<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="113" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/show/113?output=omeka-xml" accessDate="2026-04-17T09:06:28+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="180">
      <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/26c9824b7d50adf63d556cbde8a47fd3.PDF</src>
      <authentication>b86c47a84c7df8529bc29fa162d38aee</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="5">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="52">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="1084">
                  <text>•aja 'BjSo[oig 'eijp^[j\[
sesojauínn nopnquinoa b opuaiuod '^jusuiBSopepmD jbijs3aui b bjba
-a\l 80/U jaqBS ap pepis^^au bj anb 'sBina^qoad ap ajquiBfna ooijiju^ia
bjsia ap ojund p ofBq nB^nasajd 'ais^ pp bjsod b¡ b bi^ubiid jouain na
mu? A sjjog ap jbj\[ [b [epne^ ns napa^ anb sb^so^ub sboi
oii pp B^nan^ ubjS b{ 'si^og ap aep^ p 'sBpBjBS SBnSB ap
jod 8BpBiauan[jui a^naniB^ip^uad sajBJoji^ SBun^B^ ev\ 'onBaaQ j
'Bimonoaa B{
opB3B^sap ^nm ^ Bpnap b^ bjb&lt;I eajatnr anuona ap 'sajopB¡qod sns na
pepaueA uBoijdnii anb 'eoipam ap pBpisjaAip piuaijQ coijqndajj ejs^
n^pnqrjjnoa b auod SBOi^BnoB eapadsa 8B[ ap ^opna^dsa p
•Bouano B[ ap sajBuiuuaj sosano so[ ap eaiuapaao^d o
'bjo^j A BtmBj ap nopnfOAa Bua[d na ajnanqBnjoB 'oaSa^j oijj pp
•ma osna^xa p jb^jo opiqBS bi{ ^jqtnoq pp omm b^ ojad
so^b[ so^ uBqBj[B^[ 'anuij Bjjai) na ajuauí^punjoad SBpBJinapB sbiubj
sa^nBviodnn Banana ns opu^p '^BnSnj[ oij oso^pnBo p na sajiin
-i^ ene anai^ aisao bjsod v\ 'BpuBiJodnn ap eap3iAn[j SBonano Xbjj
•sapBpiui[B8 sv\ ap oí quisa p oÍBq sbjjo A 8Bun opuBuimop
'saajnp SBnSe bb[ ap o onsa^Q pp apa^ojd 'bio^j b[ natqmei
^jjBd Bnanq na 'eunBj ns ^jnamjBdiouu^ -sainanEUMad sbj sbsbd
-sa nos ojad sapadsa sb^ napnay 'oaimpnoiq [Biaadsa
sjjog
ap jbj^ \e Bp 'sísq ainaniBAijBpJ 'ajqBUBA pBpnn^BS vj "
A
bubibj soij so[ ap UOI3BI0O8B b[ jod B)[ap OA^iiu un ap
sanopBnuo^ bbjt o bubjej pp Bipp o^onB p A '^^uBiqniBD
noo 'ouB93Q p ajt^na anodjajni as 'bjb^j bj ap oj^; ap
'si[og ap Jbj^ ap ajqmon p souiip anb ^b [Bju^uíjuo^Bjjuí jbj\[

p

ap SBnSe sb^ jBjqod b npisnjoad na napnaB sa[BuoioBjsa A
saoaj -8BunáB[ ap BuapBo ^sajBpn^as sojuatraiAota aod 'ojjaapB
opuBÍap ^ ^mjij Bjjai) bj ap sajuai[BS aa^na sonas opuBnuoj
-jb SB^B^d opuBioze 'ajeg bjsod B^ ajqos ^^rqjuí ODijuBpy oob^oq j^
•sopB[qod a^naniBSuap bi-iojÍbui ns na 'sosaaAip Ántn soipam optooapijj
p na najqnasap as piu^iJQ Boi[qndajj B[ ap uoisia BpidBj n^
•oaimonoaa saja^
-m ubjS jÍ sBaijjinaia SBianajaSns ^BnSnj^ p BJBd anaii 'sa^iArqj o
ssanana sb^ ap A' sajqop^s ssn^B sb[ ap 'jbiu pp oipnisa ^^

mopuinir[ "B^ Á m
A^3/2ÍT 3tf

�Siguiendo los mismos métodos que la Ciencia pura, con idéntico
proceder de estudio y logrando parecidas enseñanzas, la Ciencia apli
cada, dando preferencia a las necesidades económicas de momento,
halla igualmente en las aguas uruguayas un campo fértilísimo de
trabajo. La vida de Peces, Crustáceos y Moluscos de interés industrial,
son de imprescindible conocimiento en el Océano, en el Mar y en
aguas interiores, de intentar su explotación ordenada, máxima sin
mermas para el futuro.
Ese enjambre de conocimientos solo puede lograrse con dinámicas
campañas oceanógraficas o limnológicas, y desde laboratorios dotados
de personal competente, que disponga para sus trabajos de buen ma
terial y nutrida biblioteca de consulta. Las campañas recorren dis
tancias, buscan los problemas y al explorar recolectan datos y mate
riales que son tema de estudio posado e inteligente en los laboratorios.
En los últimos tiempos se ha concedido extremada importancia
al estudio del mar y ello es lógico. El Talasociclo cubre 365.982.550
de los 510.100.800 kilómetros cuadrados de la superficie de la Tierra.
Estableciendo comparaciones de volumen con el Geociclo la diferencia
es muy notable, partiendo de la superficie de las aguas emergen unos
100 millones de kilómetros cúbicos, en contraste con los 1.330 mi
llones de kilómetros cúbicos que suman las aguas oceánicas y marinas.

del mar sería larga tarea aún en simple reseña, pero no podemos
dejar de mencionar las memorables campañas del Challenger (1873

a 1876), del Tuscarola (1873), del Gazella (1875-76), del Albatross
(1884-95), del Ingolf (1895-96), del Penguin (1896-97), del Valdivia
(1898-99), del Bélgica (1898), del Michael Sars (a partir de 1900),
de las muy numerosas del Thor y del Dana (desde 1903), del Princesse Alice (1902-1904), del Antartic (1901-02) y de tantos otros:
Armauer Hansen, Deutchland, Discovery, Discovery II, Meteor, Pourqui-Pas?, etc., etc.
Bajo el intento de señalar directrices a la exploración aconsejable
en aguas uruguayas o sus proximidades, me serviré de las enseñanzas
logradas en algunas de las campañas oceanógraficas de que formé
parte.
La campaña más completa, mejor orientada y de mayor amplitud
a que he asistido, creo con justicia que es la del Dana (1928-30), or
ganizada y sabiamente dirigida por el prof. Johannes Schmidt, que
a su mucha competencia asociaba la mayor sencillez, y un concepto
claro, preciso, de los fenómenos naturales. Fue uno de mis maestros
en actividades en el mar y debo agradecerle atenciones personales y
serenos consejos. De las variadas soluciones dadas por Schmidt a fe
nómenos oceánicos, destaca por lo espectacular la biología de la An
guila, con el precipitado éxodo hacia el Océano, arribando con sor
prendente regularidad de su habitación fluvial, para adentrarse en
las aguas salinas y desaparecer, para los medios de pesca hasta ahora
conocidos, y hallar muy distantes los huevecillos y larvas recién

En la abundancia de vida alojada en ambos medios, Ceociclo y
Talasociclo, los Talasobiontes quedan favorecidos. La población te
rrestre es densa en superficie, aunque ciertos Geobiontes se eleven al
gunos metros del suelo y muy escasos remonten a mayores altitudes,
sin faltar representantes hipogeos. La población oceánica es tan abun
dante en la capa alta iluminada por los rayos solares, que pueden ali
mentarse sobre la marcha peces, como la Sardina, y grandes Cetáceos
sin dientes. La sola filtración del agua al través de las branquispinas
de las Sardinas o de las "barbas" de Ballenas y Ballenatos, propor
ciona la dieta alimenticia. Además los mares tienen vida hasta miles
de metros de profundidad, sus abismos están poblados.
El estudio del mar no es una novedad, pero adquiere pujanza y
grandiosidad al explorar los océanos en su grande extensión y pro
fundidad. Nace la Oceanografía, Talassografía de los autores italianos,
al perseguir novedades en los grandes abismos, pero logra tomar
cuerpo de ciencia bajo la exploración metódica, minuciosa, necesaria
para conocer al detalle el contenido y los cambios de la riqueza alo
jada en los mares.
El hombre prehistórico se asomó al mar buscando entre las rocas
descubiertas por la marea baja moluscos comestibles, cuyos restos
llegan hasta nosotros amontonados en las habitaciones cavernícolas.
El investigador modesto pudo explorar sin grandes medios la franja
litoral y aún aventurarse mar adentro aprovechando el progreso de
la pesca, pero el estudio de los océanos fue empresa de gran enver
gadura, gastando crecidas sumas en la organización de extensas ex
pediciones a bordo de buques de alto tonelaje, dotados de costoso
material de trabajo manejado por personal competente.
Recordar el esfuerzo de las naciones cultas para el conocimiento

en marco metálico y largo copo de algunos metros de longitud. Las
pescas de diferentes niveles, a profundidades conocidas por el cable
largado y la velocidad de marcha, nos esperaban para la tria. Largas
horas de la mañana y de la tarde las empleábamos en separar y dis
tribuir las capturas. Pacientemente, usando pinzas al separar seres
de cierta talla, empleando pinceles de vario grosor para aislar ejem
plares más menudos, llenábamos tubos y bocales cuidadosamente eti
quetados con indicación precisa del lugar de la pesca y la profun
didad. Se separaban multitud de larvas de peces, Thunnidos de pocos
milímetros, de descomunal cabeza con opérculo marginado de fuertes
espinas y delgadísimo pedúnculo caudal, numerosos Leptocéfalos de
talla casi uniforme en cada pesca, translúcidos, foliáceos, dotados de
movimientos ondulantes a semejanza de la forma adulta, de la An
guila, Clupeidos y Engraúlidos casi filiformes, Blénnidos de prolon-

— 222 —

— 223 —

nacidas. Señaló enfrentándose con la consabida crítica, a cargo en
tonces de la escuela de Grassi, el solo lugar de puesta en proximidad
del Mar de los Sargazos, y el parsimonioso viaje de los Leptocéfalos,
a cuyo término cambian de forma y adquieren pigmentación.
A esa investigación interesante pude asistir a bordo del "Dana",
buque explorador danés de poco tonelaje. Las pescas eran nocturnas,
cuando las formas pelágicas se amontonan en la superficie o sus pro
ximidades. Se lanzaba al mar un fuerte cable de acero, medido al
paso por la garganta de la polea cuenta-metros, prendiendo espaciadamente redes sencillas de estramine, con boca circular afirmada

�-uojojd ap sopiuuajg 'sanuojijij isbo sopijnBjSn^ A soppdnj^ 'Bjin8
-ny bj ap 'BjjnpB bhiioj bj ap bzub famas b sa^uBjnpuo sojuainiiAoni
ap sopBjop 'soaaBjjoj 'sopprqsuBjj 'asad Bp^a na auuojiun isBa bjjbj
ap sojBjaaojda^ sosojamnu 'j^pnBa ojnaunpad oansipsápp A SBmdsa
sajjanj ap opBuiSjBiu ojnajado noa Bzaq^a jBunmoasap ap 'sojiatujjini
soaod ap sopinunq^ 'saaad ap sbajbj ap pnjijjnni UBqBJBdas ^e; "pepip
-unjojd bj A Basad bj ap JB¿^nj jap Bspajd nopBaipui noa sopBjanb
-pa aíuatUBSopBpma sajsaoq A soqnj somBqtiuajj 'sopnuam sbui saJBjd
-mafa jbjsib BJBd josoj^ oijba ap sajaauíd opuBajdma 'bjjb^ Bjjap ap
sajas jBJBdas jb SBznid opnBsn 'ainaraajnapB^ •SBjnjdBD sb[ Jinqijj
-sip A JBiBdas na souiBqBajduia sbj apjsi b^ ap a" bububui bj ap SBJoq
sb^jb^j "boj b¡ BJBd uBqBjadsa son 'BqajBin ap p^ppojaA bj A opBjsj
ajqea ^a jod SBppouoa sapspipunjojd b 'sajaAiu sajuajajip ap sBosod
-pnjtSnoj ap sojiam soun^jB ap odoa o^jbj A ooifBjain oojbui na
jBjnaaio Booq noa 'gnitnBjjsa ap ssjjianas sapaj a^uamep
opuaipnajd 'soajauí-B^uano Bajod bj ap biubSib^ bj jod ossd
jb opípara 'ojaoB ap ajq^a ajjanj un JBra jb BqBzuBj ag •sapBpimpc
•o^d sns o apijjtadns bj na UBUojuoraB as SBaiSsjad sbuijoj sbj opuBna
'sBujnjoou UBja s^asad sb^j "afajauoi oaod ap sau^p jopsjojdxa anbnq
'mbubq,5 jap op^oq b jpsisB apnd ajnBsajajni ucnoE^ijsaAur B9a y
•noioBjuaraSid uaaainbpe A botjoj ap UBiqtnB^ omnu^j oAno b
'sojEjaooida^ boj ap ^íbia osomomisjBd ja A 'sozBájBg soj ap Jbj^[ jap
pBpitntxoad na B;sand ap asSnj ojos ja 'issbj^ ap Bjanasa bj ap saono;
-na oSjb3 b 'Baijjja BpiqBsuoa bj noa asopusjuajjua ojsuag 'SBpioBn
naioai sbajbj A sojjiaaAanij soj saiUBjsip Anw jsjjeq A 'soppouoo
ejoqe BjSBq Basad ap soipam soj BJBd 'jaaajBdssap A sbhtjbs SBii^B sbj
na asJBj^nape BJBd 'jBtAnjj noiaBiiqsq ns ap pBpiJBjnSaj ajuapuajd
-jos noa opueqiJJB 'ou^aaQ ja BioBq opoxa opBjidpajd ja no 'BjinS
-ny bj ap Biáo^oiq bj jBjnas^aadsa oj jod BaBjsap 'soaiu^aao sonamon
-aj b ipiinq^g jod SBpBp sanopnjos sbpbtjba sbj ^q -sofasnoa sonajas
A sajBuosjad sanopnaiB ajjaaapsj^B oqap A JBtn ja ua sapBpiAijoB na
eojjsaBui sim ap oun anj; •sojBjnjBU souamonaj soj ap 'ospajd 'ojBja
ojdaoaoa un A 'zajjpnas jojCboi bj BqsposB Bpuaiadinoa Bqontn ns b
anb 'ipimqag sanusqof *jojd ja Jod Bpiáuip aiuameiqBS A BpBziuBS
-jo '(0"8S6l) ^hbq jap bj sa anb Bppsnf uoa oaja 'oppsisB aq anb b
pnjrjdniB jo^bui ap A BpBiuauo jofam 'Bjajdmoo sbhi BuBduiBo vj
anuo^ anb ap 8boijbj3oub33o SBUBduiBO sbj ap ssun^jB na
SBzuBiíasua sbj ap ajiAjas am 'sapBpiraixojd sns o SBjCenSnjn 8bii^b na
ajqsíasnoaB nop^jojdxa bj b saaijjaaaip jBjBtps ap oiuaiui ja oÍBg
•aja t#aja '¿SB^-fnb
-jno^ 'joa^aj^f 'jj jÍj3aodstq '^jaAoasiQ 'puBjqojnaQ 'nasnBjj jan^nuy
rsoj^o sojhbí ap A (^O"TO6I) ^pJ^iny jap '(^6T-^06T) ÍIV 3S893
-nu^ jap '(061 aPsap) bubq jap A Joqj^ jap SBSOjamnn Anxa sbj ap

'(0061 aP ^ed ) sjBg jaBqoíp^ jap '(8681) B0!sT?a PP '(66*8681)
BÍAÍPFA PP '(16-9681) mnSu3d FP '(96-S68I) HoSaI FP '(^6-W^I)
ssojiBqjy jap '(9¿-S¿8l) BII3ZBO FP '(¿81) ^oJBasnx jap '(9¿g^ b
S¿8l) ^^^najjBq[) jap SBUBduisa sajqBJomam sbj jenopnam ap JBfap
somapod ou ojad 'BuasaJ ajdnns na nne b3jb^ bSjbj Bijas jbui jap

oinaimponoa ja BJBd s^ijna sanopBn sbj ap ozjanjsa ja
•ainaiadmoa jBnosjad jod opBfanBm ofeqBj^ ap j
osojsoa ap sopBjop 'aÍBjanoj ojjb ap sanbnq ap opjoq b sanopipad
•xa BBSuajxa ap uoiobziub^jo bj na sBmns ssppaja opuBjsB^ 'ejnp^^
-jaAua ubj^ ap ^sajdma anj souBaao soj ap oipn^sa ja ojad 'Basad bj
ap osa-iáojd ja opnsqaaAOjdB oj^uapB jbhi asjBjninaAB unB A jbjoiij
bChbjj bj soipam sapusj^ uis jBjojdxa opnd oisapom jops^psaAm j^
'SBjo^jniaABa sauotDBjiqBq sbj na sopBuojuouiB sojioson BiSBq ne^ajj
soisaJ soÁna 'sajqiisamoa soasnjom BÍsq Baasra bj Jod SB^Jaiqnasap
sbooi sbj ajina opnBasnq iBtn jb oraosB as oaiJo^siqajd ajqmoq jg
'saJBm soj na Bps^
-ojb BzanbiJ bj ap soiqurea soj A opxnajnoa ja ajjBjap jb jaaouoo bjbI
BTJBsaaan 'Bsopnuiui 'Baipoiara nopBJojdxa bj ofsq Bianap ap odjano
jbuio^ bjSoj OJad 'somsiqB sapuBaá soj na sapBpaAon Jin^asjad jb
'souBijejt saJoinB soj ap bjjbjSossbjbj^ 'BjjBjSonBaaQ bj aas^[ ^pBpipnnj
-ojd A noienaixa apnsj^ ns na sonsaao soj JBjojdxa jb pcpisoipusaS
A BzaBÍnd ajainbps ojad 'pspaAoa ^un sa ou jBtn jap oipnjsa jg
'sopsjqod uB^sa somsiqB sns 'p^pipnnjojd ap sojjaiu ap
sajim Bis^q BpiA nauap sajBm soj SBuiapy 'BpiiuamxjB Bjaip bj Bnop
•jodojd 'so^BuajjBg A sBuajje^ ap t(SBqjeq,, sbj ap o SBuipjBg sbj ap
SBuídsinbuBjq sbj ap s^abj; jb Bn^B jap uopBj^jij bjos wj -sajuaip uis
soaoBja^) sapnsjS A 'BnipjBg bj omoa 'saaad Bqajem bj ajqos asjBinam
-tjb napand anb 'sajBjos so^bj soj jod ep^uiranji bjjb Bd^a bj ua ajuBp
-unq^ ub^ sa Baiusaao nopsjqod wj 'soaSodty sa^nBjuasajdaj jbijbi uis
'sapni^jB sajoXBm b najuouiaj sosBasa Anm A ojans jap soj^am souná
-jb naAaja as S9tuotqoa^) sojjap anbunB 'apijjadns ua Bsuap sa
-aj nppejqod vj 's^ppajOABj o^panb satuoiqosvjvj^ soj 'o
A ojapoa^) 'sotpain soqinB na Bp^fojB BpiA ap BpnepunqB bj n^
'SBniJBm A SB^iuBaao ssn^B sbj nBmns anb soaiqna sojiamojpj ap sauojj
-ira 0"i eoI noa ajSBJjuoa ua 'soaiqna BOJiatnojnj ap sanojjim oqI
soun ua^aaraa sbi^Sb sbj ap apijjadns bj ap opua^jed 'ajqBjou inra sa
Bpuajajip bj opiooa^) ja uoa uamnjoA ap sauopBJBdmoa opuapajqBis^
•Bjjarj^ bj ap apijjadns bj ap sop^jp^na soJiamoji^j 008'001'OIS 8ol ^P
0SS'^86"S9 a-iqna ojoi^osvjoj^ j^ -ooiSpj sa ojja A jbui jap oipnjsa jb
BpuBiJodmi BpBiuajjxa opipaauoa Bq as sodiuai; sompjn soj u^
'souo^BJoqBj soj na a^uaSijajni a opBsod oipnjsa ap Biuaj nos anb sajBij
-ajBiu A so^sp UBiaajoaaj JBjojdxa jb A SBUiajqojd soj usasnq 'SBpuBj
-sip uajjoaaj sBuBdmsa sb'j 'Bjjnsuoa ap Baa^oijqiq Bpjjjnu A jsijaj
-era uanq ap sofBqBj; sns BJed s^nodsip anb 'a^uajadiuo^ jBuosjad ap
sopB^op souoiBJoqsj apsap A 'sBai^ojonmij o SBaijBj^onBaao
d
sBaiuiBuip noa asjBj^oj apand ojos sojuaiuiiaouoa ap ajqiuBfua
•oanjnj ja BJBd SBiuiara
uis BratxBra 'Bpsuapjo uppB^ojdxa ns jBjuaiui ap 'sajoijajuí sbii^b
n^ A jbj^[ ja na 'oueboq ja na oiuaimpouoa ajqipnpsajdnn ap nos
'jBijjsnput sajajuí ap soasnjoj^[ A soaaBjsnj^ 'saaa^ ap BpiA
ap oinisiji^jaj ocIiubd un sb^biiSiijii sBnü^^ sbj ua ajnanijBnSí
'ojuauíom ap sBouuonoaa sapBpisaaan sbj b Bpnajajajd opu^p '^p
•ijdB Bpnai^ bj 'sBznBuasua SBppaJBd opuBJáoj jÍ oipnjsa ap japaaojd
oa^napi uoa 'BJnd Bpuaj3 bj anb sopojain souisim soj opuamSig

�gadas pectorales vivamente coloreadas, etc. También peces adultos,
Myctófidos de brillo plateado dotados de fotóforos ordenados en la
mitad inferior del cuerpo, Estomíatidos de grandes bocas, etc., etc.,
también Anélidos, Crustáceos, Tenóforos, Sifonóforos y el más variado
conjunto de animales pelágicos. La fauna y flora menuda sufría un
proceso de homogeneización, previo a su repartición en varios frascos,
destinados a diferentes especialistas.
Navegando se sondaba, el aparato ultrasonoro de gran potencia,
recogía el eco a profundidades de miles de metros. Con botellas pen
dientes de un cable se tomaban muestras de agua para análisis. El
laboratorio del "Dana" tenía material para determinar salinidades
el Oxígeno disuelto, nitratos, nitritos y otras sales en disolución. Ter
mómetros reversibles, fijos a las botellas determinaban temperaturas
a todos los niveles.
El "Dana" exploró el Mediterráneo y el Atlántico, cruzó el
Océano Pacífico, dando la vuelta al Mundo en tres años de trabajos.
Otro tipo de campaña en el mar fue la del Guarda-costas Xauen
en 1933, dedicada por entero, bajo mi dirección, al trazado de la carta
bionómica de la región mediterránea de las islas Baleares.
Mallorca fue visitada con anterioridad a nuestros trabajos, es
difícil, sino imposible, emprender un trabajo sin precedentes. A bordo
del modesto "Roland" se exploraron aquellos fondos; dirigía la cam
paña realizada en comienzos de siglo el prof. Prouvot y formaba parte
mi padre el prof. Odón de Buen. En otros lugares de Europa se
habían realizado expediciones bajo idéntico plan bionómico: Marión
en Marsella, en Túnez y Argelia Seurat, Prouvot y Le Danois, en Ge
nova, Issel y en Bretaña, Legendre.
Previo el conocimiento de la repartición de las profundidades
y de la litología, se realizaron abundantes pescas durante la campaña
bionómica del Xauen, intentando delimitar jactes.
Sin pretender la descripción completa de los trabajos realizados
en Mallorca, será útil a nuestro cometido recordar dos pescas.
La sonda Leger trae arenas y en el cuenta-metros del sondador
se leen 22 metros de profundidad. Se larga al mar la draga grande
filando cien metros de cable. Luego de quince minutos de arrastre se
recogen en el copo diversas algas: Caulerpa, Halimedia, Udotea, y Padina, moluscos de los géneros Chlamys, Dosinia y Venus, Equinoder
mos: Antedon, Echinaster, Asterina, Psammechinus y Holoturia,
Peces: Syngnathus, Symphodus, Serranus. La Caulerpa muy abundante
caracteriza la fascies.
En otra pesca el panorama bionómico es bien distinto. La sonda
da 133 metros al comienzo de los trabajos y 130 a su término. El
fondo está tapizado de arena de poco grosor. La Draga de estribos
arrastrada durante veintiocho minutos no trae Algas, está material
mente llena del Crinoideo Leptometra y con él algunos peces: Merluccius, Callionymus, Citharus, Arnoglossus, Capros y Lepidotrigla.
Fauna y flora son heterogéneos y cada fondo con particulares
sedimentos, entre determinadas profundidades, aloja una comunidad
viva propia.

Las campañas oceanógraficas o bionómicas no son suficientes para
conocer los mares y a los seres alojados en sus aguas, queda a los La
boratorios costeros tarea vastísima de exploración, aparte del estudio
de los datos y materiales logrados a bordo.
En el éxito de los Laboratorios costeros ha tenido papel inme
diato y preponderante el factor hombre. La mayoría de los antiguos
y más prestigiosos Laboratorios se deben a la iniciativa de investiga
dores consagrados o a grandes organizadores que lucharon con la
inculta incomprensión de las gentes de entonces, soportando sinsa
bores, rencillas y aún calumnias, borradas con el tiempo, que ha sa
bido encumbrar y hasta inmortalizar a esos precursores de la Oceano
grafía actual.
A Antón Dohrn se debe la Statione Zoológica di Napoli, para
cuya creación aportó 300.000 francos de su peculio particular; Huxley
y Sir Ray Lankaster crearon el Plymouth Marine Laboratory, el Laboratoire Aragó de Banyuls-sur-mer lo inició Henry Lacase-Duthiers e
igualmente la Station Biologique de Roscoff, cuyas actividades fueron
posteriormente incrementadas bajo las orientaciones de Yves Delage;
a Coste se debe el Laboratoire de Zoologie et de Physiologie Maritimé
du College de France; el Príncipe de Monaco, Alberto I, dio vida
científica, edificios y materiales de trabajo al Musée Océanographique
de Monaco y al Instituí Océanographique de París; se debe a Alexander Agassiz el Department of Oceanography at the Museum of
Comparative Zoology; Odón de Buen creó el Instituto Español de
Oceanografía con sus Laboratorios de Madrid, Palma de Mallorca,
Málaga, Canarias y Vigo; Augusto González Linares dio origen al La
boratorio de Santander, luego parte integrante del Instituto Español
de Oceanografía; C. G. Joh. Petersen, A. C. Johansen y H. Blegard,
fueron los organizadores de Dansk Biologisk Station; a I. Borcea se
le debe la Statia Zoológica Marítima "Régele Ferdinand I", etc., etc.
Démosle el nombre de Instituto, Laboratorio, Estación, Departa
mento o Gabinete, el centro de investigación costera dedicará sus ac
tividades a completar el conocimiento logrado en las campañas. Una
embarcación menor afecta al Laboratorio, podrá establecer estaciones
permanentes de trabajo, operando como observatorio de las varia
ciones oceanógraficas a poca hondura: temperatura del agua a niveles
invariables y en iguales profundidades determinación de gases y sales
disueltas, color y transparencia de las aguas, y abundancia y cons
titución del Plancton.
La zona influida por la perioricidad de las mareas es admirable
campo de exploración, que debe ser visitado por los investigadores
afectos al Laboratorio costero. Multitud de especies, apelando a varia
dísimos artificios, logran evitar la sequedad durante el descenso de
las aguas; los Anélidos esconden el cuerpo en tubos, los Lameli
branquios contraen los músculos aduptores para encerrarse entre las
dos valvas, ciertos Gasterópodos ajustan el opérculo fijo al borde
posterior del pie, a la única abertura, las Ascidias se amparan en
gruesa túnica, las Actinias retraen los tentáculos y cierran la cavidad
digestiva. De acuerdo con la resistencia a la sequía se escalonan los

— 224 —

— 225 —
15

�ST
Bldojd BATA

-•i9j\[ :saaad sounn^B p noo A vjj^iuojda^ oapiomj^) pp Bua[[ siuain
•^ua^Bm Bisa 'SB]y sbj) ou so^nuim oq^oijuiaA a^n^jnp BpBj^8BjjB
eoqiJisa ap bSbjq v\ 'josoj^ oood ap BuajB ap opBzidej Bjs^ opnoj
j^ -ouiuijai ns b Q\ A soÍBqBj^ %o\ ap ozuaiuioa ye sojjam gg^; Bp
epuos B^ -oiuiieip uaiq sa oaim^noiq BuiBJOUBd p essad bijo u^j

apjoq jb ofij ojnsjddo ja uBjsnfB sopodojaiss^) sojjaia 'sbajba sop
sb[ aj^ua asjBjjaaua BiBd sajojdnpB sojnosntn boj uaB-nuo^ sombuBjq
-ij3mBrj boj; 'soqnj na odjana js uapuoasa sopijsuy soj ísbti^b sbj
ap osuaasap [^ ajuBJnp p^panbas bj jbjia^ ^bj^oj 'sopijijjB somisip
-BiJBA b opuBjads 'saioadsa sp pnjijjnj^ 'ojs^sos ouojBjoqB^ [B so^oajB
saaopBáijsaAui so[ jod opBjisiA jas aqap anb 'u9iaBJOjdxa ap odinea
ajqBJimpB s^ 8B9jbth bbj ^p psppijoijad bj jod Bpmjjuí buoz vj

pBptuniuoo Bun Bfop 'sapepipunjojd SBpBuiuuajap ajjna 'soiuauitpaa
saj^^uniJBd uoo opuoj BpBO X soaua^oaajaq nos Baojj X une^

boj UBuojBosa ^s Binbas bj b Biauajsisaj b[ uoa opjanas ^q •BAij
p^piABO bj UBXiap jÍ sojnoejuaj soj uaBJ^aj SBimjay sbj 'e^nmt
U3 OBJEduiB ^8 8Bipi38y 8BJ 'BjnjjaqB B3IUII BJ B '3T¿ jap JOIJ3)8od

•nojauBj^ [ap uoi^njij
-BuoD A BiauBpunqB A 'sbiiSb sbj ap BpuajBdsuBj) A jojoa 'SBjjansip
sa^a A 83sbS ap noiaBuinuajap eapBpipunjoad B9[BnSt na X sajqBiJBAUi
sapAin b BnSB pp BjnjBJaduiaj :Binpuoq Baod b SBOijBj^onBaao sano
•bijba 8B¡ ap ojjojBAjasqo oinoa opnBjado 'ofeqBjj ap sajuauBiujad
sanopBiea jaaajqB^sa Bjpod 'oiJOjBJoqBq jb B^aajB jouaiu nopB3jeqma
buq -SBUBduiBa sb^ na opBjSoj o^naiuiiaouoo p jB^a[diuoa b sap^piAi)
-3B sns BJBaipap Bjajsoa uoiaBápsaAui ap ojjuao p 'ajauiqB^) o o^uaiu
-BjJBdafj 'u^pBjsg 'oiJojBJoqBr[ 'ojnipeuj ap ajquiou p ajsouiaQ
•aja '-o^a *ttj pnBuipja^ apSa&gt;j,, buitjijbj^ boiSo^oo^ btjbíS b^ oqap a^
as Baajog *j b ^uoijBig 5jstáo[otg í^sueq ^p sajopBZTUBÍÍJo so[ uojanj
S
-jj A uasuB^of •^) #y 'uasjajaj -qof ••) •^) ÍBijBjSouBaaQ ap
ojnjijsuj pp ajnBjSaiui ajj^d oSan[ 'japuBiuBg ap
p3 uaüíao oip BajBui^ Z3p3zno^) ojenSny íoSi^ ^Í sbijbhb^) 'b
ap BiojB^j 'pijpBj^[ ap soiJojBJoqB^ ene uoa
ap [ouBds^ ojihhsuj p oaj^ uang ap uopQ íXSo^oo^^
jo mnaenj^ aqi ib XqdBjSouBaaQ jo jnaiujjBdaQ [a zissBáy japusx
-a[y b aqap as ísjjbj ap anbiqdBjSoiiBaaQ ^rupsuj jb A osbuoj^ ap
anbtqdBi^onBaoQ aaenj^ [b ofBqBjj ap sa[BiJtajBni A soioijtpa 'B3ijjiaai3
oip 'j ojjaq^y 'o3BU9p^[ ap adpnjj^ p íaanBj^ ap sSaj^o^ np
ai3o[oisÁijíj ap ^a aiSo^oo^ ap ajtojBJoqB^ p aqap as ajso^) b
aAA aP ^anopBinaiJO sv\ ofsq SBpBjuamajoui ajuauuoijajsod
nojanj sap^piAijaB SB^ns 'jjoseo^ ap anbiSopDig uoijBjg v\ ajnanip3nSi
a ^jaiq^tiQ-asBaB^ ^juajj opiai oj jam-jns-sp^^aBg ap oBjy ajio^BJoq
-^j p 'AJOiBJoqB^ aoiJBj^f x^ínoinjí^^j p uoJBaaa jajBBS^UB^ ^b^j Jig A
Xajxnjj ÍJB^n^n-i^d oijnaad ns ap so^ubjj OOO'OOS pwoda uop^aja
BJBd 'i[odBj&gt;^ ip B3iSo[oo2 auotjBjg B[ aqap as uj^oQ uojuy y
•[BI1J3B J
-ouBaoQ B{ ap sajos^naajd sosa b jbzi^b^joiuui BjsBq A JBjqmnoua opiq
-bb bi[ anb 'odmai) p uod s^pBjjoq 'eBinmnpa uns A SB([iauai 'sajoq
-Bsuis opuBiJodos 'saauojua ap sajuaS sbj ap n^isuaadiuoaui Bjjftaui
bj uod uojBqan^ anb saaopBziuBSjo eapuBjS b o eopBj^BSuoo saaop
i ap BAtjBiaiui bj b uaqap 38 soiaojBJoqB^ sosoi^nsajd SBtn A
so^ ap BuoÁBtn sq -ajqnioq jojobj p a^nBjapnodajd A ojsip
-amui pdsd opiuoj Bq ^oaajsoo soiJojBJoqB^ so^ ap ojixa [a u^
*opjoq b 8opBj3oj sapijajBm X soj^p soy ap
oipnisa pp ajJBdB 'u^iaBJojdxa ap BtnmjsBA BaaBj sojajsoo soiJojBJoq
so^ b Bpanb 'bbüSb sns na sopBfo^ sajas so{ b A sajBui so^ jaaouoa
d sajuaioijns nos on SBOiraouoiq o SBSijBjSonsaao SBuBdui^a

'SmOSttf B[ BZTJ313BJB3
ajuBpunqs Xnra vduapm^ B^ •snuv^ua^ 'poi/dtuXg 'sm{jouSuAg :ea33^
-japomnb^ 'snu9y[ A muisoQ 'sAiunj^^ sojanaS so^ ap soasn[ora 'mttp
-j A, 'vatopfi 'vtpauitjojj 'Bddajtm^ :sBgp3 sBsjaAip odoa p na ua^ooai
^s 9J)8bjjb ap sojnuiui aaumb ap o^an^ -a^qBo ap soj^aia nato opuB^ij
apuBiS BBjp e^ jbui ye v^iv[ 3g -pBpipnnjoad ap sojjaui 11 uaaj; as
jopBpuos pp soaiauí-Bjuana p na X SBuajB aBJi jaáarj Bpuos n^
•BB3sad sop jBpjooa^ opnatnoo oJisann b ^ijn bj^s 'Baao^Bj^ na
sopBZT[B3J sofBqBJj bo^ sp B^a^dinoo uoiodijasap v\ japna^ajd uig
•s&amp;ionf jB)imipp opnBina^m 'nans^ pp Baimonoiq
BueduiB ^\ siUBjnp SBOsad sa^uBpnnqB nojBzi^aJ as 'Bi^o^^i[ ^\ ap A
sapBpipunjojd bb^ ap nopnJBdaj ^\ ap oiuatuiiaouoo p oíAaa^
'ajpna^a^ 'BUB^a^g na Á pssj 'baoh
-a-^) na 'sioubq a^ A íoAnoj^ '^BJnag BtpSjy A zaunj^ ns 'bj^3sjbj^ na
U9iibj\[ :o3iraonoiq UB^d o^ianapi ofBq sauopipadxa opsztpaj nBtqBij
as Bdojn^ ap saiBán^ bojío u^j -uang ap uopQ *jojd p aip^d ira
ai-isd BqeuiJOj X lOAnoj^ "joíd p ojSis sp soznaunoa na BpBzij^ai BUBd
-mBO B^ Bi^iJip ísopuoj so^pnbB uoJBJo^dxa as 4tpnB^o}j,, ojsapom pp
opjoq y -saiuapasa^d uis ofsqBJi un japnajdina 'a^qísodtuí ouis 'ypijip
83 'sofBqBJi eoJisann b pBpiJouainB uoa BpB^isiA anj B3Jojjb
•saJBa^Bg sb[si sb^ ap BauBjja^ipaní uoiáai B^ ap
B1JB3 B^ ap OpBZBJ^ ^B 'UOWOSJip IUI ofBq 'OJ3^U3 jod BpBDipap 6
nanB^; SBisoa-BpjBii^) pp re\ anj jbui p na BUBdraso ap odi^ oj^q
•sofBqBjj ap soub saji na opnnj^[ p B^piiA n\ opnsp 'oaijioB^ oub^oq
p oziua 'osijuf^y p A oausaaajipaj^ p ojo^dxa 41bubqm ^g
•sapAtu so]; sopoj b
vBjadma^ UBqBuiuuaiap SB^p^oq sb^ b sofij 'sayqisjaAaj soj^suioui
j^ •uopn^sip na saps sbj^o A eoiu^ra 'so^bjiiu 'oipnsip ou^SixQ p
83pBplUip38 JBUIUUa^ap BJBd pU9]Bin Bina^ ltBUB(J,, PP OIJOJBJOqB^
^^ -sisi[bub BJBd Bii^B ap SBJisaniu uBq^uio^ as a|i[BO nn ap sajuaip
-uad SBjpioq uo^ -soa^aní ap sa^tra ap sapBpipnnjojd b oaa p Biáooaj
'Bionaiod ubjS ap ojouosBJi^n oiBjBd^ p 'BqBpuos as opu^SaAB^
*8B}BT[Bi33dsa saiuajajip b sopBuiisap
'soaSBjj soijba U3 nopiiJ^dsj ns b otAajd (nopBzianaSouioq[ ap osaoojd
nn Bijjns Bpnusm Bao^j X buiibj B^ *8O3iBpd sapuiine ap o^unfaoo
opBiJBA 8Bui p A sojojouojig 'SOJOJ9H3J^ 'soaoBjsnj^ 'sopipuy uaiquiBi
'•oía '-3^3 'BBsoq sapuBj^ ap sopnBinio^sr^ 'odj^na pp jouajni pBiim
na Bopsnapjo sojojo^oj ap sops^op opB3^B^d o^uq ap sopij9;oXj^[
saoad naiquiBj^ 'oía 'SBpBaao^oo 3^U3uibaia eap^jo^^ad 8BpB¿

�habitantes de la zona influida por mareas o vientos persistentes: en
las playas pululan Anfípodos y en lugares fangosos perforan sus ma
drigueras Uca y Ocypode, algunos Lamelibranquios taladran el suelo
asomando los sifones, los Cirrópodos sentados ocupan ancho nivel u
horizonte largamente en seco, formando más abajo extenso tapiz los
Mytilidos. A igual de los animales, la vida vegetal se distribuye he
terogéneamente en charcas formadas al descender las aguas y en ho
rizontes diversos.
En estudios más acabados sobre este interesante frente fronterizo
entre el mar y las tierras firmes, debe procederse al recuento de las
poblaciones animales y vegetales.
La catalogación sistemática de los seres y el conocimiento eco
lógico no debe señalar límites a la investigación de los laboratorios.
Con técnicas histológicas o fisiológicas se abre un extensísimo campo
de estudio. El material fresco o los ejemplares vivos, retenidos en
un medio modificado a voluntad, permite conocer la intimidad en el
comportamiento de las especies.
Por la orientación dada desde 1872 por A. Dohrn y los trabajos
posteriormente realizados, la Stazione Zoológica di Napoli instalada
en Villa Nazionale, debe catalogarse como típicamente biológica. En
sus "Mitheilungen aus der Zoologische Station zu Neapel" continuados
en "Publicazioni della Stazione Zoológica", así como &lt;en la monu
mental obra "Fauna e Flora del Golfo di Napoli", se han tratado
variadísimos temas de Sistemática, Ecología, Embriología, Fisiología,
Anatomía, etc., etc.
No faltan centros costeros especializados en determinado tema
biológico. Tenemos como ejemplo el "Instituto Céntrale di Biología
Marina in Messina", que bajo la dirección muy competente del
prof. L. Sanzo, cooperando A. Spartá y De Gaetani, se dedicó por
entero a los estudios ontogénicos de los peces, publicando numero
sísimas contribuciones sobre el tema en las "Memorias del R. Commitato Talassografico Italiano".
El Plymouth Marine Laboratory, que comenzó sus actividades
en 1888, debe catalogarse como biológico con aplicaciones a la pesca.
Desde las páginas del "Journal of Marine Biological Association of
the United Kingdom" da bases científicas para orientar la explotación
del mar: Plancton (M. V. Lebour y F. S. Rusell), larvas de Poliquetos (D. P. Wilson), herencia mendeliana (E. W. Sexton), Hidrozoarios y Medusas (W. J. Rees), Fisiología (A. Sand), Hidrología
(H. W. Harvey), Caballa (P. G. Corvin), Pesquerías (G. A. Steven),
etc..
Hoy en día son profusión los Laboratorios de Biología que ex
plotan temas directamente aplicables a la práctica pesquera. Sin agotar
la lista podemos recordar algunos: En Argelia la Station d'Aquiculture et de Peche de Castiglione que creó en 1921 el prof. Bounhiol,
en Finlandia The Bureau for Fishery Investigations, en Francia el
Office Scientifique et technique des peches maritimes con sus labo
ratorios de París, Boulogne-sur-mer, Lorient, La Rochelle y Biarritz;
en España el Instituto Español de Oceanografía con los Laboratorios

de Madrid, Palma de Mallorca, Santander, Vigo, Málaga y Canarias,
incluyendo el Parque Central Mejillonero de Santander; en Alemania
el Fischereibiologische Abtheilund im Deutschen Seefischerei-Verein
establecido desde 1885; en Rumania Statia Zoológica Marítima Régele
Ferdinand I; en la Unión de Sud África Marine Biological Station
of the División of Fishery Survey, Department of Comerce and In
dustries; en Rusia The Uralo-Caspian Fisheries Station, The Turk
menistán Fisheries Station, Ukranian Odessa Fisheries Station y otros;
en Estados Unidos Commissioner of Fish and Fisheries, luego United
States Comission of Fish and Fisheries, más tarde United States
Bureau of Fisheries y actualmente Fish and Wildlife Service, con nu
merosas dependencias; Australia con Fisheries Department of Commonwealth of Australia, etc., etc.
Otra tarea no olvidada por los Laboratorios costeros es la edu
cativa. Pléyade de investigadores en potencia recibieron sus ense
ñanzas más efectivas al borde del mar o de lagos. Es suficiente re
cordar nombres para hacer patente esa labor universitaria: De
partment of Zoology and Oceanography, University College, Hull;
Department of Oceanography of the University Liverpool; Station
Zoologique de l'Université de Paris á Villefrance sur mer; Meereschemisches Laboratorium de Universitat Kiel; Istituto di Zoología della
Universitá di Catania; Hydrobiological Station of the University of
Latvia; Pomana College Marine Laboratory and Summer School;
Marine Biological Station, University of Southern California; Hopkins
Marine Station of Stanford University; The Marine Biological Station
of the University of Egypt, etc.

LA EXPLORACIÓN DE LOS ABISMOS
A unas 600 millas al SE de la costa uruguaya la zona abismal con
más de 5.000 metros de profundidad, se extiende en amplia depresión
oceánica, que promete, bajo exploración metódica innumerables no
vedades zoológicas.
Esa región atlántica modestísimamente explotada, nos brinda por
su mayor proximidad a las costas argentina y uruguaya interesante
estudio. Según nuestros informes fue solamente visitada por tres bu
ques de exploración.
"CHALLENGER". Campaña de 1873-76.
Referencia. Report on the scientific results of the voyage of H. M. S.
Challenger. Physics and Chemistry. Vol. I. London 1889.
"METEOR". Campaña de 1925-27.
Referencia. G. Wüst. Das ozeanographische Beobachtnngsmaterial (Serienmessungen). Wis. Ergebs. d. Deuchen Atlantischen Experition
auf dem Forschnngs- und Vermessungsschiff "Meteor" 1925-27. Bd. IV.,
Zweiter teil. Berlín 1932.
"DISCOVERY". Campaña de 1926-27.
Referencias. Discovery Report. Vol. I. Station List. 1925-27. Cambridge
1929.

.— 226 —
— 227 —

�— LZZ ~
9Ü^ —
"6Z6T

"¿Z-SZ6Í

-pnombytp uoijBjg b^ Bi[3Sjy u^ isourü^B jBpjoasj soraspod b^si[ b[
jbioSb uig -Bjanbsad Boi}OB.id B[ b sa^qBoijdB aiuaniBj^aJTp SBiua^ UBjo[d
-xa anb BiSo^oig ap soiJojBJoqB'^ boj uoisnjoíd nos Bip ua ^ojj

"6881 nopucj -j -joa. •^jjsiraa^^ pus saisXq^ \a3ua|
•g -j^ -jj ^o aSi^oA 9qj jo si^issj aijijuaias aqj uo iJoday -oj

soj uoa BtjBjouBaaQ ap jouBds^ ojnjusuj ja BUBds^ na
g A ajjaqoo^ Bq 'juauo^j 'jaui-jn8-au8o{nog 'sijbj ap soijo^bj
-oqB[ sns uoa sauíijiaBui saq^ad sap anbuiqoaj ía anbijpuapg a^ijjQ
[a BpuBj^ na 'snoijBStjsaAuj ^jaqsi^ joj n^aang aq^ BipuBjui^ U3
'^oiqnnog 'jojd p I61 n3 98-13 8n^ ^uot^SijSB^ ap aq^aj ap ja a-inj

*"AI 'P8 'LZ'SZóX
uond
•8g)

•LZ-9Z61
"ZS6I nÍ
Pun p •

•9¿-i8I

uisp jnB

d

•uoiaBjo[dx3 ap sanb
-nq sajj jod BpBusiA ajuara^os anj saiujojut soxtsanu unáag -oipnjsa
a^uBsajajuí BÁenSiun ^ Bupua^iB sejsoa sb[ b pepiniixojd jo^ein ns
jod epuuq sou 'Bpejojdxa auiaaieimsrjsapoui vov\we\ve uoi^aj B8^
-ou gaft[BJauinuui Boipoj^in uo^BJO[dxa ofeq 'aj^niojd anb 'BoiuBa^o
nois^jd^p BijduiB na apuopxa as 'pBpipunjoJd ^p sojjam 000'S 8P 9Bni
UOO JBtUSHfB BUOZ B[ BÁBll^lUn BJSO^ BJ 3p gg [B SB[[ltU 0Q9 SBUn y

•a^a
'(uaAaig -y -^)) SBiianbsaj '(uiajo^ -^ -j) BItBqB^ '(^aAJBjj ^ H)
BtSo^ojpijj '(puBg *y) biSo^oisi^ '(saag *f -j^) SBsnpaj^ A soijboz
-ojpijj '(uo^xag -j^ -g) BUBippudm Biouajaq '(uos^i^ '¿ -q) soianb
'ÍId 9P SBAJBI '(TI38nH 'S 'A ^ jnqaT *A 'K) ^ojdub^j :jbui pp
UOlDBJOjdxa B^ JBJU3IJO BJBd SBOIJlJUSp 838Bq Bp ^UIOpSui^J p3}TU^ aqj
jo noijBiaossy p^aiSojotg auuBj^f jo ^ujnof,, pp sBui^Bd sb[ apsaQ
'Basad b^ b sauopBoijdB noa o^i^o^oiq oinoa asjBSo[BjBO aqap '8881 ua
sns ozuauíoa anb 'XjoiBJoqB'j auiJBj^ qjnouLí[,j j^
•ttOUBi^jJ OOTJBjSoSSBp^J^ OJBJUU

soi aa Moovaoidxa vi

uoijE^g [B3i8o[oig anuBj^[ a^j^ ÍJÍjisaaAin^^ pjojuejg jo uoijBjg
sni5[dojj íbihjojijb^ uaa^jnog jo ^íjigj^Aiaj^ 'uoijBjg [B^;So[oig
íjooifag jarnning pire jCJojBaoqB^ anuBj^ ^^9^03 BnBinoj
jo ^jisaaAiaf^ aiji jo uoijBjg iBoiSojoiqojp^jj íbihbjb^ ip Bjis
Bj[ap bi^o[oo^ ÍP ojnjpsj ^[3f^j jBijsaaAiuj^ ap niniJO)BJoqBrj

q

-aqosajaaj^f íiata jns aDUBJja[[i^ b sobj ap ajisjaAin^j^ ap anbiSo[oo2
uoijBjg i[oodJ3Aiq X)isjaAta^ aqj jo XqdBjáouBaoQ jod
•IlnH '8^3II3 J^J{8-iaAin^ '^qdsjSouBaaQ pus ^^0J002 jo
-9Q .-BiJBjisjaAiun JoqB[ B8a a^uaj^d jao^q BJBd sa.iqinou J^p^oa
-aj ajuai^ijns e^ *so^b[ ap o JBtn pp apjoq p SBAijoaja sbui sbzubu
-asua sns uoiaiqpaj Bi^uajod na saJopB^ijsaAui ap apBXa^^ -ba
npa B[ 83 SOJ3JSO3 SOTJOJBJOqB'J SO[ Jod BpBpiAJO OO B3JBJ B^JQ
•aja '-aja 'Bi[BJj8ny jo qj^BaMnoni
^ jo juauíjjBdaQ saiiaqsi^ uoa Bi^Bjjsny ísBiauapuadap SBSoaam
-nn noa 'aatAjag aji[pix^ PnB HSU ainanqBnjDB A sajjaqsi^ jo nBaang
sajBjg pajiU^ apjB) sbiu 'sauaqsi^ puB qsij jo noissitao^ sajBjg
pa^tu^ o^an[ 'saij^qsi^ puB qsijj jo jauoissmiino^ sopiuj^ sopBjs^j na
ísojjo A uoijBjg aijaqsr^ BgeapQ ubiubj^jq 'uouBjg sauaqsi^ uBjsruam
-j[.mj( aq^ 'uoiiBjg sauaqsi^ UBidsB^)-o[Bjj aqj^ Bisnjj ua ísauisnp
-uj puB ao.iatno[) jo ^uaiujjBdaQ '^aAJng Ájaqst,j jo uoisiaiq aqj jo
uoimg p3ojgo[oig auiJBj^ B^pjy png ap uoinj^ b^ ua íj pnBnipjtaj
a^^ojj BinijijBj^ B3i3o[oo2 ^Ji^íg BinEinnjj na -881 apsap oppa[cjB}sa
niaja^-iajaq^sijaag uaqosjnaQ mi punjiaq;qy aq^siáojotqiajaqasi^ p
BinBtnafy ua íJapue^uBg ap oj3no[[ifaj^ jbj}U9^) anbaB^ [a opua^n^aní
'sbubub^) Á bSb^bj^ 'oSt^ 'japuBjuBg 'bdjo[[bj^ ap BuqB^ 'pwpBj\[ ap

pp 8BiJoraaj^[55 ev[ ua Bina^ p ajqos sauoianqijjuoa sbuiists
-oaaninn opuBai^qnd 'eaoad so^ ap sooiuaSojno soipnisa so^ b ojajua
jod oatpap as 'itiBjaB^ bq jÍ Bjasdg #y opuBJadooa 'oznBg #r[ -jojd
pp ainaiadmoa Xnm uoiaasjip B^ of^q anb 'ttBUiS83j^[ ui buijbj^
BiSojoig ip sjBjjua^ oinjijsuj,, p o¡dmafa ouioo souiaua^ •oai9[ojq
Biuaj opeuira-ia^ap ua sopBzi^iaadsa sojajsoo soJ^uaa ubi^bj o^

y

'btSojotsi^ 'BjSo^oijqtn^ 'BtSo^oag 'Bai^Braaisig ap sBmai somisjpBiJBA
uBq as 'tlHodB^[ ip
pp bjo[^
-nuora B[ ua omoa isb
sopBnuijuoa 4tpdB3^[ nz uoijBjg
ug 'BDiSo[oiq a;uaurBoidu oraoa
BpB[B}8UIdá^

auoizBjg

botib^,, Bjqo
luoizBai^qn^,, na
sns naSun^pq^ij^;,, sns

O aqap '
B^ 'SOpBZI[B3J

ua

boj; A ujqoQ *y jod ZL21
BpBp uoiaBjnaiJO v^
*sapadsa sb¡ ap
p ua pBpunpui n\ jaaonoa a^iuuad 'pBjunjoA b op^oijipoin oipam nn
ua sopiuajaj 'soata sajBjdiuafa soj o oasaaj |BijajBiu |^ •oipnisa ap
oduiBO ouiKjsuajxa un ajqB as SBoiS^^oisij o SBoiSpjo^siq SBOiuaaj no[)
•soiJojB^oqB^ so¡ ap noiaB^iisaAUi bj; b sa^ituij jBpuas aqap ou oaygpj
-oaa oiuaiimaouoa p A sajas so[ ap BaiiBinajsis uoi3b8o[bibd B^
•gapjaSaA A ea[i?uiiuB sauoioBjqod
SB]; ap oiuanaaj \b asispaaojd aqap 'sauuij SBuai) sb^ A jbui p ajjna
ozuaiuojj ajuaaj ajuBsaja^ut a^sa ajqos sopBqsaB sbih soipnisa u^
•sosiaAip saiuozu
-oq ua A SBnSc sb^ japuaasap ^b SBpBnuoj SBajBqa ua
-aq aÁnqijjsip as ^BjaáaA BpiA v\ 'sa^raiuB so[ ap pn9i y
so[ zidBj osuajxa oÍBqB 8Btu opuBuuoj 'ooas ua ajnaraBgjB^ aiuozí^oq
n pAiu oqauB uBdnao sopB^nas sopodoui^ so[ 'sauojts so^ opuBuiose
opns p UBjpBjBj sombuBjqipmBr{ sonnSfB 'apodAoQ A vo¡j SBjanSijp
-bui sns uBJojaad soso^ubj eajB^nj ua A sopodjjuy UB[np^d SB^ÍB[d sb[
ua :8ajnaj8isjad sojnaiA o 8B3jbui Jod Bpinjjni buoz b^ ap

�Hacia el Oeste de la depresión atlántica y hacia el Oriente de la
planicie continental, realizaron trabajos en profundidades mayores de
200 metros y menores de 4.000, otras campañas además de las citadas
del Challenger, Meteor y Discovery.
"GAZELLE". Campaña de 1874-76.
Referencia. Die Forschungsreise S. M. S. "Gazelle" 1874-76. Hrsg v. d.
Hydrographischen Amt der Admiralitat. Bd. II. Berlin 1888.
"MOLKE". Campaña de 1882.
Referencia. Annalen der Hydrographie U. S. W. 1882, S. 741.
"ROMANCHE". Campaña de 1883.
Referencia. M. Martial. Sur les sondages effectués par le Romanche.
Annales Hydrographiques. Paris 1884.
"ANTARTIC". Campaña de 1901-2.
Referencia. O. Nordenskjold. Die ozeanographischen Ergebnisse Wiss. Erg.
d. Schwed. Südpolar-Expedition. Bd. I, 2. Stockholm 1917.
"DEUTSCHLAND". Campaña de 1911-12.
Referencia. W. Brennecke. Die ozeanographischen Arheiten der Deutschen
Antarktischen Expedition 1911-12. Ans dem Archiv. d. Dt. Seewarte.
Hamburg 1921.
"VIKING". Campaña de 1913.
Referencia. Th. P. Funder. Hydrographie investigations from the Danish
school ship Viking in the South Atlantic and Pacific. Meddelelser
fra Komm. f. Havundersogelser. Bd. II nr. 6. Kopenhague 1916.
Para explorar debidamente esa región abismal se necesitan cam
pañas continuadas a bordo de un buque de amplio radio de acción y
suficiente tonelaje (300 toneladas o más), dotado de comodidades para
el personal embarcado, incluyendo los investigadores, laboratorios de
biología y química y surtido material de trabajo.
Las pescas a miles de metros de profundidad son penosas. El ca
lado de cazonales precisa mucha práctica, para lograr que los palan
gres toquen fondo en condiciones de pesca efectiva es imprescindible
el uso de cometas y el empleo de grandes nasas demanda técnica
adecuada.
Para calar un arte de pesca en regiones abismales son necesarias
horas de trabajo. Nosotros calamos palangres a más de mil metros
en proximidad del Estrecho de Gibraltar. Emplearemos el caso como
ejemplo.
Se emplean en los trabajos los metros suficientes de buen cable
de acero, el cual lleva pendiente de su extremidad gran peso. Se man
tiene el cable en amplio carretel, pasa por el chigre o guinche, y se
dirige por poleas fuera de borda, pasando por la garganta del cuentametros, pendiente de un dinamómetro.
El palangre tiene forma típica de fondo, empleando anzuelos gi
ratorios al pretender la captura de escualos preabismales. Uno de sus
extremos puede deslizarse a lo largo del cable añadiéndole un cuadro
metálico dotado de rodillos en sus cuatro lados, el otro extremo lleva
una cometa metálica.
Conocida la profundidad empleando el sondador ultrasonoro o
en su defecto con la sonda directa, se larga el cable librando al ca
rretel de sus frenos. Tocado fondo, una embarcación auxiliar se aparta
— 228 —

del buque a fuerza de remos calando bien tendido en superficie el
palangre, que remata en la cometa. A la vez a indicación convenida
del Director de los trabajos se suelta el palangre por ambas extre
midades.
El palangre desciende sin entorpecimientos hasta la profundidad
de mil metros, dos mil o mayor hondura. La cometa se desarticula al
tropezar con el fondo, no resistiendo durante su elevación a la
superficie.
Muy voraces los habitantes de los abismos, pronto atacan al cebo
y prenden en los anzuelos. La permanencia en la zona de pesca es
poca, contrastando con el tedioso trabajo de levantar el cable y tras
de él la madre del palangre.
La pesca entre dos aguas es más fructífera. Para ello puede em
plearse la gran Red Richard de enorme boca cuadrada o mejor serie
de redes de estramine fijas a diferentes niveles del cable. Se trabaja
a marcha moderada, evitando el peligro de levantar las redes hasta
cerca de la superficie. Si solo se tratara de estudios planctónicos a
buque parado, puede hacerse uso de la Red Nansen.
Con la máquina Lucas o diversos sondadores se calan a profun
didades convenidas, iguales en todas las estaciones de la campaña,
botellas para captar muestras de agua y termómetros reversibles. El
sondador ultrasonoro permite seguir, sobre la marcha, los más pe
queños detalles de la profundidad.
El Director de la Campaña lleva detallado registro de los tra
bajos, referidos a Estaciones o lugares debidamente situados en las
cartas (internacionalmente expresados por St.) y repartidos en Ope
raciones (Op.) realizadas en cada St. Debe cuidar con el mayor es- •
crúpulo que el material obtenido, tanto las muestras de agua como
los ejemplares pescados, lleven indicación precisa del número de la
Estación y Operación.

LA PLANICIE CONTINENTAL
Al estudiar la Planicie Continental debe tenerse muy en cuenta
su explotación pesquera. La prolongación sumergida de la tierra firme
está poblada por especies comestibles o industriales, abundantes en
sus fondos o visitantes estacionales de sus aguas.
Para pescar sobre el fondo o pretender el trazado de la carta
bionómica es necesario superponer la batimetría a la litología. Co
nocida la repartición de las profundidades y los materiales sedimen
tados, resta determinar la distribución de las especies.
Podemos señalar algunas diferencias, no fundamentales, entre la
carta propiamente pesquera y la bionómica. Los detalles batimétricos
y litológicos son los mismos, pero en la carta pesquera se da prefe
rencia a las especies industriales, que en la bionómica tienen el mismo
interés que otros seres no aprovechados por el hombre.
El trazado de ambas cartas, pesquera y bionómica pura, nece-

— 229 —

�•p -A 8sjjj -9¿-^¿8t anazB^,, • -j^ •

•I6I

— 622 —
-933a 'Bjnd Batmonoiq A Bjanbsad 'sBjjrea seqme ap opezBJí j^
•ajqmoq p jod sopBqo^AOjds on sajas soj^o anb sajajin
omsim ja uanai} Bomiouoiq bj a^ anb 'sajBiJisnpui sapadsa sbj b Bpuaj
-ajajd ep as BJanbsad bjjb^ bj na ojad 'somsim soj aos sooiSojojij A
sooijjainijBq sajjBiap s&lt;yj 'Boirapnoiq bj Á Bjanbsad aiuaniBidojd bjjbo
bj ajina 'sajBjnaniBpnnj on 'SBpuajajip SBunSje jsjBuas sotuapo^
'sapadsa sbj ap uotanqujsip bj jBuinuaiap bjs^j 'sopBq
-uamipas 89[bijjbui soj A sapBpipnnj.o ad sbj ap noppjBdaj bj Bppou
-o^ •bjSojojij bj b BíJjatuijBq B[ jauodjadns oiJBsaaau sa Boitnouoiq
BjjB^ b^ ap opBZBjj p Jopu9jajd o opnoj p ajqos ¿Basad bjbj
•sbii^b sns ap sajBuopBisa s^jubiisia o sopuoj sns
na sajnBpunqB 'ea^iJisnpm o sajqrisamoa sapadsa Jod BpBjqod Bisa
anuij Bjjaij b¡ ap BpiS^arans uoi3B¿uo[ojd vj -BJonbsad uoiaBjofdxa ne
Bjuano na Anuí as^auaj aqap ^juauíjuo^ apins^ v\ JBjpnjsa jy

1VXM3MIXM0DVI

nopejadQ A nopBjs^
B{ ap ojatunu ¡ap sspaad nopB^ipni naAa[[ 'sops^sad sdJB[dmafa eo¡
onioo bii^b ap SBjjsanin se^ ojobj 'opinaiqo ^uaiBui p arib o^ndiua
• -sa joXem ^a noa jBpmo aqaQ ')g Bpca na sepBzipaj (*dQ) sanopBj
-adQ na soppjedaj A. (-}g aod sopBsajdxa ajuaoqBuoioBUjajur) bbjjbd
8B[ na sop^niís ainaniBpiqap saJBgnj o sauopBjs^ b sopwajaj 'sof^q
-bj} so[ ap ojjsrSaj opB[{Bjap BAa¡[ ea^daie^ B[ ap joiaaaiQ ¡^
•pBpipunjojd b[ ap 89j[Bjap ouanb
-ad BBra so\ 'BqojBm B[ ajqos 'jinSas ajxuuad ojonoSBJtjjn jop^pnos
13 'S3jqisj3A3j soj}9uioiuJ3j A vnS^ ap eBJisanni jBidea Bjed SBjpjoq
'BiiBduiBD B[ ap gauoioBjBa sb[ SBpoj na safBnSt '8Bpm9Auoo eapBptp
-nnjojd b ubjbo as saJopBpnos sosjaAip o seanr[ BninbBín B[ uo[)
•ngsuBj^^ pgjj b^ ap osn asjaaeq apand 'opBJsd anbnq
b fiooiuojDiiBjd goipn^sa ap bjbibjj as ops tg -atoijjadns v\ ap B^jraa
B^sBq sapaj sb^ aBjnBA9[ ap ojSipd p opuBjtAa 'BpBjapour qajBm b
BfttqBjj ag -a¡qB^ pp eapAin sainajajrp b SBfij ammej^sa ap sapaj ap
9IJ9S jofam o BpsjpBno Booq anuona ap pjBqoi}j p^jj hbjS b^ asjB9[d
-ma apand o^p bjbj •Bjgjijonjj sboi sa sbii8b sop 9J}U9 Basad &amp;j

as iBijixns nopsaJBqnia Bnn 'opnoj op^ao^ *sonajj sns ap pjau
-Ba jb opnBJqij ajqsa ja b^jbj as 'B^aaaip Bpuos bj noa oiaapp ns na
o ojonosBiijn jopepnos ja opnBajdma pBpipnnjojd bj
Bun
j oniajíxa ojjo ja 'sopsj ojjbiio sns na sojjipoj ap opBjop ooijBjaní
oap^na nn ajopnaxpBUB ajqBa jap oSjb^ oj b asjszijsap apand somaaixa
sns ap ou^ •sajemsiqBaid s-ojBnasa ap BJtijdBO bj japnaiajd jb soijoibi
-iS sojanzuB opnBajdraa 'opuoj ap Baidij Braaoj auaii ajSnBjBd j^
'OJiamoniBuip un ap a^naipnad 'sojjaní
-B^nana jap bjubSjbS bj Jtod opnBsed 'Bpjoq ap BJanj s^ajod jod aSuip
as jC 'aqaumS o ajStqo ja jod BSBd 'jajajJBa oijdraB na ajq^a ja auai)
-uBin ag -osad ^bj^ pBpiui^ijxa ns ap a^uaipuad BAajj jsna ja 'oaaoB ap
ajqsa nanq ap sa^uapijns soajaní soj sofeqsxi soj na nBajdnia ag
'ojdmaía
oiuoo osbo ja sotnaJB9^dra^ •jBijBiqif) ap oipaajs^ jap pBpiraixoad na
soxiatn Jim ap ssm b saj^nsjBd soniBjBa sojjoso^j •o^BqBJi ap sbjoij
SBiJBsaaan nos sajBmsiqB s^uoi^aj na Basad ap 9jjb un jbjbd bjb^
•BpBnaap^
Baiuaai Bpnsmap sbsbu sapnBjS ap oajdma ja A SBtamoa ap osn ja
ajqipnpsajdmi sa BAiiaap Basad ap sauopipuoa na opnoj nanbo^ saj^
-uBjBd soj anb jbjSoj BjBd 'BapaBjd Bqanm Bspajd so^buozbo ap opej
-B3 j^j -SBSonad nos pBpipunjojd ap sojiam ap sajim b SBasad se^
'ofeqBJ^ ap jBiJajBín opij-ins A Baiinjnb A BiSojoiq
ap soiJO^BJoqBj '89JopB^i^s9Aui soj opna^njaní 'opBajBqma jBnosjad ja
BJBd sapBpipomoa ap opBjop '(sbui o sBpspuo; 00E) afBI9Uí ainapijns
A uopaB ap oipsi oijdmB ap anbnq un ap opjoq b SBpBnuijnoo
-raso uBjisoo^u as jBmsiqB npiSaj Bsa 9ju9uiBpiqap jBJOjdxa bjbj
"9X6T 9n8Ei{n8do^j "9 ^n jj -pg '
-aiii^Bj pne atjucpy qjnog
uiojj

p^ ^

bjj

ni aupi;^ diqs
-japun^

•IZ6I
•3jJBM99g -jq -p 'An^jy raap sny •^fll^l noiiipadx^
j^p uajiaqjy uaqjsiqdcjSoucazo ^ig -a
•zr-ii6i
"¿T6I raioq^aoig •^ 'j -pg •noijipadxa-jBiodpng -paMq^g -p
uaq^siqdejSoucazo aig •p^ofTfSuapjoj^ -Q •ni
•Z-106I P BuBdrae ^

•BjS\m\nd f&amp;p aupmu bj; ja ap
SBjj A ajqB3 ja jbjuba9J ap ofeqBj) osoipa^ ja noa opuBjsBjjuoo 'Bood
sa Basad ap buoz bj na BpnanBnuad B'j 'sojanznB soj na napnaad A
oqaa jb ubdb^b o^uojd 'sonmqB soj ap s^juBjiqsq soj saaBJOA A^^
a
bj b nopBAaja ns a^nsjnp opugpsisaj on 'opuoj ja noa jezadoJi
jb BjnaijjBsap as Biamoa B'j -BJnpuoq joXbiu o Jim sop 'sojiam [ira ap
pepipnnjojd bj BjsBq soinaimpadjojua nis apnapsap Sd
'sapBprcd
-9JJX9 SBqmB Jod ajSnBjsd ja Bjpns as sofBqBij soj ap jo^09jtq jap
Bpiu9Anoo uoiDBoiptn b zaA bj y -BjanioD bj na BjBtna^ anb 'ajSnBjBd
ja apijjadns na opipnai naiq opu^po souiai ap Bzjanj b anbnq jap

•S9nfaiqdcj8ojpXp[ sapnoy
jng -pi)jB]\[ -j\[ -oi^uaja/a^
"8881 ^p BUBdinB^ -^aH3MVM0H
'\U "S 'Z88I "^ "S 'íl 9ii[&lt;iBJi8ojp^H Jap napuny -m^
"Z88Id
"8881 uHJag "II T9 •J5J!IBJ!UIPV

A joajaj^[ 'jaSuajjBq^ jap
sbj ap SBtnapB SBUBduiBo bbjío 'ooo'f' 9P sajouam jC sojiam qq^
ap S9JOÁBUI sapBpiponjojd na soÍBqBj) uoJBzijBaj 'jBiuauiinoa apin^jd
bj ap ainaijQ ja BWBq A b^iiub[jb noisajdap bj ap aisaQ ja

�sitan de trabajos prolongados. El mismo buque de exploraciones
abismales puede emplearse, pero no es necesario tan amplio radio de
acción, ni tampoco tanto tonelaje. Debe dotarse de personal nume
roso y del instrumental corriente en oceanografía, añadiendo variedad
de artes de pesca, armados de la forma usual en las actividades in
dustriales: trawler, palangres, cazonales, trasmallos, gánguiles, dra
gas, etc.
Sobre fondos duros, cascajos, depósitos de conchas, algas cal
cáreas, zonas pobladas por formas coralinas, etc., deben emplearse
dragas o calar nasas o palangres. En fondos blandos de arena o fangos
arenosos puede usarse el Trawler. En placeres de algas debe arras
trarse con gánguil.
Más allá del área conocida y detallada batimétricamente en las
cartas de navegación, debe explorarse la Planicie Continental em
pleando el sondador ultrasonoro. Con larga práctica se vislumbra la
litología al escuchar variaciones de tono e intensidad en el eco cap
tado por el sondador.
Para conocer con precisión los materiales sedimentarios es pre
ciso obtener muestras empleando sondas. La Leger es útil sobre
fondos duros, diversos Tubos, como el Tubo Baleares, sobre materiales
blandos. Siguiendo métodos petrográficos se clasifican definitivamente
los fondos: separación por grosores, ordenación por densidades em
pleando líquidos pesados, aislamiento de materiales ferruginosos me
diante potentes electroimanes y última identificación, de los varios
grupos establecidos, bajo el microscopio petrográfico.
Durante la campaña debe procurarse la separación de fascies o
biocenosis. En zonas de profundidades similares se realizarán pescas
en distintos fondos y sobre materiales sedimentarios parecidos se ca
larán los artes a sucesivos niveles, cada vez más profundos.
No sólo hay vida en el fondo de la Planicie Continental, sus aguas
están pobladas, en su seno pululan variadas formaciones planctónicas
y nectónicas.
Esa heterogénea población pelágica, constituida por representan
tes minúsculos de muy variados grupos zoológicos y botánicos, con
ciertas características comunes, necesarias para habitar tan particular
medio, que cerca de las costas se vé invadida por innumerables formas
ontogénicas de especies bentónicas, tiene muy pequeño poder de des
plazamiento, cayendo fácilmente presa en redes lentas, que necesitan
solamente una superficie de filtración al través de muy diminutas
mallas, suficientemente angostas para retener a los pequeños habitan
tes. Algunos aún más menudos escapan al través de los tejidos más
cerrados y es necesario para lograr su captura apelar a la centrifu
gación del agua.
Las agrupaciones planctónicas a que nos referimos antes y las
biocenosis nectónicas, son inestables dentro del concepto geográfico.
Su alta sensibilidad a cambios físicos y químicos establece fronteras
oceanógraficas infranqueables, cuyo paso puede acarrear hasta la
muerte, pero en todo caso origina amplios desplazamientos geográfi— 230 —

eos a favor de corrientes, en el caso del plancton, o por movimientos
voluntarios refiriéndose al necton.
En el conocimiento de la biología de las formas pelágicas que
nadan o se mantienen sobre la Planicie continental, juega papel de
cisivo el estudio del medio oceánica, originando sus más modestos cam
bios importantes acontecimientos en la vida de esos seres.
Con las especies nectónicas, útiles como alimento humano o pri
mera materia para la industrialización, pueden trazarse cartas pesque
ras, pero diferentes de aquellas destinadas a las especies bentónicas.
La inconstancia en la distribución geográfica veda el trazado de una
carta única, siendo forzoso organizarías para cada temporada del año,
cuando menos. Sobre la repartición de temperaturas, de salinidades,
de oxígeno disuelto, etc., deben superponerse las abundancias de seres
producto de pesca.
Aunque fuere duradera, una sola campaña no proporciona sufi
cientes elementos de juicio para lograr el conocimiento íntegro de la
Planicie continental. Los trabajos deben prolongarse largamente al
pretender el estudio de seres bentónicos e indefinidamente si se tra
tara de los nectónicos.
El plancton proporciona un inmenso caudal de estudio a la cien
cia pura y es base imprescindible para conocer el ciclo alimenticio
de las especies. Se enlaza inseparablemente a la masa heterogénea
de seres pelágicos menudos, sus representantes vegetales buscan en
los compuestos químicos del agua el sustento y el zooplancton es de
vorado por formas nectónicas.

EL MAR DE SOLIS
Oceanógraficamente el Mar de Solís es un Mar intracontinental
de baja salinidad y profundidad escasa, anchamente abierto al Océa
no Atlántico, que recibe por el lado opuesto los derrames dulceacuícolas de dos enormes cuencas unidas inseparablemente, la del Río
Paraná y la del Río Uruguay. Ecológicamente el Mar de Solís es un
Biotopo, frontera interpuesta entre dos Biociclos, el Talasociclo y el
Dulceacuícola.
Los Btotopos se caracterizan por la ausencia o escasez de fauna
y flora típicamente exclusivas, sus Biontes son Xenobiontes o Tricobiontes, y esta carácter es aparente en el Mar de Solís.
Para estudiar cuidadosamente esta zona marítima influida radi
calmente por las características meteorológicas, dejando a la vez sen
tir su presencia en la masa aérea que sobre ella gravita, es necesario
seguir normas distintas de las empleadas en la exploración de la Pla
nicie continental y los abismos oceánicos.
Los Océanos poseen especiales características al margen de los
cambios meteorológicos. Su "estratosfera oceánica" mantiene en el
tiempo caracteres propios, diferentes de la capa superior o "trocos-

— 231 —

�— uz —
),, o joijadns ede^ bj ap sajuajajip 'soidojd sajajaBJEa odraarj
ja n^ auapuBUi MB0iuB3ao BJSjsojBjjsa^ ng 'soai^ojojoaiam sotqiueo
soj ap na^jBín [e SEopsuajOBjeo sajspadsa uaasod soue^oq so^
•sooraeaoo soumqB soj ^ jBjuaupuoo aioiu
"BId BT 9P nopBJojdxa bj n^ SBpBajdma sbj ap sBjuijsip sbuijou jm^as
otJEsaoau sa 'bjtabjS Bjja ajqos anb b3jsb bsbih bj ua spuasajd ns jij
-uas z9A bj b opusíap 'sBaiSojojoaiam SBapsjjaiaBJBa sbj jod aiuamjBa
-íp^i Bpmjjni BintjiJBni buoz Bjsa a^uaniBeopepina jBipn^sa bjb^
•sjjog ap jbj\[ ja na ajuajsde sa ja^aBJBa ^isa ^ 'sajuoiq
-ooijj; o sajwoj^ow^^ uos sajwoijy sns 'sBAisnjaxa ajuaniBaidij bjojj ¿

so^uaxuiBzBjdsap soijduiB BuiSiao osbo opoi na ojad 'aiJanm
JB3JJB3B apand os^d ojCna 'sajqeanbnBjjm SBDijBjSouBaoo

bj
aoajqB^sa sooimmb A sooistj soiquiE^ b pBptjiqisnas bjjb ng
•oDtjBjSoaS ojdaonoo jap ojjnap sajqBjsaut nos 'sBomojoau STSonaootq
sbj A sajnB somijapj son anb b SBoiuo^ouBjd sauopBdnjB sb^j
•BnSB Jap uowbS
-njiJ^nao bj b jBjad^ Bjnjd^a ns jbjSoj BJBd oiJBsaaau sa A sopBjjaa
sbui soptfai soj ap sbaeji jb nBdBasa sopnuam sb^h ntiB sonnSjy -saj
-UBiiqBij souanbad soj b jauaiaj BJBd sbjso^hb a^uamajuapijns 'sbjjbui

jBjnopjBd ub^ jBjxqBq BJBd SBOBsaoau 'sauntnoo SBaijsjjajoBJBO SB^iap
noa 'sootuBjoq A sooi^ojooz sodnj sopBiJBA ^nm ap sojnosnunn sai
-UBjuasa.idai jod Bpiniusnoa 'BaiSBjad u^pBjqod BauaSojaiaxj Bsg;
•SBaraapau A

\a Á ojoi^ostfjvj^ ja 'sojotoojg sop aj^ua B^sandaajuí Bjajuojj 'odojoig
un. sa sijog ap ^bj^ ^a ajnatnBoiSo^oo^ *jBtinj^ oi^j ^p bj j bobje^
ojjj pp v\ 'aiuauíajqBjBdasm sepmn SBOuana sarajoua sop ap 8B[oo
saniB^jap so^ oteando op^j ja jod aqpaj anb 'ooijucpy ou
jb ojjatqB aínauíBq^uB 'BSBosa pBpipnnjojd A pBpimjBs BÍBq ap

sBinutmip ^nra ap s^ab-u jb nopBJijij ap aptjjadns Bun ajnauíBjos
nsiisaaan anb 'sb^ubj sapaj ua Bsaad ajnarajpBj opuaÁBa 'ojnatuiBZBjd
-eap ap japod ouanbad ^ínm auap 'sBoiu^iuaq sapadsa ap sBotuaSoino
sbuijoj sajqBjauínnm Jod BpipBAní aA as sb^soo sbj ap Boja^ anb 'oipam

buiibj ap zaseasa o BpuasnB bj jod ubztj8^dbjbo as sodojojg

nn sa sijog ap jbj\[ ja

snos aa hvw i
sbuijoj jod opBJOA
-ap sa noiauBjdooz ja A o^uaasns ja BnB jap soairamb soisandiuoo soj

SBDiuoiauBjd sauopBuiJoj sbpbtjba nBjnjnd ouas ns na 's^pBjqod nBjsa
SBnB sns 'jBinanijuo^ apinsj^ bj ap opuoj ja ua BpiA ^^q oj^s o^
•sopunjojd sata: zaA BpBa 'sajaAiu soAtsaans b sa^jB soj ubjbj
-Ba as soppaj^d sotJB^uauíipas eajBiJaiBui ajqos A sopnoj sojmisip na
eosod uBjBZTjBaj as sajBjiuiis sapspipunjojd ap sbuoz ug[ -sisousooiq
o sapsBj ap nopsjBdas bj asjBjnaojd aqap BUBduisa bj aju^anQ
•ootjBjSojjad oidoosojoim ja ofBq 'soppajqs^sa sodnjS
soijba soj ap 'uopBOijpuapi BUipjti A sauBtuxojiaaja eojuajod a^uBip
-ara sosoutSnJjaj sajBijaiBui ap ojuaiuiBjsiB 'sopBsad sopmbij opuBajd

-tua jBjuauxjuo[) apiuBj^ bj asjBJOjdxa aqap 'uppBSaABU ap sb^jbd

•Basad ap ojanpojd

ajqos j^n sa jaSa^j B^ -s^puos opuBajduia SBJisannt jauajqo osp
sa sooBjuaunpos sajBijaiBín soj noispajd noa jaaouoa bjb^
•jopBpuos ja jod opBj
-dBa oaa ja ua pBpisuajux a ouoi ap sanop^iJBA jBqonosa jb btSojojij
b^ BjquinjsiA as BOijoBjd b8jbj uo^ -ojouosBJijn jopBpuos ja opuBajd

•so^iu^ioau soj ap bibj
-bu as is ajuoraBpiuijapm a sooiuojuaq sajas ap oipnisa ja aapuajajd
jb a^uaiuB^JEj asjB^uojojd uaqap eofeqBj} so^ •^b^uouuuoo apiuBj^
bj ap oJÜa^ni ojuamiioouoo ja jbj^oj BJBd opmf ap soinamaja sajuop
-ijns Baopjodojd ou ^uedme^ bjos Bun 'Bjapejnp a^anj anbuny

sajBijaieui ajqos 'sajBejBg oqnj^ ja ouioo 'soqnj^ sosjaAip 'sojnp sopuoj

-nap bj b oipni93 ap jBpnea osuaraui un suopjodojd uojDUB[d ^^j

-raa eopBpisuap jod nopBuapjo 'saJosoj^ jod nppBJBdas :sopuoj soj
ajuauíBAtjTuijap UBOijisBja as sooijBjSoajad sopojacn opuatnSig "sopuBjq

na nBosnq sajeiaSaA sajuBiuasajdaj sns 'sopnuara so^i^Bjad sajas ap
BanaSojajaq bsbui bj b ainaotajqBJBdasin BzBjua ag -sapadsa sbj ap
oioi}uaiui|B opio ja jaaouoa bjb¿ ajqipupsajdnii as^q sa A Bjnd bio

sajas ap SBpn^punqB sbj asjauodjadns uaqap ''o^a 'oijansip oua^jxo ap
'sapBpiuijBS ap 'sBjnjBJaduiaí ap uopijJBdoa bj ajqog "800301 opuBna
'oub jap BpBJodtaai Bp^a BJBd sb^jbziubSjo osozjoj opuais 'boiuii bjjbo
Bun ap opszBj^ ja BpaA Boi^B.ioa3 uopnqo^sip bj na bioub^suooui b^
•SBamojuaq sapadsa sbj b SBpBupsap SBjjanbB ap sa^naaajip ojad 'sbj
-anbsad sb^jb^ asjBZBJ^ uapand ^nopBzijBiJisnpm bj BJBd BijaiBin bjoui
-ud o onBranq otaamijB omoo sajijn 'sBDtupjoau sapadsa sbj 003
'sajas sosa ap BpiA bj na so^uaunpaiuooB sainBiJodmi soiq
•niBO sojsopoui sbiu sns opusai^iJO 'oaiuBaoo oipaui jap oipn^sa ja oAisp
-ap jad^d B^anf 'pjnauíjuoa apiuBjj bj ajqos nanaiinsm as o UBpBU
anb SBotóEpd sbuijoj sbj ap Bi^ojoiq bj ap ojuauupouoa ja n^
•uojoau jb asopnaiJipj soiJBjnnjoA
soiuoiuiiaoui jod o 'noianBjd jap os^a ja ua 'sajuaijjoa ap joabj b eoa

sbj na a^uaiuBoiaiauíiiBq BpBj^jap A Bppouoa BajB jap bjjb sbj^[
'jin^u^^ noa asjBJ^
-sbjjb aqap sbSjb ap sajaaBjd ng[ 'jaj^Bjj^ ja asjssn apand sosouaje
soSubj o BU3JB ap sopuBjq sopnoj n^ *sajuBjBd o sbsbu jbjb^ o s^
98JBajdma uaqap '-aia 'sbui^bjoo sbuijoj Jod SBpBjqod sbuoz 's
-jbo sbSjb 'sBqDnoa ap sojisodap 'sofBDSBa 'sojnp sopuoj ajqog
•a^a
-BJp 'sajinSu^S 'sojjbuisbji 'ssjBiiozBa 'sajSuBjBd 'j^ja^bji :83jBiJjsnp
-ni sapBpiAijDB sbj ua jBnsn buijoj bj ap sopBuiJB 'Basad ap saja^ ap
p^paijBA opuaipBUB 'BjjBJonBaao ua aiuaiJjoa jB^uaranjjsui jap A osoj
-auinu jBnosjad ap asj^iop aqaQ 'afBjauoi o^ubj oooduiBi tu 'n^pas
ap oipBj oijdmB ubi oiJBsaaan sa ou ojad 'asjBajdma apand sajBmsiqB
sauopBJojdxa ap anbnq omsiui j^ -sopBSnojojd sofBqBjj ap ubiis

�fera oceánica^ que cambia con algún retardo y resistencia, al compás
de las variaciones sufridas por el aire inmediato.
Podemos decir para el Mar de Solía que la totalidad de su masa
es "trocosfera".
Los vientos fuertes e insistentes cambian el nivel superficial del
Mar de Solís, los fríos invernales y el calentamiento estival se siente
. en sus aguas, la llegada tumultuosa de aportes fluviales del ParanáUruguay se adentra en su seno, y la suave pero eficaz penetración
oceánica logra internarse en sus dominios cumpliendo las leyes físicas
de la densidad.
La investigación marina se aproxima al proceder de la Meteoro
logía. La inconstancia, la brusca variación, lleva a un nuevo concepto.
Lo mismo que existen microclimas en el aire hay en los mares hidro
logía local. El Mar de Solís sólo puede conocerse a fondo persistiendo
en la exploración de varios lugares a la par. Campañas preliminares
señalarían las zonas críticas de observación.
Los problemas del Mar de Solís quedan fuera de sus dominios.
Es frontera inquieta receptora de aportes dulceacuícolas turbios que
se extienden superficialmente, dejando espacio profundo a la penetra
ción de las aguas oceánicas.
El estudio marino, en este caso, debe llevarse a cabo en constante
contacto con las observaciones logradas en Estaciones Meteorológicas,
sumando los datos procurados por los Mareógrafos, y realizando la
investigación de sus aguas entre pequeños niveles para descubrir la
superposición de masas líquidas de diferente densidad.
En la vida de las especies dentro del Mar de Solís influyen preponderantemente los factores salinidad, temperatura, turbidez y cam
bios de nivel.

LIMNOLOGÍA
No es de esperar que en lagos uruguayos se distingan en la tem
porada estival capas límnicas: Epilimnio, Hipolimnio y zona termoclina de transición. El mayor volumen lacustre lo encontramos sobre
un lago artificial, formado por el anegamiento parcial de la cuenca
del Río Negro. Repartiendo su superficie con el Brasil está la extensa
laguna Merín, pero sus orígenes, como el de otras lagunas seriadas en
el frente atlántico, l^t da especial carácter ecológico. La comunicación
con el Océano, constante o periódica en algunas, hoy inexistente en
otras lógicamente separadas en fechas geológicas recientes, da a las
lagunas litorales fisonomía propia aparte de la que presentan los
lagos propiamente dichos.
Tuve ocasión en México de realizar estudios limnológicos, con
mayor intensidad en el lago michoacano de Pátzcuaro. La organiza
ción de aquellos trabajos, que estuvo a mi cargo, puede servirnos de
norma.
Una campaña preliminar espaciando estaciones de trabajo para
lograr la necesaria noción de conjunto, precede a la búsqueda de un
lugar fijo que permita seguir los cambios mensuales, estacionales y
en serie de años. Hay lagos o parte de ellos, a los que llamé Eulímnicos, de condiciones físicas y químicas repartidas horizontalmente y
con importantes variaciones en las veinticuatro horas, menos sensibles
al profundizar. Otros lagos o parte de ellos los catalogé como Pseudolímnicos al observar en sus aguas serios trastornos debidos a corrien
tes superficiales o subterráneas llegadas de fuera.
Al explorar debidamente el lago artificial de Río Negro segura

LA EXPLORACIÓN POTAMICA

mente sólo descubriremos el Epilimnio en aguas pseudolímnicas, con
cambios importantes bajo la acción aérea y por la llegada de aportes
procedentes de parte de los antiguos afluentes.

También en los ríos, especialmente del caudal del Uruguay, pue
den realizarse campañas de estudio a bordo. Un recorrido remontan
do el curso es sumamente instructivo ecológicamente. A lo largo de
la cuenca cambian faunas y floras de acuerdo con la velocidad de las
agua, los detritus acarreados, la temperatura, el oxígeno disuelto y
otros varios factores. Las márgenes fluviales, los remansos, el cascajo,
arenas o fangos, están diferentemente poblados. La penetración de la
fauna y de la flora terrestres se deja sentir al máximo, presentándose
distribuida en horizontes bien definidos bajo los sensibles cambios
de nivel en las aguas. La vegetación baña sus raíces, penetra en luga
res tranquilos del río emergiendo las sumidades florales, permanece a
flote o se adentra decididamente en la masa líquida. Los animales de
respiración aérea dejan la puesta en las aguas o emplean variados ar
tificios para mantenerse accidentalmente en ellas.
También el interesado en la explotación pesquera tiene campo
de acción en los ríos, entrando de lleno en los minuciosos detalles de
la pesca deportiva o en los serios problemas de la repoblación y aun
de la piscicultura.••

Debe conocerse la Morfometría, la Morfología interna y las ca
racterísticas limnológicas físicas y químicas, valorando la evaporación
y el aporte de aguas pluviales para conocer variaciones de nivel, que
en el caso de Río Negro se regulan a voluntad desde la presa del
Rincón del Bonete.

— 232 —

— 233 —

Conocemos el origen artificial de esa formación lacustre, pero
sólo podemos presumir su evolución. La abundancia de arrastres mi
nerales cubrirán las asperezas del fondo y la invasión de especies flu
viales establecerá en sucesivas etapas el ciclo alimenticio definitivo,
con el dominio de aquellas especies que hallen en el nuevo medio
condiciones, las más apropiadas para cumplir sus necesidades, de igual
manera durante el desarrollo que en el momento crítico de la multi
plicación sexual.
• El problema de la repoblación natural del lago de Río Negro
merece estudios continuados y cuidadosos. Difícilmente podrá pre
sentarse una ocasión tan propicia para intentar resolver las cuestiones
que plantea la convivencia.

�•aiauog jap uoaujjj
jap Bsaid bj apsap p^uinjoA b uejn^aj ^s oaSa^^ ojjj ap ose^ ja n^
anb 'jaAra ^p sauopsiJBA jaaouoa BJBd sajBiAnjd sen^e ap a^JodB ja A
UOIOBJOdBAa BJ OpUBJOJBA 'SBaitUjnb A SBOISIJ SB0l3o[OUUII[ SBOlJSIJaiOBJC
-bo sbj A Bujajuí bjSojojjoj\[ bj 'BjJjauiojjo^y[ bj asjaoouoa aqaQ
•BpuaAiAuoa bj Bauíejd anb
sauopsana sbj jaAjosaj JBíuajuí BJBd Bioidoad ubj uoisboo Bun asjBinas
-aad Bjpod aiuarajpijiQ -sosopBpina ^ sopenui^uoa sotpnjsa aaajam
ojSaj¡^ oju ap oSbj pp jBjnjBU uopsjqodaj bj ap Binajqojd jg\
•jBnxas uopBaijd
-ijjnuí bj ap oopuo ojuauíoui p na anb ojjojjBsap p ajuBitip BJauBiu
jBnüh ap 'sapBpisaaau sns jtjdmna B.iBd sBpsidojde sbui sbj 'sauopipuoa
otpjuí oAatiu p na najjBij anb sapadsa SBjjanbB ap oiuiuiop [a uoa
'oAijimjap opijuauíijB opp p sedB^a SBAisaans na Bia^apqsjsa s^^bia
^ñ^ sapadsa ap uoisbaui bj á opuoj pp sezajadsB sv\ UBjijqna sa^jau
-ira saaiSBjjB ap BpuBpnnqB v^ ^nppnpDAa ns jinmsajd soraapod o^os
oaod '^iisnoB^ uoiobiujoj Bsa ap [bioijtj-ib uaSuo p somaaono^
•sajnan^B sonSpiíB SO^ 3p a^JBd ap sajnapa^ojd
sajjodB ap Bpe3[[ v\ jod Á Bajas uoio^b b^ oÍBq sajuBiaoduii soiquiBD
noo 'SBainuiijopnasd SBnSB na oinniijidg; p soniajijqnasap o^os aiuam
-BJnSas ojSa^[ oi^ ap ppijijjB oSb[ p ajuauíBpiqap jBJOjdxa ^y
•Bjonj ap SBpBáa[j BauBjjajqns o sa^pipadns sai
-naujoa b sopiqap soujoisbj^ souas sen^B sns na JBAjasqo p3 sooitiiui^
-opn^sj onioa aSo^jBO so^ so[p ap ajJBd o so^b^ sojjq uszipnnjojd [B
sa^qisuas sonam 'SBJoq oj^BnoTju^A se^ na sanopsiieA sa^uBjJodrai: uoa
A ajuaiupjuoziaoq SBpijJBd^j SBOimjnb Á sbdisij sauoioipuoo ap 'soo
-miuijn^^ fui^n anb soj b 'sojp ap aiJBd o so^e^ ^bjj -soiib ap auas na
A sa[BuopB}sa 'sa^Bnsuam soiqtuBO so^ imáas Bjiinjad anb ofij jb8ii[
nn ap Bpanbsnq re\ b apaaajd 'ojnnfuoa ap uoioon BUBsaaan B[ jbjSoj
BJBd ofBqBjj ap sanopB^sa opnBpsdsa jemnn[ajd BUBduiBo buj^
•enuon
ap 8oujiaj3s apand 'oSjbo im b OAnjsa anb 'sofBqBjj so^pnbe ap uop
-bziubSjo b-j •ojBnazjB^ ap ouboboijdiui oSbj; p na pBpisuajut joábui
uoa 'soaiSpp3uuii|; soipnisa jBzipaj ap oatxaj^ na hoisboo aAnj^
•soqoip ajuamBidcid
so[ nsinasajd anb ^\ ap ajJBdB Btdojd bjuiouosij sa^ejoji[
sb[ b Bp 'sainapaj SBai^opoa^ SBqaaj ua BBpBiBdas ^juaiUBotSoj sbjjo
na ajua^sixaui ^oq '8Bun^¡B na Baipoiaad o ajuBjsuoa 'ou^aaQ p uoa
nopBaiunmoa vj -ooxSopDaa ja}3BJBo ^padsa Bp aB\ 'o^ijub^jb aiuajj p
na SBpeijas BBunSBj sbj^o op p oinoo 'sauaSuo sns oaad 'uuaj^ BuñSB[
Bsuajxa bj; Bjsa |;isBjg p nop aiaipadns ns opnaijjBda^ *ojSa\[ oj^ pp
Bouano vi ap [BiajBd ojuaiuiBáauB p jod opeuuo^ 'ppijuJB oSb^ nn
ajqos soiUBJ^uoaua oj; ^j^snaBj uauírqoA jo^bui ^^ •nopisnBjj ap Bnip
-onua^ buoz Á ommipDdijj 'oiuunjidg :sBaiumi[ ssdBa p^Aijsa epBJod
-maj b[ na nBSunsip as so^sn^njn soáB[ na anb JBJadsa ap sa o^;

VI0010MKI1

..-bjnj^napstd bj ap
un^ A uopB[qodaj v\ ap SBuia^qojd soiías eo\ ua o BAijJodap Basad bj
ap saj^B^ap sosoianuiui 9oj na oua^ ap opnBj^ua 'sou so[ na uotaaB ap
odmea auaij Bjonfasad nopB^O[dxa b^ na opBsajajuí p uaiquiBj^
'SB^p na ajuanqBiuapiaaB asjauajUBtn BJBd soiaijn
-jb sopBiJBA uBa^dina o sen^B sbj ua Bjsand v\ nBfap Bajas nopBJídsaj
ap sap3UitnB so^ #BpmbT]; bsbui b^ ua ajuauí^pipi^ap BjjuapB as o ^iojj
je aoauBrajad 'sajBjojj sapepiums sbj opuaiSjauía oh pp sojmbuBj) saj
-Bnj ua BJtanad 'saoiBj sns BUBq uppB^aSaA B^ 'sbiiSb sbj ua pAiu ap
soiquiBa sajqisnas boj of^q sopinipp naiq sajuozooq ua Bpinqijjsip
asopuBjnasajd 'ouiixbui jb jpnas Bfap as saxisajja} bjojj bj ap A euiiej
bj ap uopBjjauad B^j "sopBjqod ajuama^uajajip u^jsa 'soSubj o sbu^jb
'ofBDSBa ja 'sosuBuiaj soj 'sajBiAnjj sanaSjBui sb-^j -sajojaej sotjba sojio
A ojjansxp oua^ixo ja 'Bjn^Bjadaiaj bj 'sopBa^JBDB snjujap soj 'BnS^
sbj ap psppojaA bj uoa opjanas ap sbjojj A sbuiibj uBUjiuea ^^nan^ bj
ap oSjbj oj y •ajuaniBaiSpjoaa oAijanjjsui ajnauíBinns sa osjna ja op
-uBjuomaj opjjjoaaj uf^ "opjoq b oipnisa ap SBUBduiBa asjBzijsaj nap
-and 'ABnSnj^^ jap jBpn^a jap ajnanijBpadsa 'soij soj ua ñaiqui^^

vi
•jaAiu ap sojq
A zapiqjni 'BjníBJadraaj 'pBptuijBS sajoiaBj soj ajnauia^UBjapuod
-ajd na^njjuí sijog ap jbj^[ jap OJiuap sapadsa sbj ap BpiA bj n^
'peptsnap a^uajajip ap sepinbjj sbsbth ap uoiaisodjadns
bj Jijqnasap BJBd sajaAiu sonanbad ajina 9biib sns ap uopBSijsaAUi
bj opuBzijBaí A 'sojBjSoajBj^[ soj jod sopBjnaojd soiBp soj opuBums
'sBatóo[OJOaíaj^ sauoiaBjs^ ua SBpsjoj sanoiaeAjasqo sbj uoa ojaBjuoa
aiUB^suoa ua oq^o b asjBAajj aqap 'osea ajsa ua 'ouijeih oipnjsa f^j
'SB3IUB33O SBn^B SBJ ap Upp
-BJianad bj b opimjojd op^dsa opusíap 'a^namjBpipadns napuaijxa as
anb soiqjni SBjoainasaajnp saiJodB ap Bjojdaaaj Bjambui Baajuojj sg;
•soiuimop sns ap Bjanj nspanb sijog ap jbj^[ jap ssuiajqojd so^
•uoiaBAjasqo ap acaijijo sbuoz sbj uBUBjsnas
sajBurmijajd SBUBdiuB^) UBd bj b saJB^nj sotjba ap uopejojdxa bj ua
opuapstsjad opuoj b asjaaouoa apand ojps sijog ap jbj^[ jg -joaoj mSoj
-ouprn sajBur soj ua ^sq 3jib ja ua SBunjaojanu uaisixa anb ouisttn o^
•oidaauoa oAanu un b ba^jj 'uopBiJBA Basnjq bj 'BpuBisuoaní v\ "biSoj
bj ap japaaojd jb BrajxojdB as buijbui uppBSi^saAní vj
'pspisnap bj ap
aisij sa^aj sbj opuaijduina soiuituop sns ua asjBUjaim bj^oj Baiusaao
nopBJianad z^aip ojad aABns bj A 'ouas ns ua BJiuapB as jÍbii^iij^
-bhbjb^ jap sajBiAnjj sajjode ap Bsonjjnumj Bp^Sajj bj 'sBnSs sns na •
aiuais as jbatis^ oiuaiuiB;na[Ba ja A sajBUJaAui sojjj soj 'sijog ap jbj\[
jap jBioipadns jaAiu ja nsiquisa sajuajsism a ea^janj sojuatA so^j
•tlBjajsoaoJi,, sa
bsbiu ns ap pBpijBjoi bj anb ^jjog ap jbj^; ja Bjsd Jiaap souiapoj
•ojBipauíui ajre ja jod sepijjns sauopBiJBA sbj ap
SBdraoo je 'Biouaisisaj A op.iBjaj un^je uoa Biquisa anb ^(BainBaao

�Cada especie merece estudio aparte, fácil en los límites restrin
gidos de un lago y enfrentándose con una fauna y una flora no exce
sivamente amplia. La Limnología pura y aplicada tiene extensos ca
minos a recorrer para el logro de conocimientos y enseñanzas.

7.La edad y el crecimiento en los adultos. Concentración
sexual y dispersión trófica.
8.Los recursos de alimento y posición en el ciclo alimenticio
general.
9.Biocenosis de que forma parte.

LABORATORIOS COSTEROS Y ESTACIONES
LIMNOLOGICAS
Un Laboratorio o Estación Limnológica debe disponer ante todo
de personal competente, contando además con nutrida biblioteca y
abundantes medios de trabajo. Su edificio amplio, deberá colocarse
estratégicamente de acuerdo con sus actividades, cuidando de no aislar
a los investigadores, que dispondrán de buenas comunicaciones para
mantener el contacto con otros estudiosos nacionales.
La improvisación del personal conduce a los mayores fracasos.
No es posible entrar con éxito en el campo de la biología marina o
dulceacuícola sin sólidos conocimientos acreditados ante los inves
tigadores de fuera.

10.Comensales y parásitos.
11.Morfología interna. Fisiología experimental.

mites, pretender encajarlo en términos rígidos es labor estéril. Sa
bemos por experiencia propia que la reseña anterior es solo un es
bozo de trabajos, con inmensas posibilidades de ampliación. Por otra
parte, ayer mantenían criterios hoy justificadamente considerados
como improcedentes, y mañana, los investigadores en el futuro con
razón idéntica, empleando medios más delicados de exploración, po
drán decir otro tanto de algunos de nuestros hallazgos actuales.
De intentar la ligazón entre la investigación pura y la explota
ción de las aguas, los Laboratorios podrán añadir a sus estudios, lo
siguiente:

El inmenso material arrancado a los abismos oceánicos, obtenido
en campañas sobre la Planicie Continental, en toda la extensión del
Mar de Solís, a lo largo de los cursos fluviales o en lagos o lagunas,
debe ordenarse cuidadosamente, manteniéndolo en almacén fresco y
sin luz a disposición de los especialistas. La tarea selectiva de las
muestras puede encomendarse a estudiantes o Ayudantes, bien con
trolados por la Dirección del establecimiento.

2.Estadística de pesca por tamaños, pesos, edades y sexos.

Las muestras de agua destinada a análisis, los datos de tempera
tura, de transparencia o color del mar, han de pasar al estudio de
químicos y físicos especializados en Oceanografía o Limnología. Los
resultados finales serán de provecho de los biólogos para establecer
relaciones entre el medio hídrico y sus habitantes.

Hay tendencia universal de centralizar la tarea de los Labora
torios, para ello se creó en Francia el Office Scientifique et technique
des peches maritimes, en España el Instituto Español de Oceano
grafía, etc. Esa centralización solo puede lograrse en las capitales,
donde aprovechar la actividad accidental de los especialistas ligados

Cada especie que pueda capturarse cerca del Laboratorio o Es
tación, y aún mantener viva, merecerá estudios exclusivos. En tér
minos muy generales y refiriéndonos intencionalmente a los peces,
podrá procederse como sigue:

a tareas universitarias, mantener el necesario contacto con los Poderes
del Estado, realizar intercambio intelectual entre los monopolizadores del saber y acudir a las fuentes de consulta bibliográfica de
centros culturales capitalinos.
La experiencia de otros puede servirnos de norma y ella aconseja
la creación en el Uruguay de un Instituto Central con sede en Mon
tevideo donde reunir material y publicaciones, dictando a los Labo
ratorios y Estaciones las normas fundamentales de trabajo, logrando
coordinación y mayores éxitos en la tarea.
Un Instituto Central debe ampliar su campo de acción en temas
de ciencia aplicada, sin olvidar los sólidos e imprescindibles funda

1.Sistemática de especies afines para la debida catalogación
de la especie.
2.Condiciones del medio frecuentado en sus relaciones de la
actividad de la especie.
3.Ciclo sexual.
4.Desarrollo embriológico.
5.Crecimiento larvario y juvenil. Morfogénesis y cromogénesis.
6.Áreas invadidas durante el desarrollo ontogénico postembrionario. Causas de la búsqueda de condiciones externas y mi
graciones voluntarias o forzosas.
_ 234 —

1.Artes empleados en la captura de la especie y áreas ex
plotadas.

3.Aprovechamiento actual de la especie y posibilidades para
el futuro.

mentos de la ciencia pura. Es imprescindible dar libertad a la in
teligencia, no poner trabas a la investigación, dejar al explorador de
la verdad los propios caminos a seguir, que conducirán luego de ló
gicos tanteos a la vía de los éxitos. Pero no está de más seleccionar
temas de aplicación a la pesca, a la industria o simplemente que
cooperen al bienestar del hombre.
— 235 —

�qj pp jBisauatq jb uajadooa
anb aiuauia[duns o eijjsnpui b[ b 'eosad v\ b u^pBoijdB ap gema}
.reuopaaps seui ap B^sa ou oja^ •so^ixa so[ ap cía b[ b soaiuBj sooiS
-o{ ^p oSan] u^jpnpuoa anb 'jmSas b souiiubo soidcud soj pepjaA bj
ap jopBJO^dxa [B je Cap 'uoiobSiis^aui b] b SBqBJi Jauod ou 'Bpuaífrpi
-m bj b pBjjaqi] jBp ajqipupsajdmi g;j -BJnd Bpuap b^ ap sojuaui
-Bpunj sayqipupsajdun a sop^os goj jBpiAyo ms 'BpBDijdB Bpuap ap
gema} ua uopa^ ap odureo ns jBifduiB aqap ^jiua^ oin^ijsuj uq
'BaiBi B[ na sojixa saJoÁBiu Á uopBmpjooD
opuBjSoj 'ofBqBjj ap sajBjnamEpunj sbuuou sb[ sauoioBjsg A soiiojbj
-oqBi; go[ b opuBioip 'sauopBoi^qnd A pijaj^ni jiunai apuop oapiAa;
-uoj^[ na apag no ^ijaa^) ojnjijsnj un ap ^(Bnnj{j p ua uop^aa^ v[
BÍasuoaB B^p ^ buuou ap soujiAjas apand soxio ap Bpnauadxa vj
ap BoijBjSoi^qtq Bj[nsuo3 ap sajuanj s^^ b jipnoB Á joq^s pp gajop
-Bzi^odouom go^ ajjua ^nioap^ut oiqraBDjajuí jbzi[B8j 'op^isg; pp
sajapoj so]; uoa ojoBjuoa ouBsaoau p JauaiuBui 'sBiJBjisjaAiun ssaaBj b
SBisi^padsa go^ ap ^juappaB p^piAi^aB bj^ jBq^aAoadB apuop
Ba 8B[ ua as^Bj^o[ apand op^s uptoBzipjjuao ss^ -o^a 'bijbjS
-OUB90Q ap ^ouBdsg[ ojnjijsuj p BUBds^ na 'saraijuBui saqoad sap
anbiuqoaj ^a anbijpuapg aaijjQ p Bpusj^ ua oaio as ojja BJBd 'soijo^
so^ ap BaiB) b^ JBzi^Bj^uaa ap psiaAiun Biauapuaj
•ojnjnj p
•soxas A sapspa 'sosad 'soubuibj aod Basad ap

pj

-xa SBaiB A apadsa B^ ap Banidea v\ ua sopBajdraa saijy ^i
: ajuamgis
oy 'soipnjsa sns b jtpBUB u^jpod soiJOjBjoqBi^ so] 'sbüSb sb] ap uop
-Bjo^dxa bj A BJtid u9pBSxjsaAui b^ aijua uozbSi] b^ je^uaiui 3q
•sap^nioB so^zBj[Bq sojjsanu ap sounp3 ap ojubj ojio apap ueap
-od 'uopBJojdxa ap sopsoipp sbui soipoin opuBajduia 'Bopuapi uozbj
uoa ojnjnj p ua sajopBÍhisaAUi so^ 'bububui X 'saiuapaoojdun ouioo
sopBjapisuoa ajuauíBpBoijtisnf ^oq¡ souajijo UBiuaiuBui j^ab 'ajj^d
bjjo ío^ •u^pBi^duiB ap sapBpi[iqigod SBsuaraut uoo 'sofBqBjj ap ozoq
-sa un o^os sa jouaiUB Buasaj bj anb Btdojd Bpuawadxa jod soutaq
-Bg -[ija^sa joqsj sa sopiSjj souirajaj ua o^jBfBoua japuaiajd 'sajira
-tj; auaij ou ouoiBJoqB^j un b aiuaaj uopBijsaAui ap odurea ^^
•p^iuaraijadxa BiSop^isi^; -Bujajuí biSo^ojjoj^
•sojtSBJBd A sapjsuarao^

••[•[,
-QI

— nz —
•sbsozjoj o sBijBiun^oA saaopBjS
-ira A SBUja^xa sauopipuoa ap Bpanbsnq b^ ap SBsnB^ *oijbu
-ouqmajsod ooiuaSoiuo o^ojjBsap p a^uBjnp SBptpBAUt SBajy -g
•sisauaSoraojo A siganaSojjoj^ -^luaAnf A oiibajb^ oiuairapaj^ -^
•ODip];oijqnia o^OJJBSaQ -f

•apadsa B^ ap
•apadsa B^ ap
Bpiqap B^ BJBd sauTje sapadsa ap BOi^Binaisig

•];

:anSis onioa asjapa^ojd Bjpod
'saoad so[ b aiuam^uopuaiut souopuaiaipj A sa^jauaS jCnuí sounu
-jaj ug[ 'soAisnpxa soipnjsa Bjaoa^aui 'bata jauaiuBui utib A *uopBj
-g^ o ouo^BJoqB'j pp Boaao asjBjnidB^ Bpand anb apadsa Bps^
•saiuBiiqBi{ sns A oaijpi^ oxpaui p ajjua sauopBpj
jaaa^qB^ea BJBd go3o^9iq go^ ap oqoaAOjd ap UBjas sa^uij sop^^nsaj
9(yj -BiSo^urai^j o BjjBjSouBaDQ na gopBzt^padsa so^isij A sooirarab
ap oipnjsa p3 jBSBd ap ubi{ 'jbui pp jo^o^ o BpuaJBdsuBJj ap '
-Bjaduiai ap soisp so^ 'sisijbub b BpButjsap BnSB ap sBJisanuí s^
•oinairapa^qBjga [ap u^paaatQ bj jod
-uoa uaiq 'sajuBpnAy o sajuBipniga b asjBpuauíooua apand SBj^sanra
8B^ ap BAii^aps B3JBJ B^ •SBjsi^Bpadsa so^ ap u^ptsodstp b zn] ms
Á oosajj uaoBui^ ua o^puaiuaiuBni 'aiuaraBsop^pinD asjBuapjo aqap
'gBunSB^ o soB] ua o sa^BXAn^j sosjna so^ ap oSjb] o] b 'si^og ap jbj^
jap uoisuajxa b] Bpo^ ua '^Bjuaunuo^ apiuB]j B] ajqos SBUBdra^o ua
opiuajqo 'soaiusaao somsiqB so] b opsauBUB ^uajBin osuaurat ]g
•Bjanj ap sajopBij
-saAur go^ ajuB sopBjipajaB sojuairapouoa sopijos uis B^ooinaBaop^p
o buijbui BjSojotq B] ap oduiBo p ua ojixa uod jbjiub a^qísod sa o\[
•8O8B3BJJ saaoÁBia so] b a^npuoa ]Buosjad pp uopBSiAoaduii b^
•83]BUOpBU SOSOipniSa 8OJ1O UOD OJ3BJUO0 p jauaiUBUI
BJBd sauopBDiunuio^ SBuanq ap uBjpuodstp anb 'sajopBSxjsaAut so^ b
jspiB ou ap opuBpmo 'sapBptAiioB gns uoa opjanDB ap ajuauíBoiSajEJisa
asjBao]oa Bjaqap oi]duiB opijipa ng •otBqcJi ap soipaur ga^nBpunqB
jí Boaioip^iq BpiJjnu uoo gBUiapB opuBiuoa 'aiuajadraoa puosjad ap
opo^ ajuB jauodsip aqap BoiSo]ouuii^[ uopBjs^j o oiJ

SVDIOO1ONPÍI1
sa^oovxsa a soaaiso^ soraoxvHoavi

buuoj anb ap sisouaooig -6
•SBzuBnasua A sojuairapouoo ap ojSo] p Bj^d jajjooaj b souira
-b sosuaixa auaxj BpBoi^dB A Bjnd BjSo^ourai'^ B^^ 'Bi^dniB a^uaraBAis
-aaxa ou bjo]J Bun A buiibj Bun uoa asopuB^uajjua A oSb] un ap sopiS
-uiJ)gaJ sajiraj] 8O[ ua ]pBj 'aiJBdB oipnjga a^ajaui apadsa BpB^

oppuaunp^ opp p ua uopisod A oiuaraip? ap sosanaaj so'j
•bdijojj uoisjadstp A pnxas
so^ ua ojuairapaja p A pBpa b^j

�Proyecté no hace mucho un "Instituto de Investigaciones Pes
queras" que me permitirá entrar, sin largas disquisiciones, en las
actividades que pudiera tener el centro rector de Laboratorios y Es
taciones uruguayas.
1.Labor internacional.
Manteniendo relación constante con otros centros científicos del
extranjero. Colaborando en Reuniones o Congresos para dejar cons
tancia del desarrollo científico en el Uruguay.
2.Organización de campañas.
Dando normas y dotando de personal competente para la reali
zación de campañas de estudio de los abismos, de la planicie conti
nental, del Mar de Solís y de las aguas continentales.
3.Ordenación del material logrado.
Seleccionando el material conservado y los valores obtenidos du
rante las campañas, a fin de remitirlo a los especialistas nacionales y
en su defecto, extranjeros.

sobre vedas de acuerdo con la madurez sexual de las especies; aclima
tación de seres vivos exóticos cuya introducción pueda con perjuicio
desequilibrar el ciclo alimenticio establecido; iniciativas sobre pis
cicultura de animales y vegetales acuáticos; relaciones entre la talla
de los productos de la pesca y el arte empleado en su captura; limi
taciones o prohibiciones de explotación frente al peligro de la merma
de individuos sobrepasando la multiplicación sexual, etc., etc.
9. Laboratorios y Estaciones.
Como dependencias del Instituto pudieran funcionar:
Laboratorios Centrales (Biología, Química y Física de las aguas)
en Montevideo.
Laboratorio Oceanógrafico, sito en la costa Este.
Laboratorio Marino, en las márgenes del Mar de Solís.
Laboratorio Potámico, en la ribera del río Uruguay.
Laboratorio o Estación Limnológica, en el río Negro (embalse).
Abarcando la totalidad del problema acaso sería aconsejable la
ampliación con otro centro de estudio en las lagunas litorales de la
costa del Este.

4.Publicaciones.
Edición de cartas bionómicas y pesqueras, Trabajos científicos
realizados por el personal de los Laboratorios. Faunas y Floras.
5.Biblioteca.
Centralizando el cambio internacional de publicaciones. Mante
niendo una sola biblioteca bien nutrida a disposición del personal
de los Laboratorios Centrales, de los costeros y de las Estaciones Limnológicas.
6.Museo.
Modesta exposición cambiante de los resultados obtenidos por el
Instituto. Principalmente almacenaje de los ejemplares identificados
por los especialistas y el material por estudiar. Conferencias de ex
tensión científica.
7.Labor educativa.
Cursos a estudiantes adelantados o ampliación de conocimientos
a hombres de carrera. Prácticas en los Laboratorios o Estaciones y
a bordo durante las campañas.
8.Labor informativa.
De cuantos problemas interesen a la economía nacional cuya so
lución demande base científica, por ejemplo Legislación pesquera
— 236 —

— 237 —

�S

jmu^jmu fap upiovuapjQ •

— L2Z ~
Bjanbsad u^xoBjsiSa'^ ojdraafa jod 'BDtjijuap as^q ^puBiuap U9pnj
-os B^no jBuopBu Biurouooa bj b uasaiaiui SBmajqojd so^UBna ag

sbj ajuBjnp opjoq b
A s^uopBjs^ o soiaoiBJoqB^j soj ua SBopoBj^ 'BJajJBa ap sajqtaoq v
sojuaiuipouoo ap u^pBijdraB o sopBjuBjapB saiu^ipnisa b
uoqvj *¿
jnoisuai
-xa ap SBpuaja^uo^) uBtpn^sa jod [Bijajeui ja A sB^sijepadsa soj jod
BopBoijTjnapT sajBjdma^a soj ap afBuaoBinjB ajuauíjBdpuiJ^j
ja jod sopmajqo sopB^jnsaj soj ap aiuBiquiBa u^pisodxa
"9
•SBOt9JOU
-rairj sauopBjs^ sbj ap A soaajsoa soj ap 'sajBj^ua^ souojBJoqB^ soj ap
jBuosaad jap uopxsodsip b piainu uaiq Boajoijqiq bjos Bun opuaiu
•sauopBDijqnd ap jBuopBUJaiui oiqurea ja

•sbjoj^ A SBunsj; •soiaojBJoqBrj soj ap jsuosiad ja jod
sooij^uap soÍBqBJ^ 'ssjanbsad A SBDiinouoiq SB^jBa ap uopxp^
•s^uoioooijqnj 'f
^ jap Bjsoa
bj ap sajBJo^tj sbutiSbj sbj ua oipnjsa ap ojjuaa cajo uoa uopBijdrae
bj ajqBfasuooB Bjjas osbdb Btuajqo.td jap pepipioj bj
•(asjBqura) oja^[ ou ja na 'BOiSo^onrai'j uopBjs^ o
•AunSni^ ojj jap Bjaqu bj ua 'oaimBjo^qj
•sijog ap jbj^[ jap saua^iBín sbj na 'ouijbj^[ ouojBJoqB'j
•ajs^ bjsod bj ua o^is 'ooijBjSonBaoQ owojBJoqB^j

'ojoajap ns ua
A sajBuopBu SBjsijBpadsa soj b ojjijiuiaj ap uij b 'SBUBduiBa sbj
-np sopiuojqo sajojBA soj A opBAiasuoa [BiaajBin ja opu^uop^ajag

sbtiSb sbj ap A sjjog ap jbj^[ jap
aptuBjd bj ap 'somsiqB soj ap oipn^sa ap SBUBduisa ap uop^z
bj BJBd aiuaiadmoa j^uosiad ap opuBjop A sbuijou opuBQ

*oapiAaiuop^[ na
(sbtiSb sbj ap boisi^ á BDiratn^ 'BiSojoig) sa^BJtjna^ soiJojBJoqB^j
:jBuoiDunj UBjaipnd oínjijsuj jap SBpuapnadap 0010^
•s&amp;uoiovts^^ A, sotuojvuoqvq "^ ^-*
•oja imo^^ '¡Bnxas u^pBaxjdijjnin bj opnBSBdajqos sonpiAipm ap
Binjam bj ap ojSipd jb a^uajj notoBjojdxa ap sanopiqiqojd o sauoioB^
-iraij íBjn^dBo ns ua opBajdtna ajjB ja A Basad bj ap sojonpcud soj ap
bjjbj bj ajina sauoioBjaj ísooijEn^e sajBjaSaA Á sajBtamB ap Bjnjjnap
-sid ajqos sbai}bioiui íoppajqBjsa opijuaraxjB ojop ja jejqijtnbasap
oiotnCjad uoo Bpand noponpojjuí B^no soaiioxa soaia sajas ap uoiobj
ísapadsa sbj ap jsnxas zajnpBin bj uoa opjanoe ap s^paA ajqos

•snyvdtuoo ap upi^nzruvSjQ "g
ja ua ooijj^uap ojjoiiBsap jap
-suoa jBÍap Bj^d sosajSuoQ o sauoiuna^ ua opuBJoqBjo[) *ojafuBJixa
jap soai^puap soj^naa sojjo uoa a^uB^snoa uopBjaj opuaraa^UB{\[
•jomoioowjojwí uoqnq '\

-s^ A soTJOiBjoqB^; ap jo^aaj oJiuaa ja Jauaj Bjaipnd anb
sbj ua 'sanopisinbsip sb^jbj uis 'jBJiua Bjpiuuad ara anb uSBjanb
-sa,j sauops^iisaAuj ap ojnjijsuj,, un oqanur aasq ou

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="7">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="304">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="305">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="306">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="307">
                <text>1947-1989</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="308">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="309">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="310">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="903">
                <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1085">
              <text>La oceanografía y la limnología  en campañas y laboratorios. </text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1086">
              <text>El estudio del mar, de las aguas salobres y de las cuencas lacuestres o fluviales,  tiene  para  el Uruguay sugerencias  científicas  y interés económico.&#13;
</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1087">
              <text>DE BUEN, Fernando</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1088">
              <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , 1950, Año III, Nº 4: p. 221-237</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1089">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1090">
              <text>1949</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1091">
              <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1092">
              <text>Español</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="51">
          <name>Type</name>
          <description>The nature or genre of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="1093">
              <text>Publicación periódica</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="128">
      <name>LIMNOLOGÍA</name>
    </tag>
    <tag tagId="127">
      <name>OCEANOGRAFÍA</name>
    </tag>
    <tag tagId="33">
      <name>URUGUAY</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
