tomado de la Tierra los que se sal
varon de las Naves les proporcionan ventajas para las nuevas ostilidades que in
tenten (apesar de la energía, que dá á nuestros ánimos el Amor á nuestra Reli
gión, á nuestro Rey y á nuestra Patria) la falta de disciplina militar de los que
podremos tomar las Armas, puede impedirnos la Gloria del Triunfo, aunque ja
mas podra quitarnos la de sacrificar gloriosamente nuestras vidas por aquellos
tres dignos obgetos de nuestro fiel amor.
Es pues volvemos á decir evidente el peligro en que se halla el Pueblo de
Buenos Ayres. El golpe que le amenaza de ser nuevamente subyugado por el
pérfido enemigo de su Rey, y substraído de la suabe, y apetecida dominación de
su Señor Natural, le sera mas sensible, quequantas calamidades puedan sobrebenirle. Pero ya hemos visto que el supremo dr0. de la Razón, y las Leyes Na
cionales lo autorizan en tales casos para correr á las Armas en su defensa, y
conserbacion; y que consiguientemente le son permitidos los medios pa. conse
guirla, y para remober los obstáculos.
Mas ¿que obstáculos podran dificultar, ó comprometer su seguridad, y quales los medios que necesite para ella? Por haora no necesita de mas medio, que
la de elegirse un Caudillo militar, en quien concurran las Cualidades, y dotes
que se requieren (9) para el desempeño de su cargo, y que puesto á la Cabeza del
Pueblo (10) dirija sus operaciones, y regle, el ardor, valentía, y generoso entu
siasmo de sus individuos, que primero quieren regar con su sangre la tierra,
que perderla á su Señor. Ni tiene otro obstáculo que el Gefe que lo perdió,
de quien desconfia justamente y aquien detesta con razón; clamando, y dispo
niendo á arrojarse á los últimos extremos antes que consentir que buelva á
tomar las riendas de su defensa; pues lo considera como un presagio cierto de
su nueva perdida.
Estamos en el proposito. Estos son los dos puntos á que á dirigido el Pue
blo sus clamores, y deseos para segurar los frutos de la victoria conseguida, y
perpetuar su prosperidad vajo del dulce vasallage de su amado Monarca Dn.
Carlos IV. ¿Serán justos estos clamores? Tendrá el Pueblo, ó podrá atribuírsele
algún principio de potestad para hacerlo; ó deverá censurarse su intento por
un atentado contra las leyes, contra las autoridades constituidas, y contra las Re
galías de S. M.?
La satisfacción á estas preguntas merecía un volumen en honor de la Ciu
dad de Bs. Ayr8. y que á una pluma brillante se fiase el desempeño de recoger,
y organizar en eloqüente estilo los sublimes principios de dr0. natural, y Divi
no; las máximas preciosas de los Savios Políticos; y los excelentes lugares de
nuestras Leyes Patrias, que hacen en favor de las pretensiones del Pueblo en los
puntos enunciados.
El presente papel apenas merece el concepto de una superficial pincelada
que no llega á bosquejar siquiera el quadro que podría formarse de la justicia
de los Clamores públicos, y los dros. del Pueblo intimamente unido con los del
Soberano para proveerse de su remedio sin dilación. Sin embargo los Savios que
saben pensar, y combinan los principios / no dejaran de conocer que en lo
poco qe. se apunta se ofrecen fundamentos no bulgares del lexitimo dro. conque
en el caso ha podido la Ciudad de Bs. Ayr. elexirse un Gefe para el mando de
las Armas en su defensa, desechando al que tenia por inepto y perjudicial, mien
tras tanto informado el Rey de todo lo ocurrido determina lo qe. sea de su So
berano Arvitrio.
No devemos entrar en el examen de los echos que han causado en el Pue
blo la aversión y desconfianza del Gefe de su perdida. No tratamos tampoco
de questionar sobre si ño hay otra autoridad que la del Monarca que pueda
juzgar sus desaciertos. Resérvese enorabuena para el severo juicio de S. M.,
pero siendo ellos notorios al Pueblo que los havisto con sus ojos, y ha experi
mentado sus funestos efectos; sin necesidad de mezclarse en juzgarlos (lo que
nunca ha pretendido) le dan sobrada causa á recelarlo para detestarlo, y en fin
para resistir ponerse en sus manos, porque de ellas á las del enemigo no ad
vierte distancia alguna.
— 137 —

�*sojp sns jojea asapiq ojqan^ ja anb 'jajsauacu opis EjjqEq 'uoisuajajd
bj opBSauap 9SJ3Aq ap ja ua ojos anbjod íosbd souiauaj ou anb 'jpap sotuapod
(djqep^j^e sbui X joXbuj BjBq oj 'opiAjas '^ ns b uEjjodtuí anb SBijajBiu ua *Ojp
ns ap asaipjad seui anb ja sosbd sajBj ua anb ap "j\[ • ap soSjBoua *^ soj uoobj
-apisuoD ua opuaiuaj anbjod uaiA o 'Bjsní BjjBjapisuoD Jod as uaiA) pnjpijos bj
b XajJi^ #j ja Jod opipaDDB asopuajAEq anb 'sa isy 'opooi ojuiísip ap uojaipuaj
-ua oj bjdb jap oduiajj ja opoj ua uojaijjnao ou anb soj ap A 'aAajd ej ap ounS
-jb anb 'oSjEquia uis 'osaj^uo^ ja ua opBpjODB oj anj bsod bjjo ou A 'ojsg
•sjaiuiq *j jb bzbj^ bj ap jbjijij^ / opuBro ja asBuoisxm
-od anb 'Xajjj^. *j ouisiur jap jBjpijos ap ojso8y ap f\ ja pjqajaa as anb jBjau
-3^ osaj^uo^ ja ua uopnjosaj ns ajq^pnBj X 'BAijBjmba ?ajuapnjd Xnra anj opoj
uoa íuoiDBAjasuoa X Bsuajap ns BJBd SBuwy 3P ^PO 9 *IBJ^ iO^ sj3imi #jbj&gt; jb
jEjquiou X 'Xajji^^ "JS PP opuBui ja Jijsisaj 'SBiouBjsunajja sbj ua sajXy souang
ap pEpni^ bj opipod Bq anbuoa pBpijE^aj X *Ojp oiupixaj ja uaauaqiuoa ajuapaa
-ajuB jad^d ja ua op^oipui u^q as 3b sojuauíEpunj X soidpuijd soj anbuny
•SVIDN3XHSACIV
'SOfOf
UV0Z9^94 ou 'oj3(} ^tuauiitai^ oun px^niu anb auatquioo anb A 'o-jqanj ja aajvs
as anb outs nasap vjjpu anQ — 'bjijS sou anb 'BUBjaqog zoa bj ap oaa ja jiApjad
BÍap as EiDUEjsip joXbui bj ap jBsadB anb aaajB^ ¿uopsuruiop aajnp X 'aAEns ns
ua ajJBjn^asB ap 'sauoiaua^ui sajaij sns ap soja^qo soj JBuajj ap zsdED uoi^oejsij
-bs ',-ji ns ap ojjo n 'buxbjdb anb jb ajopuBp X 'Ejsajap anb apo IE ajopuBjinb
'sojoa sns uod osopBid Bjjapuaasapuoa anb ap BjBpnp uain^)? pBpjjapij X jouib ns
ap BAanjd Bsouiumj seui bj ajJBp ap eae^b anb 'ojqan^ jai^ ns ajsa ap saaouiEja
so\ 'Vi *S 3P soPí sosojouib soj ua jBuosaj uasaipnd aiuBisui ajsa ua i
'Buaj^ bj ap pniainbui o 'ojuaiuiiqora
ajjyja^ns Bpand anb 'p^pijBa ap Bas BjjajBui bj anb ap osb^ ja oSjBquia uis aX
•njaxa í-OJp bjjuo^ X soAisaaxa usas anbunB 'sojEpuEtu sns jijduina X 'sajjaaapaqo
ap ouiajjxa ja EjsEq 'saXajji^^ soj ap pBpjjojnB bjjb bj jBiadsaj b BSijqo anb
'SBipuj ap jBdpiun^^ Xa^ vj *SBjja ap uopdaaxa sa anb 'ajsa ua ou X 'saunuioa
sosbd soj ap UEjq^q jbjo uapand as anb saXaq sbj SBuiapy ¿sbjxjj b jbjjb^ aa^q
BDijqnda^ bj ap pnjBS bj ap Xaq Euiajdn^ bj anb jBsa^uoa ap EJBÍap tu ísEpinjij
-suoa sapEpijojnB X 'saXa^ sns bjjuod BjuajB 'bdjbuoj^ jap pBjunjoA Bjunsajd bj
ap oXodB ojnSas ja uod 'ojqan^ ja opuBjqo anb Jiaap b BjaAaJjB as uain^)?
¿sauoiaESijqo sBiSaj sns ap bpbjSbs
sbui bj ua bzubtjuod 'j^ ns b ajuauíBsojBpuBDSd ubj pjjBj anb jb aqaasap X 'uoid
-dbjsijbs ns ap ^po un BÍija as sauí^ sojsa JinSasuo^ BJBd jai^ ojqan^ ns #3b ja
Xa^ jap uoiDBAOJdB ap Bijas oj^? ¿ojSues Bjjsanu ap bjoS Buiíjjn bj ap oidi^ijd
-bs jb souiauodsip sou SBpuaiDBq SBjjsanu X 'seijiuie^ SBjjsanu 'sBuosjad SBjjsanu
ajxanui ap jejecIujb X 'sojjbajbs jod 'soiuicuop sns sojsa sopoj b oSsaij jEnSí
ua auod 'sajBuoypijaj^ SBDijauíy sns ap ajuBsajajuí ojund ajsa ap Bpipjad ej
•ab opuaiq X 'sojjsanu soj uod socusiui soun jod ouBjaqo ojjsanu ap sopBj^BS
•ojp soj opuBjapisuoD anb X fadiDujj^ op^uiE ojjsanu ap bj Bas ou anb bjjo
^poj souiBuimoqB anbjod 'uopBuiuiop Bjsn^nB ns ap oíea jbaj3suod b ojos ou 'op
-uBJídsB anb 'uoiDB^^ Bjjsanu ap X 'Xa^ ojjsanu ap oSiuiaua osoipo jap bijjb^ bj
japuajap ap opuBjBjj anb 'jBpnp ojpij Bja? sojuaiuiiaouoD sojsa ap oíb^.
•ojqan^ un ap Bsuajap bj anb ajuBsajajuí sbui sa aj BpBu anb X 'sojjbsb^ sns ap
joae^ ua Bjsandsip ajduiais Bjsa bdjbuojv ajq^uiB ojjsanu ap pBjunjoA Esop^id bj
anb soidpuud souisiui sojsa jod uij ua souiaqEg 'vutsttu vAns vj anb jvuntuoooxc^
(^I)EI SEUI ^juaiussojauaS opuEpjsn^ ojqan^ jap pnjBg bj jod onuijuoo ap BjaA
ouEjaqog ja anb X íEjja ap sajqBjBdasui sojquiaiui soj Bjsa X 'ez^aed bj sa inbB
anb 'pBpiun Biupui Bun X^q 'EDijqnda^j bj X Xa^j ja ajjua anb souiaqEg ^BDijqnd
BsnBD bj ap uaiA ja ojaSqo jod ajduiais uauaij SBjsa anb X 'saXaq sbj SBpoj uapao
Bjja e an^) :Btuajdng Xa^ bj sa BDijqnda^j bj ap pnjBS bj anb souiaqEg (jj)
ojuaui ns jianjsap ajuajuí jEiojEd ojXo^ un^jB anbuoo
bjou BjainbjBnb ap sajXy souang ap ojqang ouiisijapij jb ubajbs X 'sBapi sbj
usjoqojJOD anb sauoixaj^aj SBunSjB uoisnjauoD jod inbB uBJipBUB as ojuBjajju^
•bjbjj as anb ap osbd jb sauoispap sns opuBDijdB 'sBpBDijdB saXaj sbj ua JBjip
-aui ap oÍEqEJj ja asjBuioj Bjpod 'ojdaauoD ja ua Joíaui asjBDipsj Bjainb anb ja X
'opBDipui ajuauíajuBjsBq souiBÍap bX ojqan^ ja sSuaj ojsa BJBd anb *Ojp J3

�No se ha tocado pues en esta necesidad de lo que todos los buenos Vasallos
savemos se han alegrado; pero nunca estará de mas el haver dado algunas luces
en la materia para que los preocupados desprecien las sombras con que no po
cos críticos ignorantes pretenden, en aquellos corrillos en qe. hacen de maestras,
censurar la conducta de Nra. Iltre. y Leal Ciudad de Buenos Ayres criticada tam
bién con grosera malicia la Junta general de la parte mas noble, é ilustrada de
la Sociedad, que se combocó para tratar del importante objeto de su Seguridad,
y conserbacion, que devía ocupar todo el cuidado de los que no quisieron hacer
el repreensible, papel de ociosos espectadores, semejantes á aquellos á quienes elloquentemente increpa al gran politico Cicerón. (13).
Quando la accidental confluencia de la gente huviese causado algún desor
den (que á la verdad no lo huvo) los que saven, que no deve juzgarse del mérito
de las cosas por el éxito, ó los accidentes, confesarán que el Congreso en las
circunstancias fue de necesidad, y que exigiendo la de tratarse sin perder mo
mento de la quietud y seguridad Publica, habria sido responsable de gravisimos
cargos el Cavildo (único Magistrado que en medio de la calamidad experimen
tada subsistía en la razón) sino llama á los principales Prelados, Ministros y
Vecinos distinguidos para consultar sobre la necesidad publica, y acordar con sus
savios y juiciosos consejos del pronto remedio á los males que amenazaba la
confusión, y genero de anarquía en que nos hallavamos por el trastorno causado
en tiempo de la opresión del enemigo, de que acabamos de salir.
Mas ¿Quien ha dudado de la autoridad del Ayuntamiento para estas Jun
tas, no ya en el caso de que se habla, sino en otros de inferior apuro en nego
cios de publica utilidad? ¿No saben todos... Nó, es menester cesar. Ni se in
tenta una defensa, ni es capaz de la que merece la materia que forma este papel
confidencial, y de reserba pa. un amigo curioso, que deseaba algunas nociones
sobre estas cosas. Sin embargo los juiciosos hande confesar, que la mejor defensa
de este punto es la respetable autoridad que mereció el acto, ó Junta General
del Iltmo. Sr. Obispo, Prelados Regulares, y los Sres. Ministros del Supremo
Consejo de Indias (que existían aquí por fortuna de este Pueblo) y de nuestra
R1. Audiencia, que concurrieron a ella.
Buenos Ayres Sept^. 2 de 1806.
[Hay una rúbrica]

(1)Societas eo tendit, ut sum salvum su communi ope, ac conspiratione. Grotíus
de jure belli et pacis. L. 19 Cap. 2 S. I.
(2)Ubi non est Caput Corruet Populus. Proberv. Cap. 11
Porque naturalmente
las voluntades de los homes son de partidas, los unos quieren más valer que los otros. E
por ende fue menester por derecha fuerza que obiese uno que fuese Cabeza de ellos. L. 7.
T. 19 la. 2a.
(3)E por esta razón combino qe. fuesen Reyes é los tomasen los homes pr. Se
ñores L. 7. ibi.
(4)Vnges cum Ducen super Populum meum de manu Filis tinorum 1 Reg. Cap.
9. ... Otro si la deven guardar de los enemigos de manera que no puedan en ella hacer
daño. L. 3. T. 12. P. 2a.
(5)Regalia inconcusa de los Soberanos.
(6).... Por todas estas razones deven todos venir á tal hueste, non atendiendo man
dado del Rey. L. 3. T. 19 pda. 2; Ley 4^. ibidem; y el Sr. Gregorio López glosa 8 y glosa
4 es la 4a.
(7)Ley 9. Tit. 19 Pda. 2a.
(8)Ley 5a. Tit. 19 Pda. 2a.
(9)Ley 4. 5. 6. 7. 8. tit. 23. Partida 2.
(10)Cuidan algunos que Pueblo es llamado la gente menuda, asi como menestra
les y labradores. Esto no es asi. ... Pueblo el ayuntamiento de todos los ornes comunalmte.
de los mayores, medianos y menores. L. la. t. 10. Pa. 2.
(11)Salus Populi Suprema Lex esto. Cicero de finib. L. 5.
(12)Ley 9 titulo 1 partida 2a.
(13)Nonne repente omnes fere socii desernerunt, spectatoresque se otiosos praebuerunt
Leutricae calamitatis? Cicero de Officiis Lib. 2. C. 7— 139 —

�— OH —
^BÍap ou A 'aaapjBua A Hjzyxiaaya ^s 'B)yBxa as 'sayBUJ jaaapBd Bja anb oj A 'sauaiA
japjad Bjaq anb oy ota anb sandsap 'Bpuaijadxa Bidojd By oyjyq ay anb sandsap
•*a)uauiayqysuas bab^oj ay ou anbjod 'btaij o 'buj Bja sajuB anb 'uoysuadoJd euisiui
bjs^ -uoiDBqjasuoa Bidojd ns ap #Ojp oiusyui ya anb 'bso^ bjjo sa on 'BiouaSyyyp
•ajuaipjB A Bsomadiuy ubj san&lt;j ¿sayBtu sojubj jaoap^d 9 'sauaiA sojubj japjad b
aaAyoA ap osau opo) is ap JBÍayB BjBjuajin anbuoa 'soasap sris ap BpaauíaqaA
By A madcuy ya jBynayBa Bjpod uam^)? '^^qjl ^^ as Bunjjoj jod ys ^ *opB)sa onS
-ijub ns b jaAjoq jod soySis uaasq ay as sojuacuoui soy :oypauiaj ya jod soiuS b
-BUJBya A B^jaídsap saauojuty :Biuyurou8; Bun 'Bsuajo Bun 'a)sad Bun 'ajqureq Bun
'ajuauíaqaA joyop unSyB uBazapBd 9 (aiuasajd yB ouiod) SBzaq^a sns ajqos sajBur
sojsa sopo) zaA Bun ap obSibd oja^ -soíay o^ye Bjapisuoa soy is uaaBuaoiB oy anb
-unB 'Bjuauíijadxa 9 'aaapBd soy on SBJiuaim 'uBjuBdsa tu uEziJouiajB oy 10 'uois
-Bdoroa b uaAanoi ay 'pBpiuBuinq By b uaxiyyB anb 'sayBtn sayqBjaumum sojjo yo
'opajdsap ya iu 'biuiuiou^t By iu ^sajqod soy ap sapBpisaaau s^y tu 'sopByaajBaua
soy ap SBijasica SBy iu 'soouayaa soy ap sopiianb soy iu :uBas anb sayqijja) A so\p
-nui jod 'sayBui soy ayo Byauayopny 9 'pspyByjy yBnS; ooo A 'op&gt;oni oujsiui yaQ
•oyjapjad b j3ajoa ou BjBd BSuod *ab opBpyna sbut *jd
Á 'BS^q anb sbui Jod ojn^as ajuBjSBq Bjapysuoa as ou A 'oaod aaajsd ay BiauaS
-yyyp Bpojy^ ropBjsa onSijuB ns b j9ajoa soipaui sopo) jod Bjnoojd A 'oSjB)ay ns
ap B)jaydsap 'Biasod anb uaiA ya jaoouoa b Bzayduia saDuou^ :sB)uní SByya s^po)
&lt;&gt; 'pB)jaqyy By 'pnyBs By oujod 'sbso^ SB)sa ap Bun^yB japjad aaBq ay pBpysjaApE By
ap oui)uadaj adyo^ un anb B)s^q 'auaiA ay apuop ap yu 'auap anb oy jBsuad uys
^ajquioq ya SBip soy BSBd uoysasod bdij ubj ap oypaui u^ -oyasjB)uauinB A oyasjBA
-jasuoD b UBjydsB sopo) A 'op^p Bq ay so;q anb oy B)inb ay aypBU BjqByBd Bun u^
:soSytuaua ap ojauaS opo) ap Bpypuajap sa BpuaiDB ns A Bjuoq ns 'BpiA ns íoujaiA
-O) opBayyi)sn( ou^yuaq aqBns un ap bzoS íbuie^ A ajqtuou uanq yap bzoS íjbui
^ap A 'BJjay) By ap so)njy sa)UBpunqB A souanq soy ap bzoS íoyajauíoa yap sbíb)U3A
A 'pBpayaos By ap sapBpypouioa SBy ap bzoS ÍBtuyyD uanq yap bzoS ípB)jaqyy By ap
ezoS ípnps By ap bzo) :BJapBpjaA A Bpyyos sbui By pBpyayyaj Bun ap oypaiu ua op
-Bqaypsap BJapysuoa as saaaA SBun^yB anb 'zamuasuy ns o)ub) b BSayy une A 'auay)
BpBU anb ayopuayaajBd 'sauaiA sajoÁBui soy ajuauíEijy aasod ajquioq y^ •UBiuauíyj
•adxa as anb EisBq 'sayBui soy yu 'apjayd as anb B)sBiy opyaouoa sa ou uaiA y^
'japjad b asjaAyoA
ap oSsayj ua asjauod ou ap b)bj) A 'ajqyy asjaA b BSayy 'zaA Bun opypjad asjaA
-Bq ap sandsap opusnb *ojp oujsiui a)sa sa a)jany seui A jo^bgu ojuEnb '
Bjoqy :japaans apand anbjod oyos 'asjapjad ap osb^ ya an^ayy anb sa)UB
•jasuoa Bidojd ns ap "Oip y^ opBpunj uayq UBnb A 'sa ouBnb osia Bq as b^
¿japjad b asjaAyoA ap joma) a)uapn)d
•ya 'opypjad asjaABq ap sandsap 'BjB3yjy)sní ay sbiu oubti^)? B)anpuoa ns ua -^ *j
ya b BDijusní 'osb^ ya jB^ayy ap saiuB unB 'asjapjad ap jouia) ya oyos yg
[9081 aP ^quiaiies]
['Dpuaipny pajj o| ap X 'sajiy souang ua sa^apisai 'so¡pu| ap ojasuo^ ouiaidn |ap soj^siu
-¡\^ 'saJD|nBa^ sopopi^ 'odsiqo |a Jod Dpozuo^no an^ D^uny d¡ anb opuD^ayiuoui eXnpuo^
-pDpuj^n D3i|qnd ap sopoBau jdjdji ap uij d 'SD^unp jd3Oauos Diod popiJo^nD ns ap iDpnp
ojpod aipou anb X 9|is¡sqns anb OAijoujaqnB oud6j9 osmn \a an^ odiana a^a anb 'spuiapo
'opuas -'opuqo^ pp pn^pips D| d opjpaasD Djqoq Xaui/^ p anb jdjou 83Dq 'SDpDZuoinosap
ap o^ajqo p uos 'X opaA^oui ^jqoq Dpnpuos opa anb sdsiiijs SD| o X sojuajuossap so|
o apnp .'ap| pnbo o DZD|d o| ap JD^i|!Ui opuDUi p asouoisiiuos anb Xauj/^ pp jD^pips ap
'ojsoBd ap \r[ p opDiqapa 'osaiBuo^ |ap uppnpsaj D| 8|qDpnD| X a^uapnid Djapisuo^ .'ouopiA
Di|duio oun jmBasuos ap DqoqoaD uamb 'sjaiu^ o6d|^uds d Jjpad X opDunjjop spui jdijjiui
epf ojjo iDasap oiDd osno^ Djppa aiduiais 'popnp o| ap opipiad D| ua odps opiua) asajqnq
ou ejuouiaiqos anbunD 'anb DAiasqo .'u^poAjasuo^ ap oqsaiap pp osn opuapoq asiapuapp
o saiiy ^ouang ap ojqan^ p opu| 'sapaB ap X pjn^DU ounBp oqsaiap Djedsaj ou enb X
asiasanbuua d Di¡dsD ops sa^Bui ouadui| p enb opuaiuapos 'osojBjpj p ua X oaijdjjsiu
-jujpo p ua 'ppipnl |a ua 'aiqi| opiauíos p JD|UD|dui¡ p 'ppiauíos uapio p ua :sasa|6u¡
so| jod ozo|d D| ap U9¡sasod D| ap uojosudjjd 'opinj ns d 'anb sapui so| d aiaipi as
lu^poAjasuoa ap oqaaiap p aiqos sauopojapisuoa ua apuajtxa at jo^no |g *saj¡y souang ua
S9|6u¡ ouiajqoB pp o^uajuipapopa p DjiaDij anb sojsuansasuoa sd| aiqos oujp^uo o^pssg] - g

�piedra por mover para asegurar de firme tantos vienes, y ahuyentar mui lejos
tales males. La experiencia hace subir de punto los deseos de la propia / conser
vación, y en esto consiste el mayor dro., y el que pone á Buenos Ayres en térmi
nos de hacer quanto pueda, por no caer segunda vez en la pasada calamidad, y
en sus grandes Males.
No contaré por mal (aunque es bien grande) el robo de millón y medio de
pesos que nos han echo, sin embargo que este dinero hace suma falta al Estado.
Tampoco contaré el general trastorno de toda la Ciudad en su comercio, que al
punto experimentó la decadencia, y quiebra universal con la baja de sus efec
tos, consiguiente á la pobreza del Pueblo, y á la abundancia que se experimen
taba en la plaza con el franco Comercio de los Ingleses. Tampoco contaré el
desamparo de las familias que subsistían de los diversos empleos de los Padres
en Tribunales, y oficinas R8. Tampoco la ignominia y desprecio en que cayeron
todos los Magistrados; ni la emigración, que al Campo, y Pueblos de lo Interior
abrazaron casi todos, pasando mil trabajos é incomodidades, en el rigor del hivierno, los pobres á pie, y llevando á cuestas su ropita y cama, pisando barro y
descalzos, hasta las mugeres y niños. Todos estos males, buelvo á decir, aunque
grandes, pueden disimularse por transitorios y de corta duración, y por que no
son irreparables; pero la Sangre que se ha derramado para la Reconquista; pero
el numero de Ciudadanos, que falta, y entre ellos muchos Padres de familia, que
eran el consuelo, el abrigo, y esperanza de sus casas? ¡Ah Dios mío! Mas tam
poco quiero, que entre en cuenta todo este cumulo de miserias. Solo el mal de
los males hade considerarse, y con / el tiene la Ciudad de Buenos Ayres sobradisimo fundamento para nó fiarse, sino de si misma. ¿Y qual es este mal? Per
der para siempre á Dios, perdiendo á su Rey en todos los tiempos, en el de la
presente guerra, y en el de la Paz, como lo pensaba y trazaba el General Beresford; y como se huviera verificado, si el esfuerzo que pidió, y esperava, huviera
llegado antes que los nobles hijos de esta Ciudad la hubiesen dado la libertad.
Esta idea y este proyecto, al paso qe. era ventajosísimo para la Inglaterra,
era nuestra total ruina, no solo temporal sino eterna, y por consiguiente forzo
so. Este es el mal de los males, el terrible y espantoso. No quedando en la paz
restituida esta Ciudad á España se perdía aquí la Religión Católica, y si no fué
semos nosotros, ni nuestros hijos también los perdidos ¿Quien podrá á segurar
que no lo fuesen nuestros nietos? Perdido nuestro Rey en la Paz, perdíamos su
Govierno, y el de sus Leyes Santas. Este mal es tan grande, que aun mirado en
lo temporal es espantoso. Porque, ¿que nos darían en cambio? ¡Hai amados Com
patriotas! En cambio de tan Ilustre Iglesia, qual es la de la America Española,
compuesta de millares de Templos, de muchos y grandes Obispados y Arzobis
pados, de tantas Provincias de Regulares, y de innumerables Monasterios de Re
ligiosas, planteles de santidad, y refugio de la inocencia ¿que nos podrían dar?
En cambio de tan insignes Ciudades, de Territorios tan pingües y fértiles de las
mejores producciones y frutos de la Tierra; en cambio de tantas fatigas y des
velos de nuestros Reyes Católicos que en trescientos años han echo, lo que ape
nas cabe en tres mil (14). Todo dirigido á nuestra felicidad; y si esto es mirado
por lo temporal en cambio de sus fatigas y de lo que han echo por nuestra feli
cidad eterna, y á mayor honra de Dios ¿que és buelbo á decir, lo que nos darían?
Ya lo haveis visto en el corto espacio de mes y medio: no ha durado mas la
especie de entredicho religioso; y no podréis menos de enterneceros al ver como
salía la Magestad divina en la Sagrada Eucharistia, que por viatico se ministraba
á los enfermos de grabedad. Cotejad esta obscuridad con el lucimiento y pompa,
adoración y respeto, conque antes salía: ya os acordareis de las dificultades opues
tas para hacer los honores devidos á Dios, y acostumbrados por nuestras Armas.
Esto es lo que nos han dado en cambio. Todo esto no fue mas que el ensayo y la
muestra de lo que se esperaba: esto fue en los primeros dias, quando no estaba
bien establecido el dominio Ingles, y quando su falaz y estudiada política traba
jaba en reprimir su fiereza pa. engañarnos / con sus aparente dulzura, y apri
sionarnos mas fuertemente. ¿Que hubiera sido de nosotros después de asegurada
su posesión? ¿En que hubiera venido á parar la magnificencia del Culto Reli
gioso? ¿En que los Ministros del Altar? Apartemos la vista de tan orendo
Quadro.
Pensemos un poco sobre los efectos de esta idea del Gral. Ingles, en poseer
— 141 —

�— zn —
-jodun jap jbjbjj BJBd pooqraoD as anb 'pBpaiDos BI aP p^snyr a 'ayqou / sbuj aj
-jBd By ap yBjaua^) Bjunf By bi^ijbui bj3soj3 uod uaiquiBj opuBDijua 'sajAy souang
ap p^pni^ pay A 'ajjsnyy BJjsanu ap BjDnpuoD By JBjnsuaD 'sojjsaBj^ ap uaoEq
anb ua 'soyyiJJOD soyyanbe ua napuajajd soDijyjD-opnasd sounSyB anb üod SBjquios
sbj uapajdsap sopBdnaoajd ou soy anb BJBd 'saany sBunSjE opBp jaqBq sbui ap
BjBjsa BDunu 'pEpayjojou ns Jod BuajBtu Bjsa JBJjsnyi ap pBpisaaau EiAEq ou anb
-unB isy :opBjSa¡B UBq as Aa^ yap soyyBSB^ souanq soy sopoj anb ap 'pnjpiyos ns
b opuaipaDDB 'opyjAB^ ajjsnyy yap uopuajuí ap Bzajnd By oppouoD Bq Aajji^ 'Jos
ouisiui yg *ajuauiBu8iyBui jBjajdjajuí uBjamb oy sojuajuoasap o 'sojDapsap soun^yB
anb ap o3jBqcua uis 'osajStio^ ya ua opBpjODB oy anj 'bsod bjjo ou A 'ojsg
•oipauíaj oaiun ns uod saAag SBy b ojadsaj
ya ajuaiuayqBjiuipB pyypuoa is b 'sand ísjaiui^ *Jo^ *oqp b BZByj By ap JBnyip^ op
-ubui ya asBuoisiuioa anb 'Aajjy^ "joS ouistui yap JBjpiyos ap 'ojsoSy ap ^y ya pjq
•ayaa anb osaj^uo^ ya ua uopnyosaj ns ayq^pnBy A 'BAijBjinba 'ajuapnjd Anuí anj
opoj uod íuopBAjasuoD A Bsuapp ns BJBd SBUijy ap apo 9 (yBjaua) jod sjaiuyj
•joS IB JBJquiou 'sBiouEjsunojp SBy ua 'sajAy souang ap p^pni^ By opipad Bq anb
uod '-Ojp oujjjixay ya uaauaquiOD 'opBDipui UBq as anb 'soidpuijd soy anbuny
•pBpiDiyaj ns Bpoj sajAy souang b A
'soyuíuiop sns sojsa Aag ye 'ojyna ojapBpjaA ns ojnSass soiq b anb 'Bjaydtuoo A bsoij
-oy^ sbui bijojdia By Jin^asuoD ap babdb anb 'opEun^Jop yBjaua) un sjaiuiq o^eij
-ub q ua jBasap A jipad BJBd auai) anb BsnBD Bjsní A uozbj By oiuBnb Á 'sajAy
souang ap *Ojp ya sa ojuBnb bj^a as saouojua A íoyqang 9 p^piunuioD jainbyBnb
ap A 'pBpni^ Bun ap 'ouAag un opoj ap sbuisiui SBsa ap jojba ya uod 'jBynD
-ijjBd / un ap sBpBJBdas 9 'sBjuní sbsod SBsa ap joyBA ya 'sand 'asajEdurcr) *opBiD
-BjSsap yap jinq ap uozbj By A 'op^uiujop yap asjayBA ap *Ojp ya Bjas joAbui ojubj
'uBjnjuaqB as anb 'sbsod SBy ap BiauBjJoduii By Bas joAbui ojuBnb \ •jmiuip&gt;4 vsnp^
0uts uou fas 'v4im am^ "sopEuniJop sbvu sojjo uayBA as BsnBD Bjsní uis ou ojad
'sopoj uBijip 'BJjsanu Bdyno u; •oiabj^b ap BijBxanb oun^uiu ojad 'Byyajjsa ns ap
uBUBjuauíBy as sopBiDBjSsap sojsa sopoj, 'BpuaiDBq By 9 'Bjuoq By 'BpiA By ba ay oyya
ua anbjod 1bub8 soy anb ojjo ya anb oiqBS sbui 9 'ajuauíyBn^i Bas anbunB 'sojAayd
soy apjaid anb yanb^ ap asjEij ou BJBd uozbj auaij A 'ojipaia joíaui ap op^^oqy
yap asjayBA b *Ojp auaij ajuB^ijiy un 'ui^ ug :BpiA By ba ay oyya ua anbjod 'sopBio
-BjSsap ojoyig A oiAByq yap jinq BJBd uozbj auaij A 'sa^BiA sns ua ziyaj sbui ojoyig
ya A 'joíaui oiAByq ya JBDsnq b 'oip auaij jBDJBquia ajainb as anb ojjo :EpiA By ba
ay oyya ua anbjod 'opBiDBj^sap jod oaiyqng ya auaij A 'aq^s as anb yanbB ap Jinq
BJBd upzBj Bq^nuí A Bsnsa Bjsní uaiquiBj auaij A 'sauopBjna sajuanbajj sns jod
opsjipajDB A 'osouib^ sbui ooipaui yB JBUiEyy BJBd oqaajap auaij JBynDijJBd ufy
*opBasap A oqaaq Bq oy ouiod 'jBjiyiyq
ap) opBunjJop sbui JBasap BJBd BiDBj^sap ns ua ajuBjSBq A Bjsní Bsn^o auaij ajsa
'pBpn;3 By ap Bpipjad By ua BunSyB Bdyna BSuaj ou apo jauíijd ya anbuny
'uoiDBAjasuoD Bidojd BjjsanA ap *Ojp ayqB^auui a OAijiuiijd yanbB ap
osn ua BypBjnaojd A 'Bsuapp ua soauod ¡BuijEyB 'eiujbjb :pBjjadsap 'isy -oduiaij
ya opoj uBdnao 'Aag yap A soiq ap yEui JBjqB ug *soipaui soy sopoj jod A 'aqaou
A Bip opuBnSEJj / UBjsa anb By sa Buing BJjsan^ 'oSiuiaua ojjsanq uod A soyBui
soy uod ojubj sisas oy ou 'souanq sayouBdsg 'sajAy souang ap sayqou soíijj
•opunuí ya opoj ap
oyjas uaiquiBj ajainb 'sBijajBJig A soqog ap SBZjatq b A 'sopoj ap bjsod b saiBp^ soy
ap Bjoua ÍBjya ap Bpuadap opuBur ya opoj anb A 'ajuaipuadapui jas ajainb Byya
anb íosoido ajsa opunuí ya opoj anb A 'Bijjsnpui By jauaj ajainb Byya oyos anb íajd
-uioD opunuí ya opoj anb A 'japuaA Bjainb Byya oyos anb íjiaia jBíap ajainb aip^u
b BjjajBy^uj By anb 'BjaA as ojsa oyos uod A ÍByyB ap A bdb ap sayouBdsg sop^yns
-U0^ soy UBpuodsaj 'BJjan^ ajuasajd By e BsnBD opBp UBq anb 'soqaa sajuaiDaj soy
UBpuodsaj 'sBiJOjsiy-y SBy jajjoaaj ap oÍBqBJj ya asjBuioj uajainb ODoduiBj is A ísod
-uiau soy sopoj ap soqaa soy UBpuodsaj 'uaAajjB as ou (soood muí uos anb) soyBm
soy is A 'uoiDBjapoui ns jod japuodsaj uajainb ou uaiA ap sajquioq soy i
'sajuaS ap 9 yBjnjBU ounSy^ oqaajap Bjadsaj ou oyjBj^oy jod anb A 'opunm
ya opoj ap bjsod b asjaDanbiJua b bjicIsb oyos anb 'oubjix un ap uoiDBuiuiop
A oujaiAo^ un ofBq opoj yap Bijynjjsap as 9 'uBiJBqjasuoa By yBnjDB pBpipouioa
A BiDuaaap By is 'sayjBjunifejd A 'pBpni^ Bjsa ap oppny sbui oy uauoduioa 10 anb
'sajAy souang ap souiaaA soy b jsuiByy oiJBsaaau Bja inby 'SBiauanbasnoa sns A bid
-uajsisqns BJjsanu b oAijaadsaj oy jod 'zb¿ By Bq^a ap sandsap unB pBpni^ Bjsa

�tante obgeto de su seguridad y conservación, que devia ocupar todo el Cuidado
de los que no quisiesen hacer el reprehensible papel de ociosos espectadores, seme
jantes á aquellos, á quienes eloquentemente increpa el gran político Cicerón. (15)
Quando la accidental confluencia de la gente huviera causado algún desorden
(que a la verdad no lo huvo); los que saven que no deve juzgarse del mérito
délas cosas por los accidentes imprevistos, confesaran, que el Congreso en las
Circunstancias fue de necesidad, y que exigiendo la de tratarse, sin perder mo
mento de la quietud, y seguridad publica; habría sido responsable del gravísimo
cargo el Cavildo único Magistrado (16) que en medio de la calamidad subsistía
en la sazón, porque todos murieron civilmente por su capacidad (17), y asi se
declaró en el bando del SOT. Virrey, hasta que avisase de su nueba avilitacion en
el caso de reconquista (18); sino llama á los principales Prelados, Ministros y
Vecinos distinguidos para consultar sobre la necesidad publica y acordada con
sus sabios (19) y juiciosos consejos del pronto remedio á los males que amenaza
ba la confusión, y genero de Anarquía, en que nos hallábamos por el trastorno
causado en tiempo de la opresión del enemigo, de que acabamos de salir.
Mas ¿quien ha dudado de la autoridad del Ayuntamiento para estas Juntas,
no ya en el caso, de que se habla, sin Virrey, sin Audiencia, como estaba en aquel
dia, sino en otros de inferior apuro, en negocios de publica utilidad? No se inten
ta una defensa, ni es capaz de la que merece la materia el que forma este papel.
Sin embargo, los juiciosos hande confesar, que la mejor defensa de este punto es
la respetable autorización que mereció el acto, ó Junta General, del Ilustrisimo
Sor. Obispo, Prelados Regulares, y los Sres. Ministros del Supremo Consejo de
Indias (que existen aquí para nuestro consuelo por fortuna de este Pueblo) y de
nuestra R1. Audiencia que concurrieron á ella.
[Hay una rúbrica]

(14)1^ Castilla de España, nuestra hermana mayor tiene esa edad ¿Pero que tiene
digno de aprecio que no se halle en esta nueba Castilla? Si allí áy grandes Dignidades,
las misma ay aqui: si allí áy un estado florido y brillante, secular y Eclesiástico, el mis
mo áy aqui. Nada de esto se halla en las Colonias Inglesas ultramarinas, ni en ese cuerpo
federatico, e independiente de las diez y seis Provincias Anglo Americanas. Su único fin
es el dinero: todo lo demás les es indiferente; que diversos modos de pensar tienen nuestros
Reyes! Digalo Felipe II que oyendo ablar del abandono de una Isla de Asia, dixo ¿Hay
almas que quieran bauptizarse? ¿Se puede decir una Misa? con esto que logre, he echo una
rica adquisición.
2a. Aunque toda la America Septentrional y Meridional se pueda y devan llamar
Castilla, porque toda ella es parte de la Corona de Castilla, pero con mucha mayor razón
este territorio de Buenos Ayres, que desde el principio se llamó Castilla de Oro.
(15)Nonne repente omnes fere socii deseruerunt, spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Cicer. De Offic. Lib. 2. C 7.
(16)Solo la jurisdicción ordinaria se conserbó siempre en los Alcaldes, y libre el
uso y el exercicio de nuestras leyes, porq. asi lo quiso el Gral Ings.
(17)La Audiencia se pudiera haber conserbado conforme á la ley 180 tit. 15 lib.
2, haviendo salido antes fuera de la Ciudad algunos oydores, ó uno solo.
(18)Le reconquista por si sola no pudo havilitar á los Oydores; ni reponer la
Audiencia á su antigua posesión, ya por que obtenía la juridicción en todo este distrito
la Audiencia de Charcas, hasta nuevo aviso del Virrey; ya porque es notorio en el dro.,
que las cosas se adquieren, ó incurren ipso jure, necesitan de declaración en quanto al
fuero externo.
(19)Proverb. C. 11. v. 14. Salus autem ubi multa consila.
— 143 —

�ja anb b ojaadsaj 'oujaiAO) ap Bjunf Bon jBjtdB3 Bjua () as ajuamajuainí?
-jsuod *ab A 'opuBtu jap sjajuiq b asaisndap as BqBjpijos 'oapiAajuoj^ ap opjiAB3
ajsa anb ap opixioD Bq ajuauijBjauai? 'oqDip OAajj ouicq •oubjjuod oj opoj op
-uais 'japuajd oipa BiABq oj ja anb ap ODijqnj jb pip opuBnb anj 'ojjaiqnDsap ajsa
ua ^íajjj^ ja asopuaiA A 'ojsajJB opBjp jap 'jopBujaqo^) ja Xajji^\ p ajJBd Bp aj
'jBjidB^ bj b uojauíuiaj as ojjBuipjoBjjxa jod anb 'aqaauaXo^) oíbjj anb soSaijg
soj uod A íBjapBpnj3 bj ua aoauBuuad anb ja saDUB-jj 0UBSIU103 jb ojaa 30A
-uva ja uod osajd ojuaiuoui jb osnd JopBUJaAo^) ja 'uoajodBjq ap sosaans soj sopoj
uod aqaaua^o^) jaipB^ijg ja s;pB3 ap uaiqtuBj opB^ajj BiABq '3b Bip oiusrui ja
oapiAajuoj\[ b pSajj OIJBSIUIO3 ajsa 0010^ -btdubjj b BXnjijsaj as Bjouiap uis *ab #Bd
ajisaaau soijixnB sojuBnb uanbUBjj aj as anb BJBd Xa-UJ^ jap sauapjo oapiAajuoj^
ap JopBUJaAO^) ja auaij oju^nb jod oijbjjuo^ jb opuaipaans ísBpuapiAOJd saa^oija
sbuj sbj op^p BiABq uoisuajdB ns BJBd anb A 'opEgnj BiABq ajas saauBjj oijbsiui
-03 ja anb ap 'oaijqn^ jb ^ajji^ ja op^p jaqBq ap bj A 'sauopBuiquioa sB^na ap
'•v^g uoiaisodsip bjjo Bjs^q asauíjip oj ou anb BjBd oapiAajuoj^ ap jopBujaAO&gt;
ajsa b ^ajjj^ P ^o^ ^pBSBd uapjo bj fjBjidB3 ej ua 6¿ opuBuaa^ ap Bjnf bj ap
uopB^iajsod bj ua A ojso^y ap ^ j ap bj ua jaA BÍap as ajuauíBAijaaja ouroa íbjou
-Bds^ BiuBjaqo^ eujsiuj bj b sajBiajpnfjad uaiquiBj ouis 'sopiuajuoo sns ap *jBJd
oj ua pBpjaA ap sojjbj ojos ou uojBjjnsaj 'jBjidB3 bj ua sopipadxa utq 'oujaiAO^&gt;
jap soarjqnd sajadBd soijba ap uoixajjaj BpBnuijuoa Bun oqaa opuaiABq opjiAB3
ajsa anb oqaip Eq as jBjauaS oj jod anbjod 'pBpajjBA Bqaniu uod ojq^q as ja ap
opiuajuoD jaQ -sajBunqijj^ soj sopoj ap Bpuasajd uod asaijqB as ajsa'anb A ío5aijd
un uod opEjndiQ un jBjidB3 bj b JEpuBiu ajuapisaj^ ns uod opiunq 'opjjAB3
ajsa uaiA b OAnj 'ajuauijuo3 jap soujaiAOf) soj sopoj BJBd 'uoqjog ap bjojjb3
"BQ nsEJ9 T3P ^Jo^juj bj jod Bpipadxa JBjnDJiD buibjdoj^ Bun ap oaijouj 003
•oaaiA3XMoiv / ni vxNnf vxaa

NODV3^D VI V ^VOm / NO^^ía 311^ SOS3DÍ1S SOI 3O NODV73^
[8081 P ^qnpo op g]
['oopiAojuoy^ op o^ond
|O jDonbo|q uojojppep u^ o/na o 'tej¡y souong op sopopuojnD sd| Joue^p uojo¡puojojd
pnD |o 'oopiAo^uo^ opsop uijuoBjoq un 9q3Ddsop os opojo opo d enb X D|nsuiuO(j dj op
sopuodso sopDpuo^D sd| d poj|oo| ns ep osiad uep D4D|j d| op ojjj |op sopopnp sd| enb
oiJososou se onb -'0104003 uos opojououi oq os X ouDjeqo ns D|Doq pD4|DO| op O4uo¡uij4uos un
jod opiAoiu opjpo^ojd oq ouDop¡AO4uoui oiJopuisoA |o onb opuD4sa^iuoui eXnpuo^ *oop¡A04Uoyy
ue opjqpoJ onj oijdsiuio O4$o enb uo duijoj dj 'Dpozuououuod djoudui op 'D||D4op -'D4unp
D| joApsip djo u^isiuj ns op pDpj|ou¡¿ o| enb op sojouinj so| 04UD O|qon^ |op u9¡3O4¡6o dj op
D3J03O X opuoipny D| ep soBo¡|d opuopnpuos Dqso^ sopp4Dd ep pp^o pp oqujo p ejqos
0^140^1 *o;ojqo ns jqduins oppod ^oqoq u¡s s^ndsop osod djoa d| d oziq os onb p 'op|iqo^
|op sojquioiui so 1 X oj|g jopoujoqoB p osojd jpnpuos op u^ p uos 'uepg oudsjos |op 'sotu
OUISIUI |Op ^Z Ia 'DpDBa|| D| D ÍD(UOf D| Op U9pO|OS¡p D| O4U0UIDA00U OpUDUI¡4U¡ 'D¡3UO|pny D|
op X Xojj¡/\ jop so6oi|d uos 'opD4nd¡p un ep ojqn43o ep ^ p oquJD p .'oop¡A04uoyy ue Dpp
-O|qo4So D4unf d| Jiuiudns op soj ¡y souong ue sopospDj sopDpuo4nD sd| op upjspop o| D4SIA
'D||¡Aog op D4unf D| 04UD opD^ndjp ouios djjoo^ esof o jd¡auo ep O4unj o| op u^pnpsej
o| d .'oujo;qoQ op D4unp dúo op uppDOJS o| d -'[3 Dip p ^zqooj os onb |o 'O4J0¡qo opuqo^
o 0SD3OAUO3 os X sjopij op uopjo D| oso¡4s¡soj JopDUJOqoQ p enb ep DpuoBpo d| d -oj|g
ep u^poujoj D| jd6o| o¡p enb o JDpdod U9pomuo3 D| d -'ojquio^os op 0^ Ia popnp 04S0
d Dpo6o|| ns D X oop¡AO4Uoyy ep oujoiqoB |0 jDueduiosop DJDd Duo|oq3|vy pBuy uonf
op Duosjod D| uo oz¡q sjojuij onb 04uoiuiDjquiou p '•kau\\ p oj|g oip 0| enb u9j3O4S04UO&gt;
D| o X sjo|u¡-| 96puiojd enb o\aoy&gt;oi¿ d| d 'd||!ao op D4unf d| Jod opouapio O| unBos 'ou
-jajqoQ ep O4unf Dun osdujjoj es enb X Zojjj^ p opuDUi pp eso¡sndop os opD4j3¡ps ojqDq
oop¡AO4uoyy ep op|¡qD3 p enb ep uoJDpsjp onb souoisjoa sdj d ojoijoj og *sojiy souong
d sop¡4¡ujoj uojonj O4oipeuju¡ op onb 'so6o¡|d uos eqsouoXoQ op pnuoyy puDdso O4|3joja
pp JoipoBuq pp oqijjo p .'oppopni^ o| uo u^^sud ns o X 'sojiy souong d O4¡s¡a ns ep o6on|
'Xduossos ep senbjDUJ 'sosudjj opDuo¡siujo3 pp Dpo6o|| d| '¿^ opuDUjej op Djnf o| esoB
-JO4Sod es onb DJDd sjoiuii Xojjia pp uopjo D| .'sojiy souong op pDpnp D| o ouDop¡A04UOUi
opD4ndip un ep ojauo p .'u^qjog ep DuinbDOf D401JD3 ||sojg pp d^udjuj d| jod opjpadxo
jD|n3j¡3 DiuDjsojd D| 9¡3ouo3 os onb epsop soppnpojd soqsoq so| UDjeuinuo og -oopiAojuoyy
ap O4unf D| op u9i3duijo^ o| o joBn| uojaip onb sosasns so| uD4Dpj os onb p ua o4¡J3sg] • ^

�z

w

a

O

Z

tí
&lt;

8

^^

1

a8|

H3

G^2^^!

^s^

1 tí u
1 U ^^js
W g03
'i5
a "*a

•^l
o

^o13 g 2

"P &lt;n a 2

M 4&gt; O
—
}^-^ a
^^co
&gt;&gt;—• .ü Q

^3S 8
1—'CU C o
3 O^

41 W o

a ^^
3.2 5

^i ~^ ^ ?
l'-fi&amp;I
. ^ - ^ ',

s

^

d

00

&lt; ó
•—•

^

C^

1ogu
O

^ ^ ~ís O.A

^a

P

g¡.s

^a-3 ^.ssgfc

g ^S.Sls.s-8.

2-S | "S O&lt;g ^tj
•SUS 2 r'3 3 P a tí

^

lili ^ í

d-o

2

H

v, no

a S^888

-ppáá^ „
O^-uooSa-o
..tt
a-p pja &gt; g
ca v c 3
•2 'S e* H p &lt;u .2
ft33o ^^3 g st¡ • _ ^ ^ S ^r
a a co
M)^p ^3 „ g ^ ^^
rí 3JP
o +^
Ai O1

ogsag^g

oao

o- ^&gt; ^ tí
a:fa.^8^-^ iliili^-ag^f^a'S
2-S- e

ta ai
^ &lt; ni
Sí &amp;.g
S..3
n 3^
s.l rs g g3 i-s s^ &amp;s
g

3 8-2 8 g 3-P"
a-^
88l^
P^^
3-2^
-3 ja

S^B

s^oiai^^ag-gso.a&amp;sB^
o:3)o B

8

3cS
"&gt; P 'o
.5 &lt;-&gt;

&gt;tí
^
&gt;. i)

4&gt;

ltí5

^

^o o ^

(J
1 s f i-P IH^ ^Mi 's^-!i¡.fi
t-l^ i 8lt2^ 3 8Vi a^

3^'li;ls-H.8i1&gt;o^gHS.g'^

|¡ &amp;-I9IÍ5I8 -sTPi^l^srs^^a 3

l-^-sfiiji^ ^

'3^
So ^ &gt;
Ai T Vi
vs a ^ .a 4) 4&gt; *^ -a 8 a 2 a g
c'a.p
^•--3 a
2

a s^

4) 4)
"p a
04 "&gt;'
.2
O

!Jíi!5^
m llillllÜS

S-T3 f * C.Jj

^

•&gt;" a
c "„ 2

o ^3
tí "s
ñ 8o•s
ga
18

Ig

ÍHWMs
ÍH

�flI8I aP ^jquiapip ap ¿ 'AphSpjpj /^^ p&amp;ffpuj^qn^) t&gt;jun[ Pf p svStjxy
aso[ p ^^ojvI SBiDuiAOJd SBquiB ap awansEyua oxnyyui ouanbadou jana^aqap 9*b
ouiod '[BivpB uoidetuis ns apk 'BpusqBjsa ua goj*uipa)uoaB sayBdpuud sopp ^apí
Bun -^'A Jp oqansaj aq oidpupdajsa jo^ — -opBjsa jb gB')sunajp sbj uEÍixa
8*b opoui jap saaoiDBjaj^ uoiDBDiunuioa bju JBqaaj^sa ap sajajuí a BpaaiaaAuoa
Baojdiaaj bj j^aouoa ap ^jqBq -Btuajsis oiqBS ns uoa B^p ap sajopBuiB soj sopo)
b jBjiuipB ^ 'pBjjaqijns jBjByaap opiqBS Bq 3'b noa zajnpBm A osynd pp -basnoa
Bun jod e"b oaja oÁ. *BpoiAOJd Bsa uoa EjEjd bj ap or^pp ¡Bjuauo
b ob^ij sojaadsaj sopo) ua *b sbj SBpBJBjaap ub) opuais A rsauopEpj sns
sapBpapos SBjap sajiuiiy soy saauojua B*d opsyBuas Bq 9-b aaajBd BzayBjnjBu
sy oja^ opBziuBjpBq ojjaipp ojjaa un u*b b auuoysip odjana un sopB)sa sajou
-ara ua asjipiAip ojsiABqas aj'uiunuioa ysy 'sosajSojd sns uoa pBpijnSas ns JBiyp
-uoa A 'sosap soqaajap sns JBAjasuoa pBjjnaiyip souaui uoa Bpand 3'b ojBipauíui
ou^aiqo^ un ua uozbj v\A Ezjany By jEjjuaauoa b 3)'myBjaua^ UBjydsB 'BiuBJijBy
oxBq OAanu ap Buins say bSijjui Bu^iyBui By 3*b ap souBpBpnp soy sosojauía)
0010^ pBjjaqiyBy ap Bpuas BsouuaqBy ap uoiDBpBj^ojjaj Bun )B)iAa B*d opBisBuiap
aaajBd Bp^u 3*b •Bjrayjdo say sa)UB 3*b uoiDByyíranq^ a^BAByasa ya oipoA jojjoq
O)ub) uoa opBjira Bqas 'jojja yap oyaA ya vA opijjoa 'oyjEjjiqjB japod ya j*d sop
sn)i)idsa soy zaA Bun opBuiiuBaj uBq SBapiyod sauoyanyoAaj sBy^

II8I
svoix^v asof

[o3tif¡o¿ owst39%pj¡\ -pBpuadsojd ns BjBd aporaoaB ay jofam anb
oujaiqoS ap euijoj By asjBp BJBd o 'Xaj OAanu un jiruusui o JEjquiou BJBd
pEpyjoinB auai) anb oaiun ya sa oyqand ya A 'puEuia apuop ap BAiqunjd
A Bjnd a)uanj By b aAyanA 'piyBS apuop ap oyqand yB aAyanA pBpyjojnB v\
¿OAanu ap ayjBziuB^jo apand uainb A &lt;pBpi)O)nB By aAyanA uaynb b 'BiyiuiBj
ns Bpo) ap A Aaj yap oyjaApnBa o a)janui By jod oujaiqoS ya oqansip j^

d

[i] II8X
za^vanz

�Virrey manifiesta al publico que reconoce y se sugeta a la Suprema de Sevilla,
creada por la misma Nación Española por falta de poder regir NRO. Rey Fer
nando 79 por los consavidos causales. Ahora vien, pues, ¿si se sugeta a la Junta
de Sevilla, como se opone al cumplimto. délo que aquella manda? ¿No dice
aquella que en todos los dominios de España y en los pueblos que pasen de mil
Vecinos se establezca una Junta Guvernativa, componiéndose esta de todos los
ramos q componen las Sociedades? ¿No es este un dominio Español como lo
es la Corte de Sevilla? Y si lo es ¿porque tan declaradamente falta al cumplimien
to de lo que aquella dispone, en circunstancias de que a la Princesa del Brasil le
dice que él y todos los Magistrados han reconocido y obedecido a la Junta ya
citada? El 10 o el 11 de Agosto a las 4 de la tarde llegó a Montevideo el Comi
sario Francés, en ocasión de que todo el Pueblo se allava lleno de regocijo con
los mejores preparativos para la Jura y coronación de Nro. mui Caro Rey Fernan
do 7o, y haviendose apeado en el Fuerte, le pregunta a Elio que que preparativos
eran aquellos: Este le responde que el 12 se jura a nuestro Soberano; lo llama
a parte y le dice q. suspenda aquella función respecto aque José Io hermano del
homicida Buonaparte era el que deviamos jurar, a cuyo fin se dirigían los pliegos
que conducía para el Virrey. Elio como buen Español y buen Soldado le echo un
ca. .. ps el infame Corso, y le dijo que si pudiera en aquel mismo acto juraría a
Fernando; y que a este y no a otro ninguno extrangero reconocería jamas el y
su Pueblo. Se hallaba a la sazón en esta el hijo de Liniers, y haviendole llamado
Elio, le impone de todo, aconsejándole haga que su Padre abriese los Pliegos a
presencia délos Tribunales. Se hizo efectivamente a la vela para esa a las 12 déla
noche, se abren los pliegos del modo dicho y en ellos ha resultado la infinidad
de ambigüedades y recuerdos intempestivos de la Proclama que promulgó. Poco
después ha corrido en esta una Copia déla Contestación que le dio Elio a Liniers,
con el encabezamiento "Copia déla respuesta a la Carta Capciosa circular reserbada &amp;a." cuyos contenidos deducían poco mas o menos el veneno que podía con
tener la reserbada.
Viéndose el Virrey desengañado que por parte de Elio y en los Magistrados
de este Pueblo en nada coincidían a sus ideas, sino que las ponen de manifiesto,
encierto modo, a los demás Magistrados de la Capital por medio de un Diputado,
manda que Elio pase a Buenos Ayres; el Cavildo se lo impide; pero Liniers pre
viniendo esto mismo, dispone benga Michilena de Governador para Montevideo;
llega este el 20 de Septiembre después de oraciones, mas vien disfrazado, que en
clase de Militar (pues venia con un Situyen, Sombrero gacho y plumero de gran
altura, que parecía un faisán) conduciendo pliegos del Virrey por separado para
todos los Gefes délos cuerpos, y en ellos la orden para que desde el mo
mento que los reciviesen, no reconociesen ni obedeciesen otras ordenes que
las de Michelena, prestando a este todos los auxilios que le pidiere. Fue a
Balbin, le entregó su pliego, este lo abrió y le dice q aquella orden no vie
ne por el conducto competente y que quando Elio se lo diese a reconocer, en
tonces obedecería al Superior mandato. Pasa a casa de García (Comandante de
Milicia) le da su pliego y le pide auxilio, este le dice que las Milicias no están
sobre las armas. Pasa a Murguiondo pidiéndole lomismo, después de darle su
pliego; este le dice, vien, vien — buelbe a casa de García, hace que lo acompa
ñase al Cavildo, fueron y enseguida se juntaron los Capitulares (en en medio de
estos pasos dio, sin entregarle a Elio el Pliego, ni menos haberlo ido a ber) les
dio el pliego, y al tiempo que se estaba extendiendo el acta del reconocimiento
en tal Governador a Michelena, y oficio para Elio para el mismo fin, se llenó la
Plaza de gente, con gritos muera Michelena; Traición, de LElio no saldrá
de Montevideo, muera también el Cavildo si lo recive; y en medio de tal tumulto
tiraron algunos tiros de fusil, sin causar daño alguno. El escriviente de Cavildo
que se hallava haciendo los borradores, al hoir tanto improperio y tumulto, rom
pió al momento todo lo que tenia escrito y como Michelena ya de intento venia
disfrazado, salió con facilidad del Cavildo y se fue al Fuerte; le entrega a Elio el
Oficio de Liniers y en seguida le exige que en aquel mismo momento le entregue
el mando y poniéndole un par de Pistolas al pecho, le intima arresto. Elio lejos
de cortarse lo abanza diciendole ¿quien le ha dicho a VM. so ca... que Elio
tubo alguna vez miedo a la muerte? y en el mismo acto que lo abanzo le pegó
una guantada que lo tiró contra el sofá y allí con sus mismas Pistolas le molió
— 145 —

�— 9H —
-Bdsap A oSiiuy jaig upuBSjag ja jBjaj^ Bjunf bj osndsip oaijouj ajsa 00^
•sajuasajd sBiauBjsuna
-jia SBjua Bjunf Bis^ jaaauBuuad ap aíap *3b sajuB oapiAajuoy^; jijsixa ap BjBÍap
ojaiuud anb jod bj3a oj ou osa ojad ípBpisaaau ABq ou anb b ojaadsaj 'Bjunf bj
opuaiuiudns ojad íBqEjsa sajuB oiuoa apanb as opoj anb ua bjob jod ap pBpijBa
oa apaauoo anb aaip sjaiuig A 'Biauaipny A sjaiuig b aJjBd pip aj as opoj 3q
•bijojS Bun
BJa anb 'Baisnj^r ap sadjo3 uoa 'sajuaS sbj ajduiais ojopuBjij 'ja na BJopBUjaAO^ bj
BSi^j 0A0 anb sandsap uoj^qajj A aqaoa ouisiuj ja uoa uojaiuiA ijjb ap A ajjang
ja BjsBq ja ua uojba3jj soj sajj^ sopoj b ojopuBUEduioaB uojaijBs anb zajag
•jq jb A uiqjBg 'oijg b A 'opjiAB^ ap Bjjand bj b ajuaS buisiui bj oíbjj oj (bs
"!K opuaAo BjopBujaAO^) bj BqBjsa apuop ua) zijjbj^ bj ap Bjjand bj ua BABjjBq
as uozbs bj b anb 'oAns aqao^ jb SBjnur sbj uojEjinb aj BpinSas ua A 'opjiAB^
ja ua OAanu ap asjajaui b opBspajd asopuaiA 'Bjjap ap ouijBd un jBstd ajjBÍap
uis Bjojad Bun ouiod oubui ua oubui ap ubibjj oj A uojbjjb^b oj sbjubj sbjjo A
jijes osinb saaaA sajj jod *3b opoui ap íajjan^ ja BjsBq sojquioq ua ojjeSjbd ubij
-anb sopoj anbjod ouBq ua anj opox #uasBJijaj as anb isb A 'sojja uoa BqBpanb
bA anb ap ojqang jb oíip ojijS ua A oijg b opjiAB3 ap sajBjnjidB^ SBUBjuaq
sbj b jijes oziq aj as oqaip Bpanb bA oiuoa ojqang ja opBaoqtuo^ *ui^ ouisiro un
b uBqiq sopoj anb jod 'oun BJainbis iu opBiuijsBj BABq as souaui iu 'aipBU op
-jaajad BABq sojja ua anbuis 'oziq anb sop^juajB soj opoj A 'auaijsos oapiAajuoj^ anb
oj opoj sa ojsg 'jBjidB^ bj ap bj b BjaSns A Bjipqns (büSijub sbuj anbunB) BjsaBijas
ó¿ opuBujag ap Bsuapp A jouoq ua BjjanbB opuaiSijip A 'ossa oAna ua íjEjidE^
bj oujaiAO^) ap Bjunf bjjo auuoj ou. SBJjuaiiu 'BjjanbB anb pBpuojnB bjjo jaa
-apaqo ou b A BjjiAag ap bj o 'asBSojap bj ó¿ opuBuja^ anb BjsBq jaaauBiujad ap
BiABq Bjsa anb ap uoiaipuoa Bsiaajd bj uoa ejjbziueSjo BjBd ouiBg BpB^ ap sonpiA
-ipui z\ opBjqxuou asopuaiABq BpuBUJ oj BjjiAa^ ap Biuajdn^ Bjunf bj anb uapjo
otusiui ja jod oujaiAO^ ap Bjunf Bun paja as oduiaij oAna ua jopBujaAO^ jb
saiuiuBun opuBiuBjaB — SBpoj A 'sajua^ ap Buajj BZBjd bj ouBjduiaj apsap ajuain^is
-uoa jod A ouajd opjiAB^ ja oqnq 'BpBjia Bjoq bj b \z Bip ouisiui jg 'uojBajBq
-ina oj anb soj uojBUBdrooaB oj ojund oAna BjsBq 'jBuajB ja jod aid b 'aqaoa ja
BqBjsa apuopB ouijop^ jap osBd ja BjsBq BpBnSB bj apsap Jiq anb oqnj 'isb A íuojaij
-juijad oj as ou 'uBqBSoq anb soj uoa uBqBuBdraoaB oj anb sojap A 'sbuiajbj^
ap Bjaqjo^ bj b uasBAajj oj anb b BqBjsui opBajBqiua oía as anb oSanj ja ojad
^BpBn3v bj ap bAbjj bj ua uojBajBquiasap oj A 'ajjanj^ ja jod uojaipnd ouioa
sopBZBJjsip soj uojBajBquia oj SBjoq SBAna b '\z Bip jap bububuj bj ap z/x sbj b ojsa
opoj opipaans opuaiABq uojaisndojd aj ojUBnbB pipaaaB 'oaia anb ojjanuí sbj^
'sajuBJB^ ubijbs anb 'sojja b opoj un ua an^ajjua as anb BpiA ns JBqjBS ajainb
is anb ojad 'Bzjan^ bj b Jaaapaqo A ijjb ap jijes anb auatj sopoui sopoj ap anb
uaaip aj ísopBZBJjsip z\ zj^tij bj b u^jjua íojjanSap b UBaoj sojuauínjjsui sopoj
A sb(b3 uoa A 'jadojjL ja pdjoSB as ijjb íjaAijQ BUBnpy bj ap jopBJjsiuiuipy jap
BSBa ua opBiSnpj BiABq as Buajaqaij^ sb uajqnasap ojsa uoa soqaajsijBS ou ojad
fuojBjBuas anb Bjoq bj BJBd ojjaiqB opjiAB^ ja apaauoa saj opjiAB^) ja :ajjang ja ua
anb ouisiui oj uapid ijjb A opjiab;^ jb OAanu ap uaSiJip as ojsa uo^) 'asBAajaj oj
BjjiAag ap Buiajdn^ Ejunf bj o ó¿ opuBUjag anb BjsBq 'oapiAajuoj^ ap BijpjBS ou
anb 'uaiq BqBjsa anb sajjiaap anb osjnaaj sbiu oqnj ou anb 'oijg b uojbSojj3jui aj
ojubj ajuauíjBuij ropjiAB^ ja uoa "sui^ ojuajBjj osa 'uai^ :ouajd opjiAB^ souiajanb
OJ sbj b BUBUBin isb A UBqBjij8 'mbB ajquioq jbj soiuajanb ou ^ouag 'Bdjna bj
auaij ou A opBpuBiu sa ojUBnb jod ajquioq asa b ounSjB ou^p UBSBq ou A uajainbB
as anb sa 'uBiuijsa ain anb sa is 'oaijdns saj is anb oj ^jaaapaqo osozjoj sa am tui
b sajJiaap anb sosinaaj sbui OAnj ou 'ojjbjbui BJBd Buajaqaij^ b j^asnq jaianb ap
ouaduia ja opuaiA ojad 'osiuiaj oqnjsg -SBjjnsaj sns ap ajduiais BJBd BqBjnSasB
oj ojqang ja anb 'ojqang jap asjBJBdas ou ap BjqBjBd ns assjsajd anbB uojBsia
-ajd aj ijjb A oijbj jb oijg b jijes uojaiaiq aj 'auang jb jadojx j^ pdjoSB as 'ijjb
BqBjsa ou bA anb ap uojBUBSuasap as anb oSanj 'Buajaqaip^ opjiAB^ ja ua asaiq
-njsa BiABpoj anb ap asBSuad oduiaij ouisim jb A asaiaaja ojjnuinx ja ouio^
•souijbj^ sojap aSBJoa jap BiauBjsns bj ja jod jijes pfap as A
ojna ja jBjajdB BJBd pBpijiqB oqnj ou 'bA^a as anb ua ojaiJdB ubjS1 janbB ap oipaur
ua anb 'uaiquiBj pipaans aj apuBj^ inuí oÍEqBJj ojjo une tsauozjBa soj ua para
as anb joad Bjisoa bjjo unB A 'jBjquiaj oziq oj oijg ap BzaqBjg bj ap opaixu ja
anb Buajaqaij^ oBjina ja BJBd ajsa anj aSESB^ -BjBuiBJOua b oqaa oj A SBjjijsoa sbj

�charlo para España con pliegos, y a Dn. José Guerra de Diputado para la Junta
de Sevilla, el que dio la vela el 1 de Octubre a la Tarde. Este Pueblo está
muí distante de caer en los crímenes qe. los espíritus rebolucionarios y aun
viciosos, y egoístas partidarios del tirano, le quieren sugerir; y mucho mas lo
está también de creerse de que esa ciudad sea capaz de incomodarse quando se
palpa la eroizidad y el Patriotismo qe. siempre mira y ha mirado a la amada
Capital, y solo solo declara las malas disposiciones de un Govierno sospechoso
por todas circunstancias: cuyos vellos sentimientos creo mui vien se dispierten
para ebadirse de los futuros males. Montevideo jamas ha pensado remotamente
subyugarse a ninguna Nación Extrangera: Montevideo está combencido y ase
gurado de que tiene a todos un buen Militar Español neto y sin rebes, a su
cabecera; y este solo motivo es el bastante para que todo buen vasallo Español
viva alegre y contento, dándole incesantes gracias al gran Dios, de las Miseri
cordias por lo mucho de que nos ha libertado que como a facinerosos quería
el Sor. Liniers entregarnos a las manos de un deborador; como se infiere del
oficio que pasó el Tal Michelena al Cavildo desde que ya se vio en el Conelon,
amenazando la ruina de este Pueblo fiel a su lexitimo Rey Fernando 7o. Aqui
se dijo de mui cierto de que los Patricios, Arribeños, Andaluces, y Catalanes,
mal informados por Linierrs, déla realidad de todo lo sucedido, se alarmaron
pa. venir a rendir este Pueblo lebantado; como también los Negros y Mulatos
libres; pero luego que circule la realidad de todo, creo mui vien que mudaron
de sistema y se dará buelta completa al pastel; y ese Cavildo abrirá también los
ojos y los hoydos a las voces del brabo Hispano de que se compone y hará que
termine todo lo que en el dia es mas abominable; y mucho más, quando vea
que conpretexto de contener contrabandos, se aportan los Corsarios de esa Ca
pital para que intercepten el Bergantín que se despachó por esta Junta de
Govierno para España.
Que razón podía haver para que despachando Liniers el Corsario de su
nombre para Esa; () pliegos, no impartiese a este Pueblo la Noticia, por
si alguno quería escrivir? pues nada de esto hizo. Buena correspondencia le
retribuye a Montevideo, después que este fue el primer móvil de su fortuna.
El 2 del corriente llegó a Montevideo un Capitán de uno de los Cuerpos
de esa con Pliegos del Virrey y Audiencia, para el Govierno y el Cavildo, inti
mando de nuevo la abolición de la Junta. Este Diputado se desembarcó con
bastante julepe por lo mal impuesto que venia; pero luego que obserba en to
das las gentes del Pueblo la serenidad de siempre, que la Junta lo recive con el
mayor aprecio, colocándolo en el Palco Capitular de Comedia en la noche del
mismo dia que llegó y que el Pueblo después de la comedia le da un golpe
de Música no puede menos que decir qe. toda la Junta que el venia embiado
por mano, embiado por la Sala, para ser un testigo ocular de todos los mo
vimientos de Montevideo; pero que protestaba desengañarla haciendo ver quan
diferente era todo, de lo que el Virrey la instruía. Este Diputado llegó como
deve llegar todo hombre vien criado, con política y respeto; y como atal hom
bre vien nacido y atento no se hizo mas que corresponderle; pero a Michelena,
si le pasó lo que le pasó fue porque como abe nacturna de rapiña, pensaba devo
rar a nuestro Caudillo y Padres del Pueblo &amp;a.
El 21 antes de ponerse el sol, se acerco el Corsario de esa el Aranzazu, a
las inmediaciones de la voca del Puerto en distancia de mas de tiro de cañón, y
apesar de tener un viento duro y en popa para entrar, lo omitió, fondea, y al
poco tiempo tira un tiro de cañón, y como no se le contestase de la Plaza, se
mantubo 3 o 4 dias alli fondeado. El 23 sino me engaño llego el Corsario Belén
a eso de las dos de la tarde, el qual venia para conducir preso al Governador
Elio y a todo el Cavildo; pero como no tuvo efecto el Govierno de Michelena,
todo lo demás se fustró y por consiguiente se hizo a la Mar, nose si en aquella
misma noche al siguiente dia. Como en el Cavildo pleno que huvo, el Pueblo
pidió que asistiesen todas las personas condecoradas, tanto secular como exclesiasticas, sucede que el Padre Vicario se ocultó el 21 después dehaver dicho misa
por la mañana, haviendo echo lo mismo Dn. Bernardo Lecoq. De aqui sucedió
que una pandilla de enmascarados le intimaron a Lecoq y al cura saliesen del
Pueblo, y sino qe. firmasen como todos, los demás la elección déla Junta. Lecoq
no quiso, y digió hirse a la Capilla nueva. El cura tampoco quiso firmar, no
— 147 — •

�jBsadB A ísajpn A sosoutu sajadBd soqDnuí Bsa b uajiiuaj as oajjoa ajsa ug
•sojuaiumuas sojsní
ubj ap soraajBdas sou sbuibí anb Bjamb soiq A 0¿ opuBUjag -uq ouEjaqo odij
-o^v^ ^ opsraB muí ojjsanu b pBjjBaj ua uppBqjasuoD Ejjsanu BjBd BzajBjJoj ap
sojuaiunjuas souisiui soun sourejídsaj sopoj anb A ojjsanu ^a ap BpBU jBdajDsip
uis A auuojuoD sa 'opjiAB3 A oijBpupaA asa ap JBsuad ap opora ja anb (opupnp
souiaq sbuibí ojja ap A) opipBnsjad ajuauíBiuisiuuij sotuBjsg -asajSaj opuEnb
•sra^ b Bjip ojas ouisiui ja ouiod 'sauopDBjsijBS jira ap ojopuEuajj ajuauíBuSip
uojaipuodsawoD aj sopox 'oiJBjjuoa jb sajuB jESnj oziq as opoui uanq ns ap
oipatu jod anbuoo sauopuajB A ojadsaj jb opBjjBj asapnq aj aipsu anb uis 'b^^
'BjapBpnr) 'SBjajojsid 'sB|pjnra sbj 'oiDBdsap muí opuaiA 'pBpnia bj ap ojuioaj
p opoj 'B)unf v\ ap soj ap oun ap opBUBduicoB Bq^o^ OAnpuBq Bip j^
•3JOJJSBJBD BUn
ap ouiajjxa p BisBq ojsa uBjaaajBd ou anb A sopBjuajB sajoXBUi soj ua asjaaja
ap sa 'BjjiAas ap Biuajdng bj o o¿ opusuja^ ap bj Bas ou anb -jjojnB bjjo jod
ojjaqjosip o ojJijoqB ap bjbjj as is sbj^ -oujaiAoS ap uppnjpsuoa Bisa uoiDBqouui
uis BazauBuuad uijajuí B^Bq bj souiaqaja iu 'uoiaouiuoa jouaui bj opiABq BA^q
anb uis 'ajjans ns ajqos A sauoiaisodsip sns ua pBpijnSas jo^bui bj uod BsuBasap
'Bjunf Bjsa ojqand ja pjquiou anb ua Bip jap z\ SBT B opBSBd jap J2 ja apsaQ
'sojuajuoa inm uojBjiiaj as anb oj uoa uopBJjsouiap BUBqjn B^sa oípo^ai oqanm
uoa piqpaj ojAan^ ja A sbidbj^ j^p b upajBq jb oijbs uojbdoj aj anb sbj uojbuos
oduid sbj b A 'ajq^pBjSB BDisnj^; ap adjoS un uojaip aj bububui bj ap Bun bj y
•ajuaurepBjSES BiJBjadsaJ as Buosjad ns anb sand Jauai BiAap anb opBpito unSuiu
ap ajopuBjn^asB uo^BÍap oj apuop ua uoidbjiab ap bsbd bj Bjssq Bqao^j b uojbu
-BduiooB Bipauío^ bj BpinjDuo^ •uoiddb Bjsa JBjqajaD anb oqnj A ojqan^ ja sbui
A sbui ozijmbuBJj as anb oj uod 'ojja b pipaDDB ojdbj ap A uoiunqaj BjjanbB ua
sojJBUBduioDB ap jouoq ja asaiDiq saj anb 'ouijb^bj^j ap ODjBd ja ua BqBjjBq as
anb 'BqDO-jj opBiqiua ja b () BJBd uoiDBjndip Bun osndsip as ojsa ap asJBA
-ojduioD joAbui BJBd tojqan^ ja ua jaaauBuuad BiAap ajuain^isuoa ap A
sojja ua anb pBpijinbuBjj bj JBjsajiuBiu BJBd 'opjiAB^ jap odjb^ ja b
bj b sajBDOA 'sa-^S soí uojanj 'ojsandsip jas pjnSasB saj as anb oj uod auuojuoD
A ojinbuBjj oqDBjndoj ja opoi % sbj y 'BpBiDBjSsap auans Bun BqBJBdajd saj
as BqDO-^ opBiqiua jb^ Bjunf bj ap sajBDOA soj b opoui ojjo ap sand o¿ opuBujaj
ouEJaqog ouisiui ja asaisndsip oj ou uijajuí BijaAjosip asou Bjunf bj anb japuaj
-ua sajjaDBq oiJBsaaau anj sojJBDBjdB BJBd anb 'sojuajuoD jbui soj ua upiDBjuaui
-jaj joXbuj ojuamijadxa as ojuauíoui ajsa ua A oSaij^ ja JijqB BJBd BiDuajsisB bj
Bjunf bj ap 'sajs soj b pjiD as Bijjauío^) J b Jiq BJBd sopoj UBqBjBdajd as anbua
bjo aqoou bj ap ¿ sbjb :ajuBjapB sbui osBd ou anb 'ojuajuoD jbui ap opBji^B ojj
-nsns un ja ua jiAiDjad píap as A ojqan^ ja piAomaj as bidijou B^nauoD 'Bppajq
-Bjsa Bjunf bj asaiAjosip as anb ap ojaap b soSaijd uod biu^a o^Bdojd as Bjsa
b pSajj anb oSaní -sbuij^ sbj ap ajpB^ ja uod pDJBquiasap as apuopua 'sajpB^
soj ap ouEg ja b ajuajj biu^a anbua BqDUB"j bj opuoj pip sand 'ojaaaj ubjS
uod jiuaA BiAap •ájtüBJn^as A 'BiDuaipny •j'^ BPP oSaij^ un opuapnpuoD
sopijjB^ ap jbidijo ja Bjsa b pSajj Bip jap jj sbj b ajsa ap ^
"8081 3P 3-iqnjDO ^p ^ 'oapiAajuopí

[rouqns A siqtS^t víum¿\ — '8081 3P S ^jqnj^o *oapiAajuoj^[
•vj&lt;3 BiDuauBuuad bdijp
-Bd ns ajopuBjnSasB 'oAnjuoD oj jopBUJ3AO&gt; ja ojad íBsa BJBd JBDjBqiua b Bqiq
as bA bjijd jg ^BiDUBuSndaj ns ap uojaidns BpBu bzbj^ Bjua uBqBjsa anb sojap
pnjijjnm bj anb opis Bq Bunwoj nsA 'asjiuaquioD uaiA b OAnj ojos Bja anb opuaiA
oiad 'J2 jap BuajdBjDy bj ua Bjunf Bjap uoiDBaJD bj BJBd jbuijij ua osiuiaj inuí
oqnjsa uaiquiBj 'B^iun^ ap bidjb^) odsidubj^ u^nf 'UQ b^^ uoa^ ja 'ajuBjsajqo ja
'ojaiuaSuj ja Bja ouisira ja anb ouis 'SBjjBjnj^r sBjap Buuopj bj iu 'jn jap oqna
jap uoiDBAonaj bj asaiíijyp janbB anb ajsa osinb ou anbjod oijg uod opBDid Bq
-Bjsa uaiquiEj boaa^ 'BqBABDB as ou BAanu bj SBJjuaim BisajSj BJBd ajuaiujEuoisiA
-ojd oipaa as anb 'Aa'^ jap uaDBuijy Bjsa Bja anbjod 'BlajA BisajSj bj JBdnaosap
BpBSBd zaA bj uojaiDiq aj anb soj uojanj sojja anbjod 'oipaur ajsa jod opjiAB^
jap A jopEujaAO^ jap asjBSuaq osmb ja anbjod ouis upzsj bj bdzouod ou anbjod

�délo que Vms. nos dicen estar impuestos de todo, es bueno los vean despacio
poniendo la consideración ymeditacion los puntos. En cuanto a lo que Vm. me
dice de habernos manejado con ligereza y poca cautela, devo decirle que en
esa es donde se han cometido tales enormes hierros; pues nosotros nos hemos
manejado con toda adbertencia y medidas de precaución para el sigilo. Con la
oportunidad de un Pliego para el Sup. Gobierno, que remitía el Embiado Por
tugués, meditamos sirviese de lazarillo para introducir el reserbado que se remi
tía de esta para la Audiciencia en solicitud de nuestra pretensión por los fun
dados recelos y desconfianzas del Gral. Gefe. Este pliego seintrodujo con toda
recerba, pero luego que en esa ser vio el contenido, se lebantó el grito en des
mensurada acusación contra los de Montevideo, vociferando tumultuosamente,
deslealtad, sublebacion &amp;a. Conque a virtud de estos hechos, en ningún modo
deven culpar de cautelosos y precavidos a los de Montevideo.
Ayer 4 a las 10 de la mañana entró en esta una Fragata Inglesa procedente
del Janeiro con 12 dias de nabegacion. Trae pliego pa este Govierno para el de
esa, la Rl. Audiencia, Cavildo y Obispo. Todos de la Princesa del Brasil Carlota
Joaquina. La Rusia y Austria pare an echo ostilidades a la Francia. Cordova,
Cuenca y Barcelona nos dicen están libres de Franceses. Adjunto remito a Vm.
un impreso del Armisticio echo con los Ingleses y creo según el que estos no
nos quitaron el bloqueo del rio: actualmente se hallan los navios en guerra
cruzando en la boca Amigo: ese Govierno nos trata como a declarados enemigos;
No nos ha avisado se despache la Goleta Liniers para España para que por
ella pudiésemos dar cuenta de nuestra persona a nuestros respectivos padres y
hermanos, y de las relaciones mercantiles, que tan estrechamente nos ligan, a
nuestros amigos, corresponsales y consignatarios. ¿Y que dirán unos y otros y
aun el Govierno, quando llegue a la Metrópoli un barco salido de el Rio de
la Plata, sin carta alguna ni noticia cierta de los havitantes y Govierno de Mon
tevideo? Dirán que es cierto quanto la malicia de nuestros contrarios han que
rido suponer, pero sepan estos que los de Montevideo, tienen arbitrios, poder y
energías, para dar prontos y directos avisos, de su lealtad y de su estado de fir
meza en la dominación de nuestro amado Fernando, y que también la tiene para
desfigurar las negras imposturas que hayan pretendido ponerles. Aeste efecto
se ha despachado un Bergantín, que ha mirado su salida con tanto odio ese
Gobierno, que ha incurrido en el gravísimo desatino de bloquearnos el Puerto
con dos Lanchas de fuerza para cortarnos toda comunicación marítima y ya ba
para 4 dias que las dos se hallan fondeadas a mas distancia de Tiro de Cañón;
pero deve saber que en Montevideo se miran semejantes bajezas con el despre
cio que corresponde y a que a otra cosa no deven dar lugar.
Nos hallamos sin tener que fumar, y haviendo ocurrido a esa G. tabaco del
Paraguay, se nos ha negado; parece también que por este medio se nos quiere
sitiar y afligir; y si la necesidad nos obliga a pitar Tabaco brasil, entonces será
quando se diga a boca llena los de Montevideo son tal, y tal. Sea todo por
Dios, aquien sinceramente devos pedir todos, nos concibe un Govierno Ilustrado,
recto y justiciero, con la total Tranquilidad y unión fraterna, de los nobles, lea
les y generosos havitantes del Rio de la Plata, y no basta Provincia.

5 - [Oficio de la Junta de Montevideo, al Cabildo de Buenos Aires, en el que pide el apoyo
del Ayuntamiento en su gestión para derribar al virrey Santiago Liniers, sospechoso de infi
dencia. Resume las actuaciones de dicho Virrey, demostrando su parcialidad y su connivencia
con el Imperio francés y adjunta documentos probatorios de sus afirmaciones. Historia los
acontecimientos ocurridos en Montevideo, a raíz de la censura dictada por el Cabildo contra
Liniers por sospechoso; las medidas restrictivas ordenadas por el Virrey; la destitución de
Francisco Xavier de Elío y nombramiento de Ángel de Michelena para Gobernador de la
plaza; la ulterior conmoción popular causada por eses disposiciones y la formación de la
Junta; afirma que el Pueblo resolvió formar la Junta para "ponerse a cubierto de nuevos
insultos" y que un "pueblo tumultuado es semejante al rayo"; destaca la decisión popular
— 149 —

�— o^i —
-sunajp sbj anbjod o oííiujb adpupg jap SBZjanj sbj opBraoj u^XBq ojja ua anb
S3J3JUI J3 JOd 'BJJBJBA BJ 3p OSJdApB O ZIJ3J OpBJjnS3J pp OSIAB OJ3UI Utl B dJJBd
p JJU33 EjquinjSODB 3S ajduiaiS 'SOJ3Jjan) anb SODIJIJOJ SBUI SajBJ3U3) SOUtlSjB
SOJJB^IJ3Bjd USpnS SOJU3IUII33JUODE SOjap OIJBUipjOBJJXd X ajUBJJOduit OJ JOd Z3A
BunSjB i 'Ouojx PP PEPfu^?P Bí BÍBqaj X uoide^^ bj ap ojoaap j^ BÍBjjjn anb
Bpuapuadap Bjjap Baipui BzajBjmBu Bjsa ap oj^b un anbjod íaoapaqo X aqjis
uainb b ouBjaqo jap boijou uis SBja^uBjjxa sajjo^ sbj b BJjan^ bj ap sosaa
-ns sojJBdppjBd ajqij Bpuajog Bun ap ojjesba jb opijiuuad sa o^ 'ojuaituBjoj
-bdb jap BÍiq aaajBd anb 'upponpojd Bjsa ojubj un JBpun^ Ejijtuiaad sou -3 •^
•ajuanbuijap sbui ja sa ouisiui ts jod anb oqaa un bjsia bj b auau as opuBnb
'SBpuBjsunajp sbj ua uauíua ja jBasnq opBsnasa sa anbjod uaiA sbtu o 'sojsajoui
X sosojiabd ap soujEjipajaB ou jod sa^BSBd sojsa jbsoj^ soujijiuio soj^oso^^
•sbiduiaoj^ sajuBsajajut SBjsa ajqos jopejadiu^ ja jaaajadB apand anb sajjBjap
soj BjBd jiAapuB^ uospa^ -jj^ oduiB^ ap ajuBpnXy 03 j^ Buiuwaj anbuoa 'Biauaj
-apj Bpoj ajqos ojos oj sa ^ ^oj ja aXnjauoa anb uoa 'saauBjj ojap^pjaA un ap
sojuaiuipuas soj odiuaij ja X 'BiauBjsip Bjap oipaui ua opBqjasuoa jaqBq ap uop
-aaiojd bj ouisiui isb ouioa 'oíaSuEJjxa jap Binsuaa bj b oqaa BpBa jajauíos BjBd
ouioa 'oipmsa aa^q as anb ap uoi^bjjbu BÍijoíd BjjanbB ajqBjou Xnuí sa "3 '/^ b
SBpiaouoasap usías ou anb (oiuouiijsaj ojunípB jap 3 X j O&gt;^) *SBzd SBisa u^
*OpBSBd"OSOjd
oub jap oijnf ap ¿ jap sopBjBjj soj jod uppBjnBjsaj ns X bzbjj Bisa ap oijis
ja ísaJÁy souang ua sajSuj ojiajax^ jap Bjouap bj oaiunuioa aj 'soidpuiid soui
-siur soj oÍBq ajuauíjouaisod anb Í908I aP ojsoSy ap 3J ja BisBq oiunf ap fz P
apsap sopijjnao 'sajBjijiJ^ sosaans sojap ojaBxa aiiBd un pip aj 'Biaiua uoi^bu bj
ap aSBJjjn uoa X auo^) Bjjsanu ap bidijou uis anb *3 '\ 3q^ adipsa q^j Bijsanu
ap jopEuiuuajxa opijjad jb uoidijb ns ap SBpipiaap sbui SBqanjd sbj jBp b ozad
-uia ajsa opu^nb 'Xawi^ jbiudb ja b sajaj^ sns ap bjjis bj ua osnd Bsajdios Bun ap
saSBJijn soj jBqBj ap osoasap sajXy souang ap jbijouiui ojqan^ ja SBuady
•ojaaXojd ajsa ap Biaiisní bj ajqos sauoiDBj
-ipaui SBunSjB ua Bjoqs souiajBjjua 'BjsnS -3 '^ is X 'upiaouiaj ns pipid osa J03
•oujaja jBunj un ap ouaiqna uBq sou sauopBqBjdap s^Xna 'oSajijaBg oijaduij asa
ap ojjua^ ja ua opp^u a^a) un ap soubui ua BazauBuuad oujaiAO^) ja SBJiuaim
Bj^ijad Bisa anb auaijsqos X oqaip Bq oapiAajuop^[ 'Baijqn^ pBpiaija^ bj soipain
sopoj jod jaAOuiojd X 'sajBui soj JBipauíaj 'sosnqB soj jbjjod booj ja y 'ojuaim
-BjunXy ajjsnjj asa ap sop^pina X uoiaaajojd bj ap ou^ip sbui aauBj ojio opBj
-uasajd Bq as ou uoisBqini *bjj^ ap sosaans sapuBjS soj ap sandsap ajuauiBjn3a
¿Bsuajap Bjjsanu ua '3 'A b jasajajuí BJBd sosojapod anb sbui sojnjij sojsa uos
M 'souaduia sojauíud sns opjiAB;^ ajsa ojq^jua pBpiaijaj BXna jod BiauíAOj^ bj
BÁns X souiBjuasaidaj anb ojqan^ ja sa oXn -oapiAaiuop^ ap ou 'souiapuapp anb
Bsnaa bj sa BXn 'OUBjaqos jb JiAjas X bijjb^ bj JBqjBS ap bjbjj as opusnb opoj
ojjbjjsojjb BJBd Bzajajua bjjbj aj ou anb uaiA opBAOJd Bq X 'bioubisuoo Bjqos
aj 'oaiojaq jojba un aasod "3 '\ 'i "3 "A an^ OJ^ J3S Pnd ou ajsa X 'BSuajsos
sou anb osojapod jojaajojd un ap 'oXodB un ap souiBjisaaau sojjosoj^ ¿ojuaiui
-ijba j^ BI^J sou is Bjjoduii anb ojad ÍBiaijsnf souiauax 'Bzjarq bj X japod
jap ojjiajb ja sa jBqij ns X ouanbad ojqan^ un anb sbui sa ou oapiAajuoj^ bid
-BjSsap jod oja^ 'OjjaDuaquioa ap oseo ja ua souiBjsa sojjosou X '3abs oj opunp\[
ja • • -Biauapijuí ap osoqaadsos Jod oja^uBjjxa XajjjA on ap uppBjBdas bj apid
uainb 'ja • • *oujaiqo^) jap upiDdnjjoa bj bjjuod ojijS ja opBjuBAaj Bq uainb ja S3
•ajuauíjuoa ubj^ ajsa ap uopBjaadxa bj Bpoj Xoq jas b aAjanA 'Bauauíy bj ap bijoj
-sjh EI B sojunsB sojubj Bq odutaij oaod pip anb 'oapiAajuojv ap ojqan^ 13
soNt^na ara ivxwvd vi aa / "s. *• d

TV O3aiA3XNOíN[ 3a / ON^3IAOO 3a VXMÍlf VI 3O OIDI3O
[8081 8P a^qnpo ap ff]
[*u^ |a djsdi^ JDnu¡(uoa ap sopjppap UD|sa anb
D| ua X \\^ opuDUjaj d japua^ap ap oap^aiuoyy ap o|qanj X sapopuoinD sd| (Dpouaduja
uptsa anb ua Diqo d| aXodD anb oíod 'asuaiaouoq opuqD^ jap ouisjiou^Dd \o opouio|| un
opuapoq aXnpuo^ *sja¡u¡-| ap u^pnjosai Diu^jn Dpa ap uojJDAuap as anb sopgnjjad sbadjB
so| D|Duas X asa^Ajosip as anb ap Xaiiiy^ |a Jod Dpop uapio o| Dijuoa ojunf d| jauatuoui ap

�tandas hagan combeniente el paso para arreglar las operaciones subersibas de
la campaña. En una palabra es licito acerlo quando la necesidad lo exige, pero
que necesidad habrá de instruir directamente a Napoleón délos acontecimientos
de una guerra ultramarina, quando estaba por medio la Corte de Madrid y era
mas natural que ellas los comunicase a su Aliado, si lo hallase por combeniente?
La necesidad, el motivo es vien claro. El extrangero, E. E., siempre se acuerda
que lo es, y no se aplaude tanto de los servicios que puede acer a su Soberano,
como de pertenecer a la Nación que le dio la Vida. Ellos nos desprecian aun
quando somos el instrumento de sus glorias; pero nosotros no queremos conocer
lo, todo nos parece licito, todo disculpable, y esta docilidad es precisamente la
que nos pierde. Si toleramos el ultrage, sino somos unos celadores severos del
honor de la Nación como podremos conserbar sus respetos? La frialdad conque
han sido mirados los partes en question, prueban con energía quanto ha decaído
en nuestros tiempos el generoso orgullo del Español. Si, el nos inflamara, si el
reynase como en la época de Carlos V., como huvieramos permitido que un
General de España se humillase a otro potentado extrangero hablando con la
espada en la mano, y a la frente de un Exercito vencedor? Para nuestro juicio
dista muy poco de tributar vasallage quien de este modo se somete; o quando
menos juzgamos, que estando establecido y prohivido hacer otros acatamientos
a los Principes déla Tierra que los que ellos permiten se rindan a nuestros
Reyes (como indica un Capitulo déla ordenanza Nabal, hablando de los Saludos
que deven hacerse a las Fortalezas y Buques Extrangeros) y no haviendo jamás
acostumbrado los Generales Franceses dar ni meras noticias de sus Victorias a
nuestra Corte, la oficiosidad del Sor. Liniers es un berdadero delito, sobre ser un
poderoso argumento de su afición del execrable enemigo del nombre Español.
Es abandonado el concepto? delira el Cavildo de Montevideo? no hay mé
rito para una censura tan agria? Todo puede ser; pero también nos engañare
mos en creer que es un delito pedir auxilios a la Francia (inconsulto el Soberano)
pa. la defensa déla Provincia? Este es un echo, cuya prueba insigne nos ministra
la Carta N 12 del f 32, y supuesta su verdad solo quisiéramos que el mismo
Napoleón, ese infame que tuvo osadía para reprender y examinar la conducta
de Nro, Amado Rey y Señor Natural Dn Fernando 7o por haver echo iguales
demandas en circunstancias de no tener otro recurso para desconcertar los pro
yectos de Godoy; que él mismo Napoleón, repetimos fuese el Juez de esta causa,
y la fallase guardando consequencia con sus principios. Pasemos adelante. Oblada
la corona por él Sor. Dn. Carlos 4o, recivió ese Govierno el Rl. Orden consi
guiente para la proclamación del actual Monarca. El Sor. Liniers ordenó desde
luego que se executase el 12 de Agosto último, pero al mismo tiempo se le
presentó un impreso remitido de Cádiz sin carta de dirección ni otro carácter
que el de la Ymprenta que lo dio a luz, y sin más datos cambió tanto sus
ideas que olvidando la eficacia del anterior expreso mandato se abanza a suspeder la Jura del Señor Dn. Fernando 7o hasta recivir ordenes consiguientes al
mismo Impreso. Nosotros declamamos contra este paso, y procuramos hacer vi
sible toda su intención, pero esto no obstante se quiso creer que era inocente, y
dirigido tan solo a disponer con mas desaogo la sumptuosidad y aparato de
aquella solemne función. Asi se dibulgó en los del Brasil, seguramente sin acor
darse que el oficio reserbado N 10, fojas 29, era un documento intachable del
verdadero motivo que causó la detención.
Haora pues preguntamos, si el Virrey creyó lexitima esta causal, como lo
anuncia su oficio, porq' es que la oculta? y sino la creyó lexitima, porque sus
pende la jura? no será temerario conseguir que su Edecán Vandevil le huviese
desde luego prometido (en las cartas que escrivió por la Barca, según parece
de la del referido N 12) esas mismas ordenes, relativas al Impreso que el
Exmo. Sor. Dn. Santiago Liniers esperava recivir. No por esto queremos que la
indiferencia sea cierta; pero es laudable, es inocente, ese miramiento, esa aten
ción, esa conducta siempre devil, y solapada de un Gefe Francés? Digalo el
Pueblo de Buenos Ayres que menos minado quanto es mas Español, procuró
con ruegos y amenazas apresurar el dia de la Proclamación. En estos momentos
arribó a la Capital Mr. de Sasenay, Emisario del Imperio Francés. Los pliegos
que condujo anunciaban que destronado Fernando 7o por la mas inaudita vio
lencia hiva a ocupar el Trono de España un hermano de Napoleón, y el Exmo.
— 151 —

�uamb b apo an aP pBJunjOA bj uoa asBjuoa anb souiBaja o^q 'sojnSas sbui soj
sojBp soun oÍBq ajuauíBspajd 'Bijas 'ojJBnjaap b asBSajj opuBna A 'sojjoso^q bjj
-uoa sapBpijpso ap UBjd |a JBjSajJB BJBd Bq^asap ojubiid Bijpuaj, '(yi *sj uopatuj
-sui bj 3SB3A.) bjbj^ bj ap oig ye oiqua aj ojaíqo ojos ajsa uoa anb ajjBdBuog
•vn^ aja^) jap sauopisodsip sbj ap ^^zjanj ns ap 'BpuiAOjq bj ap opBjsa jap Bjajd
-uioa Bppou Bun BjBp 'Aajjj^. 'OJ^q ap SBsaadsa b BiauBjq ua ojsand ABuasB^
-asjiiüfas b UBijpuaA inbB
ap anb sajBui soj BjoqB soraajnajB;) uopBjaduiq ns ap awcr) bj b osajSaj ojuojd
un ajJBuopjodojd A 'oiJBSiuiq ajsa 'jBqjBs opjjanb Bq anbuoa oiSnp ja 'ajq^p
-ajdsap A 'osopijBín 'onbiui sa oSanj 'Abu3sb ap soSaijq soj ua sjaiuiq -jo ja
BjqaA oujsiui ojsq "OUBjaqo ns ap pBjsaSBUi bj BpBjuajB uoa anb 'jopBdjnsn jb
BJjanS bj jaa^q BJBd bsod bjjo jBJadsa piA^p iu pjadsa ou ijodcujap^ bj sbj^j
•jBSnjJO&lt;j ja JBjsBqsap uaijuuad anb sbj A 'btdubjj bj jbzijuso BJBd uBzyjojnB anb
sBjSaj sbj sBSjaAip uos anb japaauoa uis asjEijiauoa Ejjjod ou Bjanpuoa ajuBaijdrai
Bjsa anb p^pjaA Bjy 'BUBdsq ap ouojx P opijjaqns BiABq uoajodB^q anb jaABS
ap sandsap unB BzaiAtj BjjanbB ap A (jajaBJBD ns ap BqBsnqB osb^b anb ojjstuij^ un
jod A oubui bj ua seuijb sbj uis ojsandojd eSijjui Bjap opijJBd ojaui un jas ap
uozbj ua aAas) oaijoui aAaj un jod pEpisouiiuB Bjsa ap ajsBJjuoa ja jBuiAipB anb
souaui Bjpod ou opBuoixajpj oj b bjsia bj inbB ap opuaiAjoA A Biauajo^ BjjanbB
ap sa^ojjiuiij sopBjsa soj JipEquii a 'BjjanS bj jaduioj Aajji^ j^ oiAjosaj 'jESnjjo^
ap uopaajojd bj o(Bq asaisnd as biduiaoj^ bj anb *j *j^ • ap ojjsiuip^ un ojsand
-ojd jaqBq ap oqaa ja ojos Jod anb ojuaiuiBjunAy -ouixq ja BjaA sojja uq
'Bjqjj b j *sj ap uBjqo anb sojuauínaop sojap opBjjnsaj ja ua uojaBjapisuoa bj op
-uaiuajap ojisodojd jb souieajoa anb Bjiuuad A 'jojop ojsní ojjsanu ap sajJodsuBjj
sojsa -q '^ adjnasiQ • * 'BzapuBjS A japod ojjsanA ap uaSBun bj onpiAipui ns
ua jBjadsaj ap uBujoqaoqB as anb sojjbsba sajaij soj b sajopiBJx bujbjj ja íBuosjad
BpBjgBS BjjsanA Bjuasajdaj jq 'sojqanq sojjo ap opBJopB ^aia ja 'sBuapBa ajjua
aujiS *^í -\ anb ojubj ua \ ¿sajosajdo sojBqjBq sm b ja^ajojd BJBd sojjosou
ajjua Biaunuojd jbj anb ajquioq Ab^j ¡o¿ opuBUjaq ¡bdjbuoj^ opBUJB A saaijajuí q
¡sajouBdsq sojap jouopund o iI^n^I Dís ^iuiajsBjq q 'i\ *sj 'ssouvá^ oiÁdi}tu\
•p&gt; jpztjtfio vm&gt;^ soppzt¿ojttp soíupjs9 ou 9B^o(f 'aoip sjaiuiq oSbijub "uq Joua^
ouixq ja íojsa ap BpBu 'ofq ^ojidajjxa joAbui uis ojauoisud ajjaaBq BJBd soipaui
ubjjb^ anbjod Bja ¿sojqanq soj jaAoruuoa ou jod Bja ¿SBpuBjsunojp sbj jod
Bjag (*ojq ^z 'so}) ¿uoiDBjJodmoD Buanq ns bidubjj ap ojjsiuij^f jb jBpuauíoaaj
aaaj^o aj ,bjoq ¿-q • bjjuod bjsia bj b ajqij A 'sojauíp uoa ajijiAB aj ,b BJBd
BSajJO januBj^r -uq b Bpuaiuioaaj as anbjoq ¿BpBjBaaj ns ap owanq jatuijd ja ua
anbjBquiasap aj as anb auapajd anbjoq ¿jaij oSiuiy uijuBSjag ja ua pBpxjBiaijo
ajuBjsaj bj b Biauajapjd uoa anbjBqiua ajas anb BpuEui (bjoq ¿BSuajap aj as ou
anb ^q • aaip anbjod ^ ¿ABuasBg ap *jj\[ b Bdojnq b ajuauíajqij JBsajSaj BÍap
anbjod saauojua A 'uaig -ouBjaqos jap BsnBa bj jauajsos b ojjansaj sjaiutq "jo^ ja
opuBjsa 'joijajuí oj ua sauoiaouiuoa JdABaajd A ^SBiauBjsunajja sbj b asJBjaduiajB
BqBjnaojd as ojos ,b souiB^uaquioa 'ajuBjsui un jod 'opoj ap souiBpuiaajg
•uopsanb ua BiUBjaojg buisiuj bj Bjanpuoa
ns ap ojapom jod píxj saj pBpijoyjadng bj anb BjipajaB q&lt;¿ OJ BpBAjasaj JBjnajja
bj ojja ap oSjBqma uis A 'Bjnsuiuag Bjap ajjang bj ojjbsb^ jb jBdiaijJBd BJBd
SBpipaui sns opuBuioj Jiq UBipod ou jojjaq ja ua sojjanquia sand 'jBiaipní
-jad Bja 'soujaiAO&gt; soj b Biauaja^aj uoa 'sojqang soj b ojaadsaj uoa uoiaBjjnao
BjjanbB Bsiaajd BpBq Baijijod bj is anb ojaajaj jy "uoiuido ns asBpnp as anb BJBd
pBpijapij ns ap SBAanjd SBqanuí opBp Bq BpuiAOjq bj Bpoj A sajAy souang an^&gt;
•soijBpijJBd BiJBjjBq sbuibí anb biuib^ui Bun ojqang jb jBjjnao ap pBpisaaau BiABq
ou anb opun^as jq 'uoajodBjs^ ap sojaaAojd sonbiui soj ap ajjBjap ojajduioa un
OAnj anb Bsaijuoa sjaiuiq Joua^ ja anb ua "Ojq
oj 'j o^ bjjb^) bj jod BpBAOJd
'pBpasjBj Bun sa ojauíijd ja anb 'soiSnja sojsa b Bjsajuoa oapiAajuoj\[ "sopiaouoa
uaiA saJOjnB sns jod Bpinjauoa ap sandsap bjjbuijij anb sbui oziq ou Aajji^ T3
anb A sojqanq soj JBUianjB Biuaquioa anb 'oubjijl jap SBapi sbj UBqBJOuSí as anb
opuBuuijB Bdjnasip aj as BiABpoj ojaq -jn^ jap BDijauíy bj b ajuBijníui otuoa
osojBpuBasa uej jadBd un JBaojns assjnaojd anbap uij b *q '\ uoa asjBaijdxa ap
pBjjaqij bj puioj as uns A jBjnsuaa anb souaui opnd ou A opjiAB^ ajsa b pjjBxa
Bjnjaaj n 'oínpojd oj anb ja ouioa ouauaA ap Buajj ubj BuiBjaojd Bun opuBaijq
-nd 'ojSijad ns ap eidubjou^i bj ua sojjaaaiujopB Bjnaojd 'jopBdjnsn ja bjjuod
sojqang soj jbuijb BJBd SBpijjam jeuioj ap soíaj 'asjBuSipui ap soíaj 'A^jji^ -jo

�mereció tanto aprecio tanto aprecio la conducta de su explorador, pero conbengamos al menos en que los cálculos serian menos expuestos a la falencia, cuando
eran mas fijos los antecedentes y de cualquiera suposición; y por consiguiente
que seria mas cierta nuestra conquista, o mas difícil nuestra defensa, en un
caso de inbasion: de forma que entonces se habria verificado de un modo el
mas funesto, que los auxilios indirectos del Sor. Liniers eran la causa de nuestra
perdición.
En fuerza de estas combinaciones, y con noticia Segura de los Xefes, que
por los mismos principios agitaban a la Corte de Portugal, tubo este Cavildo
la generosa osadía de censurar judicialmente la conducta del Virrey, llamándole,
no traidor, como creen algunos sino sospechoso como lo es en efecto, y resulta
de los anteriores apuntamientos. Pero su S.E. que vio preparada la tormenta, qui
so compensarla arrancándonos el Governador interino de la plaza a quien juzga
como el único y poderoso agente de la acusación: para esto sin respetar la
voluntad del Monarca, porquien govierna interinamente, le arranco el mando y
le confirió al Capitán de Navio General Juan Ángel Michelena; Intercepto las
comunicaciones de este Puerto con la Capital; Detubo escandalosamente la co
rrespondencia del Publico; se prohivio el Transito a todo pasagero; libro orde
nes anticipadas a los Comandantes, Militares de la Guarnición para que sostu
viesen a todo trance el nuevo Governador nada en fin cambio de cuanto pu
diera hacer este lance mas estrepitoso.
El Pueblo por eso mismo formo ideas equivocadas; conoció la violencia; se
creyó injuriado, y rompió los diques en las moderación. Juró no permitir que
un Gefe extrangero colmase la ruina del mas entusiasmado Español, y para
ponerse a cubierto de nuevos insultos pidió que se erigiese una Junta de Govierno... Que remedio havia sido concederla? Un pueblo tumultuado es semejante
al Rayo, donde halla mayor resistencia, allí es mas poderosa su acción. .. (No
huviera sido peor hacer una oposición inútil, que acceder a un partido que pro
metía en breve restablecer la tranquilidad y el sosiego?
Sin embargo el Exmo. Sor. Virrey parece que a echo un empeño de perder
los. De autoridad propia mando al momento disolver la Junta; a detenido los
oficiales y soldados de la dotación en la Plaza, que se hallaran en esa; ha des
tacado bancos de fuerza que detengan y persigan (como ya lo han executado a
nuestra vista) los que se dirigían al Puerto. Así fomenta el encono, y empeña en
nuevos desbarios a este fidelísimo vecindario. Nadie podrá creerla; el se ve per
fectamente hostilizado.
Los honrados vocales de la Junta de Govierno son intimados de disolverla
bajo graves penas. El Pueblo lo ha entendido y ofrece sacrificarlos en el mo
mento en que obedezcan. Ellos quisieran hacerlo porque no tienen empeño en
lo contrario, pero su seguridad individual corre un riesgo indubitable. Dóciles
pues a la Ley del mas fuerte, se mantendrán velando por el vien de sus conbecinos, mientras las circunstancias no varían; y este sera un delito, que provo
cará todo el enojo del Superior Govierno. De este modo ni ellos, ni nosotros
hallamos un partido que tomar en circunstancia tan peligrosas. El riesgo crece
por momentos; ayer, era un niño, hoy es un gigante. La discordia hace rápidos
progresos: el temor se aumenta: todo por decirlo de una vez acrece la consterna
ción y el dolor inútil de este noble Cuerpo. Nuestros vecinos obserban como
gusto esta disensión domestica, y acaso después de ella aguardan el instante de
perdernos. Nosotros no tenemos aquien volver los ojos si nos abandona B. E.:
B. E. cuyo patriotismo ha savido calmar mayores inquietudes en tiempos mas
adversos, es el único que puede empeñar con buen suceso toda su autoridad y
sus respectos, para que se abandone el Sistema del terror, en tanto al menos
que cesan los primeros terrores de la Pleve.
Juzga Exmo. Sor. Virrey si ha creído que con remedios violentos se curan
las conbulsiones del cuerpo Político. Montevideo odiará más su Govierno a medi
da que activase las providencias. Ya es imposible borrar la desconfianza con
que le mirara: Eternamente le llamaría partidario de la Francia; y la opinión
será un argumento que le confirme en su idea.
Cuanto más justo seria tolerar esa asociación de hombres buenos y pudien
tes que en todo tiempo servirían de freno al mismo Govierno, y no se le criti
caría de precipitado? No se dice que obras de concierto con Portugal, porque
pues se empeña el Virrey en quitarle unos celadores de su manejo? El los pide
— 153 —

�ja Bjpod ouiod a?
¿opunj^ jap jBSjaAiun Biuaisis ja opBjajjB Bq a*b oun Bd
saunraoa sosbd soj BJBd BpBjDip
Xag bj asjBDijdB ap
ppjj
p Bq
q00103?
3¿pjg
ja Jod
dd
BjsiAajd ouA
A '3d
'Buu3ajad 'X
'BAanu sa 'saXaj sbj asJBDijdB uajainb ab b bid
-uajjnDO bj opu^n^ Bjas anb? 'ajuarajBjuapiDDB sosbd soj jbijba aDBq a*b 'bidubisuiu&gt;
-jid Bun ajjnjo ojos [oís^ anbjod anbjod apaans ojsa igutnpuonbaxo stxaxnp
uou tumvpuvm is 'aaip 'snwatutfsns ^ojMoqtj jBa^j oqDajapg ojjsanu uod ajiíEpjoa
-aoD OJ3DJ3J ojpuBÍajy ap jEjajaap Bun oisjEquia uis Bpjanaa^j
soiqBS soj
b sajBijiuiBj uosX jas uaqap a*bjod 'sauopnjosaj jej3ujojSe aiirao josasy jg
•sbi3bj3 sbj saaaA seqanm sojjsiuij^j sns b opBp Bq A opB^JBaua ojsa auaij buisiui
Í bj A 'sboi ou A 'ojund ojjaia BjsBq BAajj as uopnaaía A ojuaiuiijduina j^
Bpuaia Bjap sauojjx soj ubjouSi ou a-b 'sBiauajsj sns jaoap^d ajans
soduiaij soj ua unB sauoisiAOJ^ A SBjnjja^)
'sojdijasaj^ sajBa^
j^^
j^ sojap
jp
Biauaipaqo vr\
BUBds^
ddíd
ap sojsb^ soj ua ojduiaía uis osb^ un ojspajd UBq
ou a*b 'saAaj s^un jod asjBpuisap 9 'asjBjsnÍB aqap anbjod onpjy — sbsoo
SBjap uoianjijsuoa jBnjDB bj jod osojSijad A ojafqo ns jod onpjB sa auod ajas
a-b ua ouaduia ja anb :aatp 'Bjnsuiua^ bj bjx&gt;j ap ojduiaía ja opuBjiuii p^pni^
Bjsa ua ^piíua BAijBUjaqn^ ^junf Bjap uopnjosip bj bjb¿ uoisiaoj^ jBa^ Bjap
ojuaiuiijduina ja ajqos uauíBjaip apid • "A u^jnb b oujaiqo^) ap josasy j^
•JopBujaqof) Jouag /
[8081 8P ^q43O ap zz\
['U9pojapoui Dpuajiuo^^y 'a^u^uiDAi^u^ap opadsaj \o UDApnsaj uopo|s| D| ap Diuajdng
D|unf d| o \\\ opuDUja^ Xa^ |a anb d^sdi| 'Dpuaipny |oa^| D| jod 'souaui opuDn^ 'Dpoja|O|
jas aqap uppnjpsuoa ns anb X asjaAjosip aqap ou D||anbo anb apuai^ua josasy \a 'o^uajuiiAoui
un asjauía^ 'o^uauíDpun^ uos 'apand anb so| ap 'soipaiu so| sopot jod Djunp D| jaua^os
ap uoppap D| X o|qanj |a ua aisixa anb uopDfpxa D| D^uano ua opua¡ua; X oap¡A3(uoyy ap
osos |a opua^g 'DBuaAuo^ ouios joipaiuaj apuoui as anb DjDd jDjnaipod \&amp; ajqos sapDpuojno
sd| d os¡ad ap os anb X ,,ojja¡| dj ua pn^ambui o o^uaiuijAotu,, anboAOjd ou opouio^ uop
-npsaj D| anb ajdwais 'soiua^ujouapjo so| opua¡pajBsuoJ( X asopuaipaaxa uno 'ajuauiajq¡| sa^
-uapisaj^ X saXajJjA s| o jDjqo ajap as asaiqojsa as anb D| jod 'sapdpiunuj so| ap g[ ¿y ^^
'ol '98 ^al \ D4!9 •'iqand PP pnps D| ajBjjad ou anb ajduais asjjjdujna aqap u^isjAOJ^ pa^
o| anb ap u^iuido ns d|S8I^|uduj josasy \^ 'oappapoyy ap DA^pujaqnB Dpnp D| ap uppnj
-os¡p D| Dqouapjo anb u9|S|aojj pajj D| jasapaqo oiqap ¡s ajqos 'oap^apoyy ap jopDUjaqoQ
pp oqnsuo^ D| on^oAa anb ja ua 'soj^ ap ojuaBn^ ^sop 'ouJaiqoB ap josaso |ap uauiDp¡(]] -9

souang -sajBjidB^ sbj ap ^jf3 -oiux^ :808I
ap ajqnjoo ap
'oapiAajuoj^ ap JBjnjidB^ jb 'sb *j^ ^ 'A ^ *anS soiq
•sojjaX soj jBpuamua A jaaouoa BJBd Bzajqou Bjqos sou anb UBjBjipajDB
souiBpnp ou 'BiauajoiA o 'aSBJjjn opoj ap ojqan^ ja japuapp b sotuauodsip sou
anbuoa BiSjaua bj ap oipaxu ua A 'owaiaB ja souiBasap sand soroipad saj uozbjo^
aQ -ojdaDuoa ns uod aaajOABj sou sojuaiuiijuasaj opuBpiAjo is soqaajsijBS Xnra
jod somajBp sou JBjqop aaajBd BpBu opuBna A í#¿j *a ^P bijubjbS bj BpBjjBsap
Bjnpanb ou ojn^as uaiA 'usujaiAoS oj anb sapBpxjojny sbj b A 'ojqanj ouiisijap
-ij asa b *y "^^ ja japuajua ojbSbjj *uBDjaD sou bX anb soj ap soj^ijad sajoXBui
jbjjsojjb osozjoj Bas opuBna uns souiajinSasjad oj asuaid ou tsb anb oun soiu
-asaip apuoQ •soiuaJijdumD oj A o¿ opuBUja^ jod jijoui opBjní souiajj 'Bjaaj Jas
ou BJBd BjouBdsgj Xnuí sa anb 'ou osa 'pBjunjoA bj ojad 'ojuaiuiipuajua ja bjbjj^
•oasap uanq X pBjjBaj ap osaasa un jod jas b BjpuaA opoj anb "g *A J33 apand
'soujBjja oSjb ua is :ojsní Bas ou anb souiBasap BpBj&gt;^ -ojuaiuiiaouoaaj ap SBjsaj
-ojd SBjaauís sbuj sbj uod Buadiua as anb ua ajuBjjodun optAjas ja sa ajsg *g "A
ap ouisijoijjbcJ jb bijuod 'oapiAajuoj^ ap ojqanj jap apuBjS Bjqo bj sa Bjsg
•ajuauíBjDBxa jBjnojBD BJj&gt;od axpBu osajSojd oXnD 'oSanj un
soidiDuijd sns ua opBDOjos BJas X 'sapBpmbxui sbj ubjbs3D ísojqan^ sop sojsa oran
ajduiats anb p^piujajBjj bj jaDBuaj sotuajaA ojsnS 003 -ouiujjaj ap UBiJBSBd ou
sauozBsap sbjs^ zaA jEjasjBsajajuí b BSajj -g #a ^p Bsojapod uoiDBipara bj i
•sajuaiodun a 'sajBSají
buibjj sbj 'sBuiTjtSaj X SBpBjadsaj sbui SBjunf sbj tu unB anb sojjanbB ap oijbjj
-uod jb Xnra ÍBjSau s^ra BiuranjED bj ap asjBDipuiA BJBd opBj ns b uajsa ajainb X

�Asesor en / tan asombroso evento dar un dictamen ajustado á las Leyes?
¿Donde están las que tocan este caso?
¿Acaso se debería dirigir por una
continuación de principios como sucede en diferencias frecuentes del foro? =i
En estas cierta analogía, ó similitud basta, y aun suele bastar q.e milite la misma
razón para q.e eadem dit jivus dispositio
Pero cual es la analogía del caso
presente con otros_dela ley, ni donde está esa identidad de razón para aplicar
las Leyes?
Sor Gobernador; todo esto es lo q.e trae de arduo el empeño
en que se le pone al Asesor, por razón del objeto
No obstante todo esto,
el Asesor dice, que la Real Provisión debería cumplirse siempre que no peligre
la salud del Pueblo
Con esta espresion lohá dicho todo, y le há costado
revestirse de toda la rigidez de un Catón y de toda la constancia y fortaleza
de un Regulo
Si, leha costado: porque el Asesor cree q.e este temperamen
to acaso irritaría á un Pueblo, que no entiende el dialecto déla razón cuando
esta enfurecido
A un Pueblo que no encuentra medio entre la permanencia
déla Junta y el derramamiento de sangre
A un Pueblo q.e no adopta arbi
trios, q.e puedan hacer fluctuar el amor á su Monarca
A un Pueblo que
se jacta del mas fiel, y q.e jura á gritos llevará a sangre y fuego cuanto se le
oponga —— Si esta se juzga una ecsajeracion hiperbólica, q.e vengan á poner
la ley algunos diputados q.e se abrirán las puertas délos muros
Yó re/ recuerdo [sic] q.e V. S. yá propuso este arbitrio, pero sin embargo se opina q.e el
cañón déla pluma del Asesor seria capaz de oponerse á destruir la fuerza de
este Pueblo
Si asi pudiera ser y si á costa de su vida se restablecieran las
cosas sin perjuicio délos derechos de su Soberano, el Asesor habría acabado sus
dias gloriosamente y no habria sucedido cuando mas otra cosa, que anticipar
por unos momentos un tributo natural y forzoso; pero incierto, que el ecsito no
seria otro, q.e hacer perecer á un Vasallo sin fruto
Después de esto el
Asesor pasa á averiguar si este dictamen será conforme á razón y á las leyes, y
aun no siéndolo, que dicta la prudencia?
No seria pequeño triunfo mover
cuando no se lograra convencerUn brocardico tan antiguo como el mundo,
dice: ad exemplum regis totus componitus orbis
El hombre para hacerse
visible y espectable se propone los dechados mas sublimes, y esta propensión
innata siempre ha sido laudable
El q.e obra al ejemplo del Soberano no
equivoca su conducta, y cuanto es mas exacto, es mas recomendable
De
esta compaginación de uniformes ideas resulta la armonía y el concierto, que
hace un compuesto perfecto
De que se sigue, que habiendo erijido esta
Ciudad una Junta Regis ad exemplum V9 conciliae ad exemplum, su resolución
no debe merecerse el odio délas superioridades del Reyno
Se ha dicho
que no se está en el caso; pero se repone q.e nunca dejamos de estar en la pre
cisión de imitar el Soberano ejemplo, y q.e no es cordura buscar / los remedios
después de vulnerada la causa. Si nuestra Península hubiera prevenido estos
peligros, no hubiera hecho con arroyos de sangre lo que podía hacer con un
plan de operaciones V. S. dice q.e ha visto caer en España los cedros mas encum
brados del Líbano, y q. no es mas fuerte q.e ellas, ni tiene sus virtudes y
méritos: que es hombre y q.e quiere verse rodeado de Varones q.e opongan suvalor y sufirmeza á la humana devilidad
Se acuerda del apotegma del
viejo Sócrates en la primera oración, oradme nicion á Demonico: no des á
nadie en rostro consu miseria, porque en todo domina la fortuna, y nadie sabe
lo que puede sucederle
El Ejemplo de Canarias es otro fundamento que debe suavisar el rigor déla
Real Provisión
Los documentos que ya sehan remitido á la Real Audiencia
demuestran, q.e la creación de una Junta deGobierno se creyó un paso escensial
para uniformar las ideas y sentimientos con la Metrópoli, y juzgaron aquellos
habitantes, q.e no debían aguardar el resultado déla Península para resolverse.
La unidad denuestra Santa Fé Católica, los intereses delEstado han sido los
principales ajentes de su heroica resolución
Aquella Audiencia no menos zelosa del cumplimiento délas Leyes q.e
Pretorial discernió la diferencia de casos, y siendo q.e aquellos no eran aplicables
á la presente Constitución, no solo ha aprobado el proyecto sino q.e dos de sus
ministros son Vocales déla Junta
Quando estas razones sino decisivas á lo menos congruenciables no persuadan
la estavilidad déla Junta creada, hablará el Asesor con el testo acaso único, termi— 155 —

�ua BpBayndas BuoyS ns X 'ojdijDsojd BjBpanb ajqmou ng íoqoíp Bq as 'jaaajad
Q -jopBjsinbuo^aj oyqan^ yap Buinj bj Bp^jajDap b)$j :yBjidB;^ BpBiaB bj uod
ojuaiundujoj un ap opBiaBj^sap Bip ya pSayy ísB)ou)BduioD oipacuaj XBq o^^
S^M01DVA&amp;^SÜ0 O1Í1XIX
13 ofva / saraiv soNana Na osa^dwi ladvd la / airaos oaa
-IA3XNOK 3a S3NOIDVXS3XNOD / SV1 V NOID^íKIOaXNI V^VTOOHd
[808L eP jqwaiAou ap oí]
{•SD|OUDCJS3 SDIDUjAOjd SD| ap SOl)33Jap SOUlSjUI SO| SOUDSUaiUD SO| DJDd DSipUIAjaj .'DUDd$g U9
oipaq Di) as ouio3 'sauoianiiisuo^ SDAanu X saXa| soAanu 'sapopuotnD SDAanu JD9J3 apand a^sa
anb X |0UDdsa o|qonj p 0p14.1aA0.14aJ udi) DjuoJaqos D| ap soipajap so| 'a^Dujaj dsd3 dj Dpou
-oj^sap 'anb opuo6o|D 'oap¡Aa^uoyy ap D^unp D| ap uojaoajs D| a;uauiD3ipjjnj Dsi^^snf 'sjaiuiy
ap oujajqoB pp Djqo D| 'sDiuapD 'opuDpmjua a;sa ap popocdo^ d| X |anbo ap Dipjoqoa
A Dpijadiu) D| aAa¡¡aj ap opuajuod 'SD$a|6u¡ sauoiSDAU) sdj a^UDjnp ojjg ap X sjaiiny 060)4110^
ap U9¡4sa6 D| Djoduio^ 'oapjAa^uoyy ap jopoujaqoB |a Jod oponpo oj ap osua^ap D| auinsD X
oi|g Ja^ADX ODspuDJj ap so| X XajJi/^ |ap sapn^^D so| D4uoj^uo3 *sajiy souang ap sapopuo4nD
sd| ap sopDUDUia so^uaiun^op so| opuo4uauio3 'Jop¡DJ4 ap Dsnso ua¡nb d 'sjaiu¡-| 06D14U09
XajjiA |ap sauopDnjDo sd| D3D4D X |O4)dD3 d| uos O4uaiui¡duiOJ p D4Joqxg 'OUD3uaiuy puodsg
p oiujj^ D| ojoq 'sajiy souang ua oppajodo ojn3j4JO un o o^sandsaj ua 'oujiu^uo duid|3oj^] -^

ap otuaS/t^ asof 'uo(J
808I^P
pp soy anb souBp X sayBin soy #b 'soipauíaj soy sopjBj
sbuj uos a*b 'ojisodojd ojjo b ojpBjL oíip s*b oy sejjo ua 3*b jojaui edi^u^a as X
'sajquioq soyap soujiub soy sojuaiujiAoui sayBj b soisandxa sbui u^jsa apuop SBipuj
SByua sbui oqanuí 'oso^^iyad jas ayans X apand sajjBd SBpoj ua ¡s '(apBUB) y^na
oy saJByndod sojynuinj X sauopipas b Bjjand opuaijqBq Boijqnda^y By jBziyBpusasa
ap sauoisBDO SBy uajiAa as 3*b opuB^jBaua ¿ "jdB^ y oqiq ya ua jBpuauíoaaj b 3a
-yanA buiixbui buisiut Bq¿Bip yap SBijBuipjOBJjxa sBpuBjsunojio SByua opBjyns
-uod Bjan^ ys Bijas anb? 'SBAijisodsip saXaq Biuodns anb / sosb^ soyua uns ouXa^y
yap oaniyo^ asa BqByq^q isb i
saaaA SBunSjB sauoisaj^suBjj sajuBÍamas opuBj
-ayo) X so)undsns ap sopipuajuasap souopuaiDEq oqaajap yap jo8ij ouins ya jod
oyjBAayy iu opo) JBjndB jajanb oy ou sa 8*b BiauaAiuuoa Byua a^sisuoo Bpuapnjd ByX
^SBUosjad sbjX soduiai) soy ap Bpuajajip By X Bpuajjnao By apyd sauoiaBynuiisip X
sauopBSuadsip SBqanuí 'sesoo SBy UBoanj) as a)uainypBj ub) apuop SB^ouiaj ubj seo
-uiAOjd ua&gt;^ :a)uain8is oy aaip 09 odB^ o^ o*q ouBZjoyog ^p uBnf n*Q Jogygy
a^uBuinuajX BAisiaap Xay Bjaiqnqou opuBno
unB 'BiDuapnjd By Boip anb J3A jinyauoa BJBd B)saj oyos íoduiai) yap SBijsnSuB
SBy o^jBquia uis 'bu3)bui Byua apand o)UBna oqaip Bq 3*b aaja josasy yq
S
yb oyBAyansaj uoiaB^^Byap Biuajdng By o 'otuijdas opuBUjaq n*a ¿2SÍ3
oaiyo)B3 ojjsanu uija)ui 'yBijojaj^ Bpuaipny y^a^ By jod souam opuBio BpBjayo)
jas aqap uoiamijsuoa ua ai&gt; ouis Bjunf By asjaAyosip aqap ou oyos ou Xay Byap
njijídsa ya opuainSis anb 'omdo 'BDiydnsByua 'y • b oXnjisui as bX 3*b ap soup
-3A sounSyB bj)uo^ jojnj oaiyqnd ya so^uauínaop uos 8-b ap 'Bjunf By aAyansip as is
Xaq By Jod opiuaAajd osb^ ya Bjjnao a*b uopByqod Bjsa ua asopuaiuia) X 'Bjjap Byap
0)uaiuiTAouj ya ama) as opuBio UBpaaojd ouanb BJBd SBqBJ) [ats] SBjsa SEjsa uauod
os sBipuj ap sapf) sojacuijd soyap pB)sa)od ap pmiuayd Byap oSjBquia uis i
Souioa JBipauíaj apuBUi as / anb BJBd
osiab ap as anb ap pBpxyBa By oyos uod auaiAOjd Xajji^^ p vb oy apjsnS
X ByduinD as 'BJjai) Byap pmainbui o ouaiuiiAOtu Byya ua jynSas ap BXBq as aa
-uaiuBiJoaou 8*b ua 'pBpiyBD ap BijajBui By opuais ou 'jBanaaía JBpuBui X jaDBq oyua
asBjaAasjad Xajji^ ya a^uByaps asBd ou 8'b ajqos sauopDnjjsui a 'SBiDuaSiyip SBy
SBqaaq is X roiJBsaaau ajaiaajBd opoSau 9 'oseo yap pEpiyED By unSas 3*b sojuaiuiij
-anbaj X sauopBjis 'sauoiauaAajd 'sBi^uaSiyip SBy jaDBq ap ya a'b 'sajopyo ^2iS SOT
ua opjiqjB ojjo uis 'so^ureuapjo soy opuaipajSsuBJ) X asopuaipaxa unB aauauíajqiy
sajuapisaj^ X saXajjy^ soy b jBjqo a(ap as Buapjo as 9*b By Jod sayBdpiumu SByap
^X &lt;&gt;'V Z ó! —9t Xaq By sa yB
Bpnp aaua^ajd By BJBd ODijp^aaBD X djubu

�sombras de una famosa calumnia. El poder y la lisonja han estrechado sus anti
guos vínculos para consumar esta maldad. Aquel destruye nuestro comercio, devilita nuestra fuerza armada, conmina nuestros Xefes, fomenta traiciones al tiem
po mismo que la adulación grita contra nosotros; nos llama insurgentes, fanáticos,
temerarios, viles, infieles, y despreciables... Y que recurso nos queda? Someter
nos? Sufrir ese tropel de insultos? Callar? Compatriotas eso no, Vosotros sois
valientes; digalo el mismo aquien nuestro esfuerzo sacó del seno déla obscuridad,
con los créditos de Guerrero, que nunca mereciera si el arrojo del Montevideano
no le obligara pelear. Poséis, por fortuna una Plaza, un Puerto ventajoso; os
manda un Español, tenéis tropa, os sobra entusiasmo, sois vasallos de Fernando,
en una palabra; nada hay que temer; si os atacan, os defenderéis. Dejar que el
egoísmo desfogue su rabia combinando planes, para hacer la guerra a un Pueblo
hermano, por sostener en la silla al Amigo de Napoleón; Dejadlos emprender;
que al pie de nuestros muros su herror será desecho, como la nube a la presencia
del sol. No os acongojéis, todo está prevenido: el actual Govierno a todo atien
de con la actividad que lo caracteriza. Nose perdonara arbitrios pa. repeler aque
lla agresión injusta; pero adbertid que por ahora solo combiene tomar medidas
de seguridad, y sufrir up tanto los excesos de nuestro opresor, para que sus mis
mos extrabios colmen la juzticia de nuestra defensa y acaso saturada la medida
que el cielo ha puesto de sus delitos, caiga sobre él y sus seqüaces, el castigo
que tienen merecido.
Entre tanto, a fin de que el error y la seducción no acaven de prostituirlo
todo, yo sin otro apoyo que mi buen deseo, tomaré el cuidado de orar vuestra
causa delante délos Pueblos que nos rodean. Ablaré el idioma déla verdad, y re
futaré con solidez las miserables producciones s hombres postituidos, aquienes
el Xefe a confiado su justificación. Mis ofertas no son bañas; vuestro soy y de
la Patria. No temo el ceño de los tiranos: Siempre que la necesidad lo exiga,
ohiran ellos de mi, lo que todos saben; pero lo dicen pocos porque el pavor
les sella los lavios.
Entremos en Materia.

CONTEXTACION
De todo hay en el Mundo: hombres que sin tomar las armas en la mano
hacen heridas profundas a su Patria; hombres discolos, perversos; diremoslo de
una vez, embidiosos de la prosperidad ajena, y enemigos del vien de sus ciuda
dano. Con verdad, esta es una plaga cruel cuyos estragos no hay lagrimas que
basten a llorarlos. Pero, ojala que la misma humanidad no estubiese sugeta
al rigor de otros males! Seria un consuelo, si, quando alo menos viésemos ester
minado ese monstruo tétrico y furibundo que hemos conbenido en llamar lison
ja. Que diferente seria el aspecto del uniberso si su cetro de hierro no se hubiera
extendido por toda la redondez de la Tierra!
Huiría de los Palacios el Crimen; la abominación no seria el carácter de los
Gavinetes; resplandecerían los Tronos con la luz de la justicia; los Principes no
bajarían al sepulcro cubiertos de su propia ignominia; España no fuera victima
de sus malvados Ministros; Buenos Ayres mismo, no seria forzado a autorizar con
su silencio los excesos de un Xefe iniquo, y componer elogios a sus delitos. Esto
no se ha dicho para tirarun paralelo entre las consecuencias funestas de aquellos
vicios. Por ventura, nuestra defensa puede necesitarlo? De ningún modo. Monte
video abrigara sin duda dentro de sus muros algún detractor infame, algún emu
lo de las glorias de Liniers, algún enemigo de la tranquilidad publica, pero es
una ligereza atribuirle el principio de los debates del día. Lejos de nosotros este
zangaño detestable: el no tomará la menor parte en una qüestion que ha movido
únicamente la Justicia, la fidelidad y el Patriotismo.
Muí por el contrario, (este es el objeto de la presente declamación) si la
lisonja no fuera tan fecunda en recursos, como lo denota el reciente parto de los
Gemelos que se ha dado a luz en la Capital: si su descaro no tocara en lo infini
to; si su ocupación no fuera exigir monumentos al crimen Liniers en el seño
de Buenos Ayres hubiera hallado dos Panegiristas? Su infidencia seria disculpa
da, donde este mas conocida? No compatriotas, hagamos justicia a la ilustración
y virtudes de nuestros hermanos: ellos conocen que la circular del 17 de Agosto
— 157 —

�— 8^I —
opEisa ajsa Bja jBnb 'sajpBjunSajd o Jad íoijnf ap j ap oprag na vÁ. BpBpunuy
4¿ opuBUjag ap uopBtuBjaojd bj b japarxud oSanj apsap epap as seso^ sbj ap aj
-uejoba A opBDijduioa opBjsa jap oSjBquia uis anb oipip UBq so sojaraaf) so^
-sayqBjsajap uej sbiuisbui SBun ap BjapBpjaA uopBAOJdB can jod oa
'ojpBj oiuaiuipuasuoa un jod ou 'BijBdB adJO) Bun jod ou 'uopEjapora ap o^aaja
jod spjBjjBD anb sa p^pja^ 'jouopund ojjsanA opuaq usq ou ^ pp BraBjaojj
BI ^ ¿I PP JBjnajp bj anb oqaip Bq as opu^nb oiabj^b jo/Íbui p opujns spqy
'ojJBpnp apand aipBU 'sapij sios íaÍBjjBSBA opBjpuaaB BjjsanA ap sBaoqinba BpBU
s^qanjd souiauaj sapnjJiA SBJjsanA souiaaouoa sojjosou 'o^j ¿opBjnSp oqaa un ap
'uopisodns Bun ap 'sisajodi Bun ap BSBd ojsa anb sBjoujBduioa siaaja oja^
•sojuesojdbs sojaíqo sajx sojsa ap bijojíí bj
A 'jouoq ja sosají jauajuEui jod BpBdsa bj uojBUiBqraasap 'euje^ ns ap sajuBUiB
A uoi^ijag ns ap saJopBjauaA Xag ns b sajaij anb sBjjuaicu opBjiui Bq soj anb
-uoa pBpuBuuaq ap sauopBjaj sbj sojja ua BjjBq ou oappajuoj^ ^^^ souiBjBjaap
BJoqB apsap 'jn jap Baijauíy bj ap sajuBjiABq soj ap oíoua ja oj&gt;oj 'ouoaua ja
opoi 'jojn^ ja opoj Bjiauoa ou ojsa is ÍEpEujnsuoa uopiBJX ^un sa ou ojsa i
•uoajod
-B^^ oujsiui jap jBjnapjBd bjjbd oíbjj aj souiaqBs opijo ap soSaijg soj ap sbui b
:ejo^[ *jopBÍBqtu&gt;j jap sbotjou sbj b ajuainSisuoa asanj ou anb JBjadsa BjAap BpBU
'ijodojjaj^ bj ap sosaans sojap jopaq^s anb ojsand 'sajawBnbsojjsanA sajjijqB ua
opiuajap BjaiAnq as ou ^p~^ ja 'sojkjui sopoj aQ ¿uoajodB^^ b soptpuaA o ^Xag
ns b sajaij is rojaunid oj opuaip^auoa ^. ¿sEsaauBj^ o SBjouBdsg ZBdoJx UBja is
jbSbput ap ojuauioui ja ajsa Bijas j *jopuB3 jap sosnBjdB soj ajjua seáej^ sbjj
-sanA UBijBsid sopBAjBra so^ :ojjiaid3j b ojsandsip siBjjBjsa anbjod soujiub sojj
-sanA ua uoisajduii BijBq ou adjoS ajsg -sjaiui^ jod sopipad soxjixnB soj opuaia
-npuoa 'Aoqtuoa un sojjan^ sojjsanA b BqujB anb 'ajUEjsui un Jod pauodn^
'suojaajBg A pijpEj^ ap bj uoa ajjans BJjsanA jBUBuuaq BjBd SBjouBdsg
SBdojx uojaipid as 'ojjiaap osiaajd sgj *oubjix jap sbuiijoia siasanj o ÍBsajdaos ap
adjo^ un jod sopBziABjasa siasanj 'bzueijuod bj ua sopEgjEjajE anbBjBd ozjanjsa
ojjsanA.ap jopBJiuipB un ouioa 'opBijB un ouioa upajodBj^ b ojuid so as :BinbjBU
-oj^ bj ap ajuBjiaBq op^jsa ja oiauajis ua oíap a 'SBqaipsap SBjjsanu uojEjjnoo
so as íoJ^ijad jap bioubjou^i bj ua jaaauuopB BqBjnxud as 'souBuuaq sopuanb
'is :sBjoiJ}Bduioa 'i ^aroBjut ubj oSn^ un b ziAja^) bj jBjqop uBjaismb ou anb
sojqang soj Bjjuoa JBjado Búas ojaíqo o^na SBzjanj SEun 'sajouBdsg ap aiquiou
ja oÍBq jajaui 'EDijauíy bj ap uopipjad bj ajqBjiAaui jaaBq BjBd A 'sajodB^^ ap
Áag o\ asof b opsjuoD ua asjajauíos anb uBiuodojd as souaui BpBU soueuoiddbj
sns A 'sand sjaiui^ -ajojjSBjBD JEjnSuis BjjanbB ap ajjBjap ojajduioa un UEqEuuoj
'ja jod sopianpuoa soSaijd soj anb jeSsu Buanb as opuBnb 'opoj ap ajjauod
-raí oíAap ^ausuB 'jj^ anb sand 'biabs oj i ¿uoajodBj^ ap ouBrajaq un jod opBd
-nao Jas b Eqi sauoqjog soj ap ouojx J^ ^nb biabs ojs^ ¿saÁa^ sojjsanu ap uoisiJd
bj BqBjsuoa aj o^^ ¿sauoiDBumbBra sns ap JopaqBS Bja ou sjaiui^ 'jopBdjnsn jap
ojo ja jod sopBUBi? 'sajopiBjx ap oiiajaxg anb ssra u^ijas ou aiuauíjuoa ojjsanu
jBsid b uasB^ajj opuEnb 'sBjouBdsg anbunB 'SBdojx SBsa anb opuBpiAjo bz^abd ns
b Bijpuod ^s Á33jj\ ja A 'sojjyqiaaj BiJdAap sajXy souang •jouBds^ ojuauíEuijE A
SBdojx o^ uasapsisuoa anb soijixnB soj sopo} osojsn^ bijiaid^j anb JopBJadrag ns^
b BqBrajojuí 'BiauíAOj^ Bjap ^px ^bjS ja 'orai}jn jo^ ^sojisiuij^ sns BJBd san
-oiaBpuaraoaaj ubabp aj as A jaij oSrray ui^uBSjag ja ajjauodsip BABpuBra saj as
opijo aQ -oapiAaiuojv 3P saJBjnaijjBd A oujaiAO^) jb a}ija}B ajsa opEpuaraoaaj
Bja ojja BJBd íiusuEg -jjv sp uoisira Bjap sBjjnsaj sbj ap A 'sauoiuido sns ap
'EiauíAOJfj bj ap opEjsa jap odraai} ap ^pipjad uis oísandrai jas b Bqtq uoajodBj^^
:araBjui sbto uoidibjj bj jauodsip b Bqszadraa as opora a^sa bq *opi}jBd oj^sanu
souiaJBino} saauojua 'BpBSn^qns sa is íso^ns soraajas 'aauaA Bjja is •BUBdsg bj
opBuadraa Bq as anbua b}u3ijSubs Bqanj bj ap ajuEjunuí bSjbs anb jb uozbjod
ap A opuEujaj b bdoa ap soraajnf íuoisa^ng ap Bjjan^ bj ua sajosaaaiuB soj}
-sanu uojaiaiq oraoa 'Bjndsip bj ua ajJEd soraarao} ojq; fsouJipiaap BJBd uoajodB^^
ap soiaaÁojd soj uauai} soutuuai anb soraBaA ÍEjnsuiua^ bj ap auans bj uafij
SBrajB sbj anb b oíip sajas 'somajadsa :sa}UB}iABq sajaij sns b osojuoq jas apand
ou anb Biauajajipui ap UBjd un oíi^ aj as íajqranppjaaui Bjap jBqiaaB ja uoa
opBjozara upiaanpas bj ap ouauaA ja biduiaojj bj Epoi b piaajjo as sojja ug
•sojnoouos ti9ta saxotnv sns oijbj^uo^
ua UBaaoA ojuBnb ap JBsadB ^sajqBdjnasipui uos '^j jap BuiBj^ojd bj A orapjn

�vacilante y complicado de las cosas? Complicado y vacilante quando era indu
dable la prisión del noble y Joven Monarca? Complicado y vacilante cuando se
savia que la casa de Borbon havia acavado de reinar en España? Complicado y
vacilante quando 180 ^ hombres inundaban la Península, sin otro obgeto que
sostener a todo trance los proyectos del Tirano? A vosotros raza iniqua para
vosotros hombres despreciables, para vosotros que no conocéis otro Dios que
vuestra fortuna, era con efecto a aquel estado complicado y vacilante. Para el
buen Español, para los Pueblos que todo expusieron solo por conserbar estos
dominios a su Monarca, para los que sufrieron un asalto sangriento, para los
que regaron con su sangre el 12 de Agosto las calles de Buenos Ayres. Para los
héroes inmortales que el 5 de Julio entre el horror del plomo y de la Espada
daban el último aliento inbocando a su Dios y a Carlos, para estos nohera vaci
lante, para estos la resolución estaba echa; pelear, morir, declarar la guerra,
proclamar a Fernando, publicar las infamias de Napoleón, prevenirse contra sus
asechanzas, y inspirar a su familias del odio contra ese tirano, trasmitir a todos
los sentimientos de una cruel venganza; esto era lo que devia hacerse sin trepi
dar, sin trepidar un instrante. Pero vosotros deslumhrados con la esperanza de
contraer nuevos grados de valimiento con nuestra esclavitud, mandasteis suspen
der el solemne juramento prestando el deseo que nunca tuvisteis de disponer
aquella función con mas aparato (va agregado al fin el oficio que da mas luz
sobre esta materia).
No negaremos que la circular, y el manifiesto fueron meditados por Dn.
S. Liniers, la Rl. Audiencia, y el Exmo. Cavildo, pero que importa? podrá esto
rebajar un tanto el mérito de nuestra censura? Liniers no es un voto en la ma
teria: La Rl. Audiencia ha dado buenas pruebas de lo que es, de lo que ha
sido, y será siempre, desde el año de 1806: el Exmo. Cavildo savemos de positi
vo que fuá victima de su credulidad, y que oprimido por una incompetencia
incontrastable, no podia abenturarse a su oposición sin exponerse a innumerables
desaires. Tampoco los savios pudieron admirar otra cosa en ambos papeles sino
la politica versátil de un Tribunal corrompido; la audacia de un Xefe ganado;
y el carácter noble de vuestros hermanos. Por lo demás ya hemos dicho que la
incertidumbre, las dudas, la confusión, devieron cesar después del arribo de Mr.
Sansney a Bs. Ayres.
En razón de todo dijo divinamente el Sor. Dn. Xavier de Elio Governador
de Montevideo: que si don Santiago creia que para tomar su partido devia espe
rar el esito de los sucesos de España, el era de muy distinto parecer: y es una
bajeza, o mas bien una puerilidad, digna de risa la critica de estas expresiones,
en que se ven derramadas las efusiones de un verdadero vasallo, como opuestas
a las leyes civiles y Militares porque en asuntos que tocan directamente a la fide
lidad, un acatamiento es muy disculpable y aun es preciso disculparse con vehe
mencia si el negocio apura tanto que se tema el funesto pensar de las autorida
des o el deseo de complicar a un hombre de honor en el crimen tan execrable,.
Tal Nro. caso.
Lo mismo decimos a la acusación de ingrato, enq'. desde luego huviera incu
rrido si por guardar consideraciones a un Francés complotado con sus hermanos,
no huviese abrazado con energía la causa de Fernando. Fuera de esto es un herror grosero persuadirse q' Elio deva el grado de Brigadier a otro que a su
mérito contrahido en la defensa de Buenos Ayres. Apelamos sobre esto a la
imparcialidad del Exmo. Señor Cavildo, jentes y tropas que desde la noche del 2
Trabajaron en prevenirse para recivir al enemigo, campado ya en los mismos arra
bales de aquella ciudad. Mas adelante daremos sobre este punto mas pinceladas.
Haora queremos instruir a nuestros lectores de la falsedad remarcable en
que han incurrido los Gemelos quando afirman que el arribo dle Señor Goyeneche y nociones consiguientes del estado de la Metrópoli, decidieron al Governa
dor de Montevideo, por el partido Victorioso: Que almas tan bajas! Todo lo
trastornan, todo lo sacrifican a sus empeños particulares! Buenos Ayres y la
Provincia enterano saben que nuestro Rey y Señor Dn. Fernando 7* fue procla
mado en Montevideo el día 12 de Agosto y que el Sor. Goyeneche arribó a nues
tra Bahía el 19? No save que a esta ha ya Liniers havia entregado la carta man
dando suspender la Jura y Elio descubierto su pausible modo de pensar con la
desobediencia a este mandato? Ipocritas, vosotros os burláis del Pueblo sensato
— 159 —

�— 091 —
•oajBqraasap ya aAap as oidia
-utjd ajsa b :uaaBq oy opoj aAajq ua 'opurasBismua X oSiure agEUEsred un 'Bjyansaj
Bdojj Bufy "opoui ojjo ap JBjado BABÍap oy ou odmaij ya anbjod ouis 'opBpjoaB
uByd un ap Bzjany ua X uoisiAajd jod ou 'sBqauo^ SBy ap ojjang yB oiSuip
as 'opoj oyopuBjnauaqB 'odraan oqanra jod 'ajuBypBq A ojjapui anb A 'BSiraaua
jod oaijj By 'bjsia Buanq ap ajuajy Bp^apuoj ppauEtuB anb SBjauouB^ ap uoisiAip
Bun anb 'jpap BjBjsBq 'sayyBiap soíiyojd ua soujauajap ou bjb^j *opBsid Bjaiqnq
By Baunu anb yanbB anb ByyupBnbsa By ap sbui jaqBS uis anbng ns ap opjoq b
oyos 9ja as ajuain^is bububui By b 'ajjB ya A 'Bpuapanjd By UBÍasuoaB anb sapBpiy
-buijoj SByyanbB uojBpjBnSB as iu 'uoiunqaj ap ajuajj un oía as ou oraoa 'Bjojjap
By oíij as ou oraoa ojad 'Bsomsaduiaj aqaou Bun ap p^ppnaso By opuBqaaAOJdB
sajXy souang BjBd ByaA By JBp opyosaj SBdojj sByap opBjsui jyyB :sBqajBUJ s^y
jifrjip BjBd BjsBq Bppadrai ns 'os^d ya ua opBjipajaB uaiA opuBÍap Biuoyoa By b
pqpjB (BpBuwy A ojpjaíg ya uoisajdxa Bjsa ua sotuapuajduKT)) VJLOM :sajquioq
sbuj X yiui uoa ynbB ap oqajBiu :sajXy souang b jB^sinbuoaaj Biqap anbv uos
-iaipadxa By Bisandsip aiuauíBjaiua oyyB apuop 'ojuijsui jod ouioa 'BpuBq Bjsa b
osBd 'yBjidB^ By opipjad ap sadsap 'otg yap Bp^uasug By ap ojjang ya japuayap
b opBuijsaQ 'BpBSBijquia Bunjjoj Bun ap soj^ejiui soy o 'osbdb yap soiSipojd
soy asjijqnasap b inbB uBzaiduia sa pisa íojuaiuipapusj^ua ns ap SBip soy ubz
•aidma inby '9081 aP ÍInf 3P íZ PP sajuB saaiuig Bja ojsa 'ojipaja uis jBjiyij^
un íojnaso ajquioq un íyBnSí uis opBJpuoyojB un íopipjnjB saauBjj un íupis
-ayojd ap JopE^nf un fopBuinsuoa BjsipuEqEJjuoa un ÍSEypjsEd ap BaijqBj Bjjap
ap jojaajip opunifos un :pBpXauopi ns b sayqBJOABj oaod sauuojuí jod oaijdb
opiAjas yap opBJBdas 'odjan^ ns ua opBnjdaauoDsap oiabu ap uBjidB^ upy
•soj^Bxa sojuaiiuiaouoa soy X 'sojnSas uos sojBp soy BDoda Bjsa apsap ojad ísajXy
souang ua oppouoo jas ap sajuB BpiA ns ap Bijojsiq By oíiy ojund b souiaqBs
M 'PBPJ3A ^\ 3P sayaouid soy uoa opBjBjjaj 'sjaiui^ oSbijub -uq ap ojpBnb
un sayjBjuasajd b soiuaAajjB sou sayBnSí sbuijb uoa opuBayad Bsuajap yBjnjBU
BJjsanu ap opuBsnq is soujBynuiisip sopiAjas uBjas sBjoijjBduioa sojjsanu 'soui
-Bjsajap anb ^px PP pSoyods By jaaBq ua aj'uiBpnuaui uauaijap as sauot^vqj^s
-qo SBjjsanA ojuEnb jod sapspiyBuosjad SBSOipo b soujaBJjuoa ap pBpisaaau By ua
auod soy as anb ojsand 'X :opBSajSB Bq anb z óu oíaiyo yB souiijiuiaj sou 'VJLOM
'SBjaBxa sauoiaBuiquioa X sojjaa ua asBpun^ :sapBpiyiqBqojd X SBJiu^^uoa ua Bp
-uny as ou 'jBjpuoyojB ap opeaede u^q sosuaiaui sojjsanA uainbB 'sapBpiuSip SBsa
BJjuoa sauoiaBjuasajdaj sns ua oqaip b *^) -\ *j^ p coa opjanaB ap 'ouisira ya oj
-UBn^) -sapBpyBui SBJjsanA ojsajap anbuoa BiSjaua By ap oaijuajnB oiuouiijsaj un X
'p^piAOJd ns ap ayqiauaqui ojuaumSjB un 'BXns 'ajuiBu^ip Bjqo Bun sa [••'] yap
p^pnp By b 'oapiAajuoy^ ap jopBujaAO) yap uoiaBjsajuoa By ojad ÍBpnp Bpoj ap
Bjany uauod soidaauoa sojsg *ajBjBdsip un opBiaunuojd siaABq otnsiui oy BjBd X
'is anb Jiaap siaAap sojjoso^ ¿sopBjsg sns opuaipBqui 'ajsa b BJjan^ By uaiquiBj
BiJBq 'opuBujaj ap soqaajap soy jaaayqEjsaj jod yBjidB^ By BjaipBquii yaij oyqang
ap Xa^ b oapiAajuoy^ X 'sy psof b JBuojoa opBjSoy siasaiAnq sojjosoa i ¿BUBdsg
b ByasopuaiaBq 'ouBjaqo^ yB BJjan^ By UBiJBq 'ByjB^zníos Bjaisinb opuBUjag X
'opuBujaj Bjjuoa BjByaqaj as BUBdsg i "SBjqByBd s^y tb '-pBpisjaAip bjjo uis 'Bsoa
buisiui Bun uBjnSij upianjijsuoa By ua BUBdsg X 'Xag ya anb X ;ouBjaqo ns b
anb 'BUBdsg b BjjanS By jBjByaap ouisiinoy sa anb oqaip siaABq sand opBjS oiuns
ua sajusjouSí uaiquiBj sios 'oyos ojsa sa ou ojag 'sayq^pajdsap X sayiA sios anb
opuBsajuoa sauoiuido ap siapnuí anb SBjjuaiui 'ajjanuí ap souiajin9asjad so anb
sajuBSi^) soy sojjosou íapuBjS Baoda Bjsa ap soauíSig soy siajas sojjoso^y *soSByB
soy ua ojyanqug ouauaA ns JBuiBjjap EjEd ozB^aj ya ua Basojua as anb ajuaid
-ja By ap ouioa 'Byya BjByqmaj sojjosoa aQ •pup^s'^ 9^p 9%¿9tts p^ sowa¿94o3 'jpap
b uojaiqajjB as 'opuBujaj aziyayui yB SBuapBD ap opbSjbd opuaiA anb soy b oía
-ojdo oujaja ap uBjiqjas sajuBÍaiuas sosbd ua Bzajajua bXiid 'upiDB^^ By ap saojaq
sojjo X 'Bqyy ap sanbnQ soy ap 'saji soy ap oyyní^^o ayqou ya opBjBjjaj 3a yBiajBd
-raí ajqraoq ya apuop asBjj Bun b bidubSojjb Bynoipij JBra^yy siapod sojjosoa oyo
¿pBpinbiui Bjjsanu X pnjJiA ns ajjua ajSBjjuoa ya oaia sbto jas BjBd "soj'raijuas
sns ap opuoy ya opoj jBsajdsa ajainb anb buijb Bun ap sopBsn uaiA sayoqjadi
soy 'BijajuBpad ayqBjjodosui Bun oraoa jBziynaipiJ BJBd ajuajy siauaj uny ¿soiabjj
•sa sojjsanA ap ounjjodrai o^ijsaj un asany ou anbjod jBuirajajxa opijanb siaABq
uainbB youBdsg un ap sajuBrasBisnjua X sayqou 'sarajij sosBd soy uoa 'ayqisuajdaj X
yiAap Bjanpuoa BjjsanA ojajoa ua jauod BjBd BipBso siauaj 01003 ¡Bqanasa so anb

�Sin embargo los militares huvieron admirado la impavidez con que Dn. San
tiago se entretenía en componerse su gorro blanco, y hablar de cosas indiferen
tes con sus amigos, en tanto que el infeliz penetrado del agua y del frió, se
vehia abandonado a si mismo, y sin mas recursos que sus brazos para desembarcar
el petate, proporcionarse algún alimento, y pensar en defenderse si el enemigo
por desgracia huviera resuelta atacarlos antes de emprender la primera marcha.
Con efectos no havia remedio pues ni una pequeña guardia se huviera
aportado en tal qual distancia del Puerto, si el Ayudante D, Juan José Biamonte
escandalizado de aquel desorden, no huviese por si mismo tomado una medida
necesaria. Yo no se si seré creido, pero es un echo que en aquel momento no
se guardava otra regla que hacer cada uno lo que se le antojaba: Aqui se vehia
un Soldado secando la ropa, otro alia que disparaba el arma, otro que hiba alia
a la Choza a tomar un mate, otro que con mil trabajos atrabsaba un pantano,
otro que estaba a bordo de la Lancha, porque no hallaba arbitrio para desem
barcarse; todo en fin era una confusión, todo un caos, en el qual huviera sido
fácil quedar sepultados si cien hombres huvieran atacado a Nro. Exercito solo a
la Bayoneta o la espada. Al fin el todo Poderoso, cuya voluntad irresistible
dispone los Sucesos y las cosas del modo mas conforme a sus altos designios qui
so por su misericordia salvar a Nros. guerreros de este conflicto. Al otro dia
campamos en Sn. Isidro, y como no se havian tomado providencias para tener
un acopia de víveres, a poco que la lluvia hizo intransitables los campos, cada
hombre se vio precisado a implorar la misericordia en el vecindario, o sacrificar
su dinero para facilitarse una ración de hambre: Solo el entusiasmo de nuestras
tropas pudo tolerar tanto, y continuar su marcha venciendo a cada paso mayo
res obstáculos, hasta ponerse sobre los Corrales de Miserere, arrabal de Buenos
Ayres. Desde allí la guarnición Inglesa fue intimada, pero viendo que este paso
no ofrecía esperanza en negociaciones, es constante que dio la orden de retroce
der hacia el parage donde está situado el Combento déla Recolección y que
huvieramos dado este paso vergonzoso al frente del enemigo, si el mismo Ayu
dante Biamonte no instara para atacar al retiro, donde nos alojamos esa misma
noche después de haber ganado una victoria, aunque pequeña muy importante.
En esta posición era ya indispensable atacar la Ciudad y Dn. Santiago
que la conocia, resolvió hacer un movimiento combinado con las fuerzas del
Mar, disponiendo que entre tanto estos batían la Fortaleza y despejavan las
Calles, nuestra Infantería desalojase al enemigo de todos los puntos que ocupaba.
. En tanto pues que se esperaba un viento favorable para la Escuadrilla, sucedió
que un trozo de Miñones se empeñase tan deveras en una guerrilla que batiendo
una guardia considerable, le ganase también el Cañón enfilado a la calle de la
Catedral. Este golpe asombroso, produjo tan singular alarma, q' el exercito acam
pado en el Retiro sin esperar ordenes ni escuchar otra voz que la de su aliento,
pidió a voces la vatalla, y antes que se le concediera que la havia emprendido
difundiéndose en desorden por todas las calles. El Torrente era tan impetuoso
que a no estar clavado de firme al Cavallo de Dn. Santiago necesariamente le
huviera llevado consigo: y bease aqui toda la parte que tubo en el comvate. En
tró en la ciudad como uno de tantos cada hombre hizo más de lo que devia
y el qd2 más fue un testigo de sus hazañas. Apeló a sus Ayudantes y a la oficia
lidad para comprobar este echo; y si alguno de ellos dijese que salieron ordenes
que se dispusieron ataques; que en lo natural se deve a otro principio la retoma
de Buenos Ayres que a el entusiasmo del soldado, con gusto pasara la nota del
[] mas calificado. Tomando aqui las voces de un gracioso Militar, tubo
tanta parte como el Cid Campeador quando después de muerto lo sacaron a
cavallo y se ganó la vatalla. Si los Gemelos pudieran hablar en este asunto con
la propiedad que aquellos que han tenido en el una interbencion inmediata, se
abochornaran de haber dicho, "que el garante de la felicidad y la gloria de la
Nación, fue el General Liniers; y su denuedo y constancia afirmaron la domi
nación sacándonos del grado de impotencia y nulidad a q' haviamos llegado".
Ha sido prudencia pasar en blanco los sucesos del 5 de Julio, porque su deidad
en esta época descubrió todo lo que tenia desmentida, y se dejó ver a los ojos
de Sesenta mil havitantes, con los trages de su condición miserable.
Con efecto, el abandono en que dejó la Plaza, su vergonzosa huida su
Carta al Exmo. Señor Cavildo, enque dándolo todo por perdido, se lisonjeaba
— 161 —

�— 291 —
-anbyjua soun soj siajaA :oiaBjB&lt;j pp sbjb sbj UBjsajuí SBJoq SBpoj b anb sajopBj
-npB sapjBqoa so¡ b ojjsoj p sandsap paAjoA *soub soqanuí jod jouoq uoa A3-g
p opiAjas jdABq ap BiaBj3sap bj uojaiqnj anbjod pBpijnaso bj na jijouj b sop
-Buapuoa soquiB 'oíij jap OBjidB^ 'EjpaqBB^ un 'sauoííBJQ ap UBJidB^ 'zauíjjBj^
un b sopBjijnur siajaA fouBpupaA ajsa ajjua Biauajsisqns bj jBdipuaui b SBpia
-npaj souBjajaA sojuaiuiiSaj soj ap SBjnbipj sbj spjaA A 'piu^A "auiBjuí ojaajaj
un ap ouaduia ja o 'Bja^uBJjxa Bun ap oqaip ja ouioa 'apx PP soí SOT B ojubj
ajBA ou sajpBd sns ap ajSuBS bj anbjod oujaja ojubjj un b sopBdajjua 'oapiAaj
-uo^í ap sajosuapp sajBjJOuiui sojap soíiq soj siajaA A mbB piuag *BpuBq bj ap A
uojsBq jap oudipui sbuj iu 'jbjouiui sbui apx ^n oqm BiauapiAojg bj sbuibí anb
sopiauaquioa siBjsaojnuiisip ojjsanA ap jBsadB A 'siaqss oj sojjosoa 'sejoijjbcíuio[)
¿opE^ijuDES Eq as buiujoj ns ajJBjqBj jod anb sandsap 'soiujBasa sns ap ojunsB
ja sa ou sajAy souang ap opjiAB^ jg ¿ojbjSui ajquioq as ap opiaajaui UBq anb
'sojjidurej soj 'sBjajBA soq ¿sopBDijijjaa saiuaaapui anb oiuiajd ojjo oSbijubs
•uq ap asBjSoj anb oun^jB ABq 'sajiy souang ap ppnj bj ap opBÍiqB ojjo unSjB
A souijbjaj soj souJBnjdaaxa i ^opbiabjSb un sa ou uoiSBquq bj ua opiAjas UBq
anb sojap ajquioq BpBa 'souiesubd sou anbB ojag *sauBjB sns ap oimajd ja opuBJ
-adsa UBjsa BjoqB BjsBq A íojso^y ap i\ P o^iuiaua jb JUBq BJBd sop^pjos A sou
-jajjBqns sapx uojanj anb sojjo A 'Buidsg un 'sopauíg soj 'bAbjjb^ un 'zauío^) un
'juouiBig un ajqBj^ 'sojJBpuaujoaaj BJBd sajquiou sns ap asjspjoaB uis ojad 'ajq
-isod opijJBd ja opoj ojjaap opuBOBS opBj ns y 'ajdiuais oqjasuoa anb souBjajaA
sojjanbB ap 'is souiajqBj^ *sajAy souang b jBjsinbuoaag ap BTABq anb uoiaipadxa
bj uojBijuoo aj SBjauBjsui sns b sajiaop anb soj sojsa A 'sbujjb ap BpuEpuEUKT)
bj oip aj ojsoSy ap f\ ja ua uainb janbB opuais 'pnjrjBjS ns sajjBaijiuSis BJBd
BDijauíy bj ap aojaq ja oziq BpBU sajBnb soj ap joabj ua 4opjiAB^) A oujaiAO^)
ns ap iu 'oapiAajuopvf ap ojpjaxg jap souiajqBq o^^ :uojayaajaui oj souaur anb
sojjanbB ajjua opijjBdaj UBq as sbuojdia sop ap soimajd opipajDB auaij oj bA
osaans ja íBpBOBjásap Anuí Baoda Bun Bq^jadsa sou anb japuajua b uaiA uojaip
'ajqiqajaui zapidBjsun uoa sopBaijdujnuí sopjnsq^ soj íopuBqBjjuoo jap bi^ubj
-ajoj bj ^ojaSuBJjxg jap uopaajojd bj íoijBjg jap uppBdisip bj ¡BiauBuSndaj iu
ojndnjasa uis sopijiuipB ubj3 'BjqBjBd Bun ua
Baijqndag bj ap saaaq sbj
ojauíao^) ja 'oiBpisajg ja 'uojpBq ja apuop pBpijBiaijo Bun ísajqBpajdsap
sbui sauaAOÍ sojap Bjsanduio^ ^jJO^) Bun íajuBpnAy uosijag 'soiJBjajaa '^jjipBg
un A Buag ufj 'SBpBJjajsap jas b UBqiq sapnjJiA SBjsa anb jsjidB^ bj jaaouoa
opnd 'opuBui jap spuaij bj ouioj SBuady "oiaBjBg ns ua BpBjjua ns uojaiAn sbujbí
•Bppsní bj A 'pBpiAOJd sbj 'ojuaiuipajam ja anb opBjnajBD uaiA Bjsg • • • ¿soub
sajx ^p uoiDBjnp bj ua sojjo jBsaj^ojd ojsia souiaq 'ojaaja U03 -sopBAjEui soj
BJBd ouanq anj ojos sjaiuiq ap oujaiAOf) ja 'zoa Bun b sopoj UBJip 'ojBuAajjjA
jap ajuBjsip sbui ojqang ja BjsBq oapiAajuoj^ apsap apuBjS sbui ja Bjssq ouanbad
sbui ja apsap saauoiua A 'bzub^u3a bj ap ojuauíoui ja BJB^ajj ':opBZBjdB oduiaa
un jod ojjas apand ojos ^ajuanbuijap opoj íouiuuaj ns auai) uapjosap opoj,
*apjBj sa ou unB anb BiaunuB
aui upiaBJídsui Bjajaas Bun ojad 'opijuauísap Bq aui ojuaiiuijjns ojisanA 'inbB bj
-sbjj -bdiSbjx BpBUJof Bun jod BiJBUiuuaj Bipauíoa ns anb anbijsouojd 'uppnjij
-suoa bj ap sasBA SBjamijd sbj BJjaij jod BqBqaa A "j'i sbj BqBSid anbuoa Bp^pnB
bj ap opBuisiqB 'zaA Bun ap sbj^[ *opBAjBui Bjijaodiq un A osojjtiSjo un íojsntuí
un íouaSB oj ap oíSipojd un ípBpjBui Bun JBzuojnB BJBd ouiod 'uaiA ja jaaBq
BJBd ojsandsip ubi ajquioq un íbujeq ns ap sojuBaua soj b opBSajjua ajquioq un
ÍjajDBJBD uis ajqiuoq un anb bsoo bjjo JBJjuoaua apnd Bounu :sapnjjiA sns jyjq
•nasap ua asuBa aui ajuauíjijnuj 'ajj^qjasqo opBjnaojd aq A 'sajaa ap opBJiui aq
oj oA 'sBjoujEduiO3 *opBunjJojB ojBuiojnB un anb bsoo bjjo jas apand iu 'opis Bq
ou sjaiuiq anb ajjnao as uainb b 'sajuBjiABq jiui 09 3P IOS oun BjaiAnq is ouioa
•b^^ soíiq sojjsanA sajajnBj ap oup anb ja 'sbjjbjba sej b oínpuoa so saaaA
sbjubj anb ^px I3 'JopBuaqij ojjsanA BSip aj as ou anb sajAy souang ap ojq
-ang jb jBjqs uaaBq aj ou zaA bjos buq, :BpBjBuas ubj BiJojaiA Bun ua ajjBd joAbui
bj ajJBp ap uBÍap ou SBjsiJiSauBd sns anb souiBqjasqo opoj uoa ojag 'opEisBuiap
ajjiuinq as osojnjuaqB jap ojjn^jo ja anb uis asjsaojaj uapand ou sojund sojsa
ÍSB^BJjEg ap oduiB^ ja ua oSiuiaua jb JiAiaaj BJBd sauapjo sbj uojanj sojuBnb
'soqaa sojubj uoa BpBAOjd BiauaiaBduii ns 'ajuaiujBuij íBuosjad ns asjBjnSasB
ap opspina ubjS ja 'z j^p aqaou bj bjjoj ua joABd n -sajiy souang ap oujaja
jopBjsinbuoaag ja jas BJBd BiauapiAOjg Bjap sojajaap soj ua opBuijsap JBjsa ap

�cidos a costas del soldado y punible disimulo del Virrey veréis los otros llenos
de honores; los otros llenos de aplausos; todos soberbios, todos engrehidos, y
hasta los traidores como Guayt, Nan, González, Onet, Lima &amp; &amp;a. los veréis
respetados del sufrido Español, cuya Patria impunemente han agraviado. Final
mente, hemos olvidado que la escandalosa capitulación del General Beresford, y
los tristes resultados que ella produjo a la provincia, y a el honor de la Nación
entera, que tiene un interés en el mejor cumplimiento de semejantes actos?
Las impresiones de esta intriga son muy profundas para olvidadas: Liniers jamás
se ha sinceradode ella, y mientras no lo haga, nosotros somos autorizados para
echarcela en cara. No se ha sincerado, dise, porque su contestación al General
enemigo lejos de justificarle, es la prueva mas insigne de lo que hemos repetido
tantas veces, asaver; que es una maquina, o es un malvado. Un malvado, si, sus
esculpaciones son como dijo Berresford, un catalogo de embustes mal combina
dos: una maquina, si, son sinceras, pues á nadie le ocurre que una Capitulación
dado con el objeto de cubrir las operaciones del enemigo pudiese pasar de acto
particular y pribado. Berresford devia presentarla en consejo de guerra; en con
cejo de via publicarla para satisfacer a la Nación; y la Nación reclamar su
cumplimiento, como lo ha echo después con la mejor eficacia. Mas la oficialidad
del 71 no darian en rostro a Berresford con su silencio, si huviera llegado a
retirarse de Buenos Ayres sin pedir el reembarco de sus tropas, conforme a lo
estipulado? Aquien pues, sino al Exmo. Sor. Dn. Santiago, pudiera ocurrir que
sus conbenios quedarían sepultados en lo secretos de una confianzza? Fuera de
esto era el acaso arbitro para usar de esta condescendencia en materias tan deli
cadas? Asi podia el defraudar al Español de las glorias que conseguían sus ar
mas, rindiendo a discresion a los Conquistadores de Buenos Ayres, solo un des
pota podrá creer otro tanto? Aquel que no lo sea, dirá con nosotros, que el
Xefe de la Provincia, por este solo echo vien encaminado, devio perder la cabeza
en un cadalso.
No se presentan al pie de esta pintura los Camilos, los Poosiones, los Aristides&amp;a.; pero si se agolpan los Forses, los Godoys, los Espeletas, los Solanos, los
Cagigales y otros que a proporción que fueron favorecidos de la Madre España,
se empeñaron en perseguirla hasta esclavizarla, porque el hombre ingrato solo
respeta la mano que le ampara cuando ve el cuchillo a la garganta.
Decid GEMELOS, estos hombres no se hallaban en un predicamento mas
elevado que nuestro Aquiles? No hacían un papel incomparablemente mas bri
llante, que el de un Virrey de Buenos Ayres?.. . Pues con todo, ellos prevarica
ron y han sido victimas de su ambición desmesurada.
Yo os hablo con los exemplos, porque os creo incapaces de ponderar la fuer
za de unos conceptos morales; pero si por fortuna os hallareis en este caso, os diria q' el hombre criado para gozar un Ente infinito, no puede este obrar en sus
criaturas un objeto que le barie.
Vosotros ponderáis la moderación de Liniers, y nosotros creemos que quanto
habéis dicho en orden al Presidente de Charcas.&amp;a., sea una verdad incontestable,
pero os falta provar, que Liniers sometiendo a Pizarro, a Aviles, o vien renun
ciando al Virreynato, no huso de aquella ipocresia tan frecuente en los hombre
que hacen alarde de poseer el maquiabelismo y la superchería en alto grado. Asi
como vosotros que para ensalzar al Extrangero que os manda, no haveis trepidado
en rebajar el concepto de todos nuestros Generales, postergándolos a los de otras
Naciones que han servido en nuestros Exercitos mas para engrandecerse a si mis
mos y a su Patria, que al infeliz Español que los alimentaba. Vuestra opinión no
es nueva en España; en el Siglo de su decadencia empezó a generalizarse y no ha
servido de poco en el dia, para apresurar su caída. Quienes pensáis que han
abrazado el partido de la Francia, sino aquellos que como los Gemelosaprecian
mas un extrangero perfumado, que un español rancio? Quienes los que han le
vantado los brazos al cielo al ver la Patria en peligro de ser subyugada, sino los
que como vosotros están mas de un siglo, clamando por mudar de dueño, y ser
esclavos de una potencia extraña? Temblad infames, que el parangón formado
entre los Generales extrangeros, y los de España, tal vez algún dia os saldrá a la
caza: yo os daré en rostro con el, y un Tribunal mas justo que el que nos llama
insurgentes, decidirá si soy vosotros vasallos de Fernando.
Mienten vuestras lenguas, y os hacéis reos del mayor delito en persuadir al
— 163 —

�asjBiuijiSaj apand ojos uoianjoqaj BUBjjxa ubj anb oqaip b ouuSjb anbunB ^
•ojqan^ jap bj anb pBpuojnB
sbcd opiuaqjajuí Bi^eq ojja uaanbuis 's^ujajjBqns sbjjo ap uoiaaaja bj aa oijuisuoa
Bjsa A Buiajdng Bjunf buti 'bjjijsb^ ap oíasuoa ubjS jap SBuinj sbj ajqos ojusqaj
'SBnSijuB saAaj sbj b uoiaBjapisuoa jouaui bj jvpiutiS uis Bjnsuiua^ bj ojsa jod
anb BinbjBuoj\[ bj ap jajaBj^a ja UBazajqBjzaJ sbuijb sbj anb ojubj BjsBq BjapBjnp
A Buijajm ours 'souiBjauaA anb bj ap Bqísjaqns ou 'sauoianjijsuoa SBAanu 'saAaq
SBAanu 'sapBpuojnB SBAanu JBaja opnd 'oaijijod jas ns ap ajuBjsui jauíud ja ua
ouioa sojja ap opuBsn anb A 'BiuBJaqog bj ap soqaajap soj sojjoj 'jouBds^ ojq
-an^ jb uojaijjaqojjaj ajuBuAaj bsb^) bj BpBUOjjsap anb sounqaauoa sojjosojsj
•Epepunj naiA A Btuijixaj seui bj eos pBpuojnB ns anb ap JBsadB ÍBJBq oj
'i "SBpuBuiap SBpBjaj^aj SBJjsanu b auuojuoa BpaaojdpBpuouadns bj opuBnb
opuBin ja ua Jiisixa ap ejeíaQ -opuBui ja jod opBuoiaiquiB ou oujaiAO^ oa
-anu j^ ¿ofvavov vjas opot A ^^o^pp^Po vun ap oíijps p oiqan¿ pa pauo4 'pppixnS
-as Pxjsanu saupt}UP¿p2 'Bjunf bj oqaip Bq saaaA SBjuBn) ¿sajBjndod sauoraouiuoa
uis BsnBa Bjsa ap UBazouoa anb sopEjndiQ BpuBiu ou Biauapipny *j^j Bjanbjo^
¿BuinbBui ubjS Bjsa uBÍauBui oíainf ojjsanA ua anb sonpiAipui ap ojauínu ouoa
ja jb^usbd BjBd sauoiSaj sns BqBiqua ou sjaruiq osojajBA ja anbjod 'isb sa is
OJa¿[ -ajJBd jouaui bj opiuaj ou anb ojijap un ap oiJBpuiaaA jb souiBdjna sojjo
-sou tb 'sojauíaf) soj uapuodsaj ojuaiuiBJiui ojsní uej y 'BÁBasiA ^ &lt;BPÍIBO 'B9
-njEjB3 'upSBjy ap soj 'bjjijsb^ ap soj 'sBunjsy ap soj ^íianjEpuy bj ap sojqan^
soj ^oq opuaiDBq UBjsa oj ouioa 'uppB^ bj ap sbjjoj^ sbj BSuajsos A 'saJopiBjj
soj auiuuajxa uainb ^sa^a-^ sojjsanu b Bpijsní BSBq uainb souiauaj '[]
oijaduij ja ajqos jnSas bj b^ieo anb oduiaij sa anb 'opBuoiajodojd UBjd
ja Bisa anb oujaiAO^ ojjsanu b asiAB oubjijl jap bidiusb bj A 'japod ja opuBnb
'isb A íeijjb^ bj ap sajosuapp soaiojaq ap jajuBjd un jas BJBd opBijuoa Bq
sou ojaia ja anb b^ 'soiuajBqjasuoa sou sojjosou :BinbjBuop\[ bj ap ajJBd ajqou
Bjsa ap uopjod ubjS Bun uod opbabdb BABq saauBjj jap Bjjiqana bj anb bjsbjj
•opBjuajB oubuibj Jijuas uoa anb 'BZBuauíB sou anb sajBiu soj sopoj soiuajjjjns
sajuy ¡ajjBÍBjjjn b ba^jjb as bjsia BJjsanu b *,b janbB ap opBiaBjSsap 'ojubsojdbs
ojaíqo un sa ja :BUBds^ bj jbajbs ap ubabob anb sojjanbB ap ua^Biui bj oapiAaj
-uoj\[ ap ojqan^ ja ua soiuBjauaA íopoui ojjo ap souiBsuad sojjosou oja^ 'sozbjba
b asjBiujBD uaAap sauoiaouiuoa sns SBpoj anb UBSzní sajBuoiDBjji ap ojuníuoa
un ouiod sojqan^ soj jbjiui b sopBjquinjsoDB anbjod 'oijBpuiaaA jb jauajuoa BJBd
'BpBuiJB Bzjanj bj opBajduia soiuasaiAnq anb UBjaisinb biubjij bj ap SBjsi^ojodB
soq ^ajqBjadsaJ zoa ns jaaapaqo ouis Bpanb sou osjnaaj anb 'Bjunf bj Bazau
-Buuad A aaja as anb apid opBjiJji ojqan^ ja is ísouBuuaq soidojd sojjsanu uoa
BJjan^ Bun ua JBjjua ap ojund b auod sou as A 'BZJanj bj jod BZBuauíB sou as japod
jap opuBsnqB is ÍBsnBa euisiui bj ap zaní uaaBq aj anbijijsní as anb BjsBq 'apx IB
japuadsns ap zaA ua is ísajBunqujL soj uBjiBsap sbj 'sBíanb sBJjsanu asJBqanasa ap
soíaj is íopEjBjap souiaq oj jbj ouioa sojjosou is 'osoqaadsos sa ajax I3 ís ^^bjod
^sajjBjap sajuapaaajd soj apopiauaqiuoa Bjjnsaj ajJBd ubjS ua ojisodojd ajs^
'BijBuoianjoqaj ap ojajida ja Bp-as uainbB
'Bjunf bj ap uoiaBaja bj Baijijsní anb BsnBa bj ua souiaaAuoa sojjsanu b jbiujojui
ap jipuiasajd soiuapod ou ojad 'ajuBjapB jBSBd ou ap ouiiub ua souiBqBjsq
•BUBdSJJ
aaijajuí bj ap sopEijE sapuBjS soj ap ouBiujaq un ap sajuaSB soj uos sand 'opoj
ojpauíaJ -.ouBjajaA sojijauíauaA jap soj ouioa 'pBpisouiiuB BpBajduia bjbui Bjjsatu.
aiiuajd ou anb paiuaj :oapiAajuoj^ jap soj omoa soiaiAjas sojjsanA anSBd so ou
anb pamaj :saSBuauio sns BipuaJ sajuB uainbB 'uoiaBJodjoa ajq^jadsaj bj uoa oqaa
Bq oj ouioa Bazouoasap as ou Bip un anb pauíax :sajAy souang ap sajosuapp soj b
otuoa 'pnjijBjSui ns Jijuas BEq so ou anb paiuaj ojad ísojJBjaunuiaj BjqBS ja anb
ua sopBijuoa 'osozuoSjaq sbui unn soiai^ija^s sojjo A 'ajsa siaaajjo sbjb sns y
•opuBJopB siBjsa anb ojopí ja jaaajBdBsap oqaa B/ÍBq Biaijsnf ap adjo^ un opuBnb
sopBjJBdB souiajaA so ojos jBnb jap 'opunSas ja ua ouis siBjsa ou oíainí ojjsanu b
anb uaiA ísojbj soiuajjxa sojsa ap oun opBaoj siaABq 'oipaiu A^q ojq -sojBsuas soj
ap Bjnsuaa bj b sojauodsa A sapBpijijand JiAijasa BJBd opBjuasap siauaj o osjaAiun
jap sajuBjouSí sbui sojqan^ soj uoa siBjqBq anb opiqaja siaABq Bpnp uis sojjosoa
OJa&lt;j • • • jopBdmsn jap SBapi sbj 'jBjjaauoasap BiAap uoiauajap BÁna 'Bídsa un ap
aS^iA ja jBjijpBj A 'ojauoisjjd opBiaBj^sap un b BsiuiBa jBp sa anb oj ajjua jinS
-uijsip soiuaABS 'odimaua ja uoa pBpiuBiunq bj sotuBjnsuaa sojjosou anb opunj^

�por la proximidad y urgencia del peligro, nosotros creemos que esta salida ar
guye muy poco conocimiento de nuestro sistema legislativo. Según este la mayor
necesidad solo haria permisible sobstitucion de un consejo, en lugar de aquel
que (según se dice), para perdernos se unió con el enemigo, dejando ilesas las
demás autoridades, como los Governadores, Capitanes, Generales,&amp;a., al menos
mientras el mismo sostituto o el Soberano, con conocimiento de causa, vinisie en
removerlos, si los consideraba digno de este castigo.
Tal era el orden, pero vosotros lo haveis visto: La Nación, sin respetar otra
voz que la suya, dijo en Sevilla; hágase una Junta, y se hizo: bajen de su Silla
los Gefes que nos goviernan, y sobstitoyanles unos consejos particulares, cuyos
miembros, sean sacados de entre nosotros mismos
Y q' resultó? Ellos de
saparecieron como si jamás huvieran asistido.
Ahora querrán decir a los Pueblos que son injustos, rebolucionarios, insur
gentes
y que sus deliberaciones chocan con las de un Govierno rigorosa
mente Monárquico. Dirán mas; vosotros haveis aplicado un remedio, del qual
Nra. enfermedad no necesita: nosotros podíamos permanecer en los empleos con
feridos por el Soberano, sometiéndonos a vuestra Junta Suprema, para libertar
á éste," y rechazaran el enemigo: Vosotros deviais conformaros en lo posible con
lo que está escrito en el Código Antiguo: Deviais mirar en nosotros la imagen
del Monarca perdido. Que derecho, que facultad tenéis para robarla? Vosotros
sois un populacho, cuyo ser en lo politico es meramente pasibo
Si descon
fiáis de nosotros, si nos tenéis por reos, juzgadnos; pero no lebanteis con vuestro
mero sufragio unas Juntas que nos son desconocidas. A esto responde el español:
Yo soy un hombre libre; formo una sociedad, a la qual me sugeté con el fin
preferente de proporcionarme todos los vienes posibles; me veo en una orfandad
política; estoy emancipado por la muerte civil del Padre de mi gran familia;
hoy puedo disponerlo todo; han buelto a mis manos las facultades que les tenia
conferidas; por eso lo he trastornado todo; y no cesaré un punto en la reforma
hasta tanto que mis providencias, o la libertad de Fernando el amado, hayan
restaurado orn.perdido
Asi habla el Andaluz, el Aragonés, el Catalán &amp;. Y porque no podrá decir
la mismo el Americano? Su Patria no es libre? No forma una parte esencial de
la Monarquía? También no han retrobertido a ella los derechos del Trono?
No podrá también usar de ellas, como usan en la península? O civilmente se
identifica, o es distinto. Si lo primero, puede: Si lo segundo, pesa entonces sobre
nosotros la terrible Ley de Conquista, puesto que no podemos tomar parte en las
determinaciones grales. de la sociedad que constituimos.
Lo entendéis, Americanos? Pues abrid el olvido, y, meditad sobre una qüestión que interesa demasiado, a vosotros, y a vuestros hijos, Canarias es una Colo
nia como la vuestra: es pais conquistado; pero ella tiene su Junta.
No temáis las reboluciones de lo interior, ni os aterre el exemplo délo
pasado. Aquellos Pueblos si alguna vez se han conmovido, vosotros saveis las
causas, y deveis conocer q' el tiempo es muy distinto. Oy se trata de una reforma
que deve ser grata a todo buen vasallo: De una reforma que le asegura por mu
chos tiempos la buena administración de Justicia: de una reforma la más precisa
para el restablecimiento de nuestra gran Monarquía. En España las Juntas no
han causado otras conmociones, sino aquellas que temen los Tiranos, y las que
devia temer un Godoy, y el Govierno corrompido. Para ellos han sido funestas;
para la Nación las más felices. No por esto queremos imitéis Nra. conducta; ha
ced lo que gustareis. Montevideo orgulloso de haber merecido los títulos que
dieron buestros opresores a los fidelísimos Pueblos de Madrid, Victoria, y Sevilla,
reposará siempre tranquilo sobre la rectitud de su conciencia, aunque a solas
llore vuestro descuido. En medio de todo él, os jura el amor de un hermano
que ni os ofende, ni se considera ofendido. Un Francés lo persigue; vosotros no
tenis parte en este crimen, y para nosotros todo permanece en el mismo estado,
sin otra diferencia que haver sido los primeros que en la América comenzaron
a sentir el influjo funesto de la traición más horrenda que vieron los siglos.
Montevideo, Novre. 10 de 1808. A Español Americano. — [Firma ilegible]
— 165 —

�— 991 —

'8081 9P 0 8A&lt;&gt;N oA3JUOj^
•sb8uj 'i *s 'A B ^nO
"I 'S 'A 3P T^unclíJX IB BJ3npUO3 IUI 3p JU3IO JT?p B 3JU3UIJEUOSJad
BJoqB jod opand iu 'Xaq Btuajdns bj sa pnjBS bXto X bujb^ bj ojsandun Bq aiu
anb uppBSijqo bpbjSbs bj uoa Jijduma ap jBÍap opand tu 'Bjunf Bjsa ap Jb:x&gt;a
jod opiSaja opis jaqBq ap jouoq ja opuaiuaj sand 'oanE^ jaSuy "ua ojajsiqsaj^
ja jod arajiSiJip piAjis as anb aj&lt;O jap 9^ ap ^ • "A 9P PTJ PP TDuanoasuoa
b JBsajuoa X JBDipajd 'jBjqajaa ap pBjjnaBj bj ap osuadsns jod Xop ara
ira b ouioa X 'pBpiuSip bjjb ns jod 'i • 'A b ojadsaj anb 'oX ojubj
•BsnBD bj ap BiDijsnf bj ua
-uoa ajqBjOABj Bjadsa anb uopnjosaj BUBJaqog bj ^^ajj SBjjuaiui 'apads? Bpo) ap
uaoEq aj as anb soijnsui soqanuí soj 'opijjns Bq anb sajBur soj ap sbui b uopBuSisaj
X BiauaiaBd uoa opuaijjns 'opBjíÍB ns ap ajanj anb oj JdAjosaj auSip as -j^ • anb
bjb¿ 'ouojx j^p said soj b sajuBjuasajdaJ sns pBpnp Bjsa opBAajj Bq ojunsB ojjo
X oun ajqog 'BiDijsnf bj ap X upzBj bj ap ojBpuEosa ja opis UBq anb sajuaaapui
a sojasoj3 soiaijiUB jiui uoo bsoijojS uopoy BjjanbB jaaajnasqo b opBJi) Bq aj as
une X sonpiAipui sns ua iu unuioa ua tu opciuiajd Bq aj as ou 'otjbsb jod EpEtuoj
BZBjd Bjsa ap Bsuapp BpBuijsqo bj 'jBjidB3 bj ap Bjsinbuooa^ ajuBjjijq sq
•souBDTJauíy soj ap op^ui
-jop jojba ja pjjadsap anb p^pni^ Bjauíud bj anj uajquiBX #pEpisaaau bj b japaa
ojfjap un sa ou X sbijojou uos 3b SBiauBjsunajp osa b uojB3ijqo bj ^sbjjo sbj ap
BunSuiu ab Bjsandxa sbui pspijBOOj ns jod asjBjjBq ap X 'oqp oj ap Bjan^ 'bijjb^
ajpBj^ ns ap sap^pni^ sbj uoa asJBjBtiSi ap ojiuijuas oaiSjaua X ajqou ja asBjsa^
-iubuí 3b Bauaury ap p^pma B"J bj opis BX^q oAajuoj^ 3b jeui b auaij as i
'SBUBjjua sbj ojoj BXBq aj ój ja anb unB ojanzuB
opunSas jb aAjanA 3b uojnqyx zejoa ja ouioa Bzaj^ bj b j3ajoa X sojaaXojd sns
ajuBjapB jBAajj ua pBpiaBuaj ns BisaijiuBui sa opuBnb S3jubji3ia jBjsa sand souiaqaQ
•dbzjbj^ ap BipjBnS Bjnaso ns b JBJjua ap sajuB oaod soapjng ap sajuEDijqBj soj b
ojsajiuBUí oj ouisiui ja un^as 'sauoiaBdjnsn SBjuajoiA X s^pijjad sns ap ubj^ ajq
-Bjsajap jb 0SJ0^ auiBjuj jb ojjsbjjb anb OAas ja ajuauíBjjaia anj eiuojo^ b^ij Bjsa
sajuBjsip Xnuí soursjsa 3bunB anb Jod soj^ijad souisiui soun ua sojjanAua soiuBjjBq
sou X sajqij ajuaurjBn^í souios sand 'sojjosou jaasq souiapod Bpnp uis ouisiui oq
'butatq uopEjídsui oiuo^ X oduiaij ouisiui un b isb3 SEjopuBajo X bijjb^ bj ap upia
-bajbs bj opis UBq anb 'oAO^) ap SBjunf opu^ajo buojo^ bj ap 'soqp sajqijdiJDsajd
-uji soj japuajap X unuioa pBpijnSas ns b jaqaAOJd BJBd sapBjjnaBj opiuaj UBq o¿
opuBUjaq *na 'joS F ^^"8[ opBiuB Xnuí 'ojU ap sopBAijd asopuaiA bjjb ap soq
•souisiui soun uos soqp sojjsanu X saXaq sbuisiui sbj jod souiBujaqof) sou
ouisiui un b sojaíns souiBjsa 'bijiuiej buisiuj Bun ap soíijq souios anbjod
ap sajouBdsq soj ap souBuua^ souios souBaijauíy sajouBdsq soq

[8081 P a-iquiaiAou ap
oujoa
sns ua a|opuaipuadsns opDpjj pp uapjo o| DjDao anb opuouu^o aXnpuo^ -Da^
•DJBoaB u^pisod ns DpDp 'pop^a^au Dsouaduii ap sauozDJ jod O|p d DpoBuqo oía as anbjod
X pop!|ap!^ ap u^pipojj ns jod op¡s Di| 'ou\o¿ ajpoyy D| ap sd| uod asJDpnB| ap oasap |a
^jsajmoui anb D^Naiuy ap pDpnp DJauíud o| anj oapiAajuoyy is anb 'ouis|ui¡sd Oojou aaoq
TsouosuauíD sajouDdsa so| d uaqDS soq^ajap souisjui so| 'Dsua^ap X unuio^ popunBas ns ajqos
jaaAOJd DJDd sapoqn^D^ opiuaj uoq d^jduow |ap sopDAud opsuiuaj o| ap sojqan^ so|
¡s anb -soq^ajap soaijuapi UDn^nj^nsn X saXa| SD3¡(uap¡ jod sopoujaqoB 'd^jduoui ouis^ui un d
sopjns UDjsa 'd¡|¡ujd^ duis¡ui Dun ap sohq uos anbjod 'soadojna sajouodsa so| ap souDuuaq
uos souosiJauíD sajouodsa so 1 anb aua^sos 'oapjAajuoyy ap ojunp D| ap uppjsod o| apuaipp
anb o| ua 'sajiy souang ap ods¡qo |D 'oud||3^so3 zaja^ |anuDyy asof ojajjqsajd pp ojjo^] - g

�9 - [Carta de Lucas Obes, a Echeverría, en la que defiende la actitud asumida por los montevi
deanos y ataca la posición de éste y quienes sostienen que la América no tiene derecho
para hacer por sí lo que han hecho otros Pueblos de España, juzgando que carecen de
facultad para elegir Juntas de gobierno similares a las allí formadas. Le recuerda que,
en una carta anterior, había convenido en que por la abdicación de Fernando Vil habían
retrovertido al Pueblo sus facultades, lo que legitimaba las innovaciones introducidas en la
constitución. Hoce notar, luego, que en virtud de ser América del Sur una parte de la
Monarquía española y como consecuencia de la doctrina antes apuntada, América tiene de
recho a introducir novedades en el gobierno; destaca que todos los distritos o partidos y los
pueblos pueden por derecho formar Juntas subalternas y concluye por sentar la opinión de
que el Pueblo de Montevideo está facultado para actuar como lo ha hecho y para enviar un
representante a la Junta que reconozcan por suprema.]
[1808?]

Mi querido compañero:
Bien descubro en los consejos de Ud. el buen afecto que me profesa pero por
ventura estoy yo en actitud de tomar hoy otro camino que el de la firmeza y
resolución vivo seguro de la rectitud de mis deseos soy el mayor entusiasta para
mi nación, creí que en este lance debía exponerlo todo, me sonrojaba de no
haberlo hecho y cuando pienso que por el derecho de mi soberano, por el bien de
este pueblo por de esa mi patria y el de todos la provincia corren un peligro mi
vida y mis intereses me lleno de satisfacciones muy por el contrario me indigno
y exalto al ver que Ud. y otros paisanos de mejores talentos hagan tan poco
honor a la América que juzguen no tienen derechos para hacer por si lo que han
hecho otros pueblos de España, Uds. están fomentando el orgullo del agareno
que se cree superior en todo a nosotros, que nos considera como conquistados y
como un quid distintum del español nacido en la península, pues nada menos
que esto se da a entender cuando se dice que no tenemos facultad para elegir
las juntas de gobierno que allá se han formado ellos. Ud. me dijo hará dos
correos que convenía en la retrocesión de facultades al pueblo por la destronación
de Fernando VII y toda su real familia y que esto legitimaba las novedades intro
ducidas en la constitución, ¿y cuando nombra al pueblo, de quién habla Ud?
^no es de la monarquía española? ¿y cuando dice la monarquía española no se
comprende también la América del Sur?. Luego, si el pueblo español o más claro
la monarquía española resumió las facultades endosadas al soberano y por esta
razón arbitra de introducir novedades en el gobierno, también lo será la América
como parte integrante de ese gobierno, nación, reino o como Ud. quiera llamarle.
Amigo mío, o somos o no somos, si lo primero, confessar que podemos, si
lo segundo, dejarse amolar del agareno. ¿Con que ha creído Vd. y creen mis
paisanos que el pueblo de Sevilla tiene un derecho no solo para formar una
junta y conferirle facultades, no solo para que mande en su distrito, sino en todas
las provincias y hasta las colonias mismas? ¿Y entonces a donde va a parar aque
llo del pueblo? ¿Será Sevilla sólo el que llena la amplitud de este nombre?.
¿No le parece a Ud. que está bueno?. Seguramente ello será así pero lo que veo
es que la Junta Suprema ha mendigado un voto de las demás provincias, que las
de Asturias y Galicia también se titulan supremas, sin duda por que tienen un
derecho para hacerlo así, como todos los districtos o partidos y los pueblos en
particular para hacer sus juntas subalternas. He violado el precepto de no hablar
en esta materia, por que sé que es inútil hacer uso de la razón para destruir el
empeño. Yo siempre opinaré que no sólo estamos facultados para hacer lo que
tenemos hecho, sino también para llevar nuestro voto a la junta que reconozcamos
por suprema, que pensar de otro modo es establecer una distinción, la más odiosa
entre la metrópolis y la América.
Ud. dirá que me engaño y así estaremos siempre con que lo mejor es
callar hasta que decida el tiempo.
— 167 —

�— 891 —
•8b *Bd uaio X ubjid 'BSBjdraa saj as oo *ab *jd sjai 017 oSbtjubs 'ud 'S 'otuxg jb
osoqaadsos A aiuapijuí ap opBsnDB UBq sajBjnjidB^) A ^px ouStpOJu is oSanj?
ÍBdjro tis ap opBSzní jas 'Bd uopBjp anj -ab ua sajoqsodsg sopBjSBg soj uauaiA
-uo3 asBjou^í o| *ab asjBsnad opuaipnd 00 A 'uppy sa $q^^ jouas ja *¿d oSojjajur
as 'ab 'bijojsijj BpBjSBg bj aaip ojdaaajd ja opBjuBjqanb sand 'uBpy "^^ "ojU ap
ojijap jauíud ja apsap sopBSjBaua oraoa sopoj ap sopiABS dbj soidpuu^ :Buad bj
ap uopnjosqB o 'ojjbj ja ja^aaj aAap bjsijiií jap asBjj bj unSas -9b ja *jd osasojd ja
jesiueSjo A JBDijijBa b sspiAap sbj [¿] sp^muuof sns ap ouas jap jb^ubjjb Bjas oj
sojuaiumuas sajBttí^^ jod A -0uA0O jap Baijijod biabs bj bjjuo^ oubjij ouisijbubj un
sa sojijap soj ap uopiundun bj (*ab auans 3Q) ([sa Bpuanbasuoa jod A]) / oa
-ijijod opijipa ja opoj Bjjap b auaiA 'ajsa opBasn^o A 'uapjo uanq ja DBjajjB sojsa
ísopiA soj ap ajuajjoj jb auodo as *ab 'anbip ja uos pspjaA bjb *ab *jd 'sajopBjsi^a^
sotabs soj ap uoiauajB bj Bpoj uojBdnao *ab sbj *ajds uojan^ SBjja A 'BinbjEuoui
bj ap SBuumjoa sbj uos sajBuad sa^aj SB7 -opBjsíj un ap sauapjosap sojap oaijba
-jasad ja sa sojja ap uoiaajjoa Bjab 'uaaouoa *0nAO) jap sauíj sojb sopBuoiajodojd
soipaui soj opuBjBduioa A pBpaiaos bj ap sajBiuauíaja soidiauíjd soj opuaipiro sand
ajqBjsajap biuixbui Bun sa sojijap soj saundun JBÍap • • • ([upto¿o4ojKf pj ¿vp¿vn2
m"ts '/&lt;f spf4 'ab psoo pppo p sajpunfpu]) (sptjn^ s^uoppu) SBjap uapjo ja uníía
•jEJjsouiap ajainb
oj so 'noaBaijxjBa ns ua X ¿ ja 'opJ^ 'nQ "jos "nf) jg ouBjaqog ouiissijiABury *OjA
b jouib A 'pBjjaAij #bjA ap soaijijod sojuaiuris soj uos ([ojqtuosB]) Á 'uoiaBjosap
BJisanA ap soj UBja soajjjja soungjB uo¿at9M *ab "iqdas ap \Z ^• 0^ ^JP sol
•[opBjsaj] 'uouajp ^Pfs^jíf stsasp ?{^p A pjqpq so
un 'uozpx i ^p zoíi pj pto oapiAajuoj\[ oiJBpuiaaA () ajjsnjj a
VN^13HDIW ONV *Nf a 3a MQISIKaV A 'OJ13 3O NOOVVd3S VI
OaNVXd33V ON '^VOai NO^3IATlX 3HÓ SOS33Í1S SOI 3a VSN333a
Duajatpjyy ^p
Dpo6a|| D| ap sajuD udiu^j anb opo^sa |o sdso^ sd| uojpuodaj X sojanb $D| udjjo sajiy touang
ap s8|o¡3JDdui¡ sapunqjjj^ so| anb opuDjsajmoui a/npuoa X 01(3 jopDUJaqoB |ap o^^ X pop|A
-i^o D| DDDisap .'oap¡Aa|uo\y ap jopDUjaqoQ |ap X A&amp;ii\\ |ap popuopo D| aj^a opuaiaduio^
ap O|3||juo3 |a ua oap¡Aajuow ap ojqanj |ap u^poujuuaiap D| o pn^i3i| dBjojo anb DppiupD
Djsuapnjdsijnj dj auodxa íu^pDAjasuoa ns d japuap ¡u 'popijnBas ns día dj^o Jod jdIj^ apand
ou opuons sapDpuojnD so| d jaAouiaj d X pD^unjOA ns d oudjiuos Das anb oj opo| d asjauodo
d oqaajap jod opDzuojno ajuauíDunjjBdi p^sa Ojqan^ un anb 'oap¡Aajuoyy ap o^anj \9 jod
Dp^uinsD pnqpD D| japuajap ap u¡^ d 'sjsaj D| opuaiua^os Jinpuoa DjDd jouadns ojDpuoui
uis sdiujd sd| d jujnso apand 'Dsua^ap Djdojd ns ap oqsajap |ap opD3¡pqD jaqDq ap JDsad o
'ajquioq |a anb ua sosds so| asajqD^a qDjn^Du oq^ajap |ap japod ns 'o^ud^ jod 'asopupA
-uap '|Daj japod |ap dijduiBijo aiuan^ D| sa ppos opod |e anb DXDjqns .'uppDAjasuos ns sa
ajquioq |ap soqaajap so| ap ojauipd \a anb Dsajdxa uppD^uaiunBjD ns jD||OJJDsap |y 'DpDa^a
D^unf D| uD3¡^i;snj anb sosjpunj so^uauíopunj so| asnpD X so||a ajqos sauoixaj^aj ua apuai^a
as ^ajquiaj^as ap [3 |a X q^ \a oapiAa^uoyy ua sopD||OjjD$ap sosasns so| d ajaj^aj a^ 'sopa
ap so4uaiui¡4uas so| jDBopm oips ou¡s sojqan^ so| ap oSaisos |a JDqjn^Jad piuajuí ou |D6n4Jo^
ap opDiAua |a anb opua^ *o4alqo ^n^ anb ap saJDJ4|n so| 84UD uopsDaj ns d X SDUDapiA
-a4uoui sapopiJo^nD sd| jod opiqpaj anj anb ua duijo^ dj d 'aqsauaXoQ ap januDyy jouodsa
oipjala |ap JajpoSuq |ap uppitu D| d apnp .'opDJn^ ujnboof oduiD3 ap pssuDiu yp6n4Joj
ap opD^Aua p asaipídsap as anb oiuajiui^uas uos oía as oapiA34Uoy^ ua anb D3D4S3q "puDdsa
ouDjaqos \a uos DjDd sjamp ap pDipapap o| uoqDqojd anb so4uauin3op so| japod ns ua aua¡4
oapiAa^uoyy ap jopDUjaqoQ |a anb aua¡4sos -SDqsadsos sdj d uaBuo uojaip anb sosnoa sd¡
ap uopuaui asojj 'sjaiui*] d jdBzhI sopuDisunajp sd| sopDp 'aposuadspu; DJa 'oujs¡ui¡sd 'anb
X 'O4uaiui!pa3OJd p4 ap uoqosuDjjD anb sojBipd so| JD40U asopuapoq 'Xajj¡/\ pp ouosjad
D| Dsoqsadsos ap jDsnaD X jdujjjj jod sopDdps so| ap soun6p d ops 3Sd6¡4SD3 as OA14D4
-pba Dja ou anb D3D4sap as -'oap|Aa|uoyy ap ouja^qoB \a jDuaduiasap ojod Duajaipi^/ pBuy
uonp oiadu ap up^jdo^ p 'oposnsD \a 'opuDJquiou 'o|JDAa|3J uojDU|iuja4ap JopDUjaqoQ p
jD6znj X jDZD|duia u¡s 'sD4sa X uopouiaj ns uojDpuDUiap X saiua^admoa sapopiioinD sd| aiuo
sjaiu^i Xajj¡A p a^uap^u; ap uojdsodd oapjAaiuow ap op|¡qD3 \a X oj|g anb Dpuas as íoj|g
jopDUJaqoB p jauodap p SDp^auíoa sapBa^ sapDpapDJ^jqjD so| X oap|A34uovy ap popnp o¡ ap
japaaozd \a DS^j^snj anb DuiJ43op D| auodxa ag •Dua|aq3¡w |a6uy uDnf jod ozDjduiaaj ns 914
-sisaj as X JopDUJaqo) ap oBjds ns ap oi|g ap U9pn4¡4sap D| pzDqaaj as opuDna 'oap¡Aa4uow
ua JoBn| uoja¡An4 anb sosasns soj ap Dsuajap ua 'sDuijpg X souudBdw oa4Dyy ap O4¡J3$g] -QL

�siendo pr. fuero y dro. vencidos se les apliquen las penas. .. ([en proporción al])
proporcionadas ala... atrocidad de sus calumnias,? / como se ordena pr. el mis
ma aqn. demandan la remoción de su necesaria persona de esta Plaza y sin su ri
guroso juicio sele aplica el fallo... a qe. pr. ultimo debia condenársele? Si las
sospechas propagándolas estos Cuerpos las tuvieren cilenciado y llegado a oidos
délos Tribunales de la Cap1, p1. otros conductos qe. no fuesen los de ellos mismos,
requiriendose [?] sus conocimientos pa. indagacneB. secretas podrá tal vez colorirse
el procedim10. déla Cap1, o de su Virrey no para ser removido ad libitum nT0.
Xefe si no pa. ser citado de comparendo; pero proveerlo después el mismo é I. C.
las demandaron pr. escrito baxo de sus proprias firmas, dirigiendo un Regidor
pa. hacerlas mas autenticas, es un procedim'0. tan violento y reposado como se
patentisara la conducta y proceder del. .. acusado. / Los dros qe. han conocido
los engaños y lo expuesto qe. es alos subdictos tolerarlos han acordado saviam**.
qe. si alguno se sintiese ([agraviado]) oprimido de su supor. en partes y lugares
muy remotos como aqui en Indias, y qe. p^. la larga distancia y dificultad de
recurrir al Rey no puede esperar pronto y oportuno remedio deve licitam"5. re
currir a otro Juez, aunqe. sea absolutamte. incompetente, y, ([pr. qe. pT. el peli
gro qe. hay en la tardanza é imposibilidad de ocurrir al legitimo sup0T. puede
([aun la Ciudad haver ligas y confederaciones, levantar gente de guerra y en
tregarse a otro Dueño para que la defienda y ampare, y esto por dro. natural
por la misma razón de ser]) en tal extremo qe. siendo) dilatado o difícil el re
curso a el supr. pueden los Monges prehender á su Abad, y ponerle baxo el /
amparo de qn. no tenga jurisdicción alguna sobre ellos, y aun el particular ha
cerse juez en su propia causa, y el qe. esta obligado a consultar al Rey dejar de
hacerlo pr. qe. pr. la imposibilidad del pronto remedio es lícito pasar el rigor y
disposiciones de las L. L. (1) en tales tros. qe. los D. D. tienen la necesidad y el
peligro de la tardansa ([y la necesidad es]) de tanta gravedad qe. carece si L.,
no la admite, y antes la da: hace lícito lo qe. no lo es y al incompetente lo con
vierte en Juez legitimo, y altera en muchas ocasiones los preceptos humanos y
divinos.
A la reminiscencia de estas savias doctrinas de nra. constitución deve ceder
la / preocupación de algunos sensatos o ignorantes, pues sin separarse de tan
recomendables máximas ocurrieron ala Cp1. eligiendo de Tribunal ([pa. conocer
de sus sospechas y.. . y remoción del mando en sujeto español é imparcial]) al
Supr. déla R1. Auda. con el Illmo, Sor. Obispo, Ale. del 1^ voto y Embiado déla
Suprema Junta el Brigadier dn. Manuel de Goyeneche y deviendo ser su primer
pronunciamto. en materia de tanta gravedad el admitir las denuncias de un xefe
y capitulares notoriam'e. Españoles... y ordenarles la remicion de sus comprovantes y comparendos por. si o por. Apoderados, pues con sus. .. empleos y fin
cas estaba afianzada la calumnia si pr. tal la rotulaban, se desentienden / de los
qe. componen el. . . I. C. y emplazan al Sor. Gobor. ordenándole entregue el man
do al oficial de más graduación, pero sorprehendido deste ilegal procedim'0. y
la necesidad de su asistencia al zelo de una Plaza jurada y confirmado su nombram'. pr. el Soberano ([se le hace presente]) (contesta ala Junta creada) y qe.
esta pronto á remesar [?] y exponer los. . . motivos qe. le impulsaban á sus sos
pechas, y sin mas contumacia, qe. este juisioso discernimiento se nombra pr. el
acusado pa. Gov. al Capn. de Navio dn. Juan Aug1. Michilena, y reteniendo con
malicia la correspondencia ppfl. entra este nuebo electo, como el ave de rapiña
valiéndose del tenebroso manto de lanoche anticipando oficios del sospechoso
magisdo. alos Xefes militares y de Oficinas de esta Plaza ([qe. le encarga la]) pa.
qe. se le reconozca, fingiendo en ellos qe. el Sor. Govor. dn. Xavier Elio servia
pr. comicion, y qe. como dada pr. el / convenia á S. M. relevarlo, procedim'0. el
mas exótico qe. se ha visto, y qe. solo pudo nacer de un talento. .. ofuscado y
nada libre délas sospechas . . . imputadas: Presindo aora ([délas . .. omnímoda
Potestad, qe. confiere]) de si ([. . . esta o no en la potestad de un virrey. . . re
mover ad. livitum una clase de empleo jurisdicional como este, o si pr. las excep
ciones de la misma Ley municipal de Indias qe. prescribe los limites de su poder
esta exceptuado, pues assi se deduce de las terminantes espreciones de ella misma
en quanto ordenando qe. estábamos obligados a obedecer y cumplir sus mandatos
aunqe. sea excesivos y contra dro. después délas protestas ordinarias / excluye el
caso de que la materia sea de tal calidad, que pueda seguirse movimiento o in
quietud a la Tierra. —
— 169 —

�— o¿i —
ap sauoisou sbuiiSjb jauaj ap jBxap JopBjaadsa *0odd ja opuaiAap od
•3íbjjbsba asjnp ajsa sajuB ojuBnb ajjipuaj Bja • • • p^jjEaj *8pjaA
ns ap aÍBuauroq ja *9b Biaouoa BjouBds^ *3,uiBjnd bujjb ns na A 'soubjij^ sopp
uoiaajdo Bjap ojJBiABjSBsap -Bd Eqanj opuaiaajadB Bianj ojos apx '*u aP *ovav
opBuiBj^ai ja *ab *jd ouBjaqog ounjiSaj A ([ouStp í ¿¿ 'opuuaj p^unfpu ^5*])
ajuaaouj 'bo^O ap • • • upiaBaipqB A 'sojjsiui jq • • • soumuí 'bojU ap soSaijd uoa
sasuBJ^ oijbsiukt) ""'j^p ojjapuadsns 'ed jBUjajuí Baijdns A 'orasiui ja 'id u^qBj
-aíqo as *3b sojnaBjsqo A saaiqo opuBjjadojjB *ab ojauqjd opsjnaaxa / ouis *OuAO^)
•Jodn jap sauapjo uis ojos ou opBuiBjDOjd A opBjní ajasjaABq ap aanpap as *3b
•opuja^ ó¿ ja ouBjaqog ouiisijiqEiuB jap ja jBAOJd ojos opuBjsaj íounxcud jap joujb
oujaij ja oj^suas opoj Bjpnpap ojja ap A 'BSija^DBJBa aj ouojou sa -ab ja ouioa oiu
-a3 un ua 'osjab ajsa uis (\sotoaAoMl ua A • ••saouv¿^ atuaiuvtx4oj4 otuaS un ua])
opBJisnjj *8b A 'opBajJB^B Bq aj oíau^ui ajsa #ab ojdaauoa • • • ja oijiauoaaj aj 'ojjns
-ut opoj ap [-ujj ajjua] otavaaMf aj 'ab 'odj jb -ab oíasuoa ÍBpuaja^ipui ns ap bj
onpuoa bj asBAjasqo Bqaadsos • • 'sos Bpoj ap asopuaiAajd 'b A 'r^fo^n^ ap oaiffj
-04 svsoa ap opBjsa ja ap *a)(j ns b a¿aisn4uit Bjomap uis opuaijjBd *ab *8d uajag
BDBuin^ jap 'ajuio^) /a 'oíih ^s b jBjjsnji ap (BpBsuaduioaaj seuieí *ab) BDijijod
A pspuoq / bj oijg ap J3iabx "dq "Jg ^ oqnj uoajoda^^ onjjsuoui ja oíSpip *ab
^aaupjj. oiJBSimo3 auiB^uj ja ojjan^ ajsa b opBSajj sand 'pBpjaA Bjsa ap SBaoAtnba
BpBU SBqanjd oSeijubs -uq *j jb opBp uBq aj as ojja ap A 'opJaj i,¿ ja ouEjaqog
• • •ouiisxjiqBUJB *oju A 'ouiixojd jb • • -pBjjBaj A jouib 'jouoq jap Bpuas BjapBpjaA
bj 'id UBinS as 'ab sopvjitstSvYi sajqpfaifsax sopa ap ouiiue A • • -pppuaaas p^ pun
sand 'opEjpijos iu oppajadE Bq as iu *3b esod 'sosaaxa sns ap uoiaajjoa bj sojja
ap soqanui A 'uopisodap ns oppjns u^q oSjEquia uis A • • -'BUBdsg ap sojqan^
sounSjP ap sajax soí 3P SBÍ SBaijajBd '' ' ubj opis UBq ou '3b pBpjaA bj y
¿jpnjsusjj opBasap UBq as jopajuí oj ua jEJjua uis A 'p^paijojou '3b sbj
ojjnA oaod ap ''' UBjas _^? 'Buua^j 'SojU ua souiBAjasqo JOjop uoa '3b 'ojuíx
-AqBj ja ua Jiwnaui ou ''^d BpBjiAa A 'Bjjaiqnasap Jas aAap Bqaadsos jouaui
bj anbua sBiauBjsunajia SBun ua ojJBSzní aAap BiJBsaaau ouioa anb 'pBpuojnB
ns jBjadsaj ou A ojjEjuajB sa opBsnaB ja is jod aaAOJd is o ípuapjo jbj ouioa A
'ouiijiSaj sa aaouoa anb jBunqiJx ja O ¿sopBsnaB soj b ueiaoui anb soaijoui soj
b uóiaaBjsijBS A 'Bsuajap ns ap ja anb opijjBd ojjo jbuioj CHAap iu opnd ou '^ •__
a jopBujaAO^ *jog oiusiui ja jod opEiuuinjBa A opBsnaaj opuEjsa anb Bpnp uain^)?
¿ojuaiiuipaaojd ns jod opnauíoa jBSaj jojja ojos ja ajsa osbdb sa cuaj?
'Buosjad ns ^soqaadsos ap
uojBsnaB A 'uojbuijij anb sajBjnjidB^) 'sajg soj BJBd jBnSt jas uis 'oijjj jaiABX #nf
•jog ja bjjuod BunSjB BiauapiAOjd sjaiuiq oSeijuBg uf *jog ja jod asjBuioj opnd
ou o^anj ísauoiaE^T sbjjo b souiBjnsuaa anb ap oijijap ja ua souibijijjiuui bid
-uapuadapui Bjap oSsbjj un opijimpB A 'ouisijodsap ja BiJianpojjuí as 'Biauapnjd
-sijnf BJjsanu ap ajqou sbut ajjEd bj BiJBaipnBja 'sopiSajjoa jas BJBd sopBnjdaa
-xa A 'jEuiEjip BJBd sopsziJojnB uBjaiAnjsa sajBjnjidBa soj ig *sopBjjadjad sEía
-UBjsunajia sbuisiuj sbj uoaX souisiiu soun opuais sojjbSijsbd ap jBjauaS upz^^
bj ua ajuauíBjnjosqB BunSuiu — ojad '.zauauíija soj ap BzajBjnjBU bijba bj jod
Biauaja^ip BjjBq as 'suad SBjap jBjnaijjBd uoiaanpap bj u^ :pBpaiaog bj b soasando
sajBui ouioa ueSijsed A uaABaajd as 'sajquioq soj ap BiaijBui ajqBpuosui bj ZBdBa
sa anb ap sisijbub bj bjjoj uoa sojsa A sojijap soj ap souBJjxa souisiui soj ap SBuad
sbj uaanpap as Bjja jod :sauopE^j sbj s^poj ap Bp^jSajJB seui bj sa soaijijod saj
-oíauj soj ap ojdaauoa ja ua uoiaEjsiSaj BJjsan^^ 'sauSnduii sojijap sns ap aiaadsa
bj Bpipaui uis Buijidaj ouj3iao&gt; jap BiauBjajoj A Biauajajipui bj ua oqaajsijBS
josuajo ja A fpBjjaqij jBjnjBU ns ap ajjBd JBaijijaBS oziq aj oasap o^na 'pEpijn^
-as Bpoj ap opipuajo ja opBAiJd Bijepanb 'uoiaaajjoa Bpoj ap pBjjaqij A uoiadaa
-xa ns ap ojanpuoa oajbs un oíba 'jouoq A euie^ 'upiaBjndaj bj uasaipuajo sop
-oj anb ap JBsadB 'sajqij sojjo A sopBgijsEa jas oun A 'sopBunuioauBiu Jinbuijap
UBjaipnd osBa unSjB ua ig :BpBuoiaaajjad BzajBjnjBU bj ap opBjsa ajsa ap bj ua
jBSnj jauaj Eipod ojos anb 'opouioa seut ja ojxjuj un ap sapnpisaaau sns b jijj
-nao BJBd jBiaos BpiA bj ajqiuoq jb cuídsui uozB^ bj ap jBjnjBU znj bj anb Biauap
-iA3 jo^bui bj uoa aauaqiuoa 'ajqxuou ajsa ap bijiuib^ ajjsnji bj ap bijoq SBijBp^
ojqB^ -uq ouiisijipnja jgj ¿sBiuap soj sauSnduii opuBpanb 'oun ap jouoq ja Ba
-ubjjb as ouioa? ojijap ns ajjans BjajBjBd ap opuats Buad euisiui bj uaaajaui 'u^g saj
-opyjuasuoa 'sajoja^ 'sajopBjjadjad "\i sbj ap uoisiaajd bj ua ig ¿sojjo b anSpsBa
as A soun b ajauoxa soj as sopBdjna soj soqanuí opuais anb 'jajjaans apand 0^03?
:sojja ap uoiasuiquioa Baojdiaaj bj A -sojq soj ap pBpjBtiSi bj Bjsa apuop j^

�Jas justas causas / qe. han influido á las sopechas se dará una pincelada ([no
délo de oficio, y, secreto qe. puedan tener los Demandantes,.. ., sino délo qe....
notoriamte. se save, y (qe. pr.) corre F. tertulias, cafeses Pulperías y cafeses,
pues deduciendo en estas si de ello sólo se premissas el argumento preciso se
convensera con evidencia, qe. si esto solo da mérito a la sospecha deducen consequencias nada o]) aunqe.... vulgar (y nada profunda en conocimtog. de ofi
cios) pr. la notoriedad de algunos hechos pa. qe. deduciéndose de ellos el crite
rio de la verdad puedan los ([Críticos deducir}) Políticos ([disculpar la cinceridad y adhesión conocer la]) elevar sus meditaciones con algún mas acierto en
desagravio de un Pueblo fiel, y constante ala Soberanía de su legitimo Sober...
y adhecion a su Rey y Sr. Dn. el legitimo 7^ Ferndo. natural Ferndo. 7' y qe. solo
^econocen y obedecen, y a sus legitimas autoridades con la mayor voluntad.
En Sepbre. de 1806 le sugirió la sangre francesa qe. corre por sus venas a
•el Exmo. Sr. / Dn. Santiago Liniers dar parte como si fuera su legitimo Soberano
al Pérfido zorro Napoleón, y suponiendo la victoria devida a sus disposiciones
militares arranco ala nación, qe.le distinguia en el mando y abrigaba en sus
entrañas el concepto ppco. qe. en todas épocas ha merecido atribuiendo. .. la
pral. parte de su gloriaá 4 de su nación q. concurrieron en masa con los legíti
mos y verdaderos Españoles, qe. exponiendo sus vidas y caudales meresieron
eternisar sus nombres, y sepultando en el olvido y queriendo si le fuese dable
sobre las cenisas de estos levantar los clarines de su fama pa. los Franceses: leer
dho manifiesto y encontrareis qe. no nombra un solo Español y q. recomienda
•el mérito de los franceses suios atribuiendo su marina a Dn. Hipólito Mordell
y su fuersa Terrestre alos qe.le seguían teniendo la vilantes de expresarse qe.
aunqe. su uso diario del idioma conservaba los sentimientos de un verdadero
Franses, ¿puede decirse mas / pa. ver patentisada nra. injuria y detestar la con
ducta de un caudillo, qe. mereciendo el aplauso de unos Pueblos fieles y gene
rosos les deslumhra su gloria, ... y desnudan del crédito y reputación, qe. justamte. se han adquirido? El aprecio de la buena reputación, y el amor déla
lionrra son atributos tan íntimos déla nación, qe. pr. un axioma legal se defien
den los fueros de sus prerrogativas, vita et fama pari passu ambulant; si bien la
estimación del buen nr&lt;v es conocida enlos Estados desde su mayor antigüedad, y
odiada la injuria aun délos mismos Enemigos, qe.le deseaban la muerte: Meniion GraI. de Dario contra Alejandro, atravesó su lanza en el pecho de un sol
dado, qe.le maldecía, diciendole a par del golpe, yo te traigo, y sustento pa. qe.
pelees con / tra Alejandro, y no pa. qe.le injuries, o quites el crédito y honor.
Es demasiado notoria la utilidad e interescencia del Estado en qe., no solo este
sino los mismos particulares defiendan su conducta reputación y buen nre., pues
assi podran las pasiones dirigirse al bien ppco, perciviendose mejor los frutos
déla vida civil, y la naturalesa tocará la medida y grado de perfecion, q.le son
propias, con las condiciones del contrato social, hábitos, usos y orden gral. y
^con todos los demás principios del dro. político viendo cumplida la exactitud, q.e
demandan enla defensa del crédito y honor no pr. los recursos del poder arbi
trario, ni del despotismo, sino pr. los déla naturaleza perfeccionada,: ¿y habrá
Español qe. no se irrite con un despojo violento y otros como este de su reputacn.? Habrá sensato qe. no lamente la triste suerte de su nación, pr. estar a
su / cabesa un Franses, qe. deviendo ser el sosten de sus victorias, y aplausos los
substrae pa. esmaltar la Corona de un traidor y ganarse con el concepto de par
tidario, y zeloso desu elevación? No puede ser, dexara de tener sangre ilustre si
quando llega el preciso momento de sacrificarse pr. la Patria, no manifiesta ala
faz del mundo los obstáculos, qe. pueden poner en compromiso el éxito de su
gloria. ¿Pero... pr. ventura son estos solos los quexidos amorosos délos... fie
les... leales y Reconquistadores Montevideanos? Oh! y con quanta alegría repri
miendo sus paciones los darían al cilencio hasta... mas feliz época, pero, pr. su
desgrasia, ([repite estos y otras evidentes sospechas de su corason]) (cotejan los
ecos resonantes de sus) expresiones cediciosas en el ultimo manifiesto en qe. dan&lt;lo quenta / ala enroscada serpiente de Bonaparte, le dice, qe. ocupada su Majes
tad Imperial en arreglar los destinos déla Europa, o mas bien los del Mundo
entero. . . que no deve cilenciar q'.los franseses qe. se hallaban en el Rio déla
Plata... han sido los primeros d tomar las armas y distinguirse, viendo Fran
seses en todo... Que jamas le aplaudirá tanto los servicios, qe. ha hecho ala
nación Española, como la vanidad, qe. le resulta de partenecer ala nación Eran— 171 —

�— ZL\ —
•opoi ojoajuoD •••Bjijjns -ob ap Bzusjadsa BjnSas bj • "uoa ajasjBuapuoa Bjamb
-ab b ouaAunB^ -jabsajBnb ap Bjansuoa as souasB • • • sns ap oituíajaasip osopBid
ja ua * • 'pj ua ojuapB ns auap ouioa A BiipnBur pBpijinbuBJj Bun aasod buijb
ns ap pBpuSajuí b-j '3j\[ biabs ns ap oumbpB bidubjui ns ua 'ab sojuarorpnj soj
b UBífipsap BpBu ua #ab A 'sojsní soidaaajd sojb ajuaipaqo A osojoiub 'jaij oíijj
ap ojdaauoa opBAaja ja jaaajauísap UBJBq aj saioionpas sosoipiAua sounSjB ap
-Bipijjad bj ajuaAui • • -sa(B¡n ap as^ja B)usnb tu ojsa ju • • -p^sa • • 'ojad {sofpq
-auup -toj^ ap uotovuStput • • ma otpua4tjt^ ja salputjn sojtutfut) opujns Bq '3b bj
bjos zaA Bun sa ou (soisaijiuBui * * sojjsanA ua opBSuaiaBjBa siaABq jbj -jd *ab b)
íoquaSouiud aisgj -biubjij bj BpBJjaisap A oinSjo ja opijBqB 'ejjijsb3 ap sauoai
soj sauozBJoa A sBsajBjjoj "íbiA ua jBjoqjBua A JaDBuaj sjajsiA • • -soSiuiaua *sOjA
ap aj^uBs A ouinq 'OAjod ja uoa ojjsoj *ojU *0puoa *3b ua sojuatuoui sosoiaajd
sojjanbB ap soBpjoay *eouija^j A soSiuib '^¿ *ojU ap ajqou sbui ajj^d bj Ejuaunj
•adsa *ab 'ouijsap ja ua bzubi^uod BSap nj -jd sbjjiidui ou 'j^iji^ jouiy ap SBqanjd
sejuej opBp Bq so ab oíipj un ap sajouiBj^ soj jio '¡EjidB^ *aj\[ BjjaídsiQ
•sauoqjog sojap bsb^)
•j-g A ajjsnji • • 'Bjap BjuBjaqos bjb pBjj^aj • • -A ^?} A pBpijaauís Bjap jas ap Bq
ojunijj ja sand (\Mtut¿4o japoíf ap vq ou ut^ p&gt; oxa4]) íopituudo ja Bjjuoa sad
^joS sns an^oqBsap A 'BpuaaouSt bj bjjuod sojij sns a^odB • • • EpuaaipajBui Bj-8b
seui *jd jBppjo sbujbí Bjpod ou pEpijajsod bj *ab A 'sojjasB sojsa ap soauuajnB
sojuatunaop apx on^ip 'o^* ap ¿apoif ua UEjsuoa 'siapnp oj o^^ qBjidB^ ajpBj^
bj A ajsa / ouioa sosojaua^ A sajuBjsuoa sajvaj sojqan^ soun jBupnjB *Bd A uap
-jo ns ap otxPÁtuoo oj auiudtur as BsuanSjaAsap bjubj uoa *3b BJiudB^ ap 'ojUiBp
-ueui ja A uopajd BpiSij bj sa Bjs^ 'jBjnjBU Bsuajap buisiui ns ap BpiajjjEd sa *3b
'pBjsiuiB Bun opuBjxajap ojio ja A asopuaipuajuasap oun ja uajdmna ou 'sasuojqp
sajouijbui ua sopidjnasa sajquiou sns jEjsa ap SEu^ip spwjp ' * * sop SBjsa ojad 'as
-aipid *ab 'oiJBjaumu [oua]utp ja asBjijpBj aj'ab ViU *ouuajj uaAOÍ un^ 'odt otustut jv
•opuB^jBaua A 'Bdojnq b asaiífijip o\Á uopBOJEquia asBjduioa aj opiAjas jap uopuajB
bjjo bjjoj b Bpuajapad uoa '3b #Bd 'joao^) 'j jb B*pjo SBjaijjsa sbui sns oiUBdun
ouBSiísd opBuiB ns b^ opuBnb sasuvdj oijesiui^ ja p^pnr^ buiissijiaou Bjsa b opB¿
-ajj BiABq ou uny 'sauopuajur srsoqaa&lt;fsos A SP^itjuníajtf sns ap sobd ja soiubjuis
souiapjoaaj opuBna #3b • • -A 'sauopBjaqijap sns ap oiajaas tu 'oadd oj b iu oji'p
-aja JBp ou A JBjxajap *Bd ojnABd JBp sa uajuaiiusap oj SBpuapiAOJd sns opuBnb
'utiup8¿a^ jap uotovjn^t^j^ pj ppot uoa ot^vstw^ oqp jp •}-uiPjptpatuut ¿Pisa¿ut&gt;
p ptajosaj. as 'ab 'oj^y ap 9^ jap Bjua jjaap A {['3b oj uoa 'sot\ipptuP4 souijju
-aop A soppSajjp spui sns unp uaaouoo oj outoa 'sptu soj otuoa jpútuiúa]) sojoadsB
sopo) 'id jpuitutjia oqaa orna 'uoisrquoa sbui ap ouajj oxap oj ('0,uiB)unXy ouix^
ja b osBd *ab oíaijo ua p^ pjap jp uaaouoo opuatapq "^ *j aisa opuijsap sapBp
-ijnu A sopiA sojna) BuiBjaoJd Bun ofsoSy ap ^j ua '^4pj Pjap uoppjaa jpaj *0odd
jb opusp A Buosjad ns bob Eiauapuaj bj jiuiudns mijídsa ns opnd ou 'sasuBjj
oijBSiuia sibu3ssb ap *jj^ ap SEpmsB sbj ap asaiABaajd ^s -ab 'vd sjaiuji oSbiiub
*nQ [¿] ns 9P ÍÍH I3 ? *íoAO) ou^ip 'Oju osiq aj'ab SBSopiní sauopuaAajd SBjap
jBsadB '3b sojpap b opuapsap ouisiui oj'ad A 'jadBd aisa osoipusBj jaaBq A 'osnjip
Bijas ojad 'sBp^ABJAqns SBjq^jBd SBjap • • -oixaiuoa ajuBuiuuaj ja ajqos bijbsijbub
sauotaaj^au SBqanj^ / [sa] 'uopuaiui SBaijoqBip sns ap '0}uii)uadajjB jbjoui ja unS
-as • ' 'opBsuaduioaaj BjqBq '3b 'auans -BJu ap jBjamx IB ^^JiJjds^ ns opBp A 'sojj
-Bsua sojauíjjd sns ap oiuiajd opin^uiisip ja opis BjqBq jbiijiui (¿) uajpu un -3b
jauodns asopuaiqap A •' -ns uauafuoa uouatpn4 'ab 'sajouBds^ soifuanj • • 'sajq
-ou A sojajjan^ soj 'id ojjijsb^ un ua opBijndas ouisBpnjua ajqou ns ap sauíjBja
soj UBuansaj oj ^A ¿jB^idB^) ajjsnji bj ua -ayi ns opBjipajoB Bq oj ouio^ ¿ • ' • ÍEp
-inSui)Sip bijtuib^ Bun ap bi^ubjj ap bjsj bj ap ojjoua jiAapuB^v 3p ooqajja^
•jj^r uBaapg; jauíijd ns Pjtjy ap uosaaqns jap op^p Bjq^q aj 'ab aaaj^d so sajjBiap
•ab ^? "uoianaoj Bjap ojuaur opuaia^q jBuasua ap pBpijpBj bj oqn) 'ab 'sajJEd soj
ap sauoisajdxa sns SBpsaBS uos pptSutf sa sand 'pBpjaA ns ap siapnp ou ísia^ oj eá
sanj ¿bsubijuod ns b jBaj A jaij bujjb un ap oidoiduii ubj [aíJBn^uaj un ua asB)
obí as 'ouBjaqoq *ojU ap pBpaid bj 'id opinSuusip ajquioq un *3b 'O)uauioui un id
sojjosoa / siBijaaj^ ¿apx 3JS9 9P p^^^aj bj ap JBpnp siapod ajquioq ouisiui jap
ajquioq ja an^uijsip as oariijod jap asBjj bj unSas sand 'uos oj ou "3b sojap sojiná
-uiisip BjBd 'souBapiAaiuoui sajouBdsq? ' • •SPauputoa sajupsauaiut sPfsa auqos upa a
-ap apan4 7 'f\[ '^ 'ab sajjPfap soj Putuafau aj'ab ja A soqap4sap soj anSaafua aj'ab
ja púas ptaupu¿ ap pjs¡ Pjap ojjotua uoqatua¿ Mj^ upaap-^ uatut¿4 ns anQ • • 'psaa

�genero de insultos, pr. seguir la triste suerte de su arrelatado so / berano el 7
Ferd. centro y fin de todas sus esperanzas.
Me llama la ternura propia de un ignocente Hijo a q^ le trata de obscurecerlle
el mertto el poder y el despotismo, pero enlas ultimas postrimerías voqueadas de
sus Unes y quando y quando ya tenga el suelo q. pisa regado con las ultimas..
ultimas gotas de su noble sangre solo respirara y... con un valor como de fiera
a qn. le quitan los parvulillos de su fecundidad, diciendo viva FerA pues p^. el
muere con gusto el Pueblo montevideano.
Pero no es regular dexar en cilencio aquel 3 capitulo subrayado pues como
Español... nato me llaman los sentimientos de mi... sensibilidad... Que ja
mas le aplaudirá tanto los servicios, qeha hecho ala nación Española, como la
vanidad, qele resulta de pertenecer ala Francesa...
La gratitud y buena correspondencia es virtud tan estimada délos hombres,
qe. en todas edades, fueron y serán detestados los qela aborrecieron. Franc0. 1*
Rey de Francia borro todo su nre. pr. la ingratitud con q. trato al Mariscal Juan
Jacovo Tribulcion. El Populacho de Londres brindando pr. la salud del caballo
que causo la muerte de Guillermo 39 su libertador se prostituio a una memoria
eternamte. dicteriosa, y Ptolomeo Rey de Egipto dando muerte a Pompeyo, quan
do derrotado pr. Cesar en la Thesalia, le busco como a qn. otro tP. havia restau
rado al Trono se concilio pr. su incorrespondencia la indignación déla posteridad.
El poder déla gratitud arranco del pecho de Dario aquella exprecion en medio
de sus Triunfos Mallem unam Zophirum integrum, quam center Babilonias. Es
una ingratitud abominable autorisar con su firma... / a una Potencia extrangera
su fatuidad, (qe.pr. tal debe tenerse) impericia y falta de politica. ¿Dime Sor., el
Rey de España no te llena de favores? ¿No le deves tu subsistencia? no te hace
el distinguido honor de premiar alos qeles propones sin merecerlo? No te recogió
entre los Españoles yalos tuios qdo. tu Me. Patria os espelia? No te liverto déla
perfidia, y terror, con qe. trataba ([de] devorar átus semejantes essa nación pr.qn.
clamas y de qe. te jactas ser mas qe.delo servicios qe. dispensas ala qe. te sostiene?
pues pr. qe. usando déla mas detestable y luciferina incorrespondencia has de de
nigrarte con los ridiculos partos de tu devil talento? Llegaran los siglos futuros,
y perdida la suerte de los sucesos padecerás parecerá relucirá el borrón de tus
tristes conceptos, y de qe. es causa y acreedor tu demerito, é ingratitud. ¡España!,
Madre / Patria!, ¡oie los lamentos del... menor detus Hijos, espele del de tus
mismas entrañas, ([unos ingratos... como estos a tus]) a todos los ingratos de
tu bondad y liveralidad des, premia el mérito, agradece con dadivas, délos frutos
en qe. abunda tu fértil suelo y encierra su profundidad los servicios qe.te. dispen
sen y pero no cries en tu fecundo vientre la roedora vivora del Estrangero, ni
permitas qe. la ilustre Dinastía délos Borbones enlace sus cienes... y reparta
su cetro. . ., con. qn. solo aspira á devorarlo y dar en tierra con la fée, qe. en
ellos depocito el cielo cuia religión defendieron con tanto derrame de.. . de
sangre, y los Mártires nacionales de nr. suelo p1. conservar la ilesa del poder délos
Tiranos. Ah! con quanto juvilo vendeciriamos la mano omnipotente del Dios
délos exercitos si restituido nro. amabilísimo Ferdo. al Solio délas Españas é Indias
diese su R1. animo alguna prueba (?) sobre ([esto en remuneración / del amor
innato desús verd3.] vasallos qnes. como vieran su centro en el ello conociendo las
duras cadenas a qelo sugeto el la iniqua mano del mayor de sus aliados, qe.solo
pudo abatir la gravedad desús subdictos]) como fuera de su centro levantaron
el grito déla venganza. .. esparciando a el ayre délos.. . dulces y resonantes ecos
de uno a otro Polo viva Per^^, muera Napoleón y todos sus sequases.
Pero me he arrebatado demasiado, llevado del honor y (vasallagé) vasallague
(?), qe- ([caracterisa el devil]) he sa^rificado al Soberano, ([y pr. ella dispensa
ran]) qe. pr. cuios atributos ([me perdonaran]) espero sea menor la censura de
mis conciudadanos, y q. siguiendo el Hilo déla question, quando no tengamos
la suerte de Ariadne qesolo p*. el dio con la Puerta del laberinto,. .. nos ilustrava con las leves nociones vulgares, como dixe más arriba,. .. pa. conbenser
enlo posible y con las leves nociones vulgares, como dixe mas arriba el justo
procedimto. de esta novilissima fiel y Reconquistadora Ciudad.
Quando la Suprema Junta de Sevilla (piedra angular, y firme apoyo de
nra. eterna suerte y felicidad, y a qen. ([pr. sus votos vehementes rendimos])
como tal ha baxado la cerviz todo honrado español, en representac déla augusta
— 173 —

�sopjiqjB soj sopo JBjuaj ap sandsap (ub) '3b X 'asjijuadajJB uis jaij biuojoo
Bun ojjnsui as sbuibí -3b 'Bjjsaip BjopBjOAap ns ns ppt^ ns uoo jBjndsip uBjq^s
opajsiuig jap sojngus p sojua uaonjaj bX X sajqtuou soino *s Tap Bopauíy Bjap soj
-ajjan^ sajqpuaAui soj ^íbjjbsba "ojU *jd sop^uopuBS X (sopBjdopB X) sopppaj
sojb sojsando •3,u*jp¿tatuvip ([upqpfsa ou '3b ojos 3b]) sojo^d opuBjdopB (soíop4
opuatoajqvtsa) JopBjsigaq u-ja [an-] as^Sojqns as jaoapaqo aqap -ab ja *b uasaisinb
X 'BiuBjaqog Bjap / sojanj soj uafBjjjn omsijodsaQ ja o ja japod ja \&gt;Pb X 'uop
-Bqjnj ViU aa Jinjjuí uapand ou jBnb BpBO ap jajOBjBO X 'oajdcua ja angixa anb
SBSopiní sauoixajpj saovxao, sbj 'uopuajajd BuBJjxa Bpoj • • • jijBqaj -Bd ojuauíng
-jb ojapBpjaA ja X ojans 'ojU ap uoiopnjp X ap opBjsa jg -UBpuBiuap anb sbatjbS
-ojjajd X sojanj soj X 'opBiqtu^ un ap •n3B)uasajdaj bjjb Bjap uainjjsui sou sajoj
-yaodxa soiabs sns X "\ -^ SBjjsanu ap oijunjuBS ja X 'BjipnBu; sbiu uoiouajajd bj
Bi^uBgaja uoa jijBAaj -Bd sauopou ^¡ui^punqB uvjsajtf ua¿qv ^anijod bj ap sisBjua
soj X 'BDiJojaj Bjap sodojx scj #jaj3BjB3 ja X oajdraa ja u^puBuiap 'ab 'sauoia
-Bjsajuoa sbj pnjijaBxa uoo jmftiavxa vj jipam *Bd odurea ajuapijns uajqB ojgjs
•ou ap uoiDBjjsnj; bj Bpoj X / soamjod 'sojU ap sojuauínuom soq 'Bdojn^ ap jbj
-uaupuoo ajiBq ja ajqos solauvtu 'so/u ua sosoqaadsos ap ojajaida ja uoa vtstt^ pjv
uaiuaaajd ou Bsoa bjjo Bas ou opuBnb #ab aj&gt; sajjox opuBDijijja uanbt¡/pa as A
'apidajj as • • '^tp pj *ab oaja oj^ ¿Bipjoasip X 'uopipaa Bj^p BjopBjoAap buibjj bj
japuasua • • • -Bd 'ajJO3 nsap '30iYL SOT ojnABd jbujoj ajjaaBq ap axap apiPispq ¿as
ap atiap #ab X *0uAO) 'jOdns jap BiaBaídsjad bj uajuaAui sojuaujngjB soaiioxa soj
-uBnb uoa opBjn^ jbosubj^ 'jg ja ajjsiuiuins • • -'ab 'samjoju; soj asjpojoo UBjpod
•ab 'ojXo^ joXbuj ja BjipBns^ad as ¿opBiqin^ X ajuappuoo oxusiuj ns b 'ab sjaiu
-}1 oSbijubs *nQ "jS ouix^ jap soiuisoisbj sojb o jipa jo sbuí ap ajuaga^j adpujjx
ouBjaqog ja 'ab oungjB Bjaajo as ¿oéaisos X p^pij / inbsuBJj ns Bioajds X sojqan^
sns bujb -3b ^px. un ap •„&lt;^ spjsa ap -ajjjoo X jBnsn jtqpq ja sa aÍBnSuaj ajsa -3b
'asjipBnsjad opidnjsa sbui ja Bijpod jj 'soqoa sotu&lt;fo¿(f sns3b pjxojo^p spiu uPt
-tsaoau ou ppptaoM} A ¿ouoq oppjostuap otna 'a^ax un p spsotunfut a 'spsjpf spapt
ap sopp(fnaoa¿^ souaut sototpqns snsap so¿jo uooo '3%tuptoa¿tp 'jj 'y 'g uoo outs
ja uoo ¿apuatua as¿a¿anb ou A 'anSptn nsap uoppnutfuoo pj aj¿tua^a¿(f ¿a¿anb
ou p pqnSau as '3b A '' • '^^pj *&gt;jp ¿vsncf ap PtitjpSau bj uoo Bsjndaj oj 'pui¿o¡a¿
ns oppts^ ap svtoua¿ajuoo spj Bounu -3b sbui Pt¿tStxa ojjna ojup} ap pppaaou pun
sosnqp sotsa ap vtu¿o¡a¿ pj opuBnb X 'oqoaq BiABq aj *3b sojsaijiuBtu X 'sauoxo
-buiauoo SBjap 'sauaax sotsa uis opora ojjo ap jBqoadsos *jd bjbj^ Bjap op^ / jap
jBjuapo BpuBg Bjap Bgajjua bj ouiijui aj opuB^ apsap X 'ojqan^ ajsa ap oijbs as
•nOBjuasajdaj BpBAaja ns ap jBsadB BuñgjB bsoo 'uoOPtuasa¿^a¿ Ptjv pjp ^/jBjsajuoo
uis BqBpjBnS aj as*3b otouajto ja '^ ([A PzuPtfuoo PunSutu pj ^p]) opBUBSuasap
•3b BjSBq 'saÍBJjjn soAanu oijjns safpjfjn soj soptta4a¿ 'ab souiuuaj sajBj ua pBpij
ojnB ns ap oíopjaxa ja ua osubijb osupt^p as sajuB ouis 'Bjunf Bqp ap uoiOBajo
bj onjoajdT as souain iu #3jUiBUiijjn opiSijip BiABq *3b sajBiouapajo sbjb ojsajuoo
ajas iu ototfo 'j(f ouisiuj oj ojnSasB ajas *3bunB ojad 'oauoo jauíijd ja ua ajjBsaui
-aj • • • ua jaipsgijg oqp opanb *3b 'uopBjndiisa Bjsa ap ojijosa #jd uoioBsijojnB
• • -bj '3,uibjos jpjBd / ap BqBjBJj #3b '-sojJ sajBj ua osijinbuBjj as ajjo^ ns b osiab
opuBp *3b oj uoo 'BiouiAOjg bj *Bd jouadng Bjunjf Bun asopuBajo suaturj oSptfupg
'\¡p u'S 'otuxa ja opuBra jap opiAouiaj Búas *3b b utib X 'opEjn^ jbosijbj^ ja Bq
-Baoap *3b 'ouio^ ap sauoisuajajd sbjb sajjsd sns SBpoj ua oiJiqpB • • 'utpp sauozBJ
sns s^pio X 'aqoauaXoí) ap janupy^ 'V(j ' '' ¿atpp2t¿q ja '0}Sy ap ^jf 1^ Bjsa ua
opBjuasajd asopuaiABq -3b 'uoioeoijijbo sbui -Bd opuBsajdsa 'ajuagag adiouijg ja
•y *s b osoqoaifsos '3J(fs ([asjBqoadsos ap ouSip Bsajdxa as ouisiui ja ungas]) Bjas
aj X oíauBui ns opis Bq jbj ouioo *3b X 'biouiaoj^ Bjsa ap apx Ia sasuBJj jas ap
Bj-3b 'BsnBo bjjo ap uapaoojd ou opBiquig ojjo ap sojaoaj soj -3b [^aqoauaXof)^^
raoip 'sisajuajBd ajjua X ojnguB un ug] / opuBjjnoo 'oadd jap uoioobjsijbs *Bd jp
ppipa4sap ns opuaAnq^tP sojsoijiubui uau¿t¿4utt as 'pBpaijojou ns uoo ojuajuoo
bu -3b X íuoqjog ap BuinbBnf bjojjb^ -bq jP¿nfP]s^ 'Jog A Aa^ 'o/u ap ¿oApuí pu
-pui¿aq ([•// psaout¿¿ píup¡uj\) -BJs Bjap Buosjag ^g bjuoo opBSBO 'ouBjaqos ad
-iouijj un ap BjnpijsaAui bjuoo -3b souaui Bp^u op^ipuadijiA X 'opipadsap opis
sq opBjn^ -ubBnf 'UQ oifuip^ ap jpost¿p\\^ -jgnjjog ap opEiquig ja -3b -ojiuijuas
oood ou uoo pBpnp Bjsa ojsia Bq (uoioBziUBgjo bju X oottfjo4 Ptuatsis ns ap
sasnq SBjap^pjaA sbj ua ¿psua4 Bpand 'uoajodB^^ • • -sojBsuas sajqiuojj soj ap X
soiq ap oqojdaJ • • • ja BpBu bj b opionpaj X opijBqB -3b BjSBq) sauoioBU sbj SBpoj
ap uoiun X • • opBjgB ja ojaíqo -ad auap ó¿ 'op¿3^ 'o¿^qog -ou ap puos¿a¿ -^ A

�de su medido discernimiento, tentó avivo la palca [?] p. sepultar con sus ceni
zas los inquietadores de su reposo, (y qe. y es una) y agregar este eslabón mas
ala dulce cadena, qe. sostiene el... edificio de su Monarquía independiente y
libre pa. operar en el basto imperio suelo qe. domina. Si el Mundo entero save y
le consta, qela Suprema Junta de Cebilla {[es la cabeza. . . esta^) es la q.e da mo
vimiento á nr. á este precioso ficico, y mercantil á este apetecido Continente, y
(qe. las estipulaciones desús qe. los demás Potentados ligan en la actualidad sus
estipulaciones, y tratados recíprocos con ella, como representante del absoluto y
Soberano poder, ¿no es un delirio p. . . creer, qe. deceando morir pr. Ferdo. sus
fueros usos y costumbres no se luche enla otra decicion qe. enla de sostener...
con rigorismo sus preceptos? Sera guiado pr. principios entrar á convinar... /
con un Pupilo los methodos económicos déla Escuela olvidando el Preceptor
y Xefe de ella? Ni qe. disposiciones determinaciones podria podia. .. convinar
el mas esperto q. no.. . fuessen evulsibos evulsibos del orden legal y atentar los
quilates, y partos proprics déla seguedad? En otras circunstancias nos serian. ..
útiles las resoluciones proprias de nra. suerte, reciproca con las Potencias extrangeras qe. tanto anelan pr. nr0. su enlase, pero si las qe. han de ser el timón segu
ro de nra déla flotante nave qe. nos sostiene se.. . se esperan pr. momentos en
nra. radas; ¿á qe. sensato sele objetara con ello, qeno le pese su gravedad y perciva, qe. tanto el como nosotros seriamos el ludibrio y juguete déla.. . délos /
Gavinetes de Europa? y qe. hoy creyendo y qe. levantábamos un pendón, o rasgo
de Independencia, aprovechando la ocasión de un dolor y aparente déla en la...
frente del mejor délos Monarcas nro. Ignocte. Ferdo.?
No, Españoles nobles y generosos déla America del S. sepultar (si necessario
fuese) vros. frutos, aguantar la sobrellevar con unión Va. indigencia {si tal que
réis llamarla) qe. la Aurora no tardara en poneros en cituacion, qe. seáis la
embidia délos mismos, q. intentan precipitar. Desde la mas negra captura en qe.
los asesinos y parricidas de Bonaparte quieren sepultar á Ferdo. el os habla de
corason, y como tierno Padre condoliéndose de vosotros mas qe. de sus ofensas
ultrajes, os dice sostener amados leales Americanos essa joya de mi R1. Diadema,
qe. con tantas fatigas adquirieron mis ascendientes (...) pr. las lagrimas, sudores
y desvelos de nr08 Pe*. y Abuelos (?) Herm8. y Abuelos, y qc. no podra / desgas
tarse un solo quilate sin qe. la mano Santa del Dios délas venganzas, qe. lo depocito en el Solio de Castilla {[tome entregando^) encargando a vosotros su cus
todia tome parte pa. . . matenerlo ileso. Portugal. . . nación culta y política de nro.
tP., cuio Soberano ha sido, y sera el qe. se conduele de nros.. .. infortunios, no
os quiere precipitar, como debilmte. han opinado algunos Zoylos, ala la conserva
ción de vro. territorio es el qe. anela, y tomando parte en ellos os incita y amo
nesta, y el Embiado mas fue pa. indagar. .. los sentimientos de estos /.. . Pueblos
qe. pa. perturbar vro. Sosiego, el tpo... Son nros. Herm8. iguales en los trabajos,
y pr. ello deponiendo.. . aquel recelo, qe. havia fomentado el govierno / pertur
bador del Privado Godoy, ya se enlasan con los nr08. sus exercitos y haciendo
causa común contra un mismo enemigo tratan de dexar á cada cual el dominio
directo de su Soberanía. ¿I como puede calcularse qe. sus fríos pensamientos des
mintiesen los ppcos manifiestos, qe. nos ha dirigido pa. recordarnos el patri...
el devido y justo patrimonio déla R1. casa de Borbon? Serian frustradas todas
las No es posible abrigue el magnánimo corason de un Principe cristiano aman
te de la Paz, y estrechado con tantos vínculos de sangre una perfidia de esta
clase, pues su perspicacia mira con un anteojo de no pequeña magnitud, qe. con
la suerte de Europa {es la qe... . deve decidir sobre las demás) deve medir y
sancionar sus reales intenciones, pa. qe. desagraviado pr. los procederes de un
Infame Mr0. sacrilego, qela nación y detexto detexto pr. sus echos vuelban aque
llos preciosos momentos en qe. la R1. familia de Braganza / era el mas feliz ins
trumento déla del juvilo de la de Borbon; Si Montevideanos si el Sr. Mariscal
Curado, forma quexa de sus ultra. .. su micion ha de cubrir la inculpabilidad
délos Españoles, y el Principe... justiciero solo tomara... medidas {a el desa
gravio de un Xefe qe.) contra el... pa. deslindar el origen y causa... impulsiva
de esta paladeada ación.
Pero he sido mas lato de lo qe. imaginabais he sido demasiado lato en es
tas disgresiones, y pr. ello sin salvar el justo proceder délos Habitantes de este
— 175 —

�— 9¿I ~
/ • • • sappptjpnb íossas A Pt^jsaput 'ozuanfsa jaABSB sojnqyjjB sa sojsa oamjap pup
-uojnB A Japod bijsisb aj A 'sajE^jnA Bp^u sojuaiunaouoa Biasod *3b ouioa A 'oiabs
un opoj BJ3 SBpijJBd ¿ sbj ouijoj *3b jgj -jBaipnEja b BqBzadtua ajuinSisuoa '¡d A
([jBaipnBja b jBzaduia *Bd]) BqBjjBj • •-aj *3b p sa ojjipnBa opoj *Bd BpijjB^ ap c,
• ' • Aa\ bj 'a,uiBiABS anííuijsip -3b souiuuaj sosoisajd sau soj ap oun ja sa 'osas ja op
-UBnb A BqBÍBjn -ajiuBsoijaduii bA 'oíaijo jap opBUOiaaaod JBjsa uig 'JBUjaAoS -Bd
opinjijsuoa jb Biauaipaqo Bjap BjauBtu Bjjaia ua asopuaABjjsqns Bas "abunB 'ja b
auuojuoa Anuí saius ouis '"Ojp "jd opBAOJdaJ 'ou 'ojsa sa o^^ ('' 'soj a^fua asjmu^of
apancf oj3jvj,p&lt;} artQ) ¿opBjuauíuadxa A opioouoa Biuaj bA *ab ouisiuj jb anb ojio
b Bsuapp A Bipojsna ua jbij ou A 'jBAjasuoa *ab 'oapiAajuop^ ap ojqan^ ja JiSaja
A / JBjiSOaxa opnd tu 'ounjiodo sbuj ojio jBnb? ^ ^opiuBd ungjB jbuioj ajq
-Bsuadsipui aaBq as ojoijjuoa A oindB opoj u^ -opBziuBSJO uaiq oujaiAoS opoj ap
ojafqo ja sa a'b 'pBpiuuiapui a uopBAjasuoa ns b japuajB iu pBpijn^as ns bia bjjo
•jd Jexij apand ou ojuoid ap opuBnb jojanjjsap ns jas apand 'jojaajoj^ ns Jas
ap jBSnj ua *ab jb BiauajoiA uoa Bas *3nbunB 'odi 'jd jaAoiuaj "Bd 'ajiuBAijBjajjoa
A pBJunjoA ns b ojsando Bas -ab oj opoj b asjauodo -Bd opBSuojnB 'ajujBuiijiSaj
Bjsa soidiauíjd sajBnSí jod 'oíaijauaq ns ua sBpijjadxa ouBjaqog jap sauoiauajuí
*l^ SBI? JBAnApBOa aqap ouiod issb 'opBJJuoq A ojijauíauaq 'jaij ojqan^ ufj
*sojdaaajd A sojanj sns pBpaijojou uoa opuBjuBjqanb ojJBAjasqo
ou sa *Ojp ap uapjo ja *b *jd 'BsuBpjBj Bjua o^saij jaABq Jtat^tp ap A sajua^
-jn sosBa ua auiixBui 'Biauajuas b JBJadsa a^ap as ou 'pBpaijojou ap bjsuod p^p
-jjiABqur bj opuBnb A 'oqaa otustuí ja jod ojjapjad aqap 'sajBiauasa OAijnjiJSuoa
o 'sapBpjjEno sbj asod ou anb jiABqui ja A 'uauaij sojja anb soSjbo soj b ojdao
-uoa uoa uauaduiasap A UBqjis oj SBjsa anb BjBd ouis 'sBuosjad sbj JBpouioaB
BjBd Aa^j ja Bp soj ou sopijo soj anb 'bjjijsb^ ap -j^j Aa^ bj jod ^abs a
•pBpijinbuBJj A pnjainb 'upiaBqjasuoa pBpun^as ns
jod opuBjiui -j^ • ap pBjunjOA Bjunsajd bj uoa auuojuoa oipaaojd ojqanj ja anb
'ajuauíjBnSí sa oj -ojq ja ua osajdxa ojsa opuais ^ -BzajBjnjBu bj ap BiumSuBsuoa
jod auaij as anbjod 'jBjnjBu uozbj uod Bjnaaxa oj Bjja uoa aAnSjB anb ja anb
'pEpiuuojuoa jBjua íjiuiisojsa sbui sa anb oj JBpjEnS BpuBui Bjsa anbjod 'Aa-j bj
ap ojxaj jap Bsn anb 'aaip as pnjijiuiisojaA BSajB anb ja 'anb awansaQ -osajdxa
jod auaij as 'jiuiisojaA sbui sa anb oj A 'pBjunjOA ns b sbui BDjaaB as anb bj buj
-jijuod A BAanjdB ouBjaqog ja BJjnsuoa bj jiaijjp sa anbua bij3jbui Bpoj u^
•BpuiAOJ^ Bjsa ap pBpaidojd na Aajjj\ 'ajuouiajqo^ ap sanb
"JBW 'ouix^ jap uopisodap bt sajAy souang ap jBjidB^ bj b *j^ • pAojdB soaij
-oui soAna jod A íBiuBjaqos ns jajauíOJduioa uBpand anb sojnaBjsqo soj opuaiA
-oujaj Bidojd 'ssnBa ns ap joabj ua JBjqo jod 'BijBSaj Buiajdn^ bj ap oiabj^b
uis *BSuajap jbjiubu ns ojqan^ ja opuaiuinsaj 'saAa^ sns ua Bp^puijsap 'bojbuoj^
jap pBjunjOA bj b auijojuoa apaaojd as SBiauBjsunajia sajBj ua anbjod 'jBjndo^
upiaouia auinsajd as o íbijjb^ bj b uoi^ibjj auiaj a íuopBqjasuoa ns oSsais ajjoa
opuBn^) :uos ouioa íjouadng ojBpuBui JBJadsa uis sbiujb sbj b jijjiuo aAap A
apand anb ua sosb^ ABq 'jbjiubu 'jouag A Aa"^ ns b ojopuaijiuiaj 'Bsuajap Bidojrd
ns ap *ojq janbB ajqmoq ja is ap oaipqB sbuiixbui SBjsa jod anbunB A 'sojqan^
soj ap Bsuajap bj souBjaqog soj ap uopBSijqo Bqaajjsa sa omsiuj oj jod A íjbj
-iubu *ojq jap SBsn^a SBjsa jod Japod ns ojxjj asopuBqijap 'sopBjuajo^ A saAa^j
sojap uaStJO ja apaaojd apuop ap 'uasBujaAO^ soj anb 'sojjipnBa uij jb opuaiS
-jjipA 'sapBpni^ A sopijJBd opu^uijo^ 'pBpaiaog ua asjiun uojaiuiquioa 'auan^
sbui jap Aai bj A 'ojsa jbjia^ BjBd A íiosajgB jb jbjbui Bsua^ap Bidojd ua ojiaij
sa ojja jod A upiaBqjasuoa ns sa 'ajquioq jap soqaajap soj ap ojauíud j^
uojaB ouioa ojaajBd
-moa 'uoiaBjyj bj ap uaiA ja jod ojaa ns ap opBin^ anb jb ajuauíBjuajoiA opuBÍod
-sap 'jopEUJ3AO) ap bzbjj Bjsa b aqaAOJd 'upiaBsnaB jap uopnjosqB o 'ojjb^
ja jBpjBn^B uis opuBnb 'sjaiui^ oSbijub '(j 'jos 'ouix^ ja 'jaaouoa BjBd Bp^aja
Bjunf Bjap sojadsaj soj BqBjuaj b Biauanaasuoa ua anb A Upxat^v aqa^ as p^jpu
saxofita^uioo sop ajfua ototní ja atuatpua^ anb ap buioixb jBSaj janbB ap Bia
-uaasiuiuiaj jaaBq uis 'upiaBjosap Bjjsanu ap Baoda bj Bja anb sopipBnsjad 'sojjo
ap upiaBdnaoajd bj BABuiuuaiap A 'sounSjB ap '[Pto]-uaatpajpiu bj oaiji ouioa
SBpBjjaqBasap ubi uos ou *3b * • "3b 'uBasouoa ojans 'OJu ap sajuBuiB A sosoiainí
soj -8b *Bd 'jBjnjBu *Ojp jap soidiauíjd • • */C uoiaBjsiSaj 'BjU b sbui uBajaaB ur/Cocfp
as *9b SBjap sauoixajpj SEunSjB ajBq omsiin oj jod A 'uoijsanb iiu * * *ap oj
-aíqo -jBjd ja sa -8b -ajJJoa jap
jap \z A QZ PP sauoiaB sbj ua ojqan^

�en tal manera esenciales a todo Xefe o Caudillo, qe. el mismo Supremo Legisla
dor advierte, qe. si el Emperador, o Rey sale ala guerra, yno las posee deve su
brogar otro en su lugar qelas tenga pa. qe. acaudille y dirixa diestramte. ala
gente; De modo qesi pr. esta razón no puede un Soberano usar en tales casos
de su plena potestad, y libre arbitrio, menos debe el subdito dexarse llevar de
su orgullo pa. aceptarlo, y exercerlo, y y si lo executa, no se quexe de qe. un Pueblo
amante de su sosiego e instruido délas máximas de su constitución repulse (d el
qe. quebrantándolas altera) con energia a el perturbador qe. selo perturbaba ¿Pe
ro acaso oio de esta savia máxima el obedientisimo Cavildo y Xefe militar? Diganlo sus... sus acuerdos, y serán el testimonio mas autentico de su lealtad y
vasallaje, en qe. sin perjuicio de sus dros. obedecieron y cumplieron dando posecion / a un hombre armado, y qe. qe. ala menor expresión hubiese sido... vic
tima de un pueblo fiel generoso, y amante de su Monarca, sin ocuparse en otra
cosa estos respectables Magistrados, qe. en contener y suavisar... los procederes
de unos Españoles qe. al paso qe. crecían sus buenas ideasfluctuaban en un
mar de confusiones, observando la obediencia, q8. rendían a un Embiado del Sup
Govno.; privados de su correspondencia ppca, y qe. odiando la mutación,... del
Xefe qe. amaban esparcían sus voces pa. su permanencia, (y con lo qe. revestidos
ya del poder y respeto qela.. . qe. conlas de viva Ferdo. 79 echos a la verdad, qe.
los pusieron en continua vigilia y espectac"... discurriendo arbitrios pa. preca
ver el menor insulto y qe. no (como se verifico) tomando el I. C. y su xefe mi
litar. .. demanda de rondar con los demás cabos subalternos hasta qe. asegurada
/ la persona de Dn. Juan Ang1. Michilena se le salvase del furor de un Pueblo
qe. frenético y fuera de si lo miraba como fin de su... independencia política, y
sustraídos á de (?) la Soberanía de su lejitimo Ferdo. cuias aclamaciones eran el
Secreto (?) (Santo?) y la permanencia del Xefe Dn. Xavier Elio su contraseña pa.
ser respectados.
El gozo y regosijo qe. reportaron estos Cuerpos sintieron todos los Cuerpos
constituidos en Autoridad qdo. observaron reunidos sus votos, y respetada y ase
gurada la Persona del Embiado, lo pueden pregonisar las grasias con qe. amones
tando al Pueblo tributaron con el devido homenaje al Supremo Hacedor el 25
de corrte. enla Iglesia Matris de esta Ciudad.
La representación de / un Pueblo no es tan despreciable como algunos se
han figurado, pues apesar de prohibir la L. qe. el qe. fue un año AR no lo vuelba
á ser hasta pasados dos, el dro. y la practica lo dispensan si fuese aclamado pr.
unánime votac". No obstante qe. en... España muerto el Corregidor o Govr.
espira la jurisdicción de los coadjutores de este y no deven exercer mas autoridad,
ni entrar en lugar del qe. los eligió cesa la prohibición, y se constituien con
plena jurisdicción si el pueblo lo Elige. Y lo mismo sucede qdo. muerto el Rey
no teniendo sucesión legitima pues el Pueblo eligue el qele parece. El Pueblo de
Montevideo enla conservac". de su Govor. no miro a otra cosa qe. al mejor servi
cio del Rey, y. .. gloria déla / Nación, y Elio conociendo lo q8. iba a perder con
admitir a dn. Juan Ángel Michilena y desprehenderse del actual en unas tan cri
ticas circunstancias. La fée qe. de en el Xefe qe. manda, da valor a sus subdictos,
y suele ser las mas veces pronostico fixo del acierto y victoria de toda emprehensa
los y victoria. La actividad, zelo y desinterés del S.r Dn. Xavier Elio nos ponen
á cubierto de toda... sensura, y si algunos de estos luminares magestuosos no
fluiesen como de un proprio original; la imparcialidad y Hechos fideos y sus
acciones nos lo calificaran. En 9 de Sepbre del año p.p^o. tomo pocesion del
mando reciviendo esta Ciudad ysus fortalesas en el mas calamitoso estado, sin
auxilios, sin socorros, y lo q8. es mas sin arbitrios (sino su espíritu militar, y é
incansable empeño y constancia ha construido obras de la mas precisa y urgnte
ne- / cesidad, ha empesado su trabajo personal dando exemplo alos demás ¿y qen.
no se enternese y anega en lagrimas como la Magdalena quando trae a la memo
ria aquel venturoso dia... en qe. los jóvenes de noble educación los ancianos,
los deviles, y el Xefe los mis. .. mismos Militares Magistrados, en su consorcio
y los mismos Sacerdotes del Santuario olvidando el reposo todos de de su natural
su ser, su carácter y su reposo natural, y con un patriotismo y entusiasmo inaudito
inaudito a una con el nr. digno Xefe pusieron los primeros framentos pa. la
elevada obra del Cubo y Fuerte deSn. Ferdo.? Pues aquel juramento qe. presto el
en estos días con su Pueblo de morir antes q8. ser otra vez entregado a ageno
— 177 —

�— su —
ojos A 'jtAta uoiaBposB ([pBpapos]) bj ap i-uopipuo^ sbj oos si'tuBidojd saAaj
sbj ig •saÁa'j sbj ap oipaui j*d ouis asjBaijuaA apand ou ojsa A 'opoj jb ajjBd Bp^a
opuEuapjo n'DBAjasuoa ns ap opBpin^ ja BsajBjtUBU j'd aaauajjad sojqan^ sojb ig
•sojqan¿ soj ua apisajBjsa A 'saAai jBjaip ja BiuBJaqog bj ap oidojd sa ig
•BiuBjaqos 8,-uiBidojd BtuBjjas 3*b bj sa jbjS pBjunjo^ bj i*d
opiSiJip sojqan^ sojap japod a)s^ "soins soj sopo) ajqos 'ojjaua) aAap oanjjod A
jbjouj odjan^) ja jsb 'sojqcuaiui sns sopo) ajqos onjosqB japod un 3-qtuoq BpBDB
•ep BsajEjnjBU bj oinoa isb ^ -opo) jb BSuaAuoa a'b opoui joíaur jap a)JBd vpv^
BSuodsip s*b BAisjndtuoa Bzjanj Bun ap Ejisaaau Bjja *d A u'OBAjasuoa Bidojd
ns ap ja sa opBpina ajuBjjoduii sbui ng 'sojquiajuí sns ap uoiun bj ua ajsisuoa
Bina sojqand soqanuí ap B)sanduioa jbjoui Buosjad Bun sa opE)sa j^
osaj^uo^ ja "d *sa)uajd
-ng A sopB)ndjQ sojjbsjujo^ sojb SBpua^aApB A 'bijosiaoj^ uopn)j)suo3 /

[¿1181]
tDi3U9|j3Apo ^p DpjnBas duosjaoj^ ¡Duopo^ U9pn)ipuo3 p opaXojj] -

•if oipnpjd i a-dio
SDoiuaiojd j^a^ P '" 'Xibs oí I '601 '801 "s00 ¿I *-^B3 tZ jqn BII!PBqa (I)
-nf '(j ap uoiaixupB A 'oijj
ap uopBjEdas bj opuB)daaB ou 'jBSnj uojaiqn) anb sosaans soj ap BzuajaQ
8081 -*S fZ ? 0^
:aaip
*sb ojruj) un auai) (&gt;b)a q oijoj jb Bjjapuodsajjoa *3b *9Bd Buiíjjn bj u^j
•sojja 'sd opBuoiajodojd o8i)SBa A^q ou
sojijap soina A •acuBjut 'oij^ 'Aopof) opBAjj^ opi^a^ ja 'sjaxui^ o^BpuBg 'uQ "ioS
•ouix^ ja b [o8tn]iup^ 'U(7 v oiuiajd #8b ja oidiaajd bj ocuajjxa onbiui a)sa BjSBq
sopBuiB sB)oij)Bduio3 [spfotxfp]&lt;fiuo3 ig ¿BdBp^ jap jaaajBdBsap BjjaA asB)snS *8b
'opBjg OAUBjjadns ub) u^ JoptBJX un ap Biauauíap bj 'ja^aap A '¿a^oj)sB)Ea joAbui
jama) ns ¿^uaj Bijpod '^081 9P ^e P u9 BíJ:lBd 9Jp^J^ ajqiaudAui bj b opuB)Bj)aj
ouisBtsmua o)buut ns ap Bjasuid • • -jppsut4 ^sa #ab asjaaja apand oja¿(? ¡jouBds^
un ap uopB)ipaui bj / nttM^s i v ¿pppuouup *sd oujai) ub) ojpEna an^)
(Bpo bj anSis)
•mbB sotuajjaaui bj '3b O)ubjj *OjU ap * * -Bijouiaui A
uoiaBjnp Buja)a ns *d anSixa *' * *3b A jouBdsa un ap BpipnBjdB uaiq Baunu vpo bj
Bxnqip *3,uibiabs *3b opB)sa * * * ja ua BUBds^ bj BqBJjuooua as A 'pBpinbiui bj BqBjj
-uq oj)siuicu jbui ns uoa *3b Aa^ un ap p^paid bj O)ijaui ns opBiwajd Bq sajBnb
sojidA s^aiuiq o^EijuBg -np *jg 'orox^ jap sojuntjx sosoijo)atA soj oipuaduioa ua
•3bunB jbzijbub osBa jap Ejanj ou oja^ :Buajiqaij^ "iSuy UBnf ^a opsiquia ja
oqjnjjad '3,uipjos so)uauiouj *¿d *3b 'pEpiyinbuBj) Bjap siBjnj^ip so sajuB uBiua) -3b
ja)aBjBa A jas / jb SBSoa sbj opuaiuodaj -sb ja 'jd ajqdag ap yi jap opjana^ ojnp
-bui ns ap uoianjosaj bj uoa pptu ja ua opBdiapjBd of&gt;pstifnbup¿t optap^moo (sop
•fjuas) bA siaABq #3b A 'sojja upí ua o)iaodap soaijjuoa sosa *Bd BiauapiAOJd biabs
bj *3b 'pBpjjonB ap ouajd ja uoa sBxanb 'm^. ubjio sojja A 'jb)tcIb;5 aj)snjj Bjap
pBptAOjd ap souajj A 'sajBiajBdun sajBunqijx soj UB8sní pSsnf oj issb 'souBapiAa)
-uojq ig •SBiauB)sunajp sspo) 'jd opBJuoq A ouatuauaq ojqan^ un b osoiaip
•oa un ap ezueSu3a A oiqojdo ja v ('vd4 v^p) jauodxa osopiní opB)ua)O(j un^
-uiu (^ Ptuppo¿4 oí \_(¿) otjppupaa] ofjppupa^ opP^tuoq A osoj^atunu un '3b uoa
SPuappa svppsa&lt;f 7 ¿vtpsap spi asM&gt;osojuuasap • • mauasap) Bjpod ou as ou Bqajo)uy
Bsouiumj ns ap soAbj soj puptfssj ap 0*70,9 p axqos sotupao- A ^a&lt;i uts ajqna sou
•3b 'aqnu Bsojqaua) bj / adisip "opjaj ouiiubuSbui *3b BjSBq sand • asatqnq ts A
souapi 'siasuad swajia oj o^^ • • -ciatuoyi 'oj^? pBpxjnu ns uaanpui SBqaadsos sBina
un ap oiJBjqqjB japod ojos ja *id asjBxsjaj A asjaAjosip aqap 'oiuiuioq

�alos q.e se asosian pertenece regular las Condición.* déla Sociedad, es claro y
manifiesto, q.e solo los Pueblos deben ser autor de las Leyes a q.e estén Sugetos.
Estas son proposición. de eterna berdad en toda especie de Gov.no avn q.
sea Monárquico, no siendo despótico, y Tirano; pi q,e en toda monarquía Vien
Ordenada el Poder Soberano legislatibo reside enla Nación, q.e son los Pueblos, y
solo el executivo ([q.e les havia]) en el monarca. Los Reyes de españa no content.
con el govierno executivo q.e les havia Concedido la nación se usurparon el de
recho soberano legislativo p.r naturalesa incomunicable inalienable, é imprescrip
tible: este ha debuelto tanto alos Pueblos de España como deAmérica, p.r la
prisión del Rey Fernando, Y pues los Pueblos de españa usando de este soberano
derecho legislativo están formando su constituc.11; los de America, q.e se creen
con igual inconcuso derecho, también forman la suia, dexando ambos ilesos los
derechos del Rey femando al Gov.no Executivo q.c ([inicam.te]) (unánimemente)
le han Concedido unos y otros. Pueblos.
La prim.a atenc." de una Constituc.11 Civil, es reglar el gov.n Executivo, p.r q.e
siendo arbitrario, brebe será despótico y tirano, como lo ha hecho ver la expe
riencia en todos tpós, y de ellos tenemos exemplos muy recientes. Poseídos de esta
berdad, y obligados déla urgente necesidad han formado antes del Congreso los
Diputados délas Provincias una Conctituc." Provisoria en q.e olbidando su des
tino, y abusando de la confianza publica, exceden abierta y descaradam.tc sus
poderes, vsurpan([do.]) Sacrilegam.te el Soberano poder legislativo de los Pueblos,
se hacen superior. á ellos, se declaran incapases de ser juzgados p.r el Superior
Gov.no y aun p.r los mismos Pueblos, se atribuien Alteza, y en una palabra some
tiendo los Pueblos, se colocan en el Trono.
/El Pueblo de B. Ay. q.e a nombre de los demás Provincias ha creado el
Gov.r executivo, y viéndolo corrompido, lo ha rectificado, observando aora la
gran corrupción, la alta traic,c la despótica Tiránica constituc.11 délos Diputados,
Cree propio de su dever, p^ impedir p.r lo pronto el despotismo y Tiranía de
estos y la q.e es Consig.te aun Gov.no arbitrario, establecer provisoriam.te las ins
titución. síg.te las q.e siendo botadas, y admitidas p.r la Voluntad Gril. de las
Provincias tendrán toda la fuerza de Provisoria Constituc.11 Nacional.
1,, El Poder Soberano legislativo reside en los Pueblos: Este p.r naturaleza (es)
incomunicable, y asi no puede ser representado p.T otro sino p.r los mismos Pue
blos: Es del mismo modo inalienable, é imprescriptible, p.r lo q.e no puede ser
Cedido, ni vsurpado p.r nadie. El Poder executivo, esto es, las execuc.n de las leyes
q.e los Pueblos huvieren establecido p.r Voluntad grál, pertenece al monarca el
Sai D.n Fernando 7o, y durante su Cautiverio ala Junta Superior Guvernativa de
las Provincias del Río de la Plata.
2M Los Señores del Gov.n0 executivo prestarán ante el Pueblo de B. Ay. un
solemne juram.t0 de sus fieles al Soberano Pueblo puesto de todas las Provincias,
de conservar ilesos sus derechos, y los executivos del Rey D.n Fernando 7' cuias
veces exercen, y de ni guardar secreto en lo q.e se tratase, siendo contrarío alos
referidos derechos, Lo- mísmoharán respectivam.1*5 todas los Corporac,ne los Jueces,
y Cuerpos militar; y elPueblo de B. Ay. recívírá este juram.to p.r si y anombre
de todas las Provincias. En cada Provincia se hará el mismo juram.to p.r las
Juntas Provinciales, Jueces y demás Cuerpos ante su respectivo Pueblo q.n lo re
cívírá igualm.te anombre de todas las Provincias.
3a,, Los Vocales del Gov.no Superior Executivo, y Secretarios se mudarán
detres en tres años, y lomísmo se hará con los Vocales de las Juntas Provinciales,
para efectuarse esto cada Provincia apluralidad de Votos eligirá uno ó dos suge
tos q.e tengan todas las sublimes qualidad. q.e se requieren p.a Vocal del Superior
Gov.no y B. Ay. nombrará dos ó quatro del mismo modo. Estos al fin de los
Tres años, ó quando hubiere de mudarse el Gob.no se hecharán en Cántaro, y
p.r suertes se hará / la elección publica á la Vista detodo el Pueblo. La misma
Conducta observará cada Provincia en la elección de sus Vocales, (con respecto a
las Ciudades deq.e se compone). Con este Sabio arbitrio de las Suertes se evitará
en gran parte la compra de Votos, y se pondrá alg.n freno ala ambición y codicia
q.e Suele intervenir en la elección p.r in mediatos sufragios.
4a,, Los Vocales de las Juntas Provinciales q.e abusasen de la Confianza
publica podrán ser removidos legalm.te p.r el Superior gov.no aquien estarán
— 179 ^

�— 081 —
sbj UBJBq ouisiui oí ([s])ojqang ([so])j ap ojsnS A 'dojddbjsijbs b sodjana sojap
S3J3UOJO3 A sap&gt; Jiíajg ou'ao^ jouadng ja BJBpina 'o)Bjauojo;g ja Bjq a'b s'JBj
"HIW I 3 sopBj8 sbui BJoqB j'd japaauoa Bjpod ou ou'aoS Jojjadng jg "B(J
•BpuiAOjg bj ap cjanj sosjnaaj soj oSisuo^) ua^j) 8-b
sajuaiuaAuoaui saABjS soj jejiao B-d Bppsnf ap jeunqux oqp ja ajo^ sbsiib^ sbj
UBJBuiuuaj as BputAOjg BpB^) 0^ *soub sajj ojos UBjBjnp A s'Áy B*g ap Bpnsnf ap
jBunqujL ja opuBjq^q oqp souiaq a'b opoui jap ojqang ns id sopiSaja sopBJjaj saj)
9 'sop ap osanduioa Bpxjsnf ap (^)([op])BunqiJx ja opuBmdaxa btdoiaoj^ ns
ap sajouaui A 'saJOiBtu soajduig soj sopo) Ji^ija jBpuiAOjg Bjanf BpB3 "B8
•soub sajjojos oijajsiuiin ns BJBjnp
A ísajBao^ soj ^P noiaaaja bj asjaaBq aqap oqp Bq as 8b opom jb 'awang bjb
ubjbp as 'sopiSajg ap sandsap A 'sojo^v ^p pBpijBjnjd b ojqan^ ja jd aiuajad
-moa ojauínu ua s'piSaja uBjas 8*b saaaníuo^ sojap uopdaaaxa b biduiaoj^ ns ap
sajouaui ouiod 'saJoiBoi isb soajdm^ soj sopo) BjaqaAOJd on*AO) j*dn jg "0¿
n"an)i)suo^ bj j*d op^^joao ajanj
anboj n'DB)OA i*^ JBjaqijap 8*d ojqangja opo) ap SB)unf o 'uoisiuio^) BpuiAOj^
BpB^) na 8,'uijBnSi UBjBjqajaa as sasaoi sa na sai) ap A í'oopBdjnsn BjainbjBnb
BJjuoa soqaajap A p^punSas 'pBjjaqq ns ja(a)O)d *d EpoiAOj^ Bpsa na Bjaaajq
-B)sa as jBpuiAOjg opBunqijjL (u^) ([as A opijo ns
aqap 'opBunqpx ja
^y s"9 aP
Bjatp as 8*b8'boinoa A]) 'sojqan^
soj ap soqaajap sopBjSBS A pBpijnSas (pB)jaqij bj ap noj33a)Ojd bj a)sa o^jb^
ojn^ b 'sounqijx SOI nBjas sosa auans BjasaiBa aj sauainbB A 'ejij na uBjpuod
as 'sop s'Ay 8*g A 'sojqang sojap soqaajap soj ua ojsandun seui ja 'B)OiJ)Bd sbui
ja 'ojdnjjoDui sbui ja ojaSng un sorSBjjns i*d BJBjquiou EpuiAOjg BpB^) ou*ao)
joi)adn jap sajEao^ soj apBj 8-b opoui ouisiui jap BJBq as uoiaaaja Bg sounqjj)
soqanu asjiSaja UBjaAap 'sajBnb soj sopinpuoa 'soub saj) ap opBdsa ja jd 'ou
ojio A *js saui un sBuosjad sbuisiui SBun j*d opBunqpx I3 ajfa-iaxa as 8,-uiunuioa
A jBjnSaj 8*b souiajanb 'nBasso^ ajqaja^ ja aAuasap 8*b saiuaiuaAuoaui sojb O)
-sandxa Bisa opBunqiJx jap oppjaxa opBnuiiuo^ ja oiUBnb j'd x "ojiaa^q uBjpod
Bpin^asuo^) ou A 'Biauaaij bj Bpipad saouoiua 8*b 'ojqang jap uoob^oauod bj od)
oqp ap saiuB asiaajd 8*b aiua^jn ub) Bas bso3 bj 8*b Jas oub 'oi^ijo ns apuozBj
ua ajuaiuaAuoa Á oijBsaaau uaisSsní 8'b oj sounqijx soj jauodxa UBjpod saauoiua
A n'amisuoa Bju'Sas Basauauad jas 8-b oj soi^Bjjns ^d jBjaqijap -d Bpuodsawo^
aj 8*b saui jap Eip jaiujjg ja bzbj^ bj ua ojqang ja ajunf as sasaui sai) / ua saj)
ap 8*b taaajqsisa as 'sojqang soj id SBqpBJiuoa A 'sBpiaouoa usas g'uoiaBdjnsn sns
a'b ajainb ounSuiu 8*b j-d 'Bpuaaij Bisa j^Sau apand on'AO^) ja ouioa o^ag *ojq
-ang ja jedoauo^ UBjpod On#AO) jap Biauaoij BiAajd bjuod oíaaja ojna B"d ísBiunf
A SOIDIUIO^ sns ua Ja^ SBjasopuaiDBq A 'opuBpojad 'JBjnarwBg onpiAipui o u'3Bjod
-J03 b*Sjb ap ou'ao) jap n-DBdjnsn bj BJiuoa sojqang soj ap soqaajap sopBj^B^
A 'pBptjnSas 'pBwaqij bj jaSaiojd ai'ureaiun bs u#3B^tjqo ng •OAiiBjsiSaj souaui
oqanuí iu OAijnaaxa japod u"Sjb UBjpuai ou sounqjjx sog •pEpiAjjDB ns aqjaua
as ou a*b d sounqijx soí oaui^ ap uBpaaxa ou 8-b opBpin^) jBiaadsa Bjpua) as
oqísaans oj ua ([SBpBsog o')ub oiaBAjar^ üq A BajjBg usnf n'Q 'sai^ajx ojjjodijj;
UBnf n'p ^íijbx p opBindiQ 'zajag UBijnf asof üa 3oQ 'ouBjSjag fUBj^; u'p
op'aig jauojo;^ jap SBuosjad SBijjauíauaq sbj 8^uiBjjosiAOJd n'Suoduioa oj 8*b SBia
•uiAOjg sbj SBpo) ap ajquiou b souiajanb aon)i)sui Bjuojd ns Bsajaiui 8*b oqanm
oj j'd x 'Uí.i ouisiui ja uoa BJoqB souijmjisui oj sonosojq]) -sBpBuapjo uaiq sb^
-ijqndag sbj opBunqiJX j^ uoiaiaajqBisa soujaiqo^ sojap sauooEdinsn sbj BJjuoa
sojqang soj ap pBuaqij A 'soqaajap sopBjSBS soj sosají jBAjasuoa bjb^ "b9
'SBpujAOjg sbj ap Japog ja aj-uiEqanu apid A 'Biojduii 8b oj ?d íoiaaja ajuBjjodun
Xnuí A 'opjAap ns BSuai OAisaans oj ua sb aaainb A 'sbjjoi SBtauíAOJg sbj id opBA
ojdB A opjAiaaj anj o)sg *oqaaq ns BiJBDijijsní sauainbaiuB SEpuiAOig SBuiap sbj
ap ajquiou b A is j'dBsn^^ Bjsní uoa sojjaAouiaj Japod ap pEjjnoEj bj OAjasaj as
'oipauíaj ounjjndo aiua^jn ja jauod UEupod ou biouejsjp ubj3 bj t-d
sbj 8b A asjadiuojjoa uBjaipnd on'AoS jojjadng jap saj^aox ^oj a'b
Bjunf (['miad]) Bjap u'Dbjbjsui Bjua '^y s*g ap ojqang ja opuaiAajg
•sojox ap pBpijBjnjdB outs
sauapjosap jeiiao B-d n'3BuiBjDB ua ou 'bujsiuj Bjja j'd sopiAouiaj jas uBjpod 'ojjas
uaqap ouroa 'sbioujaojj sbj ap SBjnqaaq opuais A ípBpiun bj jBAjasuoa B'd soja^ng

�Juntas Provinciales respectivo ala guarnición de sus Provincias. Entre estos Gefes,
y Coroneles p.r su Turno rotará la Inspección (y comandancia general) mudán
dose de año en año de unos aotros.
10a,, No podrá imponerse alg.n Tributo alos Pueblos, sin q.e sea examinado,
votado, y admitido p.r voluntad grál de los Pueblos, y durará el ímp.to tanto
quanto dure la necesidad ([la necesidad]) á Juicio de los mismos Pueblos.
11a,, No podrá el superior gov.no por si solo declarar la Guerra, y ha2er la
Paz con Potencia extrangera sin el consentím.to de las Provincias, Si el caso diere
lugar se votará p.r los Pueblos, y lo q.e resultare de la Pluralidad se hará. Pero
si huviere urgencia la decretará el Sup.r Gov.no con laanuencia de B. Ay,a q.e
p.a este apretado lance tendrá la Comisión de todas las Provincias. Enlo demás
se entenderá solam.te el Sup.r Gov.no con las Potencias extrangeras.
12a,, El Sup.r Gov,no ni otro alg. ni podrá Ceder puerto ó parte de ñtro
Suelo, á potencia alguna extrangera. Eso seria dividir, comunicar, y enagenar la
Soberanía, q.e es de Suio (indivisible) incomunicable, inalienable é imprescriptible.
13a,, Se dará la imprenta Libre en los ([mismos]) términos q.e en su último
decreto sobre la materia la establece el Sup.r Govno; Empero queremos q.e los
sugetos q.e haia de nombrar el Cavildo sean á satisfac." del Pueblo, y q.e no harán
ningunos Jueces q.e de ellos elijan los nuebe censores qe pide el decreto, sino
q.e se saquen p.r suerte del mismo modo q.e previene el Sup.r Decreto ps los
q. haían de servir en caso de apelac.
14a,, Como preservativo, y ante mural contra Despotas, y tíranos se establece
la celebre Ley del ostracismo, reducida áq.e todo Ciudadano q.e sobresaliese en
ingentes Caudales como vgra en mas de un millón dep8, ó en muchas relación.*
con q.e pueda formar gran partido, y sojuzgar la Patria, sea expatriado p.r un
año convocando (p.a ello) el Pueblo y resultando su expatriac." de la maíoría de
votos, lo q.e tamb." se practicará en cada Provincia.
15a,, Las Leyes de Indias ([.]) dadas alas Colonias en tpo q. lo eran, quedan
sin efecto, p.r haver mudado de condición los Pueblos Americanos. Estas, / y las de
Castilla como emanadas de la usurpación, q.e hizieron los Reyes á la Nación, de
quien es privativo el Soberano poder legislativo, quedan del todo abolidas, y
solo tendrán lugar enquanto sean conformes al derecho natural, y délas Gentes,
al modo q.e decimos de la Instituta, y derecho de Romanos. Pero p.r quanto es
necesario un brebe Cuerpo legislativo, se nombrarán tres ó quatro Letrados los
mas impuestos en el Derecho natural, y de Gentes q.e se redacten las Leyes, y
formen un brebe, y sencillo Código. ([En lo Criminal tendrán presente dhos Le
trados la legislac." Inglesa, p.r parecer lamas Conforme ala libertad, y seguridad
de los Ciudadanos.]) Concluido el Código, Votado y admitido p.r la Voluntad
grál de los Pueblos, tendrá entonces y no de otro modo vigor y fuersa de Ley.
16a,, El Ministerio deformar Leyes y hacer Constituc.n es un empleo extraor
dinario de la República q.e nada participa del imperio executivo ni del poder
legislativo (este) es incomunicable y carece naturalm.te de representac." El consis
te enla Voluntad grál de los Pueblos, la q.e no puede ser representada sino p.r si
misma, p.r q.e ó es propia, ó agena, y siéndolo ya no es la de los Pueblos: a
qui no hay medio. Queda pues extinguido el moderno é impropio nombre de
Representantes de los Pueblos, con el q.e p.r ambiciosas miras se condecoran
vanam.te los Diputados, y solo se llamarán Comisarios q.e dependan forsosa y
enteram.te de la Voluntad de (sus) ([los]) Pueblos, y estén sugetos como los
demás ciudadanos al Sup.r Gov.no -^^
17a,, El estado tiene un íntimo enlace con laRelig." entre las muchas q.e hay
una sola és la Verdadera y esta es la Católica que profesamos. Queda pues ex
cluida la tolerancia civil de Cultos, y muchos mas la Religiosa.
Esta es la Constituc.n Provisoria q.e p.a subvenir ala presente común urgente
necesidad cree oportuno el Pueblo de B* Ay.* empro ([..]) de la publica liber
tad, y seguridad délos Ciudadanos, en protección y defensa délos Sagrados droi
délos Pueblos, yexecutivos de ntro adorado Monarca el Rey d.n Fernando 7.
Y ruega alas Provincias amantes de la Común felicidad sedígnen p.r Voluntad
General admitirla. Mas aun quando esta p.r desgracia de los Pueblos, no tubiese
el deseado efecto, quiere y es su Voluntad sirva de ínstrucíon, y poderes alos
Comisarios Diputados y Suplentes, para el Congreso; reservándose la facultad de
añadir las que con el tiempo jusgue mas conveniente. Quiere p.r ultimo / el
— 181 —

�— ^81 —
ap sauopBSiyqo A 'soqDajap sbui ap A 'pBpyBn^í 'pBpunSas 'pBjjaqiy 'soyqang sopp
BiuBjaqo^ By oa UBinjjsuj soy a'b SBiJoiuain opuEiuioj uA 'soidiDujjd jod UBdas
e*b BjBd nBassog ap y^iDos ojbjjood yap yBiDUBjsns oy sayopuBDiydxa vA 'sopBUop
-uaju; uaiq sojDopui sopp BzuBuasua By soiqBS soy oSjbd ns b opuBinoj p^pni^
BpED na soyqang soy Jiifaja UBjpod a"b bdijojjjbj BiuiapBDy Bun ap oipatu jod
sauopBSiyqo A soqaajap sns na opuBJjsnyi UEiBq as oqamn BjpuaAuoa 'nopnjjJsooD
ajuBÍavuas bjjo n Bisa Jod asajSaj ap pnmdB ua uajjBq as soyqang soj yb bjb&lt;j

Bjauíudun as ys soinaABS yu 'osajdcoi Bqasonnny
•uasaipid A 'uasBuiBpB bj BqB^ynsaj ay Byya ap 0*b uaiq ya soyqan^ soy adyoS yB
opnaiaonoa yb yd BijanosjadBy opuBpnm Bsuajd ByB ByjBp ap oijJiqjB ya ouiojas
bsod By JBdujEJjua Bja yb soisa ap noiauajuí By Bpiaouoo s'dsap B'd nojBAjasaj
as^ 'nojaxip Bp^n 'sopyjanbaj anbunB 'Byya ajqos Jpap a'b nBina) 0#b nojaxip
i'pnB Bjsa b sosjnaaj nasaiqnq ou a*b Bjuana Bpcq on sopBSoqy ^asj'd sanainbB
sop oyos/í 'sajnajajipui nojBjjsour as sa íuojBAOJdB By oanp 0u'AO&gt; lo'dn^ ya
noa sopBjndiQ soy Bjanajadmoa na nBq^yyBq as noiamijsuoa By ajqos 3"b noJBSByna
,-Ay B-gap oyqan^ yap saaaA SBy nBiaEq a-b zaip soyB BpBSajjua A BjpaABBg oubjij^
ya j'd opEjjajsap ejoijje^ un rd BpBuuoy anj BuosjAojd uoionjijsuoa bjs^
•soyqan^ soyap pBp
-yBn2y By BpBaypn (jad 'paaajnB soy ouiod ojsa yd isb opnBpanb s^y "gap sojaSns
j*quiou b SBpBsiaajd UBijaAa^ ¿aaauajjad say oip joda'b o'Aipuy soy *^y *gap
•quiEsy Bjua jauajuEiu UBupod oujod? ísopsindiQ sns JBajsoa napand SBnadB
Bzajqod ns yd yb t'AOjg SBy 'oAijnoaxa oyBd i íB-yquiEsy BunSuiuB asJiJajsuBjj
apand on 'ayqBainnmoany BzayBjnjBn j'd Bisa opnais A 'soyqang soyap BiuBjaAOSBy
8}'inyBujJOj ajsisnoa japod ajsa oa 'OAijBysiSay oyB*d sa ys yb yd 'soyya jod
-ayqBjsa Bajquresy Bun ap oi'mBjaqiyapjB soyqang soyj'd uoidbjoa Byd

•odtoaij oaod ubj jeuj3ao^ B*d SBiauBjsip SESjEy oBjua Bjyanq A BpinaAap asjBajsoa
ya Bjuana aDBq say sajouajuí s-AOjg ssyap ojaaya nnSniuB sand Í8-^y s'gap soy
j'd at'niBaion SBpiSaj jasap i'aojj sbjb bsozjoj By jaaBq ou jod odj sonaui oqa
-nxn jod ou A 'oyuajij ua oiuaijjap say^ao^ soyap pBpiyiqooiB By aaayq^jsa a
* Bjo^q
•UOpBJOA By ajUBip
-ara oots oaoAinba uis BpiaoooD jas apand oo a'b By ísoyqang soyap 'yBi3 pBinnyoA
Byap onis noiauBSBy aAjaaj on a*b isb opuais rsopojap boijoob jBSayy yb an^iyqo
o'b B'd bsod bjjo Bjsaj ay on ib A 'j^yndod uopBjdaaB Byap sajnB Bzjany ns auaij
BAa'b a,'uiBDijDBJd japuajua b jBp sa 'soubjix ^p bsubsa b sopo^^ o sayajjB^) j'd
BDiyqndas oyosis a*b j'd soyqang soyjod ajOAas uopnjusuoD Bya*b *oqp Bqa
tZ
•pBjjaqiy Bjajoa bju ap BiuajsisyB noisaqpB atujij ysjojnsap SBAijisod^ sapaj SBqanjd
oduiaij o^jByi'd uap ab BjsBiy soja3uBJjxa oujod souacu yB sopBjBjj jas ojubj jod
uaqap r^yya bjjuod jijuas ya ua uos^ 'opBjBdas nBqas ajuaniBiJBjunyoA opBjjua uBq
is q 'BsnBD 'bju ap BuiajsisyB noisaqpB auuiy yBjojnsap SBAijisod^ say^aj SBqanjd
oduiaij oSjByi'd nap a*b Bjs^q soja^uEjjxa ouiod souaui yB sopBjBjj jas ojubj jod
uaqap :^yya bjjuod jyjoas ya ua uos A 'opBjBdas u^qas ajnauíBijBjunyoA opBjjua
UBq ys o 'BsnBD 'Bjuap yBiaos ojDBd OAano ya oa opBjjua u^q ou soyy^ 'saJByndog
SBjunf A 'soisiujo^) soy oa OAisBd A 'oaijdb ojoa ap sopinyaxa jas uaqap BjpaABBg
A 'aqoauo^o) soubjjx soyap soijbjd3 A 'souijoyjB3 soy 'sByouBdsg sajjo^ A '3a"g
ByB sojDipB soy sopox "soyya oa ^Bqa'b BzayBto A 'bubzi^ By JBjjBdB A 'soyqang soy
jBpjBDsa osiaajd sa 'ayqBpnyBS onis baisou Bas say on BpuBAjasqo nsa*b s*d ojadma
ísoyqang soy ap ya A yBjnjBo -ojp ya j'd Bp^ySaj sa uopnjijsuo;^ Bjsa anbnny
*I
'BDiyqnd uorujdo By jod sopipnaqajdaj A sopinSjB
uBas 'oyya j'd uajapajam anb oSijsbd oujisiabjS yap sbujb A sajuaydng A 'sotj
-BSIUJ03 soy ua sajapog sns ap OE^Bq anb sosaxa soy obdzouod 'sopoj sByopnayqBS
anb BjBd Bsnajg ByB napas BiDuajjaApB A uopnjjsui Bjsa anb 'yAy 8*g ap oyqang

�los ciudadanos, enseñándoles a no ([.])conf([. .])(un)dít la libertad con la
licencia, la subordinación con la esclavitud, la independencia é igualdad con la
Anarquía, infundiéndoles un entrañable odio a la ambición y codicia pestes
desoladoras de los Estados, y un amor índecíblea la medríocridad, al trabajo a la
gloría, y el respeto debido alos preceptos de la Religión. Las memorias qe salie
ren de algún provecho podran remitirse a el editor de Gazetas, especificando la
Ciudad ó lugar donde son hechas, para q.e se conosca el ínteres qetoma cada
Pueblo en su libertad é ínstrucíon, entre la emulación en ellos, y se comuniquen
a porfía unos a otros sus conocimientos y luces, y todos conoscan qe los America
nos no han nacido para vegetar y morir en el abatimiento y oscuridad de su
origen.
Esto que sigue pertenece á la ^ primera estrella q.e llama á esta segunda
Como no fuese tan fácil hallar entre notros un hombre tan sabio como el
d.or Franclin q.e hiso el solo la Constitución délos Ingleses Americanos, se tomó el
advitrio deq.e todas las Ciudades y Villas nombrasen un letrado, p.a q.e reunidas
todas estas luces se supliese aquel defecto, y la formasen tan buena o mejor q.e
lade los Estados, Unidos del Norte, y bien claro es, q.e esto no es transferir al
Congreso ningún poder legislativo, ó executivo, ni mucho menos quererlos hacer
tan absolutos y despotas q.e decidan á su arbitrio de la suerte délos Pueblos.
Eso seria salir de un Amo para entrar en muchos, y loq.e mas es, abandonar el
Trono que ocupan los Pueblos, por elegir los pesados grillos y cadenas que hande
arrastrar miserablemente toda su vida. De aqui es, q.e formada la Constitución
p.1 el congreso, aun quedan en libertad los Pueblos para admitirla ó rechazarla;
porque los Pueblos dados sus poderes, no han a peado del trono, son formalmente
el Soberano en quien reside el ultimo juicio, y de cuya aprobación recivirá
la Constitución vigor y fuerza de ley.

183 —

�•\

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="2">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31">
                <text>Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="138">
                <text>Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="139">
                <text>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aldo Mazzucchelli&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span&gt;15 de octubre de 2017&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3695">
                <text>Pablo Darriulat&#13;
Gonzalo Marín</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3696">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2972">
              <text>Las ideas políticas en el Río de la Plata a comienzos del siglo XIX</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2973">
              <text>NARANCIO, Edmundo M.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2974">
              <text> Narancio, Edmundo M: Las ideas políticas en el Río de la Plata a comienzos del siglo XIX /Edmundo M. Narancio..  Montevideo : FHC, 1955..</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2975">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2976">
              <text>1955</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2977">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educaciuón</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2978">
              <text>Libro</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2979">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="2980">
              <text>Ubicación en Biblioteca: 320.09 NAR ide</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="373">
      <name>IDEAS POLITICAS</name>
    </tag>
    <tag tagId="374">
      <name>RIO DE LA PLATA</name>
    </tag>
    <tag tagId="371">
      <name>SIGLO XX</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
