["item",{"itemId":"181","public":"1","featured":"0","xmlns:xsi":"http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance","xsi:schemaLocation":"http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd","uri":"http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/181?output=omeka-json","accessDate":"2026-05-14T10:01:37+00:00"},["fileContainer",["file",{"fileId":"306"},["src","http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/3c2f3b08ee5185c57cf9695614f97760.PDF"],["authentication","ab9ea2f013c9a47dff0ad34499d338c4"],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"5"},["name","PDF Text"],["description"],["elementContainer",["element",{"elementId":"52"},["name","Text"],["description"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1973"},["text","CATULO\nPOESLAS SE LE CTAS\nTraducción y n nt:•- de O laf 13li xen . '\"' O!llpaiiadao de l te xto la t ino. ((onrl u , ión )\nX~XJX.\n\nE;rna('io. p o rf¡u e tie ne hl.111 c o~ di e nt e;:,\ne n toda ;; part e;: ríe. ,. en tod o ti e mpo.\nO~·e mlo al deft-.nwr. qu e exci ta al llantu\njunto al b a nco d e l reo. E).! na c io r íe.\nCua ndo e n lo,- fun e ral e;: de un hu e n hij o\nll o ra la madre . qtt e h a quedado ~ola .\nE;!na cio ríe. S uc·e d a c ual quier co;:a.\ndo ndeq u iera qttc e;:té . h at!a l o que lta ).!a.\nEgnac io r íf'. Tiene e:< te defecto\nn a d a elc).!antc. c reo . y n<~da urb a no .\nPor c;:o !t e .J .., '\"h ·erti r lc, bue n Et! n ac io :.\nS i H.omano tú fu e ra;;. o Sa bin o,\no T ihnrtin o. o bien ;: aciaclo 'C mhr io.\no he:'o Et ru ,;co. o~cn r o LarHl\\'ino\nd e t! '·a ml e~ dientc,.;. o h a~ta Tran ;:pa dan o\n- por h a blar do lo;: mío;;- o c u a lquicr a\nque se la ,·e los di e nt e;; pulcrarn e nt e,\nni an n a;:í de;:ear ía quc ri e ra;: .\nco rno h ace;;. d e co ntinu o, e n toda;; p a rt e;:.\ni\\ ad a h a ~· más tonto qu e una ri;;a tonta.\nP ero e re;; Celtib e r o. y e n tu t ie rra\ntodo,. tiene n co;; tumhre. en la m aíia n a,\n1k frotar ;;e lo;; diente,, con ;:u onna\nha;:ta dejar !' ant!rantes la,. e nc ía;;.\nY a~í. cua n to má ;; l imp io;; ,;o n tu,.; di e ntes,\ntná ,.; o ri na p roclaman q ue h a,.; be bid o.\n( \\:\\.XI\\: 1\n( atulo. •etrati - ta\n\nexiu1in. h a•·e\n\nhlanro de , u monlaridad\n\na un\n\nin ,en que\n\npre.-u mía rl f' urbano y f'IC\"f!;:!llte. rontra quien .-.: e ntía un n•twor imb o rr:a ld e. pue:\"\\\nera u no de :HJllf'li o:-: l·ontuhcrnale :-- d e la fa rtHJ~a taherna del noveno pibr. a l'U YH:-\",\norgía:- l'Oncurría Lc:-. !, ia. Ya en e l e pi~ntnw X\\::\\_\\ 11 ha t'e alu:-i ón a la re¡nq!nant e\nt't.l:-- luntln·c que .... :.tir iz;! en f• ... ta compn:-- i {' i ó n: E g na íi .. . c¡ucm bOil lltll farit . . . d en .f)\n\n}l ib e ra d efricntus urina. Para un indh-idu o qu e t'tJlllO Egn ;H\"io ha~al•a :-- U ,-an idad\ne n :- u atr:lt't'iÓn fí:-- it'a. debía ~ c r nJntivo d e g ran mortifi rar ión la a ru~at · i ón c.l e\n\\.atu lo .\n\n�XXX1X.\nEgnatiu :o, quod ca ndidos hab e t de nt es,\nre nicl e t u sque quaqu e. Sei a d re í Ye ntum es t\nsuhseJ1ium , ctun orator excitat Il e tum ,\nrenid e t ilJ e; si ad pii rog:um fili\nlu g:etur, orba c um fl e t uni c um mate r ,\nr·enicl e t ille. Quidquicl es t, uhi c umqu e est,\nquod c umque ag:it , re nid e t. Hun c hab e t morlwm ,\nne qu e el egant e m , ut arbitror, n e qu e urbanum.\nQuare mone ndum es t te mihi , hone Egnati.\nSi urhanu s esses aut Sabinu s aut Tibnrs\nant fartu s U mb e r ant ohesus Etru sc us\naut LanuYinu s ater atque d e ntatu s\naut Transpadanu s, ul m eos quoqu e attin¡!am,\nant quilubet, qui purit c r lavit d e nt es,\nlamen re nidere usqu e qnaqu e te nolle m:\nnam ri su .i nepto res ine ptior null a cst.\nN un c Ce ltib e r es: Celtib e ria in te rra ,\nquod qui squ e minxit , hoc sibi sol e t man e\nclent e m atqne ru ss am d e fri ca re gingivam,\nut qu o iste veste r expolitior d en s es t,\n!toe te ampliu s bibi sse praedi ce t lo ti.\n\nE, ril isti camen le h ay qu e h ace r n otar la e fica <· ia de la repe tt t ton d e l ve rb o, e n\npo sic ión e nfáti ca. renidet ille. Con e ll o h a(·e resaltar la in e vitabl e, t o rturante per·\nsiste n cia <l e es ta e nfe rm e dad ( m orbus ) <l e Eg naeio . E l p oeta a d opta e ntonces un\naire bo na ehón , qu e esc ond e su s int e neionc s ~ a n g ri c nta 5-. y aparenta qu e re r dar a]\njoven un pat e rnal co nse jo ( mon eudum est te mihi. bou e Egnati ) . Y sur ge in.\nes peradam e nt e la explil·ac ión d e l a es tú p id a ri sa : y e l ,a rea smo de l po eta se e x·\nti e nd e d e Eg nac io a toda su patria Ce lti!J e ra , d o nd e la r e pel e nt e co stum bre es\nge n e ral. A sí e l ri,·al. qu e pres um e d e e leg ant e y e~p iritu a l , a p a rece co nvertido en\nel rná ::: gro se ro proY in ('iano.\n\n�XLII.\n\\ -e nid aqt tÍ. nc· nirl. h e nd eea:'Í lah o~.\nto do ,; a quí. d e to da~ pa rte,:, todo,;.\nL-na in fame ramera ntc ha t o mado\np o r _ju ¡.::nete, ~ ;;e ni e¡.::a a d e,·oh·e rme\n:-~ i lo a ~ uanlúi ~ ,- o~otro 5 - rn ·i~ f'5crito~.\nPer;;i¡.::iinto,:la. pue,; . ~~ r ec lanH~ Illo ,;lo,:.\n;. Cuá l e,;'? K•a q u e ,~ ci,:. d e andar la~ciYo .\nque ríe ~i n pu dor. como una mnna.\nco n e:;a boca dr ¡w rrita ¡::ala .\nRorlearlla. pu c,o . ~ repetid rl e n ueyo:\n' ·DcnH'·h-cle. ram f' ra. sus (':' ('l'ito,;.\ndcnté h~ elo:.:. !·arnrr::t p e:-t il e n tc!\"\n;,:\\o se ha irnnutat!o'? Oh. lo do ! hrpan::tr!\no lo que pu eda lrahcr· ll f' nr ás infam e!\nPero e;; rk c rce r,-c qu e es to no n o,; ha;;t c .\n1-Ia¡.::amo,-, ,:i ot ra co•a es inrpo,ihle.\nqtw e,;a ca ra d e perra ;;e :'o nro j e.\nG ritad. p uc,;. ot ra Yez. con Yoz m á;; alta:\n'· D enH~ ln• l e. ramrra. su;; c,;c rito•.\nrlentéh~ r]o,-. ramera p e~t il c n tr!''\nTorlo e,; inút il. -:\\ada la co nnHi e \\-c,\nl l a~~ r¡u e cam bi a r rl e modo ~~ de razonr~i q ueré i;; oh tenPr alp:nna co,a .\n'·P údi ca\nc a,;ta. dale ~u ,; C:'(Tito,;''.\n\nLJ.\nSemejan te a lo,; dio,;e~ me pa recP.\naun ,u¡wrior - ,;i es lícito decirlo c·l ql!e. a m e n u d o . frent e a ti. sentado .\nte e,;cncha ~ - te co nt e mpl a\n~~\n\nrlul('('IIICnte reír. Y ello !lle quita\nla;; fuerza:.: ~ ~ el ,:e ntid u: p ue;; aprna;;\na ti Yttc h ·o lo:; ojo~. ~ e tn e a ho¡.::a\nla vo;:: f'/1 la garga111a.\n:\\Ii le n¡.::ua •C\" entorpece. \"C n ,.¡,-o fuc ¡.::o\nme rccorTf' los miembros. Lo;; oírlo;;\n111 e znmhan. ~ !os ojo;; Sf' ol, ,c urceen\npor una rlohle noche.\nIX LlT I\nDe t orl o~ lo :\"i ep i grn m a=- rle Ca tul o, é~ t e\n\ny Yi\\·arifbd. A una fae tur n fnrn:al e xTelentP\n\ne .. uno de Jo_... qut\"' tiene\n\nn1 <Í~\n\nvig-or\n\nune la pro~re=- i ón t rag:icó nlÍ f·a de\nh <lrrión. dentro d e la qu e ,p dP -la ea un retrato ma ¡r i,Lral d e la m u jerzuela. hr eYe.\ne n do' o lre, pr in .. Piarla .- : e l anclar. la ri,a. el ro;;! ro. :\\\"o pret·i-a m á- Cllulo para\n::: ituar a l a muj er en la ínfim a t ·a te~oría :-orial .\n\n-\n\n26~\n\n:-f'\n\n--\n\n�XLII.\nA dcstc, hcnd ec a~y llabi , q uot es t i ~.\no mn es undique, quotquot es tis omn e~.\nIoc um m e putat e~'e moccha turpi,;\nc t n c gat Jnihi no, tra r e rldituraJJJ\npu gillaria , si pa t i pot e, ti,- .\nP e rsequamur e a111 , e t refla g it e nHJ ~ .\nQua e sit , qua eritis : illa, qua m dd e t is\nturpe ince d er e, tnimi ce a c mole5 te\nrid e nt e m catuli ore Ga1licani.\nCirc um sis tite ea m , e t refla~itat e :\n\" J\\'[oecha pu t ida. r e dd e codi cillo5,\nrcrlde, pulirla moe cha , c odicillos\".\nN on assis faci ,; ? o lutum , lupan a r .\naut si p e rditiu s potcs t quid essc .\nSe d non es t tam e n lwc s atis putandum.\nQuod s i non aliud potes t, ruhore m\nferr e o c ani~ exprimanm s ore .\nConclamat e it e rum altiorc \\'oce:\n\" Moecha pulida , r e dd e c odicillos,\nr e dde, pulirla moe cha , c odi cillos\" .\nSetl n il profi ci mu s, n ih i 1 move tur.\nJ\\futanda es t ratio modu~qu e nohi s.\nsi quid proficere ampliu s pot esti s :\n\" Pucli ca e t proba , r e dd c codi c illos\" .\n\nLI.\nIlle llll par esse rl e o Yitl c tur.\nill e, si fa s es t. ;o upe ra re diYos,\nqui se de ns adve r ~ u s itl entid e m te\nsp ec tat e t audit\ndulce rid e ntem , mi se ro qu o cl omn1 ;;\neripit scn sus mihi : nam simul te.\nL esbia , asp exi , nihil e;; t ,; upe r m1\nV OCIS\n\nUl\n\nOl\" f' .\n\nLingua se d torpe !, tenui,; s uh a rll1 s\nflamma demanal, sonitu suopte\ntintinant aur e~. p:e mina t e~ untur\nlumina noc te.\n\nE l p oe ta ha el eg id o la ,-ía d e la ,-iol e nda , d e l in sult o. p a ra ol.t e n e r la d e YO·\nlueión d e su s codicilli. Y ha el eg ido bien . P e ro ha e quiv oea d o lo s m e di os. Lo s\ne pít eto s qu e para la , pe r sona ; d e ,-e r g ii e n za re wlun lllJUrio ;o, n o inE1 utan ni po co ni much o a la dama. N i siqui e ra la sonr oja n . H a; ta qu e al fin comp r end e cuál e; . para es ta muj e r, e l ,-e rdad e r o in stdto: qu e l a llam e n ¡wdicrt y cast a.\n\n-\n\n263 -\n\n,\n\n�K• cl ocio, Catul o. que te arru in a:\npor el ocio te exc ita,; ~- arrebata ;;.\nYa e l oc io fu é la perdición d e r e,·e5\ny prósperas ciu dades.\n\nLH.\nDí, Catulo, ¿, por qué tarda,- e n morir?\nNo nio cstá :;en ta do en la si ll a c urul.\nVatinio perjura por el eo mulado.\nDí. Ca tul o, ¿por q u é tarda ;: e n m or ir ?\n\nLVI.\nO h , Ca tón, qué ayentura tan g ra c io;:a!\nDigna d e oírse, y reír a carcajada;: .\nRíe, Ca tón , ;;i es fJLH' apreci a;; a Ca tul o.\nDivertida e;; la eosa, g:raeio;; í;; ima .\nSo rpre ndí h aee un momellto a un nlll e ha c hit o\n¡_!Ozan d o de una niiía. ~- a é l e ntonce;:,\nuna vez ~· otra yez - Yálgam e Dion e!\nlo h e a tr;l\\·esado con lllJ es toqu e duro.\n\nLYII.\n¡Q ué acuerdo tan p e rfe cto\ne ntre e;; to;; dos infames peclera,;ta,; ,\n( LJ )\n\nLa contpo sirión es una tradurt·i ó n libr e d e la famo sa ocb d e Snfo. e n la\nt·ual é> tn de , erib e e l >ufrimi e nto fí ; il'o ftU e l e t'HU '<t la ront e mplat·ión d el nmor o>O\nt·oloq ui o e ntr e la muj e r a la qu e ama ro n toda la fi e re za d e ,- u ,.e xualidad d e;.\n\\'Íada , y e l marid0 o a mant e d e aqu é lla. Pero e l nJo ti,·o iu,pirad o r se ha alt e rad o\nUJ: ta nt o e n In ,·e r s ión Cat ul iana: e l jo' e n po e ta, e m1n1 orado d e L es bia. pinta Jos\ne fe l'lu ,; f i>iológ:iro, d e ; u pa s ión: la turbar ión qu e le pr odu ce n lo s ce lo ;, e n una\nt·irc un standa anúloga .\n\nSi no se trata d e un\n\n~ impl c\n\neje n icio d e re tórir :L (', fundado supon e r qu e\n\nh;:ya ~ ido ro rnpu esto e n una é poea pre ,·ia a _la ,:.;a ti : ·.l'arrión d e ~ u :- ;n nor e~ ~ en qu e\n\nno gozaba to d a ,·ía d e l os fa\\'or es d e la he rm O><I da m a.\nEn l a \\·e r,; ió n Ca tulian a se ha pe rdido algo de la ,.i,·a .. id ad r a rual del m odelo.\nPero . 5in e mhar p:1) . la hc rn1osa enmi e nd a ge nlin a l et! lllllllr lumina nort e. ~ up e r n al\norig inaL rnú~ pro .... :tit·o.\n\nLa [Jitima e~ tr o f a, qu e \" \" apart:1 r·ompl e tam e nt e rl e l mod e lo ~ úl'iro , ha plan te ado a lo 5 r·omenta r i, ta,. h are '\" ti e mpo , un probl e m a in w luhl e . ;,E, e lla Lam ·\nJ,i é n obra d e Catulu. u d e a lg tlll t·npi ,; ta m edi oe ,·a l qu e apru,·erhó la oea5 ió n\npara\n\nru o ralizar.\n\natnon e::- t an d o\n\nt·o ntra\n\nlo ~\n\np e lig:r o~\n\nde\n\nla\n\nodo ~ idad ,\n\nt·o nlo ramino\n\nd e l ,·ieio ? La eue:< ti ó n , i ~ u e :d. ic rt a. pe ro e n la LradutTión t ·o n ~e n· amo ' el tex to\ntradi r in n:d. a,í r orno adoptamo , e l ado ni o de Ritt e r para e l odaYo \\ e r w. pe rdi rh .\nSi arep ta1n o, la t·uart a c, trot'a t·omo Ca tulian a. e, liri to e5 p cn d ar so bre lo s\nmoti,·o5 que induj e ro n a Ca tulo a apartaJ>c d e l or ig inal. T:d yez sea aderuada\nla interpre ta ció n de E rrant e, para qui e n e l po e ta latin o hahría , e ntid o «ri e rta\nn·pugn::H\"\"!tÍa\n\nhañar:-e\n\nen\n\n,e ntir, c a\n\nrn a:-- t·ulin a h ae ia aquel l'O n1p.lejo l\" e lltt ' llÍn n. 1111 ta nto hi ~ té ri t'o . d e\n:-udor, ttg: ilar:-.c e n e:- pa::-mo:--. pon f\" r :;;e ntÚ:-- \\\" e r de qu e Ja hi er ha. y\npunt o de nr or i r» . y ~e hahria alejado rl c liiJ e rad am c nt e del tex to d e\n\n-\n\n.26-1 -\n\n�Otium. Ca tulle, tihi mol es tum es t:\notio ex ulta s nirniurnque ges ti s ;\no tit1m c t r eges priu s e t b ea tas\npenlidit urbes.\n\nLII.\nQuid es t, Ca tulle? qui d m ora ri s euwri?\nSeJla in c t~ruli strnm a No niu s sed e t,\np er cons ulatum peierat Va tinius :\nfjuid cst, Ca tulle ? quid m oraris e mori ?\n\nLVI.\nO rc m rirli eulalll . Cato, e t ro co~a m\nrl ignamq ue a uribu s et tuo cachinn o.\nRiel e, qni cqnid ama s, Ca to. Cat ullmn ;\nRe,. es t ri dí cula e t nimi s rocosa.\nDeprendí mod o pupulum pu ell ae\ntrw•a nt e m : hnn c ego, s i pl acet Dio nae,\nproteJo r igida m ea ceci di.\n\nLVII.\nP ulcre co m ·c nit im proh is ci na ed is.\n:'\\lamurrae pathi coq u e Caesariq u e.\nno ~ pa rc re <·on~eru c n te e~ t c (' O m enta ri ~ t a ~ qu e lu e go d e\nla razón d el aparta mi ento de l modelo. niega la a ul Pnt icid ad d e la\n\nSafo . ::-ii n emlnugo , n o\n\nexpliear\n\n'\"¡\n\núh im a e ;o;tr ofa , exel uyéndola d e s u trad tl t'(' ión . Y tan1bién e ~ in eo n gru e nte Saggi o ,\n\nporq ue :we ptando eomo de Catulo la c uart eta , la cotwibe eomo pe rt e ne c ie nt e a\nun po e m a dife re nte. sin qu e ha va para >O,t e ner e .; to m ejores razon e,. E l Fe·\ngu nd o ,-c r so d e la oda --i/le. si fas est. ·' \" fl em re di t·os- int erpolado por Catul o\na l modelo gr ieg o. en qu e sa le a luz \" ' religio s idad latina , exh ibe un e.; crúp ulo\nmo ral q u e viene e n ap o \"o d e la a ut e nticid ad de la últ im a e , trofa.\n1 Ll\n\nEl\nye r~o ,\n\nIJrev e t> pigranta,\nre\\·e la un es tado\n\nli\n\norig i nal e n ~ u Lll' tura, por la rep e ti ('ión del p ri mer\nde e xciLaeión \\' de gra\\·e pc ::- inli :O nlo. G e ne ralm e nt e ~e\n\nwpon e qu e el po e ta eó taiJa '\"'' aquPjad,; de la dol e neia que aeaiJó •·on su Yida .\nE sto e ,; lo que pu e de dedu .. irse . por otra part e . del ,-e rl oo emori. propi:í m e nt e\n«morir d e l tod o. d e modo ab sol uto». Oe lo que 'e in fier e qu e e l po e ta se\ns:en t c n1orir Jentamenl e. a\nÓP una ,-ez ~u ,-id a.\n\nme d id a qu e ~ u\n\nenf e rm e dad\n\na\\·;:nl za. y quiere\n\na c ab a r\n\n~nnio parec e ~Cl' e l mi~mo indi\\·jfluo qu P fu é \"\nlegado d e ce~ar C ll E~p a rla\nAfr il'a; he.-11Llra. por e nd e . d e l famo so pe r .- onaj c . lo qu e s ignifil'a un m oti,·o\nnd1~ de a \\· er ~ i ón para Ca tu lo. EJ ape Jati\\·o s, trunut ! pap e ra 1 int.ljt·a una raraet e ·\nrí, ti r a no d el todo t·la ra. En cuanto a \\'a t inio. e , e l mi , mo de tc,tado hombre pÍI ·\nlolil'o . ene mi go de Ca h ·o, a quien ' e r e fi e re e n ot r o' luga re' 1 Cf. C. XIY \" Llll i;\nr ra también ,rn·idor d e Cé sar.\nLa e xp r e~ ión « perjura por el c o n ~ ul ado » d c lo e en te nd er se e n el se ntido de\nde qu e Yatinio juraba « por e l t·o n, ulado » qu e to dci\\·Ía n o haloia akan zad o, Y,\n('4:1110 llll hombre !\"f' H1e janl ~ no podía s ino jura r e n r~ll ::- o. pe rju raiJa . Por e~o\n:d~ ui e n. e n ~ u v e r ~ ión . trailllt' C <<jura \\' perj u ra » .\n\n'\n\n265\n\n�e ntre .'!Iaumrra , e l inYe r tido, ,- Cés ar !\n~o es rl e a ~ omb r a rse, porqu e .igua le ,; man c ha~\nunas e n la ciudad , - otras en Formia.\nl os e n su cian . ~- no pod rá n Ja,-arlas .\nLos dos 50n igualrn e nte co rrom pi1lo,; :\nh e rmanitos ge m e los, qu e :\"e a c ue,.;tan\nn r u~- ,;abiec itos, e n la mi s ma c ama .\nT a n ad ú lt e ro e l un o corno e l otro.\nSe ha n a,;ociado par·a ,;e r· riYal e,;\nde ]a,; muchal'lta,;. ¡ Qu P perfec to al'uerrl o\ne ntre e;; to;; dos in fame s pe dera,;ta,; !\n\nLVIII.\nOh Cel io! ~ u e s tra Lesbia, aquella L e,;lJia .\nl a mi ;;ma Lesbia a quien a m ó Cat ul o .\nmús qu e a ú propio ~- a l os suyos todo,;.\ne n la,- esq uin as ~- e n los eallejonc,rl es plurn a a la proge n ie d el gr an Hemo .\n\nLI:X.\nRufa l a Bolo íi esa. co n su bo(' a\nha ce e l pla ce r 1le su pe1¡ueiio Hufo :\nla mujer d e Yle ne nio , l a qu e Yistc\na m e nu do rondar· e ntre la;; tumba,;\n,- roh ar de sn mJ s m o alt a r la ce na.\ncuando, a l lanzarse t ras un pan caí d o\nde l fu e go. r e cibía l a pa li za\nqu e l e dah a el ¡rnard ián se mir a pad o.\n\n1 LYil\n\ni\n\nT a nt o Cé~ ar ro rn n ~ u faYo rit o J\"\\Iamurra . e l fam o~o J~! e lltll lo . .. o n u n hl an c o\ninago tabl e para Catul o, r¡u e n o 5e sac ia jam á , d e d ese uhrir \"\" ,·irio ; v , u.\ncostumbres d e pr a ,·a da s. La hom ose xu a li dad de Cé \"u·. fu,; un h et'ho n otori o e nt re\n~u s ('O nt e n!p o rán e o5\" y Ciceró n. a e~ t a r al te~ t i 1n o nio de Suctonio , le c l' hó en ca r ~1\ne n e l pr op io Se na d o su s rela t' ione s i le¡:ítim a; t'O il N it\" omed e, rl c Bitinia . Su fa .\nYc ri to M\" mutTa. d ecoclor Formia n u ,. e ra obj e to de part ir ubr od io para Cat ulo\ny es po,;ibl e r¡u e e n d abo rre eimient o a Cé , n· in f!U\\·e ra b pr olet't'i ón qu e di -]Jl''\"\"\"'l a e ;t e pe r ;o na j e .\n\n1LYITI 1\nPara nlgun os I'O Bl e nt a ri s t a ~~ aq u l a ~ blHll0 5 n b últim :1 part e de l d r::un a. El\na mor d e l poeta h a , ido Yili pe ndi a do ha sta e l max un o ; \"' amada se pro stitu ,·p\np úld ica m e nt e e n lo , r a ll e jone,; y e,;q uin a s co n a vid ez d e m e re tri z profes io na l\n( fdub ere - d esro rt ez ar. pe la1·. de ,; plumar l. E s la é pora d e la oratio pro Caelio\nd e C ire r ó n. e n la r¡u e e l famo so o rador abo ch or n ó a L es b ia ante toda la eiudad .\nE n m e d io de la amargu r a d e l p oeta. la tripl e rept> ti r ió n d e l n om bre d e su a nti gua\n\n-\n\n266 -\n\n�:'lec mirum: m ac ul ac p a rí ~ u tr.i que\nurbana a lt e r a el ill a Fo rmi ana.\ni mpr c~,- a e re,:iden t n ec e ln e ntur :\n::\\ l orloo,:.i p ar itcr. !,!(' m cll i ut ri qne\nu n o in lcc ti eulo. e ru d ituli ambo.\nno n hi c qu a m il lc nr a!,!Í;; 1·o rax a dnlt cr.\nJ=ti,·a lc:' ~ocie ! puc llu laru rn.\nPulcrC' <·on ,·cnit Í11 rprohi\" c in aedi~ .\n\nLYllT.\nCaeli. Lc~hia n o~tra. Le,hia illa.\nilla Lc~h i a . (jllatll Cat ullu ~ unam\nplu~ fjlt<lln ,-p atqne >'uo;; ai!HII·it ornnc:',\nllllllC in qnadri,-¡¡,. el an¡!iporti~\n)!lubit llla!,! naninri Rc11 ri ne p ote;;.\n\nLL\\.\nBono n ien,i,- Hufa Rufulum fcllat .\nuxor ::\\l (' neni. ~aepe quam in ~e pul c r e ti ~\nYidi,-ti~ ipso rapen' de ro go eenam.\n<·um dcl\"olutum ex itrnc pro;;eq u cn~ panern\na l• ,emira ;;;o lllnd ('re llll\" ll,l orc.\n\na n1ada, en ,ólo do, n:·r,o ,. d ire con e loc ue n!'Ía, que el poeta. a ' \" pe,ar, edaba\nle.io> de oC r ind iferen te a la mujrr inii e l.\nA pe''\"- de todo e'to. no no ' pareee razo n a l,l e toma r al p ie d e la letra el t ex to\nrlel po e ma. Realm e nte. n o '\" puerle pen\"o r qu e una muj er d e la po , ic·i ón soc ial\nde Clorl ia huiJi e,e d e sce n dido a ta le.- e xtr e mo s, para e ll a inn eee ,ario ; . Debe tratar se\ntlf' una e~ • ·e tHl rnú .'=\" itn ag. in ada que \\·e rídi ra, co n la ,·ua l e l poe ta q ui e re Ye ng:arse\nnnHtrgam e nt f'. ton ~ u e!' ti lo y ('0 11 :- U;-- m ejo r es arn1a ~. d e Jo;; :O nfri tni ento - que ]e\n\nha r·a u,ado ou ,-e rsútil ex-ama nt e .\no\n\nLIX l\n\nYi,·ar i>imn e p igrama é, te. >i n du da un o d e lo, rná , logrado s de Ca tul o.\nEl poeta h n sab id o eo ne i,..trn e nt e tra zar u n bo ce t o rle la a mant e d e Ruf o que ,-a d e\n]., rep u gna nt e a lo tra g il'ó mi co. '\" qu e e ie rt a men te logra , u propó i' it o degrada nte.\nLa alu sión al ¡::nardián t o n surado a m edi a, se expl i ca porque loi' guard ia n es d e\nla s tumba s '\" d e .lo s al tares fun e rario s 'e reelutab a n e n t re lo s e~d aYo s d e peor\ne:md i ci ón: a qu el l o, que por o u co ndu cta h abían m erec ido que se le s afeitara\n1:.• ca bez a rle un >O i o lad o . para q ue exhibi e ran an te tori o, w Yerg ii e nza .\nSi el pe rso naje aqu í a ludid o e; e l mi,mo Rul' o o bj e to de o tras inYecti ,·a s del\npoe ta, e s ro -a qu e no pued e ,a be rse .\n\n-\n\n267\n\n�LX.\nAca~o una l eo na\nte di ó a lu z. e n a lg: tín rn o nt e d e Libia.\no fu é Sc il a que lad ra\npor la p ar te nrús baja d e la in )! le.\nquien te dió trn alma, tan o;;e ura ~- neg ra.\nqu e o ~· eras co n d e~ prec i o\naqrrell a YOZ. qu e co n dol o r ext re nr o.\nte ;; upli caba. o lr co razón ;; ah·aj e'?\n\nLXV.\nAunq ue el d o lo r, q ue aúd uo nr e co n;; um e.\nm e a leje. Or tal o. d e la ~ ~a bi a~ YÍrg:e rH''·\n~- no pu eda . jug:u c te de mi s rnal e;; .\nex tra e r e l dulce fruto de l a;; IHu ;;a,( pu e;; Ira poco la;; o nd a,; d e l Leteo\nlame n e l pi e m a rch ito d e mi he rman o.\na mi ;; ojo,. robad o para ;; ie mpre\n,. e nt e rnul o e n la pla~· a del R e tco .\n!.ajo el ;:ue lo l r o~< ano qu e l e o prim e.\nYa no podré ja rn :t;; lrahlar eo nti g:o :\nnun ca má s lrc ele Yert c ni e;:c uchart e.\nhe nn a no má s que rid o qu e la v id a.\n:Ha ~ ~ i e mpr c te ar n aré. S ie mpre mi ;: ,-er;;o;;\nen l a ~ olcdad diré, do li e nt e,..\npor tu mu e rte. a,;í co rno l a Dauli a\nllora el de,.t in o de ;;u mu er to !tilo\nhajo la;; .o mhra ,; del follaje, oc ult a !.\nEntre tanta ;: tt·i,-tcza;;. ;: in emha rg:o.\nlr e aq uí e;:to,.; ,-er;;o;; cp re lf' rnand o. Ortal o.\npara tí traducido,; del Batíada:\nno .ca qu e pi Pn,.c,.; q ue el ped id o tu' o\nfrlf: co nfiado a lo;; ,-iento;: Yag:aro,.o;:.\no. po r de,.;cuido. 1111\\·ó <le mi nt e llt o ri a\n--como la fruta que una ca;: ta ,-irg:en\nrP C\" ihc. e n don fur·t i,·o, df'l an rado\n~- e,;co nrl c bajo el plicg:ue de la ,·e•tf'.\nrueda. cuando ella. mí,.e ra , ohidada.\n;;e ]c,·a nt a al arribo rle , u madre.\ncm-c t11lo a tierra. rni e nlra,- ;; e colora\nde ruhor· ,ua\\'e. e l ro;:tro e ntri,t ecido.\nt L\\. 1\n\n·\\ pe,ar ,).> la fartura erudit a. e l . e ntil!lienlo rl el poeta -(' rd leja e n e,.;tt• poema\nhre\\t' . e -rrit n ron inrludah lt' arent o p:~tétiro . El prwta no ha t·on-ignatlo, a dife·\n\n-\n\n268 -\n\n�L.\\:.\n::\\urn te le aena rn o nti!Jll ~ Libv~~ini ~\naul Se ~~ lJa latran ~ ínfima int(uirll;ll, p a rl e ,\nlarn lll enle dura pro cT ea ,~ it ae la clra ,\nut supplici s ,~ oee m in no v i s~ irn o cas u\nco nl e rnptanr hab e r e~ . a. nimi ~ fe r·o co rd e?\n\nEt;:i nr e ad~icluo co nf ec tnm cura clolore\na rlo c ti ~, Ortal e. \\\"Írt( inibu s.\nn ec poti s cs t dul c is JVI u ~a rum e xprorn e re fe t ~~ ~\nme n s a nirni , tanti s flu c tual ipsa rnali ,-namque m e i nupc r Letlra eo gurt( itc fratri \"\npalliduh11n man am adluit ur: da p e d e m ,\nTroia Rhoe teo qu c m s ubte r litore te llu s\nc re ptum nostri s ohterit e x oculis .\nA dloquar. audi e ro nun1c¡uam tua Ja c ta l oq ue n te ru\nnumquanr q !o te. ,~ ita fral e r a m abil io r,\na~picia ru postha c. At ccrl e se rnp c r amaho,\n,:c mper ma e;;; ta 111 a ca rmina mortc te gam ,\nc¡rral ia \" uh densi s rarnon11n co n c init umhri ,.\nDau\"lia s ah s tllllpti fata gc nr e ns It~~ J e i se d tam c n in tanti s ma e ro rii JU:', Ortal e , mill o\nha ec expres;;; a tihi carrnina Battiada c.\nne lua di c ta nrt(Í S nc quiqu a nr c re dita ,~e nti ~\nclTlux issc m eo fort e pu le~ animo.\nul mi ~\" '\"n spon,-i fur·tivo rnun e re rna l11rn\nproc urrit casto ,~ ir t( ini~ e t(I\"Cmio.\nqu o cl mi sc rae oh lita c m o lli ;: uh n·~tc locatum,\ndum a ch ·c nt u nra t ri \" pro~ilit. l'xcuti l ur :\na tque i!lurl prono l\"·a eccp\" <t;!Ílur dce ur,. u.\nhui c rn a n a l tri~ t i !'OII:'!'Íll\" o re ruhor.\nse ,~ o c al\n\nj.\n\nrPn<\"ia d e Jo q u e e' e n (·1 haloitual , e l n on d,r e de , u\na qu ié n e~ li.Í diri g id o, ~\n\nint e rlot·utor~\n\nSe di,t·u te. pu 2,.\n\nLafay c e nti e nd e q ue :-e trata d e al¡;l1n anti g;o infiel del\npo e ta. La o pinión , .. ,;, Jóg il'a. , in e m¡,a q:o. pare ce ,er la de que e'tá tl e •tinarlo\n\na\n\nLe,bi;~.\n\n-\n\n269 --\n\n�LXVIJL\nQue tú , ~bnlio , abatirlo por la fortuna adw·r~a ,\nme nwnd e~ c:; ta carta e~crita co n tu ,; l á¡!r im a~,\npara qu e co m o a un náufra¡!O arr o jad o a las o las\ne:'JHIIII O\"as, ar ranque de l umbral de la mu e rt e,\n- ltÍ , a qui e n \\ cc nu s no otor¡!a la paz d e un blando\ncuando e n el l ec h o cé lib e ya ce~ abandonado.\nni l as .Yi u,;a,; le a le¡!ra n la ai1¡!11 St iada \\\"i¡! il ia\ncon ]a,; d ul ce:' canl'ioncs de lo,-. p oe ta, a nti g u oslil e ron1plaee. y que a mí, a quien JlaJ11a s tu ami¡w,\n~ o l il'ite s los don es rle Venus v la,; Nl u;;a:;.\n~1a s para q ue no i;mores mi ,.· d esg rac ia \", o h ~Vlanlio ,\nni p ie n\"cs qu e d es precio l os deb e res d e l lnu~~ pcJ ,\nescuc ha e n cuáles olas m e \" um crg ió e l dest ino\ny no qui e ra s l o¡! rar, de quien es d esg rac iado ,\nlo s do nes qu e tan sólo pu e d e n dar l os Je li ces .\nDe~d c qu e me Jut.'· dada la in1n aculada to¡!a ,\nc ua ndo la e dad flo rida YiYÍa \" u p rima\\-c ra\nyj,·í mJ Jc lws placeres: no m e es de\"conocida\nla diosa qu e al amor mezcla dul ce a 1nargu ra.\nPe ro, de es to\" d e;eos, m e apartó con ~u luto\nla mu e rt e de 111i he rman o . A h . p o iJre he rm ano m ío!\nTú. mur ie ndo, arr ui na,;lc para s ic 1nprc mi ca lm a ;\nco niÍ ¡!O \"e pult ada qu e d ó la ca:;a ntiCSi ra :\ncontigo pe rcc inon todas mi s ale¡!rÍas\nque. e n ,·ida , ali me nt alHl>' con tu ,uaYe ca riiío.\nCo n ,; u mu e r te, hu,·c ron d el to d o de mi me nt e\ntodos eso~ d e,-eos ~- esos ¡!Ores del ahn a.\nAsí pues. lo qu e cser ib es : '\" Oh . Catul o. es indi gno\np e rm a nece r un hombre de tu c la se e n V erona ,\ne ntibiand o\"''\" mi em bro,; e n el l ec h o ,·acío \"\nno e,; indi ¡mo, no, Ma nli o. s ino di ¡! nO de lás tim a.\nY pe rd óna me e ntonces qu e yo n o te co nce da\nlo ~ don es qu e el dolor m e quitó, pu es no pu e tl o ;\nni ten¡!O a quí ta mpoco abundan cia de libr o~\nporqu e en Roma \\'ivimos : e n e lla e~ tú mi ca sa,\ny mi lu ga r, y e n ella mi ,·ida ~e co ns uma . . .\nt L X\\\n\n~ 11 e ií o\n\n1\n\nl\\li e nlr:\" e l po e ta gim e. co n 5te rnado po r e l , ul\"rimi e nto qu e l e h a produc id o\nla mu e rl c de ' u he rmano , e n e l A s ia Menor - mu e rt e rec ie nl e, ¡w e,t o q ue au n\nha ce p oco qu e l a~ a gua s del Le teo lam e n s t~> pálido ,; pi es- el di stin gu id o orador,\n\" a mi go p e r5o n:d d e Ca lul o, Q. Hort em io Ortal o, le pid e un po em a. El Vero né s,\nco n sumido por un dolor pe rs ist e nt e, n o pu e d e c n eo ntrar fu e rza s ni in spir ación\npara e re a r. P e ro, re ar io H de5a irar a ~ u arnigo. ]e a nun e ia e l e nYÍ o de s u tra llu c-\n\nción d e La Ca bellera d e. R erenice . ta l ,·ez la mú s h e rn1o sa co mpo sición d e Calím aco,\nel poe la al ejandrin o prefe rido de lo s neó lc ro s.\nLa ob ra pre se nl e ha sid o di,·e r sam e nl e ju zg ada. E s un e j empl a r úni co en b\npoeúa Catu li a na p o r e l c xtraiio cl e,o rcle n e n qu e a fl ora n lo s pe n sami e nto s y la s\ne rn odone s. En un t'Jni c·o pe rí odo. 5e ~ u ee d e n e~ po nt ú n e am e nt e. con1o surg ie nd o d i·\n\n-· 270 -\n\n•\n\n�LXVIII.\n<Juod mi h i fortuna ca, uqu e oppressu s aeerho\ncon• criptmn hoc lacrimis mitti s e pistolium ,\nnaufragum ut ei eet um spuma ntihu s aequori s undi s\n;:nhl evem et a mortis limine restituam ,\n<jlH' m neque :'anc la Yenui' molli requicsccre somno\ndesert u m in l ecto caelih e perp e titur,\nncc n·tcrum dulei scriptor um c arminc l\\'Insae\noblectant. cum mcn s anxia pcrvigilat.\nid ¡rratum e ,-t mihi. me quoniam tibi dici ,; amicum ,\nlllii!H'ra<jue et \"'llusarum hin e pet ¡,. rt Y cneri ;;;\n,ed tihi ne mea ,-int ignota incommoda. Manli,\nncu m e odisse pute,- hospiti s officium.\nacci pe. qui s merse r fo rtun ae fln c tihn s ipse\nne ompliu\" a mise ro dona b ea ta petas.\nTempor e qno primum yc,-tis mihi tradita pura e,t,\nioeu ndurn e u111 aeta,. fl o rida ,·cr a~crct.\nmul ta ,ali:' lu,i: non cs t llca nc scia no, tri .\nquae dulce m curi, mi ,-!\"ct mn an t1em:\n,cd totn m ho c sltHlium luctu ft-atc rn a mihi mors\nah,-tulit. O mi,:ero Jrat e r adempie mihi.\ntu m c a t tt IIIOrie n,; Jre¡ó,.ti com r11 oda, frater.\ntec um una tola c st no,- tra septilta <lonw s.\nom nia lccum una pc riernnt ¡ra ndia nostra ,\n<Jnac lliW' in vita dulci,; al ehat amor.\nC uiw· e¡ro interitn tola de mente fnl!a,·i\nhaec qudia atquc onmi s delieias animi.\nQ1 wre. <jiiOtl :;;cribis: \"Vero na e turpc Catnlle\nes;:e. qnod lli c quisqui s de meliore nota\nf ri~ida deserto tepefactc t nlf'mhra cuhili\",\nirl. 'Hanli. non est tnrpe. ma~i s mi se ntm e,;t.\nI¡rno ;;ce~ igitur si quac mihi lnctu s ademit\nhace tihi non trihuo muncra. cum nequeo.\n::\\am, quod scriptorum non ma gna est copia apud me ,\nhoc fit , qnod Roma e YJ\\' IIIlll~: ilJa domw',\nilla mihi ,;ede:'. illic mea carpitur aeta,; . ..\nrectamente del alma. sin la pre,·ia ee n sura d el creador 1 arti sta , pero también ar·\nqui te rto ) la ~ excu sas al amigo por no poder sati s fa ce r plenamente su pedido. la s\nbmentatiorH~ó por la muerte d el hermano. mechada s todavía de recuerdo s mitoló·\ngicos. Y el po ema r o11clnye ron una d eli cadí sima metáfora, no por bella meno s\ni nesp e rada Y ha sta incongruente. Y mientra s Anzio so opina que «la part e má s\ni11tere,ant e d e la elegía est:i contenida e ntre lo s Yerso s S y 14 donde el poeta\nc xpre ~ a todo su dolor por la temprana mu e rt e d el h e rmano», la mayoría de lo s\nco mentadore , . y ron razón. ha ce resaltar la h e rmo sura de lo s \\'er sos último s con\nque se ei e rra el poema .\nDaulia no es sino Progne. la mujer de Tereo , re ,· d e Daulid e, la cual habi endo\nmuert o a m hij o !tilo en un arrebato , lo lloraba mú s tard e incan sablemente, con·\nYertida e n ruiseñor.\n\n-\n\n271 -\n\n�L.\\ l.\\.\nT e m a raYilla , H 11 fo ,\nq tw nin ¡! un a Juuj e r h ara ace ptad o\npon e r bajo d e tí Slli' bl ando,; mu ,o ]o,-,\n)\" q u e 11 0 la CO niiJU e YaS\nco n e l prese nte ele un Yeó tid o h e li o.\no el hril lo d e una p ie dr a •·e lu c ie ntc ?\n~1a l a fama te daiía.\npu eó se d ice qu e un c iJi,·o 111alo!i e n te\nh ab ita e n la IIHH'aJia d e tu a x il a.\nY a éi' tc todas le tCIIJ Cn :\nqu e es un totTo animal, co 11 q ui e n nin ¡!una\nh e rmosa quiere co 111pa rti r su Jec h o.\nQuítate. pues , d e c n e i111 a.\nC5 a pes te q u e d aiía l as n ar ices,\no n o te asombres m ás d e q u e te hu,·an.\n\nLXX.\nA nad ie amar quisi c nts s in o a mí. m e r e pit e.•.\naunq ue J úpiter misn1o tu a 111 0r ~o li ci t ara.\nDice;; : ntas las JHOme sa~ al a tna nt e d es~oso\nse e,;n ih en e n e l Yie nt o . o e n la s rápida ,; Hf!: uas.\n\n1 L\\ \\ . 111 1\nDe t o da- 1 :~- e le¡r ía . de Catuln. l'.ta e. la m ú.- cx 1e 11.a ' la '1\" '' ha .u- •·ilatlu\n1na yo re:\" polPmi ca:-. La di . . t'u ~ ión a h¡lrt ·a tanto ~ u \\ a lorH· ión c:- té til·a. eo rnn .-.u i n t P·\n~ ridad matPrial. En e:-- l e últin1o a\"JlCt'tO. la ro ntr n,·e r:- ia g ira prin c ipalrHl'lll e .. nhre\n:; i :-e trata de d o:- po ern a:-:; divf::'r:\"o:\"' unid o ... art i f i r i a l n:r· nt e p o r f' rr o r d e un r opi:- ta.\nc. 6i. por e l contrar io , la o bra e~ un a . L n .. :--cpa rati :- ta :- pret e nd e n qu e ex i . . ten dn ...\npo e ma-: 11110 qu e t·o ruprcllflería lo s n : r. n' ·1 a lll 1 óHa l ' otro q u e a h a r earía lo•\n11 a l óil 1óR IJi. Su. re . ultadu. -•' l• ·r.a11 en lo , ar g unre11t o • .-i ~ ui ,• nl t•• :\nEn PI 6H;L e l nonrl>re d e l a mi go a quiPn , e i!iri~e e l po e ma e . :\\Lr 11li u.: en\n\nYe r sr~>\n\ne l GR h. e~ A lli u:\"'. ~if' 11tlo an:l•o~ g;en til it'ÍO:\"' , n o pu cdf' trat ·H·:\"'e de una Hli .. llla p e r·\nap~rere\n\na bandonarlo e n el lec h o .u litarin i d esertu .< in\np: ra ,·f• d e:-.p: r :ll'ia que ~e rla a e nt en d er t·onto\nn:ujer: en e l óR b .. en ¡·:¡tnhio. e l p o f'ta au g ur a fc lil'idad a ] arui go\npa rf' •·e -. e r :\"U llltr,i er f sitis fe /i ('f'S PI 111 :ú mul el flirt rita ) . En f\"l\n6fla. Ca tul o dire q ue no pu e d e c 1n·ia r· a :-u am i gn t-. J poen1~ que 1e h a pc di tlo, por\ns u e,-tad o d e e .· IJÍr itu ; c i ó8 1> . rn 11 Lr t'\\'O t·ac ió n de ~u- :rrn ore. ¡·o11 L e~ hi a Y la\nnarrat'iÓn Jníti l'a. de la .. dr·~'en tura:- d e L:uHLunia. c:- pn:- a de Prote 5ila o. t·o n.5ti t;l:ría\nen r ea lid a d r l p oe ma req u e rid o por e l :r nri;!n.\nL o, que .o. ti e ne n l:r unid ad d e l pocm:r pit•l1- <lll qur l:r di fe r encia dé nomlll·e-\n\n,:u na. E n e l (l8 a .\nf e,.l o rae libe ) ~\nla nu1 e rt e dr· ~ u\n~ a al g ui e n que\n\ne l a migo\n\nhajn e l p e ..-o d e un ~1\n\npueda dehcr:--o a qu e uno ~ea atlnpt i,·o. n. In qu e e~ ni :.Í:- prolwld e. a un ,.. t-rnr riel\n•·o pí ; ta. En '''\"\"''\" a in .'l'f! 1111do. pu e d,, trata r\"· rle la nrucrtp d e l :r amantr. :- el\n\naugurio\n\nde\n\nfelici(bd\n\nt m npnc o ;;::er ía\n\n:-er dirig:ido\n\ntlt'rÍ:--.Í\\ n. por\n\nlr:r ; IH ,< excu.a; p or\n\\·e nl a d c ro y n o l.d,le\nlit e rarin.\n\n11n\n\nt' lldnt o\n\n;1\n\nen\n\n.\\l anlio ~ .. 11\nla t•p Í:- tnla a\n\nc~ po ~a.\nOr ta l n\n\nEl\n\nte rcf'r argumento\n\n:- w· e de .:dgo ~H1 ;.d•1;,!;0:\n\npoder e ll\\ iar ,,1 111111111 .< ; ul ir ilad o. Call>lo d e,:rr r o l la\nPu ede. en tnJJL't..' ::-. pa~a r tril,uto. nad a lll <Í::-. a un\n\np OC JII a .\n\n:? 72\n\n1111\n\n11 .. 0\n\n�LXJX .\n.1\\o li admirari. quare tibi fc rnina rudl a.\nRufe, ve lit lc n e rum ;; upp os ui sse fe mur·,\nn o n s i illanr r a r ae Jab efa C' tcs rmrnere ves ti s\naut p e r·lu c iduli de li c ii ;; lap idis.\nL ae cl it le qua c d a ur mala fabu la , qu a tihi fcrtur\n,-alle wh a lan11u trux lrahitare ca p e r.\nHunc rn e tu unt o rnn es; n e qu c nrirum : na m mala vahle cst\nbest ia. n cc qu ictlln h e ll a puella c uh c l.\nQua re aut c rud c lc nr na so nrnr intcrf icc pcs lc m ,\na ut ad rnir a ri d cs in e c ur fu g: iunl.\n\nLXX .\n.\\\"ulli se rlicil\nqnaur nrilri , non ~ i\nDicit: :;cd rnuli e r\nin ,-e nt o el ra pitla\n\nrnuli f\" r mea nul, e r e m a ll e\nse lrrppit e r ipse p e t at.\nc upid o quod di c it aurant i\n,: cr ih e re o p ortet a qua.\n\n1 LX\n\nIX !\n\nY e ne no \"' ep i~rama dir igid o po,il,l e nl e nt e r·onlra R ufo. a q u ie n eono<·emo s\n•·o mo lli> O de lo, lliUt ·l\"'' am:u1te, d e L t'~hia . fl a_¡,, la apare llt <> int e nl' IOn\nj o ro;a d e la r· •>rnp o, it ·ió n. \"~ arh-i e rt c e l ahorreL· imi e nt o pr of und o d e l poeta. Al·\nguno ; prPte nd e n q ue e l Rufo rl e qu e aquí i' C trata n o e ,; ullo mi\"\" \" I'Oil Cel io\nRufo. el :1111igo infi e l <l e Ca tul n. ;n hre la ha. e d e q ue é> t\" te nía fama d e h o mhre\nel eg:1n t c ~\n\nniu rHla n o : pt' rn e::- tn no\n\np:tl'l'4'f'\n\nn:oti\\·o :-uf i (' iente para :--e t ucj~nle\n\ní'Oil·\n\ndu,ió ll ; '\"\" ' bi e n 1~:1\\ qu e pen.ar qu•' Ca tuln hu .,·a lo:l h e r ir lo m;Í ; aee rh a m en te\nP J~ aqu e ll o e n\n\nqnf\" ~ u e n PntJg: o (_·ifra iJa ... u yanid ad .\n\nI L \\ \\: 1\n\nE\" du , dí- ti \"o' e .\\ pre>a t•l po e ta •U t' .• I' C)lti,·i , ¡\"\" ' .u inquietud alllC 1:\" prome.a; rk :1111 0 r de Lf' >hÍ á . Catnlu. qu e hal,ía ... portad•> \\'a lllll<'h o, tl f'•l' ll (:a ii os. no\npodía t'O IH·e l1ir d e ma ,ia rla ,; ilu , ione- pur la, prote-t :., d e amor d P ;u adúlt e ra\nq u erida. E l 'erho IIIIÚ <' r(> . que alguno h :1 querirl o in! Pr pr etar •·o m o ín rlil' e d e u !la\nYerdadera\n\nprom e~a\n\ndl' nwtrim onio\n\nque\n\n... e\n\nhahría\n\nprudu('ido\n\nmuert e d e M e tp]., Ce lc r, nwrido ¡] p Clodia. o \"'\" e n e l a ii o .)9d e r ar . . c .. in o en\n\ne l ~C\" ntid n\n\nge n ér i ~·o\n\nrl e « an l ar>> ~\n\ny.1\n\n((U('\n\nnn\n\nse l'la\n\nd e~p u és\n\nde\n\nJa\n\nn o d e be •·on,ivcro-..ínlil\n\nqu e\n\nClodia e>tu\\ ie ra rli-pue, ta a ra.:u·,e I'Uil e l po e ta .\nE l re .. ha zo riP I amo¡r d e Júp it er e ra una e \"prc.iún JHOYPrhial en trl' la , mu ·\nj e r e~\n\nr o man a - .\n\n-\n\n273 -\n\n�LXXH.\nD ec ías a111 a r e ntonces a Ca tul o tan ~ól o\ny qu e al am o r de Júpit e r, mi am o r prefe riría , ,\ny yo te am é. no ta nto com o un homhrc a s u a m a nt e,\n~in o co n el cariii o de l p a dre p o r w s hi jo;:.\nA hora le lt c co noc id o. ~- a unqu e a rdo co n má ;: a n ~ ia \" ,\np ara mí e res, no o h;: tan te. mús ,·il y mii ~ inn o bl e.\n¿. P o r qu é ? P o rqu e e l aman te q ue wfrc ta l inju r i a\nd esea co n 111 Ú~ ' c hc m cn c ia. ~- - e n ca mbi o, q ui e re me no;: .\n\nLXX \\T\nS i al p: tlll con ,;ttcl o a lc a nz a\na q ui e n rec uerd a n ts acc io nes hu <' n a,;\ny !t all a q ue s u co nc ie ncia h a s id o p ura\ny q ue ja m ús Yi ol ó la Í<' jura d a.\nni el no mbre d e .l o s di osc\"\nultra j ó, qu e bra ntand o la;: prom esas.\nmu c h a,. h o ra s ale gr es te rcsc rY a\npor es te a m o r ingr a to,\noh Ca t ul o. la ,-ida qu e te e\" pe ra .\nPues e l l1i c n q ue a l o;: ho mhres p ue de hat-crs c\ncon h ec h os y p a la h n t;:, l tÍ l o hi c i,. lc .\nY t odo fu é p e rdid o .\npo r ' e r co nf ia do a un co razó n in t! ra to.\n¿ Por q ut;, pu e,; . te a lo rnt c n tas to rhtYÍa?\n;. P o r qu é, co n m e nt e firm e,\nno le a lejas el e aque l a m o r im p ío\na l qu e l os dioses son d cs faYo r ahl es\nd e jand o es ta exi s te n c ia d c,;p: r ac iarla ?\nC uán difíc il , d e s úl1it o\nr enun c iar a 11n amor tan e ntra tí ahl c!\nCu án difíc il , y e mpe ro, necesario!\nSól o un camino qu e d a\npara sal v arl e, y ob stinadam e nt e\nh as d e seg uirlo .. aun c u a nd o no pudi e ras.\nOh di oses i nm orta]e¡: !\nS i la pi e dad es propia d e Yosotros\ny e n el mom e nto mi s m o d e la mu e rt e\nlle vái s socorro v p a z a los que mu e re n.\n1 LX Xll\n\n¡\n\nes fijar n o n o lóg icam e nt e C>te p oe ma ; la d e~ e ,pe ranza qu e re ,·cla\nro n d espreC' i o y eon re nco r__. pu ed e te ne r o ri ge n en l ln a de la s tantas\nt rai ci one s el e 'Le , bia o e n un e n gañ o ma yo r, mú s d e finiti,·o. En todo r aso la s r ela ·\nr ion es e ntr e los amant e s se habían alt e rado profundam e nt e; no se trataba ya d el\nful go r d e a qu ello s candidi w l e.<. día s fe li ees el e amor eo mpl e to. Tal se ntimi e nto\nlo r ec u e rd a el p oe ta. e n l o qu e ha te nifl o fl e e ntrañ a iJi e, ro mp a r á nrl o lo (·o n el\nDi fícil\n\n~ n1 ezcl ada\n\n-\n\n274 -\n\n�LXXII.\nD ice bas q uo ndanr so lurn te n o ~~e Ca tullum .\nLc-sh i a, ne e p ra e m e ,-elle te n e r e l o ,·e nr :\nD ilex i 111111 te no n ta n t um ul n d g u;; ami e a rn\n~e d p atn u t gn at os dili ¡r it e t ¡r e n no ~ .\nX u ne te cog no Yi ; quare c-t;; i im pe n;; iu ;; ur o r.\nmult o nri. tam c- n es ,-ili o r el l e ,·ior.\nQu i p ot is e,- t ? i nqu i;; . Qu o d a nr a nte nr rn rurr a talis\neo g: it a m a re nr ag i;;, ,;e d b e ne ,-e ll e rn inu ,;.\n\nLXX VJ.\nS i qu a reco n lanti he ncfac ta p r io ra yoJupl as\nc-;; t h o mini e um ,;e cog ita t esse pium .\nn ec sa ne tarn d o]a ,;se fid e rn , nee foe d e re null o\ndi v um a d fall e nd os n umin e ahu s um lr o min e s.\nmult a pa ra ta m a ne n l in ·lo n ga a e ta te , C atull e,\nex h oe in g ra to ga udi a a rn o re tihi .\nl'la m q ua ee unrqu c- lr o min es h e ne e niquam aut d iee r c- po~s u n t\na ut fa ee re , lr ae e a te di c ta qu e fae ta qu e sunt :\nOmni a qu e in gr ata e pe r ie nrnt e rc- dit a m e nti .\nQ ua rc c ur te ia m a mpliu s exe ru c ics ?\nQ uin a nim o o ffirma s atqn e istin c te qu e rerlu c is\ne t di s in vit is d es inis essc mi se r ?\nDiffi cil e es l l o n gu m s uhit o d e po n e r·e a nr o re nr .\nDi ff ic il e es t, \\'e r.·urn h oe qua luh e t e ffi c ias .\nr n a sa lu s lr aec es t, lr oe es t tihi p e r v in ce ndrrrll:\nR oe fac ias. f' ÍYe irl n on po te s i,·e po te.\nO Ji , s i n·;; trum es t mi se re ri , a ut si quihu ;; rm q u a rn\nextre nr o, ia rn ipsa in rnort e tulisti s o pem .\nm e mi ser urrr aspi c it e e l s i Yit a rrr purit c- r e g: r.\ne ripit e h a rr e p e;; te m p e rn ie ie n rqu e milri .\nQ ua e rnilri s uhr c-pc- ns irrr o,o trt to rp o r in a rtu ;;\n\nafec to d e l pa d re por , u; h ij o,. Ahora . ó lo q u eda la at ra eeión m o m entá n ea. y\nCatul o pa re ce •·o nipl at·e r'e ron re n •·or e n d e,t al'a r la d ife re n l' ia e nt re anwre y\nben e velln. ro mo di ;; cul pún do 'e d e ; u in duda bl e d e b ilid a d , re ,·e lad a e n ó U 5 fr a.\n¡·asa d os intc nt o5 de a lej a r. e d e Le >IJia. Y a ;; i d a a e nt e nd e r q ue. , i bi e n n o la h a\na ba nd o na d o. le ha quitado e n •·an1 b io ro d:1 ' u eo n>' id e r a i'Í Ón y , ó ]o e' o b j et o d e\nd e m rer io. Es nalura l. e nr o n .. e s. pe n, a r qu e e st am os e n e l perí od o ftU C prered ió\na la se pa rar i ón rf cfinili\\ a.\n\n-\n\n27S -\n\n�.....\n\ncont emplad un mom ento a tm d esgrac iado,\ny si en verdad viví 1111a vida pur a\nlibradm e de es ta pes te y es ta ruina\nqne entrando e n l o más hond o de mi c arn e\nexpulsó d e es te p ec ho la alegría.\nYa no pido como ant es\nque otra vez corres ponda al amor mío\nni tampoco - que tal es impos ible-que quiera recobrar el pudor mu e rto.\nYo mi smo soy qui e n recohrarm e anh el o\ny librarm e d el mal qu e m e con s nm e.\nDadm e es ta gra cia, dioses,\nDadm e es ta gra cia por mi vida hon es ta!\n\nLXXVII.\nEn vano Rufo, y sin raz ó n a lg1ma ,\nte juzgué como a mi go. ¿E n vano, digo?\nMá s bien para mi m a 1 y mi d esgracia.\nMe fingi s te ami stad , traidoram e nte,\ny, abrasándom e lu ego l as e ntraií as\nel más caro tesoro m e roba ste.\nlVTe roba ste, j a y! , amigo rni se rallle,\nve ne no qne mi vida e mponzoiia ste.\n\nLXXXIII.\nLes bia, ante s u marido. di ce p es tes de 111Í,\ny esto al eg ra m u eh ísimo a ese imbéci l.\nP e ro. ¿ n o e n tie nd es, asno? Si olvi!lada , call ara ,\nse h ab ría curado . E n ca mhi o, si lllllnnura ,\nno\n\n~ólo\n\nm e rec ue rda , s ino, Jo qu e es IIHÍ~ gr<I\\T,\nrab i a por d e ntro. Ard e. y :<e coci na.\n\nLXXXIV.\nA rrí o '·c ho mmo da'\" di ce, e n \\'ez de \"c OIIIIIIOtl a\",\ny por \" ins i!lias\" !li ce e n ,-e z \" hi nsidia,;\"'\n\ny con todo e l vigor d e su i' ¡w lmon f's\nsopla . cre\\-CJlllo hablar a BJara ,-iiJa.\n1 LXX \\ ' IT 1\n\nGe ne rah n e nt e 'e op in :1 que el pe r, o naj e a quí al udid o e, :VI. Ct> lio Rufo , qu e\nl üt\" a mant e rle Clodi a - e ,L o e,. dt' L es biaY qu e m ús tarde , at·u ,;J d o por és t:~ ,\nfu é defe ndido v ah>u e lto po r la pe rit·ia d e Cic e rón. El n!O t i,·o d e re,e ntimiPnl o\nde] po eta e n ('O nt ra d e e.-: te _lihe rtin o e~, pu e::-, o ll\\·i o. y f'~ n a tural p e n ~:n· qu e\nt'O iliJIII SO el po em a e n momenl•h e n qu e Hufo ¡:oz:1 l•a d e ]o , Ln·ores d e la muj e r .\n\n-\n\n276 -\n\n�ex¡ndit e x omni p ec tore laet itia E!\n.Xon iam illud qna er o. contra ut m e dili~ at ill a,\na ut. quod non poti s es t, esse pudica Yelit:\nlpEc ,-al er e o pto e t t ae tr um hunc d e pon er e morbum .\nO d i. re d di te mi hoc pro pi e tat e m e a!\n\nLXXVII.\nRnfe. mihi fru~tra ac n e quiquam credite amice,\nimm o ma gc no c um pre tio a tqu e malo ),\nSici ne s nhre p st i mei , atque intestina p eruren s\n~ i c mi sero e ri p ui sti o nmia nostra bo na ?\nE ripui sti , eh e u no~ tra e crudele Ye ncnum\n,-it ae. e h eu nostra e peqis amiciti ae .\n1Fr n:; tra ?\n\nLXXX III.\nLe,;hia mi pra ese nt e viro mal a plurima di c it :\nha ec illi fatuo maxima lae titia es t.\n:'11ule. nihil sen ti,_;. Si no~tri ohlita ta cer e t,\n,; ana esse t: nun c c¡uod ¡_!a nnit e t ohl oqu itur\nnon so hmt m cn tinit. se d qua e multo acrio r es t r es,\nirat a eEI. Ho c c,- t. uritur f't co quitur.\n\nLXXXIV.\nC hmnmuda rliceha t. ;;i qnantlo co mm oda Yellet\ndi cf'r f', e t insidias Ar ri ns, hin sidia s\ne l tum mirifi cc spcrab at se f'sse loc u tnm\nc uut . qua ntum pate ra!. dixe rat hin sidias.\n\nI L'\\XXlll i\nTambi é n en el po e ma XCI! Ca tul o inl'i e re de la ma lerli l'en ei a de L e,]J ia, qu e\n<· , ta eon tin t.J:t amú nd ol o. Pero lo q ue e, puer il razo na mi e nto en e l c itado pasaje,\ne s e n la pr e~e nte ron 1p o:-- i('i ó n. ag ud a o h ~er va1·ión p:-it'ológic::J. \\ .,. ta n bien ca pt a da ~\nque Cat ulo . 'e¡r uro de , ¡_ n o pu e d e me n o' rle lll CIIO >prec iar al to nl o marido qu e\n<•' ríe a nl e una al'l itn d ta n pt' li ~ro-a rl e •11 muj e r ! Mu le. nihil senti s) .\n\n-- 277\n\n�1 A ~ í d ecían la madt-c r los a bu e lo;; .\ny el he rmano d e aquélla --el qu e fu é libre 1 .\nAl fin Arrio e mbarcó para la Siria:\nlos oídos de todos tle:-can saron\n~ in ten1er ya es c uchar tales palabra,.\nd e nu e Yo ,;ua,·e nlente pronunciada ;;.\nD e súbito lle gó un a nuncio horribl e :\nEl mar Ionio. despu é;; q11 e A 1Tio pai'a r a .\nno e ra rná;; Jonio : se lla mab c1 Hioni o.\n\nLXX X Y.\n\n~o\n\nD e tes to ~- amo: por· qu é lo ha go. tal Ye z pre¡wu te ;: :\n8é . Tan sólo sé que lo hago ~- qu e mc atonneut a.\n\nLX XX YJ.\nQuinc ia e;: hermosa para mu chos h o mbre;;\npara mí es alta , blan ca y aun tlcre cha:\nreconozco esas dotes una a una\nmas nie¡ro quc sea hermosa , puc;; no h ay ¡rra ci a\nni sal nin¡runa cn ese c uerpo ¡!:rand e.\nL eshia e n camiJio es h e rmosa al par qu e be lla :\nnna a toda ;: roh ó todas las gr ac ias.\n\nLXXXV H.\n::\\inguna Jnujer· pued e dec ir que la aman tan to\n111 tan sincer·amente, como a mi Le,.hia a 111 é.\n~unca exi s tió e n un pacto tanta fid elidad\ncomo exi stió e n tu amor, pe ro por part e mía.\n1 LXXXI\\\"\n\n1\n\nSe , a be rl e un Arri o d e o b se uro o ri ge n , qu e , in auxili o d el ta le n to . p o r · ll\nf'a nl ct e r se rYi eia l y p o r goz ar el e .la priYan za de Cra ... o , e :5 raló alt a:<. p o 5idon e :- t'll\nRo ma. A este indiYidu o se re fi e re p rohahl e m e nt e e l e pi gra ma.\nLa introdu cc ión d e mueh a s palah ra s gr iega s eo n sonid o, 'h pirad o; 1 y () z ) h izo\nq u e la :> ge nt e s p oco r uha ~ . ig nor;1 nt e s d e J ori ge n d e los Yo rahl o s. pro nun da ran\nta n1bi é n con as piraei o n e ~ palahra ~ latina s e n qu e ori g inarinnt e nt e n o e xi st ían .\n\nA\n\ne,.ta co nfu sión ayudar on tambi é n l o 5 dial e rto o< . Quintilian o d a n otiri a d e e ste Yicio\nde pronunf·i ar ión .\n\n( LXXX\\\"1 ¡\nSe h a\nr omo para\np o spu e sta\nj u 5tici a le\n\nalabado a una c ie rt a Quincia, tal yez r on d e ma sia d a in s iH e n r ia o calor\nqu e la su sre ptibil idad del po e ta no , e sie nt a h e rida, ,-ie nd o a su Le shi a\nfr e nte a ot ra muj e r . E s tH'e <'i w e nton res dar a r ad a un a lo qu e e n\nrorre , ¡wnd e. di stin guiend o e ntr e fnrmo.< itas . ¡mlchritudo Y ue iiii Sias.\n\n-\n\n218 --\n\n�Credo, ,:lt' nwl e r . i'I C lih c r aniJH·ulu , c iU:'.\n5ic malCrlll! :' an1s dixcral atqu c a Yia.\nl lo c mi 5:'0 in S :-ri a m r f' r¡IIicranl omnillll ,: a u re , :\nAud iktnl cade m ha ec lcnil f' r e l ]c ,·it<' r.\nn e c si iJ i po;: tilla mclu c iJanl talia \\·eriJa.\nC um i' uiJit o adfcrtur 11untiu :' ltorrihili ,; :\nTonio;: flucl11:'. po•!qtiH III ilhH· Arriu ,: i, ~PL\niam 11011 Jonio - e ~ ,e. ,c d l l iun ius.\n\nO rli e l a n1o : qu <li'C id fa c ialll . fo r ta;: , (' r f' qu i r i,;:\n:\\e ,;cio. ,cd fi c ri ,:enli o el c wTuc io r.\n\nLXS:\\TJ.\nQui11tia fonn o,: a f',ol IIIUitii:: milti c antlida. l o n ~a.\nJT cla cs l. Jla c <· c¡:o ,; i<' -in !-!11h co nfil f'o r:\nl o tum ill ud forn10;:a II C!!O: Jta lll nulla ,·e nu ;: ta ;:\nnulla in la111 111<1!!110 c ,; l co rp o re mi c a ,a li .• .\nL c ,-hia f o rino ,; a f':' l. qu al' Clllll pulchcrrin w tola c.:!.\nlum o nlllihu ;: una Ollii1 C:' , uiJripuit Y c 11 e re • .\n\nLXX X ni.\nl'lul la pol e,.; l muli e r La11lum ,:e di cc rc ama lam\nYcre. quanllllll a me L c,; hia amal a n1 c a c ,:l.\nS ulla fitl c ,- ullo f uil UII ICJt !<llll f o f'dcr e l a nl a.\nquanla in an1or c tuo P X pm·t c re p c rla III Ca t>t.\nFo r111 os it os es prnpi a nl e nt c l a be ll ez a d e la .- f o rm a• . la j u, t<•za d e Ja , p ro p o n ·ione - :\npu l c hr itudo. una hPr m o \"\"·a n liÍS re finada qu e re qu ie re pa ra ,e r a pre o·ia d a un m ú-\n\ndeli t·aclo g u ~ t o . L:t r cn u ... tos P !l fin . e:> un a he ll ez:1 ~ rar i o .. a. h qu (' pu e den di .. .\npe n-ar Ye nu- )' 1'\" Cra o·ia , , Le, hia t ie ne n o ;ó lo b p rim era r {orrn o .<n es t l ,i n o que\n:-- i e ndn t o l a p tdc h e rr;n uJ p o :- ef\" la l\"P il ll .\". l as í? il ~r:1 d o taL q u e pan.•c·e h ab e r\nat· un n rl ad o en ~í to do eua nl o d e ~rarin~n y an J ~Ji,] , .. p ue d f' n t'O ill\"e d er la .. de id at!e .. :\n\na un\n\nontJJ Ps subri p uit\n\nl ·ellf! r f?s.\n\nE, to, d o, dí , ti o·o, re , e la n e l mi - mo e -tatln d e ún into d e l pr¡e m a LXX . Catulo\n~ e ato nn e nta ~ i c rnpr e eo n el p e n ~~uni c ntn tl e q u e ta nL1 l'o n~t a n (' i a lt at' ia .. u a m :1n tP\nha ; idu n 111a , e in[llil e l e; fn erzo p a r ~ reto>n e r .-11 o·ariii o. El d ístio ·o pri111 e ro rep it e\n\nuna expr<',i ón cara a C 1tul o. qu P , ,. <' n o· ue ntr a la n:l ,ién '' \" e l C. \\JI! ( ru nll /11 n ol>is\nIn run ore tu o . :- i gn il'it ·a prop ia nw nl e i n on tor e nteo e r ga\n1<-. y ti e n e e l \" d or e, tilí, t ito qu l' le o·on fi e r e e l o·nntra- te eo n la (''pr~ -i ó n ex\n\nr;ua ntullt a Jn a bitur nul/a ) .\n\npart e 1n ea .\n\n�XCliJ.\nPoco m e import a complace t·te, César,\nm sab e r s i t' r es blan co o si e t·es neg ro.\nXCVI.\nSi a la ~ calladas tumbas\npu e d e, Ca h ·o, ll e var alg[m con s ue lo\nnuestro dolor, ~- e l llant o\nqu e e,·oca Jos amores de otros ti e mpos\ny qu e lam e nta la a mi ~ t ad pe rdid a,\ncie rtam e nt e a Quintilia\nmenos aflige su te mpr a n a mu erte\nque e l a ntor qu e l e g u a rda s. la co n,;u ela .\n\nCT.\nD es pués d e h ab e r c ruzado muchos mares y pu eb los,\n,.t'n go, h e rmano, con es ta s ofre nda s tan humild es\ncomo ob sequio postre ro qu e te brindo e n la mue rt e,\na hablar inúti lm e nt e con tu ,o muela s ce nizas.\n¡Co n c uánta iniquidad m e d es pojó el d es tino\nd e tí, mísero h e rmano, te mprano arre bat ado!\nEs tos qu e, s in e mbar go, se gLÍn el vi e jo rit o,\ntraigo, co mo d o li l' nt es regaJos f un e ral l's,\nacépta .los, re¡1ados con mi llanto frat e rno.\n,. ref' ib e por s ie mpre mi últim o adiós. he rmano.\nCVIII.\nSi tu vej ez, manchada p or cost umbres impur as,\nde b e acabar, Co mino .. por vo luntad de l pu e blo.\nlo prim ero de todo. te a rran carán la l e n gua\nque abo rrec ió a los bu e nos, y la d a rán a un buitre.\nC uervos han de vacia t· ,. d evorar tu s o j os;\npe rr os tu s int es tinos, y, l o de mús, los loh os .\nrXCili l\nE, te dí >tic o cel e brad o, qu e Q uintili ano, obsec u e nt e h ae i~ el e m perador, ca li de ve rdadero ac t o d e loc ura . e s un te; tim o ni o m{t s ele L1 av e r sión el e Catul o\nlwcia Cé sar. Es tal vez una re spuP sla a un inte nto d e reeo n ciliación d el futuro\nd ict a d or, qu e nwnte ni a ami st ad eon el p~dre de l poeta, y qu e e sta ha , ie m p r e\np ront o - ra s¡ro m ag mínim o <l e w ea níc te r qu e h a llam a d o la at e n ción- a olvidar la s\ni nj uri a s rec ibida s.\nLa expre s ión nec scire ut rum sis al bus 1111 afer homo ti ene n1lor proverbial.\nf i c~\n\n1 XC\\'Jl\n\nCatulo . devoto a mi go . ro mp on e e , ta h re ,·e e legía e n nt·a,o ió n de la mu e rte\n\n-\n\n:?RO\n\n�XCIII.\nN il llll ll l ll lll ~ tud e o , C a e~ ar. t i bi ' -e ll e\nn ec Ec i r e u lr u m ~ ¡ ~ a lh u~ a n at e r h o 111 0 .\n\npl a c c r e.\n\nxc n .\nS i r¡u i c q u a m n t u t i ~ !-( r a l tll ll a l' c c p l tllll \\T\na c e id e r e a n o ;; t ro . C a h ·c. rlo l o r e p o ll' s L\nq uo d e ~ i tl e ri o \\·e tc r cs t-c n o ,·a mu s a m o r c~\natq u e o l i m lli Í ;: ~ a ,.; fl e mu ~ a1 n ic iti a;: .\nc c 1·te n o n t a n t o m o r ~ in matura rl o lo ri c ;: l\nQ u i n t i li al' , q u .mlu u 1 ~ au d c t amo r c luo.\n\n;: e pul c r i ~\n\nCl .\n}[ u l l a ~ p c 1· !-( C n le~ el mu lla p c r ac q u o r a Ye !'l w'- .\na rh·e n i o h a~ lllÍ 5e r a ,:;. f r a ll' r. a rl i n fc r i;1i' .\nu l l e p o;:t r e m o rlo n a re m mu iH' r e lll Or l i,;\net n 1u ta m n c qu i q u am a ll o qu e r c l\" c in e r c m .\nq u antloq tlid cm fo r t una 1nih i !ele a h ;:tu li t l JI'lllll .\nh e u. mi ,;c r i nd i!-( n c f ra t c r a d c u qtl c 1n i h i!\n:\\' ¡¡ n c l a m e n int e r c a h ace p ri ,;co q1Ja e m o r e p a r c nl um\nl r a d it a .\" lllll lrÍ ,.; I Í II!L!n c r c ;ul in fc ri a;: .\nac ci ¡w fr ate rn o mul i u 1n man ant ia J'i ct u.\nat rp w in p e rp cltHII II . fr alc r . a\\·c atqu e Yak.\n\ncn n.\nSi. Co u tini , popu!i a r h i i r io l ua r·a n a ~e n f'¡·lw'­\n;: p u r cala Í!IIJ H! rÍ ;: tno ri iJLL ,; int e r c al.\nn on c qJ Jirl c 111 tlul •il o fJ IIÍn p r i ll ll l lll i ni111Íl' a h o n on 11 11\nl i n !-( Ua c x oC C'l .l ;n ·id o ,:; j¡ d al a ·olt 11r io.\ne f fo,;,o ;: Ol' ul o;: ,·ore l at r o !-(llll ur e C' O r\\'11~.\ni u lf'i'i in:1 f' an c .\" . cct rr¡¡ !ll f' mhr a l u pi .\n\nd .- la C'i' \" '\" de '\" ami¡:: c> L ic ini o c. h o. PI famf¡,() :dJO¡!ado. a qu ie n 1'11 l a nlo .;\nl\"'\"oje .- el e • 11 o b ra t e,t inJnn i :~ ,u afec t o I d . C . .\\1\\'. L. Llll i.\n1\n\nc:r 1\n\nE~tra poe ma. un o de Jo . . n1 Ú::- fa m o . . o:- dP Ca t11 lo y de lo:- n1 c jor lo p: rado '. r e t unw\nun m ot iv o q ue ~e p r e~ e nt ~l per ... i .-. tente m en te en ... u poe~ía: la rnucrlt' de l lt e nn nno .\n\nl'í o hahi e nd,, po did o cl r po. ita r la5 h o n r:1, fun e r ar ia; a nt e 'u t u m iJa, porqu e !\"\"·ia\ne nt e rrado e n la lej ana Tróa d e, Catu lo. li ecnciado de la t·o h nr tp d e Ga,o :\\lr n lllli u.\n'\" d i ri ge a l -e pul tTO, t·uan tl o d r 'u e lt a pa ra ' \" tinra n ata l, r PI'O ITe la ,\" e.;¡· l:l r Pt·i¡l:. ,\nr i ud ad c5 d e l A, ia I CL C. .\\.L\\'1 1.\n\n-\n\n28 1 -\n\n�CTX.\nS ue, t ro a n10 r. me pro me te;:, alm a mía\nJeli z Y no pe recerá.\nO h di o~ e:;, qu e ,;e c umpl a e;: ta pro mesa\n~- r¡u e se a \" in ce ra s u palabr a!\nQ ue se ntant e n g:a e n tod a n ue;o tra ,-id a\n1a un ió n ,- a g ra d a d e nn a m o r ete rn o!\n~e r á\n\n1 CYJJJ 1\nE ~ t e ep i g rama mar a l,ro , dP un g u:-: to IJ4Hr de l a iri ;1nO, e::- t~'• q u• za:-- e:= e ri to tontra un\ntnl Co m ino. ora dor d e l par t ido d e morni ti co. d el n w l no , e po ,ce n ma,·ore5 not icia ;.\n\n1( [ '( )\n\nE:.--1:1 bre\\ e e legía ha ~ i d o :- eg u ra ru c nt e e~f' ril a e n 01·a.':' i ón d e una de la ~ pa~ a-\n\n-\n\n282 -\n\n�T\n\ncrx.\nI ocn ndun1 . 111 Ca Yila. mihi proponi s amorem\nllllnc no~tt· um int e r no~ p e rp e tuumqu e for e.\nDi magni , facit e u t ,-e re promillerc poss it\natque id s in rc re rli ca t e t ex animo,\nnt li ceat nohi !3 lota p e rdu ce re v ita\naeterm1 n1 ho c ,:an c tae Joe !lus ami citia c.\n\nj e ra ' re .. o nri li a <·ion e, co n Le,b ia, p robahlemente ohtenida a\nluhle muj e r. s i dam oo l' ré <l it o a qu e de ell a ha partid o la\na m o r feli z ,. e te rno . P e ro Ca tul o n o eonfía d e ma sia do e n\na m ada; ;e t;·awnta la inqui etud. !'On la qu e 'e mezdan lo s\nm ejo r. Es un o d e aque ll o,. mo me nt o> e n qu e e] po e ta cree\nsu querida .\n\n1\n-\n\nr\n\n!\n\n:283 -\n\nin ota n cia s d e la vopropo sición d e un\nla fid e li dad d e su\nde se o s d e una vid a\nen la redención d e\n\n�"]]]]]]]]],["collection",{"collectionId":"7"},["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"304"},["text","Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"305"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias"]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"306"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"307"},["text","1947-1989"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"308"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"309"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"51"},["name","Type"],["description","The nature or genre of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"310"},["text","Publicación periódica"]]]],["element",{"elementId":"37"},["name","Contributor"],["description","An entity responsible for making contributions to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"903"},["text","Lic. Pablo Darriulat"]]]]]]]],["elementSetContainer",["elementSet",{"elementSetId":"1"},["name","Dublin Core"],["description","The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/."],["elementContainer",["element",{"elementId":"50"},["name","Title"],["description","A name given to the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1974"},["text","Catulo : poesias selectas (traducción)"]]]],["element",{"elementId":"41"},["name","Description"],["description","An account of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1975"},["text","Traducción y notas de Olaf Blixen, acompañadas del texto latino. (Conclusión)"]]]],["element",{"elementId":"39"},["name","Creator"],["description","An entity primarily responsible for making the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1976"},["text","BLIXEN, Olaf"]]]],["element",{"elementId":"48"},["name","Source"],["description","A related resource from which the described resource is derived"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1977"},["text","Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , Añ 6, Nº 9 : p. "]]]],["element",{"elementId":"45"},["name","Publisher"],["description","An entity responsible for making the resource available"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1978"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias  "]]]],["element",{"elementId":"40"},["name","Date"],["description","A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1979"},["text","1952"]]]],["element",{"elementId":"47"},["name","Rights"],["description","Information about rights held in and over the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1980"},["text","Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación"]]]],["element",{"elementId":"44"},["name","Language"],["description","A language of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1981"},["text","Español"]]]],["element",{"elementId":"51"},["name","Type"],["description","The nature or genre of the resource"],["elementTextContainer",["elementText",{"elementTextId":"1982"},["text","Publicación periódica"]]]]]]],["tagContainer",["tag",{"tagId":"229"},["name","CATULO"]],["tag",{"tagId":"230"},["name","OLAF BLIXEN"]]]]