<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<itemContainer xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/browse?tags=LITERATURA+ALEMANA&amp;output=omeka-xml" accessDate="2026-04-12T08:44:40+00:00">
  <miscellaneousContainer>
    <pagination>
      <pageNumber>1</pageNumber>
      <perPage>10</perPage>
      <totalResults>1</totalResults>
    </pagination>
  </miscellaneousContainer>
  <item itemId="267" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="517">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/ae2690dea8750f48713988ae2923c83b.PDF</src>
        <authentication>d904f7acfc9833668e04793d5657841c</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="3231">
                    <text>�9 ••'• c i &gt; i\ .

• ' '. ! I ^ I / 3 1 H J ,

u^inb BJBd

oouo
a S3NCMovongnd noisiaw

.,.) NOISN31X3 301V^3N39 N0I333HI0

á&gt;.

jt/oaug

vi
3BIU0S3 N3lt)0 VUVd
SBovnnouta oonio

A sapepjueiunH ap

vonandatí vi aa avaisaaAiNn

,&lt;•

��pBpiuuojap ^jaap uaonjxxid ou BJjang bj X BpuBJOiígi bj 'ajqureq
ja is asre^ungaad osojajBA sa 'sBpajjadun a SBpajjad sbzbj ap BjqBq as opuBn3
¿uamb Bred jofam? uB^ungaad Bred jojba B^isaoau as 'opiaqsui [a anb 'upporu^sui
ra so^uaiuiiaouoa uis ajquioq ja jofaiu sa anb uBjajiooA sa^uBjredo^jjB soj sopo^
opiren^ #opBiSop ub^ oÍBqBJ4 [anbB JB^ipaBj ap saoBdBa 'opajd uanq b safeiioj X
SBuinbBiu ap jBjq^q osoj3[ba sa 'souisaduiBa so[ b a^uaiuBnu^uoo Bz^sua as opuBn^
•^uana opquDBs ap n^uídsa ja o|os anb aoip as JopapaajB SBj^uaiui 'sajopBÍBqBj^ soj
ap BpuaiAiA b^ X u9pB)uami¡B b¡ ouioo 'SBumbzaui X sBuanbad sbsoo ap JB^qnq
'soduia^ sajBj ua 'jojba B^isaoau a svpüa^ja ñ s^puvuS svsoo duqos oiiont
as anb ua soduia^ auduiais isva uos apuvuS sa ugisaudo v\ anb ua sodwai}
•jojba aaambaj opaoBH buibj ^\ Bpo^ JBZBqaaj opnuam
b boijiuSis 'sopB^ua^od so[ axjua buibj bj jBZBqoaj X ofBqBx^ \e jBpunuaj jpap
jaaanb apand 'oqaaq ofBqBX| ¡a jod oBd jb jBpunua^ pBpaidojd B| b JBpunuaj
boijiuSis 'sa^opaasod so| b jBpBiSBsaQ -sapqap so^ b JBUBgua osoí^uaA a^uB^sBq
X sosojapod so¡ a^ire asjBga¡d ou ¡pifip a^uB^sBq sa '0^313 -sapqap so¡ b atregua
tu sosojapod soj a^uB angaijd as ou anb ísbsjbj sbsoo Bgip ou o 'ajjBO o anbqjos
bj ou anb 'aioap sa 'pBpjaA bj Bquosa 'aquosa uainb anb oiAqo oqoaq aoarej

OVOtíBA VI tílWHOSB 30 UO1VA 13 7
Bsanganq BioBJOOuiap bj ap sasred soj ua uaquosa
anb soj BJBd psBq s^pijBA uos X sognjojd o sopBiia^sap soj Bred uaiqurej ua^sixa
oaad 'ouistosbj ja ofeq uaquosa sauainb Bred sapuBjg uos sapB^jnoijip sajBx "so;sa ^*\
ax)ua BjregBdojd ap vumu bj ízBOija sbui Bre^jnsaj soubui SBXno ua sojjanbB jagoosa /
ap ototnf ja íbuijb ouioo ajqBÍauBui BjaaoBq ap a^iv ja íuaangijsap bj sa^JBd SBpo^ ua V
anbuns 'Bjaaoouooai ap pvpiov^vs bj íuanbojos bj sa^red SBpo^ ua anbunB 'pBpjaA

y

bj jiquosa ap uopa ja jaua) aqaQ sapB^noijip oauxo 'souaui opuBno 'reaadns aqap y
bj Jiquosa X BiouBJOugi bj X Bj^uaui bj jpBquioo Bpuapjd Xoq uain^))

1H33H8
QVQH3A \n 33ltíOS3 N3IÍ10 VhJVd SBQV11D0UIQ OONIO

�Asimismo se necesita valor para decir la verdad sobre sí mismo, sobre nosotros
mismos, los vencidos. Muchos que son perseguidos, pierden la facultad de reco
nocer los propios defectos. La persecución parece la más grave injusticia; los
perseguidores, ya que persiguen, son los malvados; ellos, los perseguidos, son
perseguidos por su bondad. Pero esta bondad fue golpeada, vencida, esposada;
luego era bondad débil, defectuosa, insostenible, que no contaba, porque no es
lícito admitir como propia de la bondad la debilidad, como se admite que la lluvia
debe ser mojada. Decir que los buenos fueron vencidos, no por buenos, sino por
débiles, requiere valor.
La verdad no puede escribirse sino en lucha contra la mentira ni puede
expresarse de modo genérico, elevado, ambiguo. A tal especie, esto es, genérica,
elevada, ambigua, pertenece exactamente la mentira. Hablar de alguien que dijo la
verdad, implica que antes algunos, muchos, o uno solo, dijeron algo distinto, una
mentira o cuestiones genéricas; él en cambio dijo la verdad, esto es, algo práctico,
concreto, irrefutable, precisamente lo que se necesitaba.
Poco valor se necesita en cambio para lamentarse, en general, de la maldad del
mundo, del triunfo de la brutalidad y para sacudir la amenaza que flota sobre el
espíritu, cuando se vive en una parte del mundo en que eso aún se permite.
Muchos se comportan entonces como si estuvieran bajo el tiro de los cañones,
cuando sólo están bajo el tiro de los binóculos. Van gritando sus vagas reivindica
ciones en el mundo amigo de la gente inocua; demandan, genéricamente, la
justicia, pero nunca hicieron nada por tenerla y piden genéricamente la libertad, la
de obtener parte de aquel botín antes largamente repartido con ellos. Encuentran
verdadero sólo cuanto les suena bien. Si la verdad tiene que ver con cifras, con
hechos, si es cuestión árida, cuyo hallazgo exije pena y estudio, entonces no les
corresponde, nada tiene que los embriague. Sólo exteriormente se comportan como
los que dicen la verdad. El mal que sufren es no saber la verdad.

II. LA SAGACIDAD DE RECONOCER LA VERDAD
la que es difícil reconocer la verdad, que por doquier sofocan, muchos creen
que escribirla o no escribirla es problema de carácter; creen que basta el valor; y
olvidan la segunda dificultad: encontrar la verdad. En ningún caso se podrá decir
que encontrarla sea fácil.
En primer lugar, no es fácil darse cuenta de cuál verdad vale la pena decir.
Hoy, por ejemplo, ante los ojos del mundo entero, los Estados de gran civilización
se sumergen, uno tras otro, en la extrema barbarie, y además todos saben que la
guerra interna, conducida con los medios más despiadados, puede, de un día a
otro, transformarse en otra exterior, reduciendo quizá nuestro Continente a un
montón de escombros. Esta, sin duda, es una verdad; pero, naturalmente, existen
además otras verdades. También es cierto que las sillas sirven para sentarse, y que
la lluvia cae de arriba para abajo.. Muchos poetas escriben verdades de esta

�ap uauaiAOjd sasred so^iaia ua ireuiai anb sajqBJojdap sauoiaipuoa sbj jBna bj ur^as
'Bpipuiqip a^uauíB^jB] 'li^uido bj 3ajis 'SBpBOOAinba sauoisnjauoa o^os o 'sauoisnja
-uoa íbobs a^uuad ou anb pBpjaA ap ojduiafa 01110^ o^uaiuiB^oduioa oidojd
ja ajqos sauoisnjauoa SBpBuiuua^ap Bjja ap jbobs BJBd uqaip aas aqap pBpjaA Bq

VWUV CmOO 31QVT3NVN OVOtíBA VI H30VH 30 31HV 13 III
jBjadns jod sapuqnaijip sai} ufib
irej&gt;anb 'Bjaaaouoaai ap z^d^a sa X pBpjaA bj Jiquasa BJBd qjsij i^sa oun opuBn^
pBpjaA bj jiquasa ap bju^jb bj b ^sa ou Buosaad Bjjanby 0040
unSuiu X uij a)sa auap pBpjaA bj oaaj opunuí a^sa ap sBiuajqoad soj sajqBfauBui
jaaBq ap pBpiaBdBa auaq ou 'soqaaq souanbad 0J9S b^oub anb Buosaad Bq
•jBjqo uaqap ouioa iredas 'upia^uasaadaj j^ b sbiobjS 'sajquioq soj anb
BjauBiu j^ ap 'pBpjaA bj j^uasaadaj ap pBpijiqisod bj Bpmjaxa isbo 'oSjBquia uis
'BJBpanb jBnsBa buuoj Bjsa ug jBasnq uis ^sBq X ojx^^ui uis unB JBJ4uoaua apand
as oaad 'ojx^^ui jaua^ ouanq sa 'Basnq as opiren^ pBpijiaBj sbui uoa juqnasap
uajaand as 'pspjaA bj jBj^uoaua b iiBAajj anb oqaaq ap sauoiaBn^s o sap^pjdA
ap sa^^d 'sap^pjaA SBqanj^ BUBsaaau uoiaBaijdB bj B)Bipauiui Bas ou opuBna
unB 'BaqaBJd Bzireuasua a)UBipaui 'soaqij soj ua sajquinbpB sauoiaou uo Buo^siq
bj X Biiuouoaa bj 'oaqaajBip omsijBua^Biu ja jaaouoa uaqap 'soiquiBa sapuBiS ajqos
sopBaijduioo sauuojui uaquosa Baoda Bx^sanu ua anb sojjanby japuaadB uapand
as anb sojx))aui X sajqisaaaB sauoiaou uajambaj as uoiaua^ui bj ap SBiuapy
•sauoiaBjaj sbj uaA iu soqaaq soj uaaouoa ou :opBoijduioa opBisBiuap sa opunuí
ja sojja bjbj sapBpa SBirefaj sbui sbj b ^uouiaj as uoiaBjnuuoj zqaj BXna 'sosouibj
soiainfajd ap 'sauoiaqsaadns sbÍoia ap souajj u^sg "SBUBsaaau sbui sauoiaou sbj
ubijbj saq pBpjaA bj UBJ^uanaua ou 'ojx^ a^uB)sqo ou X Bzajqod bj b iu sopB^ua^od
soj b uaiua; ou 'sa^uaSan sbui sb3jb^ sbj ap a)uauijB3J uBdnao as 'oijbj^uoo
jb 'SOJ4Q Jiquasa Buad bj ajBA anb pBpjaA bj jBj^uoaua aqBS ou a^uaS B^sg
oÍBqB BJBd BqujB ap aBa BiAnjj bj is Bp^u jaaBq apand aipBu anb X bjjis sa bjjis bj
anb ouis uaaip ou anb jaaouoaaj apand as uoiaBAjasqo BSopBpma ajireipaui ojo^
bsoo Bun b BiauB^joduii juajuoa
ua 'a^uauresiaajd 'a^sisuoa BaqspjB upiaBaja bj X ísa^uB^Joduii sbsoo sbj b uBjauqaj
as anb sap^pjaA uasaiq is ouioa 'o^uqsip uaiq uBuans 'jBjaua^ oj jod 'anb
bX :BiAnjj bj X SBjjis sbj ajqos SBjjanbB ap ojauaS jap sapBpjaA uos sBXns sbj anb
jaaouoaaj jiaBj u^ sa ou 'ojjiaap ouBsaaau sa '^ SB^uaA sajB^ X soxjsaBiu sajBj b
a^uajj 'S0J40 soj ua opBaqi^snf sbui BUBqnsaj X ojbo uapuaA anb 'ouisiuiisad ppurq
-ojdt BaoAOjd saj o^uaiuiB^joduioa ns ap pBpipjnsqB Bq sauaBiui sns opuaipuaA!
ubzubab 'BiauajoiA bj ua^ns sauainb ap so^uS soj jio BJBd sajqBqjn^jaduii souaui,
ou ojad 'sopB^ua^od soj jod jBqjiq asjBfap ui

oqis ns ua Biauaiauoa bj jaua)i

ap JBsad b 'a^sixa ou sojja BJBd 'p^qnaqip Bjauíud Bj^san^ apunq as anb oajBq un¡
ap sapajBd sbj sB^januí sBzajBJi^Bu uoa irejauqna anb sajo^uid b sajBjiuiis 'aiaadsa

�la barbarie. Tales opiniones miran el fascismo como ola de barbarie, que sumerge
ciertos países, como catástrofe natural
Según esta opinión el fascismo es la nueva tercera fuerza, al lado del capitalismo
y del socialismo (y por encima de ellos); por tanto, no sólo el movimiento socialista,
sino también el capitalismo, continuarán existiendo sin el fascismo. El fascismo es
una fase histórica, en la cual entró el capitalismo y, por lo mismo, es algo viejo y
nuevo a la vez. En los países fascistas el capitalismo no existe sino como fascismo y
el fascismo no puede ser combatido sino como capitalismo, como la forma más
escueta, más descarada, más opresiva y engañosa del capitalismo.
¿Cómo alguien que quisiera combatir el fascismo, podría decir la verdad sobre
él, si no quiere decir nada contra el capitalismo que lo engendra? ¿Cómo convertir
en practicable esta verdad?
Aquellos que están contra el fascismo, sin estar contra el capitalismo, ^jue se
lamentan de la barbarie que origina la barbarie, se parecen a los que quieren
comer su tajada de ternera, pero no quieren que se mate la ternera. Quieren
comerse la ternera, pero no quieren ver sangre. Basta que el carnicero se lave las
manos antes de llevar la carne. No están contra las relaciones de propiedad que
causan la barbarie, sino sólo contra la barbarie. Protestan contra la barbarie, en
países donde existen, precisamente, las mismas relaciones de propiedad, pero
donde los carniceros se lavan aún las manos antes de servir la carne.
Las acusaciones explícitas contra ciertas medidas bárbaras pueden ser eficaces
durante cierto tiempo, mientras aquellos que las oyen estén seguros de que
medidas similares no serán nunca aplicadas en sus países. Algunos países están en
capacidad de mantener sus relaciones de propiedad con medios menos brutales que
otros. La democracia presta tales servicios, para los cuales otros necesitan usar la
violencia; garantiza la propiedad de los medios de producción. El monopolio de las
fábricas, las minas, la tierra, crea en todas partes condiciones bárbaras; sólo que allí
son menos visibles. La barbarie se hace evidente tan pronto se precisa la violencia
abierta para proteger el monopolio.
Algunos países que no se han visto aún obligados, para salvaguardar estos
monopolios, a renunciar también a las garantías formales del Estado constitucional y
a cosas agradables como el arte, la filosofía y la literatura, escuchan con particular
complacencia a los huéspedes que acusan a su propia patria de haber renunciado a
tales comodidades, ya que esto puede ser útil en la guerra que prevén. ¿Reconocen
la verdad los que, por ejemplo, exigen en voz alta la lucha despiadada contra
Alemania: "porque es la verdadera patria del mal en nuestra época, la sucursal del
infierno, la morada del anticristo"? Cabe decir que se trata de gente estulta,
impotente y nociva. La conclusión de tales vaniloquios sería, en realidad, querer
exterminar a Alemania: todo el país, con todos sus hombres, ya que el gas, cuando
mata, no escoge culpables.

�ap uoiooiauoo bj ao^uosa ja ua 9iaiip as 'so^uosa sns aopuaA ap asoBpmo bX Bjqap
ou jojuasa ¡a anb ap oqoaq jb sbiobjS 'jpap sa 'sauoioBanSij sbj ap X sauoiuido sbj
ap opBoaaui ja ua 'so)uosa soj ap opiouioo ¡a aSu anb Buptu JBjnoas bj b sbiobiq

VAI1O333 3DVH 3S OVOU3A V7 SONWi
SVÁñO N3 SVNOSHBd SV1 V U3OOOS3 30 OIOIM 13 Al
uapand sajqBi
-ojdap sauopipuoo sbj 'uaoouooaj as sajqppa sBsn^o sbj opuBn^ -sajqB^Aa SBsnBO
sbj iaoouooaj uBpand as anb Bjaireui jb^ ap Bjaiquosa aaambaa as 'sajqBJOjdap
sauopipuoo spjap aaqos p^paaA bj BioBoga uoa Jiquosa ajainb as opuBn^
•uoioonjxwd ap soipaui sajB^ ap saaop
-aasod soj aod SBpBOOAOid 'uoioanjxxid ap soidoad soipaui uis uBÍBqBJ^ anb soj ap
bsbui auuoua bj ap bx^uoo ua sajoxjspBD ap ^bxj as anb JBx^souiap aqa
bj ua asapnpBX) ap ajqpdaasns pBpaaA Bun jbzubojb aqap 'sajBja^BU
uos ou anb sajox^s^Ba sapuBiS sbj 'BiíanS bj X ouistosbj ja jiquosap Bjainb
SBaiuisispuB sauoiooRqsuoa SBAanu b
la^a 'opBjjoxresap jojbo ja 'SBpipnoBs sbj ap BiouajoiA bj 'ouaxia^ jap so^uaiuiBzijsap
soj opuBjnojBO anb 'soaaiuaSui soj ap bj sa a^uB^ioduii sbui bj 'upiaBJBduioa
uis 'o^ouiaiía^ un ap jBjq^q ap SBaauBui sajqisod sbj sbj^o^ ax^ug aid ap uojBpanb
anb so^jb Xnuí sop^rpa sounSjB Bqpou 'o^a^ jap Bau^oaj bj b o^ua^B sbui jb;s9
aod 'BpBafo Baauíud bj ua sbuioi sbj ojos bi^a uamb 'pBpijBaa ua 'X (ppanb oaaoB
ja) poo^s \9d%$n :Bioap 'ofBqaQ SButna ap uoisua^xa bj BiaA as SBUBOuauíBa^ou
SBqanuí ua 'Bureqo^jo^ b oXn^sap anb o^ouiaoaa^ ubjS jap sandsaQ
•BAt^quioo BiSaaua ns b opBuiBjj un aaoBq ap buuoj ua 'aaquioq jap BuSip buijoj ua

i

jBjqBq apand as sajBan^Bu sajoo^spBD sbj ap B^sBq oaa^ aaquioq jap ^BzajBar^Bu^ bj
ua a^uauíajduiis OBjjBq Bjiand as aABjo BXno 'jbjii^bu ajoxjSB^Ba sa ou ouispsBj jg
aaquioq ja sa aiquioq jap ^óu^sapi
ja anb ua Booda Bun ua souiiaia anb bj^ ¡ajoa^sB^BO bj ap asBq bj ua saaquioq
UBaaoaiBdB X 'znj ap oood ufj! ajoo;sB^Ba bj uBaauaS anb SBzaanj sbj uBx^uanoua
as jBno bj ap SBzjap 'pBpunoso Bqonuí auapuoo sbsoo sbj 0B)uasaadaa ap ojxxjauiá
jbj^ •sajqBjox^uooui ouioo saoto^oui SBzaanj SB^jaia Biuasaad X jBsnBD
-uoo bj ap sauoqBjsa soaod Bo^sanuí sbsoo sbj jB^uasaadaj ap ojxiui a^uBfauia
aipBU b oSuip as ou opuqj ja ua X uoioob bj ap SBpBOBS sauoisnjouoo ap b^sia
ua ou 'BOuauaS a^u^^sBq buuoj ua Bsaadxa as o^sa ojx&gt;x upioona^sui bj ap auaiA
anb 'uoioBzijiAp bj uoo aoaoBdBsap X 'auBqjBq bj ap auaiA auBqoBq bj 'sojjio jy
aioadsa buisiui bj ap uos 'auBqjBq bj aod BpBuiSuo aioBqoBq bj aaqos sosanosip soj
uaiquiBX ¿ouanq asanj is BiaaoaoBdBsap ouaa^ui jg? ¿uBuiajB jas ou 'Bzinb 'aipioaQ?
aaosq anb aqBS ou Bqonosa soj anb ja 'sosbo soj ap aofaui ja ua 'X 'jbui ^j^p,,
iB^uaurej as 'sauBuiajB Msojjt b uBsnoB a^uauíBpidr^sg Bsioaaduii a BpBAaja 'BouauaS
:uuoj ua uBsaadxa as 'pBpaaA bj uaoouoo ou anb 'sajBioijaadns SBUosaad

�que su cliente o comitente, el mediador, ponía sus escritos a disposición de todos.
El pensaba: yo hablo, y quien me quiera escuchar, me escuchará. En realidad, él
hablaba, y quien podía comprarlo, lo escuchaba; sus palabras no eran oídas por
todos, y quien las oía, no quería oírlas todas. De esto se ha hablado con
insistencia, aunque no bastante; sólo cabe subrayar que "escribir para alguien" se
cambió en "escribir".
La verdad no se puede, simplemente, escribir; es indispensable escribirla para
alguien que sepa usarla. El conocimiento de la verdad es un proceso que escritores
y lectores tienen en común. Para decir cosas buenas, se necesita saber escuchar
bien y oír cosas buenas. La verdad debe ser dicha con medida y oída con medida.
Y, para nosotros, que escribimos, es importante saber a quién la deciñios y quién
la dice.
La verdad sobre ciertas condiciones deplorables debemos decirla a los que bajo
tales condiciones sufren más que todos los otros; y de ellos la debemos aprender.
No basta hablar a las personas que poseen opinión configurada; es necesario
también hablar a las que, dada su situación, convendría dicha opinión. Nuestro
auditorio cambia constantemente.
También se puede hablar a los verdugos, cuando no se les paga más por colgar o
cuando su profesión se vuelve demasiado peligrosa. Los campesinos bávaros estaban
contra cualquier tipo de subversión, pero ^cuando la guerra duró demasiado y sus
hijos, al volver a casa, no encontraron trabajo en las granjas, come^zaron a ser
subversivos.
Es importante para quienes escriben encontrar el tono justo para decir la verdad.
Lo que comúnmente se oye está dicho en el tono débil y lamentoso, de personas
incapaces de matar una mosca. Quien lo oye, encontrándose en la miseria, se
siente más miserable. Así hablan muchos hombres que tal vez no son nuestros
enemigos, sino más bien compañeros de lucha. La verdad es combativa: no sólo
combate la mentira, sino a determinadas personas que la propagan.

V. LA MAÑA DE PROPAGAR LA VERDAD ENTRE MUCHOS
Hay muchos, orgullosos de tener el valor de decir la verdad, felices de en
contrarla, cansados, quizá, del fatigante trabajo de darle forma manejable, im
pacientes por verla en posesión de aquellos cuyos intereses defienden, a quienes no
parece necesario usar de particular maña para divulgarla. Así el esfuerzo de su
trabajo se desvanece. En todos los tiempos se usó la astucia para difundir la
verdad, cuando la sofocaban o desfiguraban.
Confucio falsificó un viejo y patriótico calendario histórico. Sólo sustituyó ciertas
palabras. Donde decía: "El soberano de Kun hizo matar al filósofo Wan, por decir
esto y aquello", Confucio, en lugar de "matar", ponía "asesinar". Si decía que el
tirano tal, de los tales, cayó víctima de un atentado, ponía "ajusticiado". Con esto,
Confucio inició una nueva forma de juzgar la historia.

�T
saaopaj sns tsopBupsap uBqpsa sauamb b sojjanbB b 'soÍBqBxj sns sajB^aji sbia
jod jbSojj jaoBq ap pBpiun^jodo B| pxnSisuoo 'sBiuapy T^njosip BpiA jp bjbcI soipaui
ap BiaAoad saj anb 'upigijaj bj JBuopuBqB b so)s^ b Bianpui 'sosojapod soj ap Bsofrq
BpiA bj ua SBpBJídsm 'ssappja SBjpuaAB Jiquosap jb 'ojqsa ns ap Bpu^Saja bj uo^
uaSaiA asapauBimad Birenf 'saíuoui ax)ua X a^joa bj ua 'o^paafa ja ua anb BJBd
uoiaipaans Bpnp uis anb sojSbjiui (^iquosaQ -sireajjo ^p BjjaauoQ B| ajqos
Buiaod un opuaiquasa 'Bisa[Sj b^ ap sojSbjiui soj ua Biauaaaa bj 9qBquioa ajiB^jOy\^
•opBjsg jap bioubjiSia zBoídsns bj Jipnja BJBd sajqísod uos sbubui
^p ^jq^q dS opuBna sb^ioij uos 'BiuBuiajy
ajqos jioap uaj)and as ou BiuBuiajy ua anb sBsoa SBqonj^ Bisnq ap o^iuiaua
Baa updBf ja anb bX 'opiqíqo^d aiq ou o^uasa ja X '^ujjbÍbs^ ap jBnj ua BajO3&gt;j
'^BisnjjM ap JBnj ua ^updBfn piquosg 'uijBfB^ ap bjsi bj ua bsiu BisanSjnq bj ap
sosnqB soj X uoxsaado bj aiquasap Buanb 'jb^ jap Bioijod bj iod opBZBuaure 'uiuaq
¡BpiA ap sauopipuoa sbj
ua souaui 'SBsoa ssqanuí ua a^uBfauías oaad 'oXns jap osjaAip a^upsBq! :sB^snf UBja
BpiA ap sauoioipuoa SBXno sred un aquasap 'Bjdo^n Bun ua 'ojoj^ sbuiox saj^ui jg
•so^snf soxjo jod 'sajBuopBU so^uaiuipa^uoaB so^jap ajqos
'so^snfui soiamf soj Bjnjpsns jg 'Xoq unB JBsn apand as opnjuo3 ap bubui Bg
•ajquiBq opuaujns 'ubpbs soj
sauainb b saaouoq uBsuadsip sopBpBS soj pBpijB^qxxid ^uBna uoa X ^ojqand un ap
jouoq ja japuajap b asjB^uBjaj&gt;B ajans anb BajBj ap asBjo bj aoouoo a&lt;j jBnsiA oduiBO
jap p^pijpBj b)ub) uoa jaaajBdBsap apand ou ojos aaquioq ja isb '^ouoi^ ouiuua^
ja anb aofaui sa vumunt( pvptu^tp uoisaadxa Bg upisiuins bj anb Bzajqou sbui aua^
'ouisiui oj jod 'sopB^ua^od soj uis ajqisod uaiquiB^ sa Buxjdpsip bj anb bX 'vioudip
-sqo jod asjin^qsns aqap Duijdpsip ouiuua) ja 'uopB^jdxa bj Buiaj apuop ug
jBjjojquia jiobj souaui
sa ja uoo ío^snf ouiuua^ ja 'ouBx^uoa jb 'sa jBuo^uja^ pBpaidoaj^ sa^uajajip
a)UB)SBq SBsoa b uajanq anb 'sbsjoq sbj ua bjouSi as 'soduiBa soj ap BUBuia anb
Bjjap ap jojo ja X soubjS soj ubdbs anb souisiui soj uos ou BJjaq bj ap sapBpqi^n
ubobs anb sog ofBqBx^ jap oíaaad ja X oStq jap oioaad ja sa pBpjaA ua a^uB^Joduii
og •B^ijxxid aj aaquioq ja anb opBpina ja o jouib ja souaui X BpuB^aoduii auap ou
pBpqqjaj bj 'ouaiía^ ja ua 'anb^od ísoppua^od soj ap Bjquaui bj uaaajOABj 'jojoa
ns X Bxiaq ap jojo ns ap uBjq^q X uaquasap anb oduiBa ja sofo soj X saauBu sbj
b ajqpdaoaad uaa^q X MojansM uaoip anb soj uaiquiB^ "BjJBaqjos uapuapjd pBpjaA
B)sa -so^sando B^sBq X 'sosaaAip sasaaa^i auaq op^p ouo^ixia^ un ap uopBjqod
Bg sasaaa;ui ua pBpiunuioo ap ajqBuiSBuii osbd oaiun 'sojqand sosaaAip ap
as opuBna ojos asjBsn 'o^up jod 'Buaqap ^saunuioa sasaja^uí Boipux a pBpiun
boijtuSis ^ojqand^ ouiuu^ jg ouispqsxui o^iqajBui ns ap SBjqBjBd sbj uBfodsap
anbjod .SBjpuauj s^qonuí b o^ipaia jBp ub^ia3 \\v%joiujl3% pvp3idojd&gt;t U3üip o\3nst
sp uv^n¡ us ñ jiopv¡qodM u3Q\p to\q3ndtj 3p av^n¡ ua sBip sox^sanu ua. anb sog

�pertenecían a las clases dominantes, pero lo divulgaban y toleraban su difusión,
traicionando así a la policía que protegía sus diversiones.
El gran poeta Lucrecio dice de modo explícito que pone gran confianza en la
belleza de sus versos, para la difusión del ateísmo epicúreo.
La alta calidad literaria puede, en forma efectiva, constituir la pantalla para
ciertos escritos. Pero, a menudo, despierta sospechas. Este caso se da, por
ejemplo, cuando se sirve de la vilipendiada novela policíaca para introducir, como
quien no quiere la cosa, la descripción de condiciones deplorables. Descripciones
similares justificarían, sin duda, la novela policíaca.
El gran Shakespeare redujo el tono literario, por razones bastante menos im
portantes cuando, a conciencia, imprimió aquella forma débil e ineficaz al discurso
con que la madre de Coriolano afronta al hijo a punto de atacar la ciudad paterna.
Ella quería que Coriolano detuviese la marcha de su plan, no a causa de
argumentos válidos o de profunda emoción, sino por cierta inercia que lo hacía
ceder a una vieja costumbre.
En Shakespeare encontramos también un ejemplo de verdad difundida con maña,
en el discurso de Antonio junto al cadáver de César. Antonio reitera que el asesino
de César, Bruto, es hombre honorable, pero a la vez, narra su delito que describe
en forma más eficaz a la usada para describir al reo; el orador se deja vencer por
los hechos mismos, dándoles mayor elocuencia que a "sí mismo".
Un poeta egipcio, que vivió hace cuatro mil años, se sirvió de método similar.
Era época de grandes luchas de clases, la clase dominante se defendía con gran
trabajo de su múltiple adversario —la parte de la población dominada hasta
entonces. En el poema, un sabio se presenta en la corte reinante, exhortando a la
lucha contra el enemigo interno. Larga, insistentemente, describe el desorden
causado por la insurreción de las clases oprimidas. La descripción dice:
¿No es así? Los nobles llenos de dolor, los humildes de gozo.*
Cada ciudad dice: arrojad a los fuertes de nuestro medio.?•
¿No es así? Las oficinas públicas abiertas; los registros tomados; los
esclavos se vuelven amos.
¿No es así? El primogénito de notables no se reconoce; el niño de la
señora se convierte en hijo de su esclava.
¿No es así? Los ciudadanos atados a ruedas de molino. Salen los que
nunca vieron el día.
¿No es así? Despedazan los cofres de ébano para sacrificios; con la
preciosa madera de Sesnem hacen lechos.
Mirad, en una hora la residencia sometida.
Mirad, los pobres se enriquecen. Mirad, el que no tenía pan, ahora
posee granero; cuyas provisiones son bienes de otro.
Mirad, cómo beneficia al hombre el alimento.

10

�II
o[ uamb b aqnu ou anb ofBqBq |b uoisj^ab bj íbuiiu bj b BAajj anb jopnpuoa
ja a;uB sspnp sbj Pjqureq ub^ubüSb apuop 'sred jap sajosuajap soj b sopqauíoad
sajouoq soj b oíaaadsap ja Buapuoa as íasoBiaBS B^sBq jauíoa jod Bnuquoa pBpaisuB
bj ajq^pajdsap Bjapisuoa as ouisiuiisy soppojdxa soj b jqn oj jia Bznf a
•jia bsoo Bjapisuoo as
jbuozbj 'sosnqB ireSijxud anb soiuaiqoS so[ oÍBg BUBsaaau a)uauiB^¡B sa BpuBBdoid
B^sg sopD)o¡dx3 so¡ ap vsrwo v¡ v acuis aadutais 'v^vi^ as anb oduivo uainbjDnj
ua 'mdoud vpiana uod uasuatd ñ uauozvu svuosuad svj anb vuvd vpuv^vdojd rr\
sauoiuido SB^iap ap
anb SBiauanoasuoo sb^ uBqBjapxsuoo ou saauo^ua B^sBq anb so¡ opo^ ajqos
'ouBuinq sbui souaui jb o '^iAvjj anb a^uaSqa^ui sbui aas Bipod Bjainb^Bn^ biuibjui
b| Bpo^ BqBJBosBuiuasap o|duiafa a^sa ua ojopuBoqdB íBqB^sa^ap anb JBSuad ap opoui
o)Jdia uoispaad X o\^o oqanuí uoa BipuajaQ 04U0^ ¡a BioBq as ^iMS so|ndruasa
ap Bjaipupsajd as opuBno X ajduiais 'JBziuiouoaa Bipod as ouioa uBqBj^souiap
anb 'sopBxa so[no[BO ozijj ^vuvo ouioa sopapuaA X saaqod so[ ap souiu so| sopo^
b jbjbs 'siBd pj jpsauaiq ja ja^q BJBd 'osndoad ^iM UBq^Buof 'o;ajjuBd un ug
•••a^stsaj ou anbunB 'B;pijdxa
sa uapjosap jap Buapuoa n ^aod jb jBdjnaui jp^ip Búas ojaj sopB;ojdxa soj b
ajqBasap Xnuí BpajBd anb uapjosap ja ^uasajd uoioduasap ^sa anb a;uapiAa sg
souiBSajj soqosou í
:uaaip Bjoqy soure sns jod sopBpuBui 'sajquioq oauío XBq 'pBJij^
••oqo b BpuBui BJoqB 'BqBAajj
soj sa;uB anb ja ^saÍBSuaui uBaj;ua saj ou sapuBjS soj y j
anb jBj;uoaua uis ubuiuibo 'sred jap soiooSau soj uBjSuip anb soj '
ofadsa uaasod BJoqB 'biiSb ja ua o^soa ja uBqBJiui as anb soj
íjafnuí B-quanaua BaoqB 'Bjaireduioa uis Biuuop anb 'oub;ijos ja 'p^Jij\[
•Botsnuí bj Buiqsa BJoqB 'BqB;uBO
ou "anb ja íbcüb auaq BJoqB 'Baisnuí ap BpBu Biq^s ou anb ja 'pBJij^
a^anj BzaAjaa aasod
BJoqB 'sosba sns ap sbjoS sbj Bipad sa;uB anb ja ^o;uaipas auuanp oou jg
ouiisiug ouij auaq BJoqB 'is BJBd Bifa; Baunu
anb ja ísodBreq uoa uajqna as BJoqB 'sopqsaA uBiua; anb soj 'pBJij\
SBJJ3A b ba anb ouBpidojd jb uaaaua^iad
ou ísaABu auaq BJoqB '^ Bred BOJBq ^Xoqsuoa Baunu anb ja 'pBJij\
oqaaj auaq BJoqB 'BjjBjnuí bj ajqos jBsuBasap
BqBso ou anb ja ísaoBfed soj ua asjBiSnjai ap ub;bxj sojafasuoa soj 'pBJij^
*saj)ajBd oq^na aasod 'ojjBna un asjioqsuoa bjjkxJ ou anb ja 'pBJij^
soireqaj aasod 'jbjb BJBd Xanq Biua;
ou anb ja íBpBUBui aasod BJoqB 'saXanq ap oSnX Biua; ou anb ja 'pBJij^
uaXnqLqsip oj BJoqB 'saaqod soj b
oStq uBipad anb soj ísoaauBiS aasod BJoqB 'oSix; Bjua; ou anb ja '

�rebelarse contra la imposición del comportamiento insensato; el desinterés por la
familia que no necesita interés. Se insulta a los hambrientos por su voracidad, a los
que nada tienen que defender por su cobardía, a los que dudan de su opresor por
las dudas sobre su propia fuerza, a los que quieren hacerse pagar el trabajo que
realizan por su pereza, etc.
Bajo gobiernos similares, pensar, en general, se considera cosa vil y desacredita.
No se enseña a pensar y donde el pensamiento se manifiesta, se persigue. No
obstante^, siempre hay campos donde se puede señalar, sin peligro, los buenos
efectos de la razón; campos donde la dictadura la necesita.
Se puede mostrar, por ejemplo, los éxitos de la razón en el campo de la ciencia
militar y la técnica. También para remediar las insuficiencias de la reserva lanar,
gracias a la organización y la invención de sustitutos, se necesita la razón. El
empeoramiento de los alimentos, el adiestramiento de los jóvenes para la guerra,
exigen razón; esto se puede describir. En cambio puede evitarse con maña la
exaltación de la guerra, del impensado fin de tanto esfuerzo cerebral; el razona
miento que deriva de la pregunta: "¿Cuál es el mejor modo de llevar la guerra?",
puede llevar a la pregunta: "¿Tiene sentido esta guerra?"; y se puede llegar
también a la pregunta: "¿Cuál es el mejor medio de evitar una guerra insensata?".
Cierto, en la práctica resulta imposible formular tales preguntas en público. ¿Es
imposible disfrutar del modo de pensar que se propaga, es decir, hacerlo eficaz? Al
contrario: es posible.
Para que en época como la nuestra sea posible la explotación, que permite a la
parte de la población (más pequeña) explotar a la otra (más grande), es indispen
sable una actitud particular de la población, actitud fundamental que debe ex
tenderse a todos los campos.
Un descubrimiento en el campo de la zoología, como el del inglés Darwin
puede, de un momento a otro, convertirse en peligro para los explotadores; no
obstante, sólo la Iglesia se ocupó de ello, mientras que la policía de nada se dio
cuenta.
En estos últimos años los experimentos de los físicos llevan a ciertas conclusiones
en el campo de la lógica, que sin duda representan peligro para toda la serie de
dogmas al servico de la explotación.
Hegel, el filósofo estatal de Prusia, que acometió difíciles búsquedas en el campo
de la lógica, procuró a Marx y Lenin, los clásicos de la revolución proletaria,
métodos de incalculable valor.
Las diversas ciencias se desarrollaron con bastante complejidad, pero en forma
desigual y el Estado es incapaz de vigilar cada punto. Los precursores de la verdad
pueden escoger un campo de batalla relativamente inobservado.
Todo depende del hecho de que_se enseñe un modo justo de razonar; una forma
de razonar que interrogue por cada cuestión y cada acontecimiento, desde su lado

12

�^l

oj)sanu anb :B^sa sa (sajuB^Jodun sapBpjaA sbj^o jBJ^uooua apiduii aoouoaaj as ou is
anb ojad 'B^sBq ou o^uaiunaouoaaj ojaui oXna) oj8is ojjsanu ap pBpjaA ubjS Bg

NOlSmONOD
Bpunjip as p^pjaA bj anb BJBd B^saaau as bubui Bg
ajquioq ja jod SBpBaja sbsoo sbj BzajBJiqBu bj b uBJodJoaui
as is 'oSjb jaoBq ajiand as afBsred un aquasap anb Bisaod Bun uoa b^sbjj
jpnjxud bíubjS bj b uaquuad anb X 'a^op ouioa o^iode uaAof
bj anb sBjjaq sbj b 'sox^o íoutsadurea uaAof jap jopbjbo a^uajaaxa jb uaXnqu^B oj
soug o^uaiuiiaa^uoaB zqaj a^sa jBgznf jb opjanaB ap B^sa ou ojqand jg aaajBdBsap
uppipjBui bj x SBJjaq sbu^Sjb a^op ouioa B^iodB anb BqaBqanuí Bun uoo bsbo
as ouisaduiBO jap ofiq ja :oiuouitqBui un XBq Bip uanq ug oSjoa as ouisaduiBa un
'ozod ja ua 9J1^ as Buisadurea Bug -B^pjBiu B^sa b^ubjS bj anb aaxp ojqand ja ojx&gt;x
•sasapuBjji souisaduiBa ab bíubjS Bun souiBSip 'bíubjS Bun ap Buo^siq bj
apand as 'ojduiafa joj sojxiui sosjaAip ap JBajj apand as o^sa b
oupsap
ns aanq ajquioq ja anb jbxisoui apand as 'ou^sap ja a^qos sosjnasip soj b 'jBjaua^
ua 'asjauodo ajqísod sa uny ooiaiqog je ajBOSBuiuasap anb ap sa^uB 'Buasiui bj ap
SBsnBa sbj juqnasap ap a^BX) uainb e B^saxiB a Buasiui bj ap ajqBsuodsaa sa —sou
-aaiqoS soj ou— oupsap jg oupsap jap oqanuí irejq^q saouo^ug soiuaiqo^ soj ua
asuaid as Buasiui bj ua anb JB^iAa uaqap Buasiui bj b sBUBuinq sbsbui sbj uaanpuoa
anb sooiaiqoS sog anb jod uBJB^^uooua 'oood un uasuaid anb soj sopox
BjnpB^aip bj BJBd ouas adjoS
jas apand 'Buanb^qB} Bun ajqB anb ajquioq un opBaijduii BJ^uanaua as anb ua
sosaaojd soj sojxi^ 'SBiau^jsunajia sbj sbjxi^ ap Bsoianuiui u^iaduasap Bug Biaijod bj
b O)xa)ajd jBp uis 'sojxiui soqanuí ap asjBsajdxa apand X SBjnpB^aip sbj BJBd osojS
-ijad o^uaiuiBsuad sa 'a^uauíBnuquoa uBiqui^a anb 'sox^o soqanuí uoa o^afqo BpBa
ap u^iaBjaj Bg oqanuí jb^ou ojJBfap uis 'JBaijdB apand as bijiuibj Bun ap oui^sap
ja Opuaiquasap uaiquiB} ojaj Baiuiinb bj b X BiSojoiq bj b JBaijdB apand a
sop^jua^od soj
b uBdBasa 'oduiap un a^uBjnp 'anb u^pBSqsaAui ap sajo^aas ua JB^iajafa apand as
(jiuaAap ua jas jap Buixpop bj 'BapaajBip bj 'sa o:^sa) jbuozbj ap opoui opiaajBj
sajojiaauaA soj b jauodo Bqsaaau as anb oqaaq sa uaiquiB^ 'u^ia
-aipBxiuoa Bun aaaja X ajns 'sbsoo ap opB^sa BpBa ua 'bsoo BpBa ua anb
•sopB^ojdxa soj b JBuiiuBaj BJBd Buia^sis uanq sa 'ouo^suBX) opBj ns b
ajopuBp sbsoo sbj jBjapisuog ouiqjn ja jas aqap adjoS ns 'jBJBdsip jajxid aqap
ou oSiuiaua ja 'uajBdsip sojja anb ap sandsaQ apj^j bj jod jauíoo Buapua^ajd iu
ajquiBq Bupua^ ounSuiu saauo^ug ¡sbui asBJiS ou jo ja anb 'asaiAn^ap as Bung bj
anb! ísoub jiui a^irejnp a^uauíaiqisod 'B^sa ouioo BjaiaauBuuad opoi anb UBjaisinA
— iIII*^ •*[^• • &gt;-/
•soiquiBa sapuBjS soj b sajpsoq Xnuí uos sosojapod sog ajqB^nuí X ouo^isubxj

�continente se hunde en la barbarie, porque las relaciones de propiedad de los
medios de producción se mantienen mediante la violencia.
¿De qué serviría un escrito valeroso, que mostrase la barbarie de las condiciones
en que estamos por caer (lo que es cierto), si no se desprenden las razones por las
cuales nos encontramos en tales condiciones? Debemos decir que los hombres son
torturados porque no cambian las relaciones de propiedad. Claro, si lo decimos,
perdemos muchos amigos que están contra la tortura, porque creen que las
relaciones de propiedad se pueden mantener aún sin ella (lo que es falso).
Debemos decir la verdad sobre las condiciones bárbaras en nuestro país, y que
se puede hacer lo posible para hacerlas desaparecer, o sea, algo que permita
cambiar las relaciones de propiedad.
Debemos decirla, sobre todo, a los que sufren más que nadie estas relaciones de
propiedad, que tienen el más grande interés en cambiarlas: a los obreros y a
quienes se pueden convertir en sus aliados, porque efectivamente no poseen
medios de producción, aunque están interesados en las ganancias.
En fin, debemos proceder con maña.
Debemos superar estas cinco dificultades al mismo tiempo, porque no podemos
indagar la verdad sobre la barbarie de ciertas condiciones, sin pensar en los que
sufren tal estado de cosas; y mientras —combatiendo cada impulso de pusila
nimidad— tratamos de descubrir las verdaderas relaciones, mirando a los que están
preparados para utilizar el conocimiento de ellas, debemos también pensar en
ofrecerles la verdad, de tal modo que se convierta en arma en manos suvas, y con
tanta maña, que el enemigo no descubra ésta.
Tal se requiere, cuando se pide al escritor escribir la verdad.

14

�L-

:/V'

^ ir

v DIRECCIÓN GENERAL DE EXTENSIÓN UNIVERSITARIA
|

VISION PUBLICACIONES Y EDICIONES

i

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="2">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="31">
                  <text>Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="49">
              <name>Subject</name>
              <description>The topic of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="138">
                  <text>Repositorio de ensayos en las Humanidades publicados originalmente en el Uruguay</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="139">
                  <text>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación se ha propuesto contribuir a rescatar y poner a disposición de los lectores la escritura ensayística del Uruguay a lo largo de su historia. Esta Biblioteca Virtual de Humanidades en el Uruguay pretende reunir en un solo lugar más de dos siglos de textos de reflexión y pensamiento, dentro del amplio campo de las humanidades, producidos en conexión con la universidad. La mayor parte de esos textos han sido originalmente publicados en revistas universitarias o periódicos hoy difícilmente accesibles. A menudo nunca recogidos luego en libro—o recogidos con sustanciales modificaciones—, son textos que pueden contribuir a recuperar y mostrar las dinámicas de pensamiento y representación en el país, tal como se realizaron en tiempos de centralidad de la escritura.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;La a veces fina y sinuosa línea entre Humanidades y Ciencias Sociales hace que textos de historia económica, de estudios sociales, de ciencia aplicada a la antropología, puedan tener cabida en esta colección, aunque el foco está en el núcleo tradicional de las humanidades. El Derecho (con la excepción de Filosofía del Derecho) queda, por su especificidad técnica y profesional, por el momento fuera de este grupo. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La colección será un trabajo acumulativo, con entregas bimensuales. En el tiempo, los textos se irán organizando de acuerdo a posibles lecturas de la historia de las ideas en la región y el continente. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aldo Mazzucchelli&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span&gt;15 de octubre de 2017&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3695">
                  <text>Pablo Darriulat&#13;
Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="47">
              <name>Rights</name>
              <description>Information about rights held in and over the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="3696">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2991">
                <text>Cinco dificultades para quien escribe la verdad</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2992">
                <text>BRECHT, Bertoltqa</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2993">
                <text> Brecht, Bertolt: Cinco dificultades para quien escribe la verdad /Bertolt Brecht..    Montevideo : FHC.DPE, 1985.. 14 p..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2994">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2995">
                <text>1985</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2996">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2997">
                <text>Libro</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2998">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="379">
        <name>ENSAYOS ALEMANES</name>
      </tag>
      <tag tagId="378">
        <name>LITERATURA ALEMANA</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
</itemContainer>
