<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<itemContainer xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/items/browse?output=omeka-xml&amp;page=10&amp;sort_field=added" accessDate="2026-04-08T01:29:12+00:00">
  <miscellaneousContainer>
    <pagination>
      <pageNumber>10</pageNumber>
      <perPage>10</perPage>
      <totalResults>845</totalResults>
    </pagination>
  </miscellaneousContainer>
  <item itemId="146" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="247">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/350fd01c50d2d3f9273ad6bc0fd28fe0.PDF</src>
        <authentication>a1537a1b6907b7f26f72e955df89776d</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1535">
                    <text>'0 '3 — "otpam ojisanu ua jopeaj^ (B S3jquioi( soj X sapnpi^aaau sbj uanoduu
anb ajqnjasim uoiaaijajap e[ epiduiy oj oa anb ajduiais ajijdinna o[ X 'XaMag njteq
oisiuoiq opnas^ ja apsap *sojmtl BimaJJ soun jnajaqe a BJB^ajj njajdnioa auas B[
^seuiaj X sajoinB ap pepiinBJ nsuaixa Bun Buimop opBZBjj aq am anb uejd j^ 'nB^ajj
•na am sanoiainjm sbj anb oj X |Buosjad uoiaisod im osajdxa *sos;aajd soiuaimpou
-oa souaia ap jopapajjy 'aaaBq opand ou bX anb osa oipo 'soaippjam sisijbub uoa
osojnSij aopBBi^aAu; omoa auijiqiqxa opuaiaad oj^j -oiaBdsa |a X odmati ^a uoa sosim
•oadmoa (Biauaaop bj ap oaiuap se^n^ b|en^LiVTpui uoiaBaaa bj ap ua^aam jb 'saiauau
•adxa anb sauoixa^aa sam 'saaniaa) sapa^uo[oad ap opaqnsaa [a uos sofaqaai soisg •[
pjoaouoo^j ua BUBisajjea bjjoso[ij b[ ap sbji^bio
-adsa eo\ ajjua Biauapiauioa a^six^ 'ja^Bg 'pp^ 'nBwnog 'ipssg
ap 8B[ sbuiisisoijba nog -SBJafaBJixa SBDijajsa SBiioai ajqos 's
sanoiaisodxa sb^ 'sisaj ap sBamoqjcos SB.iqo sbj^ 'odraaij omsiui jb 'u^p
-unqy 'Bjcqo ns ap ojsaj ja uoa opBJBduioa sJty ^'j boijtu^is uos^xag
ua anb oj na asasuaig •sBuiisjpianpaj uos 'oapajsa uapjo ja ua 'sboisij
-Bjara sauoiadaauoa sbj anb 'sand ajqBpnpui sg -SBiuaja A SBamamnaa
sauoioBJidsB uoa A SBaio^aq 'sBpBzpBuiajsis SBapa^sa sbj 'sooijosojij
souBjd sapiiBJij soj ubijbj :osojquiosB ojamnu ua sajusziioai uaaaijo
naj^JBd sajjB s^g -soub souiiqn soj ua opBii^uaaB Bq as ojsg
•SBip sojjsanu ua 'sog n^ A japnBqiq^ 'Bpuag b o 'puouiajg
jb nBajtog apsap 'uoioipnja A Bzanbij 'BzapnSB sbui aaaajo
anb sj^d ja sa BiauBjg 'sajjB a^qos iBjnapjBd Baijjja ap 'oiquiBa ug
•pBpijBSjaAiun ap BjjaaajBg -BpijBA sa ou o ajqi^nasip sa bX 'sojqand
soj jo BJBd tsaauBjj oiua^ jap pBpijBpom bj ap oajuap ajqjsuajduioa sa
'XjajB^Y ap • sajjBasag ap omsijBnjoajaiuj jap asjapuaadsap Bpand anb
BuiJjaop bj Bpoi 'SBUiapy •uoiaBjng bj o njoidsg ja X Bpiy^ bj ap opBj
jb 'jBjuauiBjjunj Eiiiaj ouioa aaajBds ou Bzajjag bj 'uos^aag ug
•XaajB^ 'auwBjjBj^ 'axiBjapnBg
'SBjsijoquiis soj X jjaMrapjg jap O^Ojojd ja 'sooijubuioj soj 'oSnjj 'sb^
-sxpadojaiaug soj 'auia^g 'n^ajiog b jBpjoaai BjsBg 'B^njosqE Bzajjag
bj ap SBinajqojd soj ap ou^jd jap bjoijj ajduiais o.iad 'sajuBjjoduii
Xnui soidBjajij sojuaiuiiAoui b asBq ap aiAJas b sopo^ sopBuijsap 'saj
-BuipjBa soisaijiuBui 'sBapt-ia 'sBAijdaaajd 'ojjaia sa 'uajsixg gsojjo X
iiBXnf) 'auiBj^ b 'xiX t^is I3 U3 ajuBjsqo on asjBuoiauaui uapang -sou
-japoui soj ua 'janBquadoqag o ja^ajj 'jub^ ap Bjqo bj b oaoduiBj iu
'sohSijub soj ajjua 'ujjsnSy uBg 'ouijojj 'sajajojsixy 'upjBjj b ajqsj
-Bduioa BpBU Boijajsg ua XBq o^ •sBraajqojd sojjo b ajuBfaiuas js^nj
un pdnao ou 'ojjaq oj ap BzajBjnjBU bj ajqos uoiaBSijsaAui bj 'sbo
-oda sajuaxajip sbj ap sojosojij soj ug •Baijajsg bj ajqos sajsuiSuo sau
-oiodaauoa sapuBj^ 'BsaouBjj bjjosojij bj ap osaao^d ja ua XBq o^

ap mfosopf vj ua voijajsa vj

I
(I) SBDij^is^ s^^pi s^^ ajqos
aaixo om^a

�que ocupan dentro de ese sistema, los problemas de la belleza y
de las artes. No obstante, sabido es que la predisposicion hacia lo
musical se manifiesta en la vida del filosofo desde muy joven, acornpanada de conocimientos teoricos practicos muy completos, como asi
mismo se mencionan sus meditaciones sobre estetica musical y algunas
creaciones en ese orden. Asi, hace pocos arios se pudo leer en "Com
mune", un ballet de Descartes, prosa y verso, destinado a celebrar los
dones de la paz. Fuera de eso, las artes no ocuparon mucbo a Descar
tes, ni atin mismo las literarias en la edad de la adolescencia. Es de
imaginarse que de las bellas letras de la antigiiedad clasica poseyera
conocimientos detenidos, no solo por la maestria a que llego en la
tnadurez en lo que ataiie al estilo, sino porque seguramente la educacion jesuita de "La Fleche", le ofrecio oportunidades para frecuentar
y mismo profundizar dentro del arte de los antiguos. En toda formacion educativa del siglo XVII estaban los ingredientes humanistas
con sus frutos eternos.
Lo evidente es que el espiritu matematico predomino sobre toda
otra determinacion en el orden de los conocimientos profundizados
y la misma filosofia con su formalidad racionalista contribuyo a circunscribir la personalidad del filosofo dentro de la fnsula distante
de los temas de la belleza. No ocurrio lo mismo con la expresion filosofica y en lo relativo al estilo; cualquier texto de lo fundamental
de Descartes revela una belleza constructiva de orden superior. La
prosa de Descartes puede resistir sin desmedro la vecindad de los mejores prosistas de su siglo. Para ello es suficiente recordar el Discurso
del Metodo y las Meditaciones Metafisicas; sobre todo la III y la V.
Su lenguaje encuentra una expresion en largos periodos, que es la
prueba de fuego de todo estilo. Un pensamiento manifiesta su poderio.
no solamente en las metaforas y en el encadenamiento de las inducciones o deducciones, sino en la elegancia y firmeza al sostener sin
desfallecimientos un desarrollo verbal en periodos de largo aliento, que
se mantienen tensos de ideas y armoniosos de riquezas lingiiisticas,
determinando un doble deleite para el razonamiento y el gusto artistico del lector. Un pensamiento bien expresado lo hace con una arquitectura verbal de muchisimas variaciones dentro de una continuidad
unitaria y definida.
Fragmentos prolongados y arquitectonicos pueden percibirse a
cada momento y las obras fundamenta^s como el Discurso del Metodo,
y cada una de las Meditaciones Metafisicas en particular, se presentan
en el tiempo con un resplandor de esteticas unidades platonicas.

Consideraciones por el estilo se hacen en lo que se refiere a la
Estetica y la Moral en Descartes. La ausencia de una sistematizacion
en am bos dominios es evidente. El sistema carece para muchos de
una Moral y una Estetica. No puede considerarse que ello se deba a
un descuido del filosofo, tan meticuloso en el sagrado orden y sus
leyes. Mas bien me parece percibir una forma de reaccionar contra
— 54 —

�— ss —
fp vptpatu nunSjo unSua}^) ajqBpBi^B oj A ojjaq oj anb ibuuijb
apand as ou 'sojuijsip hbj uos saiquioq soj ap soiainf so[ anb oisand
A tojafqo [a uoa oiainf ojjsanu ap uoiaBjai Bun anb sbui uBaijiuSis
ou 'ajqBpBj^B o[ A ojjaq oj 'ajuauijsiaua^ '09I 3P ozjbj^ ap gl I3
b sajjsasoQ :sbj.ib3 ua apjBj sbiu aanpoidaj as Bapi B^sg
•BAiiBjaidiajui ziq esa ofeq
ap uoiaisod bj jofaui BJoqB asopuaipuaidiuoa 'pBpijiqisuas
bj ap A Biaua3ija;ui bj ap a^uBjsaj oj ap opuoj jap oapajsa ouatuouaj
ja BjuBAaj 'uoidbuiSbuii bj ap oipaui iod 'ojjaq oj ap oiaSij anbojua
ajs^ 'pBpijiqisuas bj b A jBn^aajajui oiainf jb auodaadns as anb 'otjbs
-aaau o^uauiaja ouioa npiaBuiSBuii bj ap o^anf jb A 'pBpiaijdijjnni bj ap
ojiuap ojjaq oj ap pBpiun bj b asaaAjOA anb auaij 'Bjjnao ojsa anb
bjbj "sopBjaBasap jas uaqap Jiobj A Jiajjip souibuibjj anb oj apuop ua
'bjsijb Bsa ua 'iqs BaipBj 'SBai^sjjjB sbuijoj SB^jaia ap ajqiutjapui o^
•Bzauxjij ajqBpnpui Bun aaambpB 'ajqisuas buijoj bj b uoioejoub bj Bpjj
-apj oaad Ssajajojsuy ap bjjosojij bj ap jbijiiubj oipaui ouiraia} ja
sa 'ajuainajuajBdy • ^j^npipovf vpnismuap uts A pDjjnoifip mpmtun uis
ajuaiuBjBipoumi sp as biujoj ns opusna sssoa sbj ua BjaAai as ojjaq
oj ap ajqBpBj^B aa^oBJBa ajsa 'ajuatuBjajauoa sbj^[ "sajBnpiAipui soia
-inf ap apuadap 'sand ojjaq o^ -^opio jb A bisia bj b aiuamjBdiauiad
tsopijuas soj b BpBJ^B anb oj sa ojs^^ "ojjaq oj ap ajqBpBiSB jaj
-aBjBa jb ajaijaj ag 'ojjaq oj ajqos sBjaiuos sauoia^aipui SBunSjB 'ajunj
-apB sbj^[ -sojSis sosa ap oausijJB ojsnS ja ua ajuaniBiuiupuB BqBnjas
uijsnSy UBg A ouiioj^ A uojbj^ ap Bouajsa pspiun bj ap Bapi B^
•saauojua bjsbij jyjjnao anb Bjuaj otuoa 'p^panSiiUB bj ap
Bson^adsaj uoiasanpa buii biobij sajjBasajj ap aja^d ap p^pijapij buii
BjaAaj 'uinipuadiuo[) ja ua BpsjundB 'upiadaauoa Bjsg ^porun opo% un
otuoa utpojaui nun o ojuva un unuotstudn sow apod ouioa is s^n *PBP
-jun bj ap Bapi bj ^mnipuadmo^ ajsa ua asjBjsuas ba apand oapaisa
ajjBjap un^jy •odiuai^ ns ap uoiasonpa BjaAas bj ap uBiuaAOJd anb
sopBzuBjnaijJBd soiuaiiuiaouoa ap apjsjB un opiiBsajdx^ -sopojoui
'saXaj 'jBaisnui Baiuaaj bj b Bjqo Bjsa aiaija.i ag "(gJ9J Bpajg) aoa
uintpuadtuo'j Bjqo buii otqijasa sajjcBasajj jmjuoAnf ns u^
•BpBAwap Baiiajsa Bun Bas o oiiBisajjBa njoidsa jap Biauanjjuj o'g
•jBuosjad Baijajsa Bun asjBj
-nuuoj apand saj^na soj ap JOiiajsod Bjqo ns ap sojuauTnBi^ 0*^
•pniuaAnC bj ua SBpBsajdxa saj.iBasaQ ap SBoijaisa s^apj o-j

IIAX I^TS I3 u3 S31-!B A sBJ^aj sbj ua BAijaaja
Biauanjjui ns A 'sajjBasajj ap ojiiaiiiiBsuad jap spipuajdsap
Bai^ajsa eun jb^^j^b anb BuqBij SBinapy -sajajasiBa soiusiui soj uoa
-ajsa Bun asjBjapisuoa Bijpod 'sajjBasaQ ua jBjuaurepunj jbjoiu Bun A
BiJosiAOJd jbjoui sun opBfnqip Bq as ouioa isb 'oiaj "bijosojij bj ap
soiiaduii soijo soj ap sandsap 'uBiaaiaui anb uoiauajap bj uoa 'Biuaiixa
zampBin bj ua sojja ap asi^dnao BiBd zaA jbj 'sausjd sns ap oiiBdB
soj A pBpan/jijuB bj ua oaiia^sa ja A jbjoiu Buiajqoid ja ubibjj sauois
-njuoa SB^uBna piqiaiad 'ja ua BjqBij anb jopBAOuui jg •son^ijuB soj

�nada". "Y yo no puedo explicar mejor, de que lo he hecho antes
en mi obra sobre Mdsica".
Mas adelante, continua: "Yo explicaba como los compartimientos de un cantero, que consistfan en una o dos figuras, alineados sieinpre de la misma manera, se comprenderian mas facilmente que si
fueran diez o doce, distribuidos distintamente, pero esto no significa
que se pueda designar en absoluto a un cantero como mas hermoso
que otro, sino que segiin la fantasia de unos, aquel de tres especies
de figuras sera el mas befo; y segtin opinion de otros, el de cuatro
o de dnco, seria el hermoso".
Pero aquel que agradara al mayor numero, podra ser designado
simplemente como el mas bello, con lo cual no se lo habria atin determinado. Descartes aplica al ejemplo de los danzarines un razonamiento analogo. Estas opiniones van colocando a lo bello demasiado
cerca de lo agradable y subordinando la naturaleza del fenomeno estetico a los juicios del contemplador. Veremos despues el significado
de esta ubicacion.
Hamelin, solo breves pa gin as dedica en su Sistema de Descartes
a la Estetica. Se declara alii que la teoria del arte literario provoco
algunas meditaciones: estan en la Correspondencia, en los juicios so
bre las cartas a Balzac (el antiguo) y en el Discurso del Metodo. Se
reduce, ahora, en estos ejemplos, lo bello a la verdad, y se restringe
la parte del arte en la poesia y la elocuencia, en favor de la logica.
De ahi en adelante, Hamelin se desentendera del tema en Descartes;
siguiendo el vasto y clasico libro de Krantz, mencionara la huella de
la filosofia de Descartes en la obra de los escritores de su siglo, en
Francia, hasta el umbral del romanticismo. Principalmente en Boileau,
que condenso asi: "Nada es bello fuera de lo verdadero", confirmado
en su obra, El Arte Poetico, con mayores precisiones y desarrollos.
Si bien la dedicacion particular de Descartes no fue muy atenta,
como vemos, al problema de lo bello, en lo que se desprende de la
influencia de su obra en la filosofia moderna, la revolucion esbozada por el en lo estetico fue tan importante como en todo lo demas.
Antes de el, predominaba el criterio de la objetividad ontologica de
lo Bello. Sin abandonar la investigacion psicologica, habria concordancia en la aceptacion de una belleza externa y superior, que aparecia como un supuesto derivado de los principales racionales de las
doctrinas y del analisis formal de las condiciones de la obra de arte
en si o de lo bello natural. Asi se invocaban la unidad, la proporcion,
la simetria, la medida. Lo bello aparecia en el alma del contemplador
cuando coincidian en determinada obra artistica, esas condiciones absolutas que tenian validez objetiva. El papel de los sentidos y del intelecto, se interpretaba como el de mediadores, o, mas bien, como conductores de esas realidades al alma del hombre.
Lo bello gozaba de un dominio particular en medio de los principios naturales de las cosas que se daban en el conocimiento. Era
visible, en los tiempos que precedieron a Descartes, el seiiorio de
las doctrinas de los platonicos de Italia y Francia y de los aristotelicos y tomistas de los claustros. La idea de la belleza tenia valor ab— 56 —

�— AS —
-aj ssjjaq sbj ua opionpojjui ubij sojjg^^ :isb saoda bj ap SBaituajod
sbj Bjqiiosap uainb 'ijuo^ oiuojuy oueijbji jap ojuaumaop un BpA
-ai aaoig 'orasiuBisajjBa pp SBiauanaasuoa sbj b asopuaoijag -BiauaS
-ipjui bj ap osoiaBi^ A opiuaiuoa opiiA un ouiod 89 anb 'BjjoSajy bj
9p OIJBpi;jBd BJBpA9J 98 9J89 'BOIjaOg BJ Ug -8BAIjd9D9jd BBJ 9p O9
-ijuajnB ouBis9iiB9 p 'nsajiog ap SBjnuuoj sbj un^as 'saaopsnuj^uoo
sns jod uozbj bj b opijaraos ^as ba oaua^sa oj 'sa^tuijj so^jap ap ojj
-uap uoi9BuiSBtui^[ jBJopi spand 'Biuana ns ^od 'saj.iBosaQ anbuny
•BDipje^ Bpnop bj BJB3.I9 uaiJBl^uinBg SBUiajqo^d sosa jbjbjj bjbj
•ojuaiuipouoa jap A pBpijjqtsuas bj ap sosnjuoa sopB^sa soj ap BJBjqBq
as 'a^uBjapB sbui soub 'sandsag "sajBuiiuB snjpidsa soj uoa asBqtqjBq
BpBjnauiA ^nni 'pBpijiqtsuas bj ouioa 'Bjsg •uppBuiSBUii ubjS bj ap oS
-anf ja Buapsap ojospjij ja :souiBuip 'ojBipatuui ap BouiBjBzoajaBJBa
oj ig 'opBui^iJO Bq Baijjja A uopisodxo ap sBiqo sbui anb ajjsd bj sg
•oaisijB^am jopuajdsa ns ap sana^JBm sbj ua zjiuqia^ ouishu jb bzub3
-jb A nsajiog 'ajpuy 'zBsnoj^ b Bssd sajjBasag ap anb orasijBnjaajaj
-ui un opiuijap uaiq souiouaj tnby 'oaiisijaB ojjaq oj ap sajBnptAipui
sauopipuoa sbj ap uopBuiuwa^ap bj ua A SBopsBjd A SBWBjajij
sbj ap oiuiiuop ja ua sauopBAuap sbjjo jBjapisuoa jod

•aA as onioa 'sajqsjnajBa
-ui uos SBiauanaasuoa sbj A 'ouijii orasiui jb Eip.iBiu ajjB jb A Bzajj
-aq bj b ajaijai as anb oj 'sapBpijBio^ ap Biuajsis un o;uairaiAoui ua
ojsang -SBjaaiip SBaipjsa sauopBdnooaid ap on A ^ojiSoj ja uoa opBi
-n^nBui Biuaisis jap BAtiap oraoa soma^ 'ojjag oj ap BaisijBjaj^ sora
-bjibuibjj a]uauiBiau)sa anb oj ua oiquiBa un ap bjbi^ ag -saauBjj ojos
-ojij jap SBopi sbj ap SBpuanaasuoa sbj ap Bun sa Bsg •sajiBosag iod
opBiado oiquiBa jap uoiDBUiiujna bj ua 'wBing upzBg bj ap Ba^jig,,
bj uoa 'ajaapuoa as Kopinf jap Bai^ji^,, B^na 'iub^j ap omniBa ja
UBisdaid anb 'ua^JBSmnBg A aipuy aapsd ja leA iiB}idi.&gt;a.id as sqa
-aaq bj jog "jBiuaiHiiadxa A BjsijBnsuas apjBj sbui A 'boiijjbub 'BAi^af
•qns 'Buiajjoni Boija^sg bj ap ajuanj bj sa jB^ •oaiSpjoaisd soiubuibjj
^oq anb oj oziq as iiaap sa 'jas ap opoin oijo b os^d 'saauoiua bjsbij
ooi^ojojno Bja anb oj 'jBapi oziq as jb^i oj 'BAijafqns buiioj las b aj
-uamBjuaj osBd Bzajjaq Bg "SBOijaisa sapBpijBai sbj ap oijuoa ua oaod
b oaod ojiiiAuoa as o;uaiuupuaiua jg 'sajioiiaisod soub ua 'oaijajsa
oj ua A ojuaiuiiaouoa ja ua oiado as anb 'BUBaiuiadoa umanjoAaj bj
anj 'oiusiuBisa]jBD jap Biauanaasuog 'SBaiiBuiSop A SB^anasa SBjnmjoj
ap oipaui jod 'uoiadaauoa B^sa BianpBij as 'sBAijdaoaid sbj ua anb
asjEjou isb Bjipog "osjaAiun jap oijuap pBpijBjuapiaaB Boiod.ioa bj
ap Bipuadap ajsa iu 'ojjaq oj ap uozbi o BsnBa Bia ou BUBuinq uoia
-njijsuoa bj anb Bjaajqsisa ^aj bj o^ag •UBiBiuixojtdB aj as anb sbuuoj
iBa^a A ojiaaouoa 'ojaiqaauoa 'ojibiojba Bipod ojos uainb 'oiainiid
oj b ajqjianpaj ou aijsixa un ap BqszoS ajsg *ojjaq oj b aiuaij ajq
-isaaoB Bjua;uBui as ouBuinq ojuairaipua^ua jg •soubiisiid soj ap jop
ja Bas o 'oaisijBjaui ja Bas 'iag jap oraijui oj BqB.i^ajui o 'sBjja ap
'SBiauaiiBdB sbj ai^ua opipiad omaja oSjb ouioa Bi^sixa 'ouia
-ip oj ap aopuajdsa o Biauaasiuiuiai oraoa sssoa sbj ua BqBjsg -ojnjos

�tras el esplritu y el metodo de Descartes y juzgan a la poesia y a la
elocuencia independientemente de las cualidades sensibles". "De ahi
proviene que confundan el progreso de la filosofia con el de las artes".
"Los modernos, dice el abate Terrason, son mas grandes geometras
que los antiguos: luego son mas grandes oradores y poetas".
Este espiritu racionalista y matematico provoco luchas liasta en
tiempos de la Enciclopedia, mas de un siglo despues. Comenta Croce:
"Se desvitalizo a fines del siglo XVIII y los romanticos lo arrojaron al
olvido. El romanticismo es el triunfo del libre espiritu poetico y del
sentimiento, precisamente contra las ultimas consecuencias de un cartesianismo; complice infeliz de un clasicismo retorico y agotador".
Tal es la fisonomia llamariamos corriente del pensar de Descar
tes; la fisonomia diurna y su influencia y sus ideas sobre lo bello.
Pero este hombre tan enigmatico y abismal, tiene tambien en estos
temas una fisonomia nocturna; esconde otra personalidad, que es toda contradiccion con la anterior. El Descartes hombre difiere del
mismo creador del Sistema y del Metodo, y del otro ser semidivino
que es a su vez sobrecreador de sus pensamientos. El pensamiento filosofico origina un Descartes historico, que se superpone a las otras
fisonomias secretas y las oscurece.
No obstante, se puede dar con ellas. Resulta de estos sesgados
enfoques, que Descartes amo profundamente las artes. Sobre todo la
poesia y la elocuencia. En las paginas del Discurso del Metodo, confeso: "que ambas eran dones del espiritu y no fruto del estudio".
Despues, es sabida la influencia que en la creacion de su obra
tiene la inspiracion subita, la intuicion, la revelacion extraordinaria
e instantanea. Recuerdese la memorable velada de Neubourg, con los
pensamientos nocturnos cerca de la estufa, -y las maravillas que alii
ocurrieron para la filosofia universal. Nada menos que el arranque
de toda la filosofia moderna. . . Y es que, en ciertos momentos, otro
Descartes nace, borrando el descripto bace unos instantes. Lo hace
bajo forma de caballero, y audazmente proclama la superioridad de
la poesia sobre la filosofia. Si le creyeramos, lo mejor de su filosofia
nacio bajo la accion del sueiio y del entusiasmo. En el Tomo X de
sus obras completas, de la edicion de Tannery y Adam, se encuentra
esto: esta en el texto de las "Olimpicas", analisis valiosisimos de suenos y visiones personales. Se trata del tercer sueiio de la noche del
10 de Noviembre de 1619, en el que se le aparecio el "Corpus Poetarum", entre reminiscencias de la niiiez. Este "Corpus Poetarum"
se expresa en el mismo tono que el Socrates del Yon platonico, cuando desarrolla el proceso de la inspiracion: "No creia, el Corpus Poe
tarum,que uno se pudiese sorprender mucho al notar que los poe
tas, mismo aquellos que no hacen mas que necedades, estuviesen
llenos de sentencias graves, mas sensatas y mejor expresadas que las
que se encuentran en los escritos de los filosofos..." Es claro que
hay que convenir que todo este discurso ahora se desarrolla bajo la
dinamica del sueiio, y no en el piano ni en el sentido por donde ascienden los pensamientos del Discurso del Metodo, y que Descartes
aqui juega como Rabelais y Cervantes, y babla en tono ironico.
— 58 —

�— 6S —
op A Bisood B[ op Biuojqojd jb osjbj^bsuoo [b onb 'SBip ojuoiooj bbiu
soj uo A sbjjoiio sop sb[ ojjuo 'ojuoiUBiuijjn jopszijood ^eq o^^ '^^og
op soXbsuo so[ op Biouojoq spsoijop A ojuoubiuui bj 'boiuijuj sojjbj
•op sns uo A biujoj eun^e uo Bjjsonuiop 'Bodojno Bisood bj op uoio
-njOAO op ojxhs an isb^) \/jojB^ Bjssq sosooubjj SBjsijoqnns sojoiuijd
soj op SBjqo sbj opsop 'BoijBiuojqojd uoiobojo 'bjjooj A uoiobojo op
uoiobziuouijb B[ uoo uojBuiuqno onb A 'Band Bisood 'Bodojno Biuopoin
Bisood 'ouisijoqiuis-jsod 'otusijoquns op ojqtuou jo uoo uopoons os
onb sooijood sojuoiuiiaoiu so[ ojuouijsnjijidso opisojd ooj onb opioou
-oo oqooq un so 'soouojuo opsoQ 'sopuosaod SBuqdiosip uo uojotijia
-uoo so^ 'SBinood A soiijoso jouodxo p A ouboijouib Bjood jbiuo^
pp soJopsjiuipB so^oAop A souuij uo uoJo^iijijsuoo os ouijbjjbj^ oiuoo
oaiBjopnsg oiub^ -oiuouiojqBpnpui sop^ip so^bsuo soj Bjuono uo op
-uoiuoj 'SBiuood soj ofnpBjj ouubjjbj^[ 'sondsoQ 'oo^ op SB.iqo sbjjo uoo
ojuouiBjunfuoo 'iumofsoduio'j nj ap vifosojij^ bj BpinSos uo ofnpBa;
'BlOUBJjJ UO 'OJIBJopilBg '^OJ Op BIOUO)SIXO BJ Op SBIJOlUIIJSod SBJ UO
^ '^ W^I SOLIB SOI 3P aopopojjB sbjtjoso uojonj SBjqo ssjsgj -tioa
J3T,, Bisood bj op uoiobojo bj op osooo^d jo bjjbu os jo no onbaod
un ap sjsaua^t^ op ojnjji jo ofBq ooouoo oj os uoiquiBj A sop
-oj op opB^jnAip sbiu jo so oiuiqn ojsgj • ^upiaisodiuo^ vj ap vifosopj
W7 ^ ttSJaA 19P Dpw3s.^ W7,, 'O;J?J?7O(/ adiaufjj j^n sopBuiuiouop
sojiaoso sojj uo SBpBSoadxo ubjjbij os oog op SBoipiso ssopi
aoj ap svaijajsa svapi soj a-iqo

II

jbuozbj un bos o 'oo jojjb un o^uoiujbii^! jos op bij ou w7iM)iaoj
snduoj jo onb joj? -sb;so b Jiuijop Ba^d jojba ubiuoj ojps A SBjnjBiJo
sns op soiijbj uo o^sond BiqBq soj jo 'pspijBOJ ug "oijioo^ b uoiquiB}
sopinqiJ^B uos 'so^so op so^uoiuiBsuod sog -so^uBpod A so^UBipnjso b o
'jou^b^ b o 'sojoj9jsijoj^[ b jBjqBq ooBq ojsnBg jo uo opuBno 'oq;oo^
uo opBjBuos Bq os onb jojjo jonbB joioiuoo b BjjpjBAinbo 'bjo onb
ojuouiBpunjoj JBiujijy •••sojjbosoq bjo ou A Bjgj -soiuoa onb opoui
jop BcpjqBq ttiunJBjoog sndjo^55 jg "SBjqo sbjjo uo sojjbosoq oiqijoso
onb oj b ojusfouios jojba un 'souons soj jod SBpsjoip souoioBJopisuoo
SBJSO B 'lUldBJ IUUBAOI^ OpUOJOjd OIUOO 'jinqiJJB OjqijnOSip BIJOg
'jopBOJO oiuo^ jop jo A Bzojjog bj op jo :biouojooxo jod sojibjbosbui
-uo SBiuojqojd soj uo ojuouijBioodso Ainu A 'Bjuono uo ojdmois jouoj onb
onb jb 'bjbosbui uoo sojjbosoq un uoo soujbjuojjuo b 'jioop so
op ojcjij jop Biuoj jb uoonpuoo ojosojij jop souoioBJopisuoo sbq
ojso ojqos uoiqiuBj jooBq onb A^q sojuopnjd sopspoAjBg
•ttsojosojTj soj op uozbj bj joobij opond onb oj onb
'ojjijq sbui A pspijioBj JOABiu uoo 'ojJBfin^ jo uo oSonj op sBdsiqo sbj
ouioo ubjso sojqmoq soj sopoj uo onb 'BjjnpiqBS bj op sbjjiuios sbj
joobu uoobij onb 'uoiobutSbuii bj op Bzjonj bj b A oiusBisnjuo jop pBp
-lUJAip BJ B BJJIABJBUl BJSO BJliqiJjy,, : SOUIOJBJIO OJBJJfd OJJQ

�las artes, no aluda en alguna forma al poeta de Baltimore. Conviene
sehalar otro hecho paralelo importantisimo: la valoracion de la restante obra de Poe en la epoca moderna: sus poemas en si, •—independientes de las teorias y de los mecanisinos magicos o mecanicos
de la creacion—, sus cuentos fantasticos, sus narraciones, su ensayo
Eureka. Ademas, la misma personalidad de Poe, su leyenda antes y
despues de la muerte, la irradiacion de los episodios de sus amores y
sufrimientos y odios. Todo eso se organiza, se enlaza con las meditaciones poeticas, con los epistolarios intimos y refluye sobre sus ideas
esteticas, revistiendolas de una aureola de sugestion e importancia
irresistibles. Es seguro que los ensayos aludidos no ofrecerian por si
mismos tanta importancia, desde el piano de las teorias esteticas, si no
fuera por el poder misterioso que la obra total de Poe les infunde. Pareceria que esa obra perfecta de un hombre, cuya vida carecio del orden y de la armonia externa, se confirmara mejor en todos
sus detalles, con las ideas expuestas por el poeta. Ademas, se plantea por parte de las distintas generaciones sucesivas en Europa, problemas de aspecto estetico, moral, filosofico y metafisico.
Uno de los mas serios problemas es el de la sinceridad de lo
afirmado en tales detalles: la mistificacion implicita en toda teoria
artistica de artista creador y la mistificacion agregada inconscientemente o conscientemente por el autor, mas tarde, al reconstruir a pos
teriori el proceso de la creacion de algunas obras. En tal sentido, las
eonsideraciones de criticos y poetas en los liltimos aiios, parecen no
terminar, son inabarcables. Yo creo que las resonancias subterraneas
mas importantes de las ideas esteticas de Poe, hay que hallarlas ocultas en las eonsideraciones esteticas de Baudelaire y en sus poemas,
en las "Divagaciones" de Mallarme, y en las diversas poesias de Valery. No son ajenas tampoco a las sugerencias misteriosas de Poe, las
corrientes y escuelas que reaccionaron audazmente contra la hegemonia simbolista, como el super realismo, la mas importante y aim
vigente, por ejemplo, que insiste en exaltar a Lautreamont y Rimbaud.
Si nos atenemos exclusivamente a los frutos poeticos, sin aludir
al arbol doctrinario, me parece que seria una experiencia fecunda
en la critica, la que siguiera un curso analitico de la poesia en
los liltimos cien aiios, a traves de ciertos poemas extensos publicados:
simbolicos o alegoricos, con planes inteligentes, desarrollos, medidas
y proporciones, simetrias e ideas filosoficas. Podria verse asi que al
principio de ellos podria estar "El Cuervo" de Poe. Despues, "El
Lebrel Celeste" de Thompson. Despues, "La siesta (o la fiesta) del
Fauno" de Mallarme. Y "El Albatros" de Baudelaire, a pesar de su
brevedad. Mas adelante: "La joven Parca" de Valery. "La Tierra
Vacia o Desolada", de Eliot, continuaria este mismo orden. Por fin la
lirica narracion "Anabasis", de Saint John Perse. Es posible que
existan mas poemas por el estilo en norte o sud-america y Europa.
Si se comparasen todos esos ejemplares de la moderna lirica universal,
se veria que constituyen algo asi como una serie de ciispides, sosteniendo un renacimiento de las formas poeticas mistico-teologicas— 60 —

�— 19 —
un ajqos SBjqcjBd SBunSjB ^BOipap auipiiinuad 'ozuaiuioa ja apsap
'inbB j^ "ucqsuaixa aAa.iq ap SBHiaod ajuani^BJtijBn opua^ua 'sa^onaui
svuiaod jog 'SBpijin sbiu sauoisajdrai sbj uoidbuiSbuii Tin ua op^fap
uBq anb o jBuosjad ojsnS itu ouiixBtn jb uaaBjsijBS anb 'souBauauiB o
sasaj^ui 'saaouatu ssuiaod soun^js ap uaxuBxa jb soibjiaui oSaodojd
am 'Bisaog souibuibjj anb osa a^uamjBiauasa apisaj apuop ua 'oaip
-ojatn UBjd unSuiu uis 'opuBOsnq a^uauiBjog •opunjojd o oja^draoa Jas
ap oasap p o^uaj on oanaog oidiaui^g pp •"qqBqqy,, :oo,j Bzaidm^
•oon^oj ojdi^uijj ja
osj.3^ lap mauas^^ vj :soiBsua sojjo so^ ua
ao^ B^ojaBsap Bp^pA buijoj ua anb ssapi sb^ uos 'sbsoi[ba A SBaijaod
ajuauiBpunjo^d sbj^ "sa^iiaaop sauopBzi.TB3&gt;pA ap .lajaBJBa p uajainb
-pB bX SBps sbj ua X sb;sja8I ap sof^qEJi sosojauinu ua uauodxa as
iso[draafa X sajppp sns ua Xoq SBpiaouoa ajuauiBuins uos '^
-U103 B[ ap bijosoji^ B^,, ua 'ao,j ap sauoiDB.iaprsuoa sbjjo
•opunSas o\ ap ojSb[iui p suopipuoo ojaiuod O[ ap ofBqBj^ p
•[buiSijo uopuaAui BunSp ap ^ab p aaduiais B^BjuBAa^ as 'BSaiu as
anb o[ jaoauBAsap BJBd opszqBaj ozjanjsa pp laABp^a p ajqog •uoio
-uaAui v\ ap Juqj p jBJBda^d BJBd 'sBois^p o SBppouoa sbuwoj ap uop
-BSau nun ua uij p BjjBJjuaauoa as ouiu[n ojs^ -UB[d p X ojauinu p
ajuB pn^iABpsa v^ ap opajd p pBpipui^po B'q -sajuapaaajuB souiis
-tsoi.io{3 uoo jB[naasuinui Bjnjpia Bun ap oj^uap '[Bpuasa pBpipuiS
-po b^ ap uij jb Bpanbsnq bj ua bjsisuoo osaaojd asa opoj ap aABp bj
zaA pj^ 'sbjsiijb soj ap ojjnSjo p jod a^draais ajqBooAui 'jBjnjBuaiqos
oj 'ouiAip oj 'uoioBaidsui bj ap oiSpsajd jb a^ua^j ajq^iaaidsap
ajuapaoajuB un Bja o opiqpjadssap BqBSBd aiuauijBjauaS anb X 'Bjop
-B3Ja pBpiAi^aB bj ap odiuaij jap oiuisipidBJ osaao^d ja auapap anb
ajuaiasuoa oz^anjsa janbs ua znj Bun ap uoiaaaXo^d bj sa '^oauan^f j^^
Bui3od jap sisijbub ja ua BpBJJBu ajuaiuBsoianuiiu ubj Bpadpad vp
•osnjauoaui o auuojap oj ap oaonqjBq ja ua o BzajB-m^BU bj ap ^as ou
ja ua BjjBpidBjip as anb oiosaj un ap B.iopBi}siuiiupB 'osaoojd un ap
BJopBuira^aj 'jB^uappui uoioBJado Bun ap opoui b ojcad 'ajuaiujBjauaS
aaja as anb oj ap BiouBjjoduii sbui .ica.ia ap ojob ja ua B^ainbp^
oiamiad oj anb ajqisod sg 'ouansua ja X pBpijB^iA bj 'Bjop^aja uoisBd
bj uoa a^duiais aasjua odijsiui un ao^q oj oaad 'soiJBjuatuSBjj 'sop
-idnmjjaiui 'soauBiUBjsui 'souiisipidBj sojob ua 's^pipaiu sns Buiuuaj
-ap 'sojaaja X sapBpijiqxsod sns ajnosip 'sausjd sns BJBdajd 'sopBsnBd
souisxuBaaui sns BjjojJBsap ao^ ap Baijaod BiauaSijaiui Bg •uotoBJaS
-Bxa Bun 'aiuaraajuappa 'sg •BOiuaaj 'B^sijBuoiaBj 'BjsijBn^aajajui ap
BjopuBaijijBO aog ap uoioxsod bj jBzjja^aBJBa ap opBjBJj Bq ag
"soduiaij soj sopoj ap Bisaod bj ap ubj
-Bdas X UBjnauiA soj anb sajB^uapuaasuBjj sniBiq soj X soxau soj aofaui
nBJBOB^sap as anb oduiatj ouisiiu jb 'saoda Bjsa BJBd oraisijuBjJoduii
opj^araoa un bjbuSisb saj ag -aog ap ojdiuafa ja X Baijajsa bj jod 'optj
-uas unSjB ua 'aiduiais sopBuSaiduii 'sBiuaod sopxiajaj soj aiuajjjoa
bjos Bun ua ubjiiui as 'jBn^aB njijjdsa jap sbiiuouiiub X sBipaBij sbj
ap X BiouaSijajui bj ap X 'soj8is so^sa ap pBpijiqisuas bj ap sofajdtnoa
X soxuisijuBjJodiui sajBjdmafa ap opoui b 'ojnjnj ja ua zaA jbj^
•ajuBjj ap Bipauiog buiaiq bj ap lopapaijB uoiaXnqpjsip as anb
'oAaoipaui jap Jbuij jap SBapojaxd SBjqo sbj b sajuBfamas 'SBOisjjBjaiu

�principio bastante particular que, por error o por acierto, ha influido
siempre en mis juicios criticos en materia de poesia".
"Considero que no existe lo que se llama un poema extenso. Insisto en que la expresion "poema extenso", no es sino una pura asociacion de terminos contradictories. Creo apenas necesario hacer notar
que un poema merece ese nombre en la medida que excita el alma
elevandola a lo sublime. El valor de un poema esta en razon directa
de esta excitacion a lo sublime. Pero todas estas excitaciones son,
por una necesidad psiquica, efimeras. El grado de excitacion que
autorizaria a un poema a Uamarse tal, no pue'de sostenerse en una
composicion de gran extension. Al cabo de media hora como maximo,
clla cede, cae; una reaccion se produce; entonces el poema cesa, para
su efecto como en su realidad, de ser un poema".
Esta iniciacion del Principio Poetico revela la cerrada caracteristica analitica de Poe. Raras veces en una breve exposicion se ha
acumulado estrechamente mas cantidad de sabiduria, precision, distinciones, claridades, problemas. Anotar lo siguiente: el deseo de no
ser completo o profundo •—El pudor de las almas exigentes frente a
los dificiles temas— Aunque al final se resulte completo y profundo.
La seleccion de los poemas menores, de breve extension, le permite
entrar en el tema de lo intenso y lo extenso, de la calidad y lo cuantitativo, de la forma (espiritu) y materia de los escolasticos y aristotelicos. La invocacion del limite como necesidad de la belleza poetica
es una de las condiciones inteligentes que trata tambien con gran cuidado en la exegesis de El Cuervo. Ademas, los antiguos ya hablaban
de la limitacion, la proporcion, la unidad del tiempo, en los tratados
y canones. Por otra parte, el interes, el ritmo, la imaginacion, el encanto, predominan de tal suerte en los poemas que lo extensivo pierde
a su vez todo valor, para permitir que reinen las categorias poeticas.
Por este camino Poe pretende arrancar a la poesia de la encrucijada
de lenguaje y de la misma percepcion visual, para conducirla al
universo de la musica y de las ideas. Es la puerta que conduce al
movimiento simbolista. Tambien es de notar que el proposito del
tratamiento de la cuestion, utilizando "poemas menores" de no muy
grandes poetas, se anticipa a la reciente actitud de Heidegger, al considerar el problema de la poesia absoluta en funcion de algunos
poemas breves de la epoca de la locura de Holderlin.
Despues de anotar que El Paraiso Perdido de Milton, es una alternancia de islas de poesia y aguas opacas de prosaismos, y que la
Iliada puede ser considerada por muchas razones como una secuencia de poemas liricos (anotad la paradoja: la epopeya arquetipica
vista como una sum a de poemas liricos) encontramos esta otra adverteneia sobre los poemas breves en exceso: "Es claro que un poema
puede chocar por su brevedad. La brevedad exagerada se transforma
en mania de epigramatica". "Un poema demasiado breve, si produce
de tiempo en tiempo un efecto brillante e intenso, no produce jamas
un efecto que sea profundo y durable". "Falta la presion prolongada
del troquel sobre la cera". En la esfera de algunos poetas de los ultimos aiios, estas agudas anotaciones tienen que suscitar una verdadera
— 62 —

�— €9 —
ou anb souaiu y "sapjajEpa sauop^pj auaij ops 'Bpuapuo^ b[ A
ojaapjuj p uo^ -o^sn^ p sa ojjiqjB oaiun ng5^ 'tit&gt;^ajjag nj ap vaiiu
-iix uptanaua [^ ouioa Bjsaoj B[ b Bimijag -o^uaiiuiiuas p 'pspipa
-isniu B[ 'oiu;ij p 'ojuaiiuBiuBou^ p uoa BJipunjuoa oj aog 'op^pp
-np uaiq BJBpanb ou ooipod oidpaud p 'opo; ap .iBsad b
ap ajuanj BpunSas Bun BjnSijuoa 'Eaja A BaoAoid p anb sojuaiiuij
-uas sosa ap 'sa^op sosa ap 'sopiuos sosa ap 'sbuuoj SBsa ap epiasa
o jbjo uop^adai ajduiais B[ isb 'ofadsa ns ua •sqpBuiy ap sofo so[
o bit^b p ua Bfajpj as si^ p omoa y,, :aaip soiaap sns A o[pq o[
ap opijuas [ap jB[qBq [y -Baijaod pBpqiqisuas BmouojnB ap sopsa^
ua Bsaidxa as ao^ 'sa[BJOjaop sauoiaBuuijB SBsa ap Bpin^as u^
^[BnjaB o[Sis [ap sbaijoui^ sauoiain^ui sb[ b 'joiaajsod 3nnjt(nfiija
B[ b 'sasaaoasa so[ ap Btjoaj a[qisod b[ ap sBiauaasiuiuiaj b uoisiqauoa
Bjsa apuaiasBjj o^j;? '^o[[aq o[ ap opuuas [a 'saauojua 'sa [bj :ouBuinq
njijjdsa p ua opb^ibjjb '[bjjouiui o^uijsui ujq?? :aaip ao^ 'joiiajuB
O[ opuBjajauoa oiuoa 'Bpin^as n^ -sa[qisuas A SBAijouia sauoiaou sbj
-naso sb[ A [buoiobj oiuaxuipouoa p aj^ua 'oaiun 'a[qBpBjB 'ojBipauiui
^oAijinjui 'osnjuoa 'ojsn^ ap o^uaiiuiaouoa un ji^iaa ap 'jubaj ap A
uajJE^iiiniEg ap Bpadoad B[ opuBAOuaJ 'sopinf soi^o so[ ap ojsuj) ap
opmf p jBJBdas ap ubjb p souiaaouoaaj ao^ ap ojBjjBd ajsa u^
•ltBza[[ag B[ b BjqB[Bd Bun ua 'bjuouijb b[ b 'Bpipaui B[ b 'oijqqmba
[B [ijsoq 'auuojap 'oaj sa anbjod ajuauiB[OS 'oiaiy p SBgBjBq opuBjqq
'sojuBaua sns jB^a[dsap uoa Ejuajuoa as ojsn^ p ojad ^pBpqijn B[
uozsg B[ A uoiaBi[qo B[ suasua Biauapuoa B[ 'jaqag [ag "jaqag p
aaqos uopuajB B[ buib[[ sou [bjoj^[ opijuag p anb SBJt;uaiui 'o[[ag o[
ajqos Buasua sou ojsn^ [a 'pspaay B[ ap Bdnao as ojaajajut [a oinoa
isy "SBjuiisip A SBpB[Buas ^nui uos sapBjpasj sajj sb[ ap sauotounf.
sb[ anb souibjoub soj^osou 'ajuB;sqo o^ -sauopBaado sns ap SBjn^as
sapn^.iiA sb[ a.ijuo oyaenjis ua opnp ou sa[ap)siiy anb spuaaajip
ajqod ub; jod opBJBdas Bjsa [bjoj^[ opiiuag [a jod ojad :souiajjxa sop
so[ uoa SBUipui sauoiaB[aj auaijuBj^ -njiJidsa p ua Bdnao anb oiqs
p sa anbjod oipaui p ua ojsn^ [a oao[O^)^ :^od an^TS 'BJCIO aP A
BpiA ap pspuBuijaq ua 'sopiuijap sbiu souiiu.iaj ua Bjaod un sa B[qsq
anb p 'oSjBqraa uig -sajuBipnjsa ap soujap^na A SB[nB ua ajuB[najia
Bui8op b 'opiquisBj; UB[d b 'BAijdaaaad b apuaiasBJtj 'sasaaoasa so[
ap o souBijuB^q so[ ap sauop^japisuoa SB[ Bp^anaaj jipiAip oaipiu
-anbsa ajs^ '^p-^ojyy opijuag [a A ojsn^ [a 'ojng ojaapjuj p souiau
-ajqo 'sa^uajsixa aiuauiajuappa sbui sauopuijsip sajj sns un^as njrjtidsa
pp opunui p souiipiAip igM :asBay 'ooipod o[ ap ajuBgijq A Bzipinq
p^pqiAoui B[ ua SBiajauoa sauoiaBuiuuaiap jauaiap A jBj.ioaaj ap
opBjisnui ubjb un 'upiaszipnidaauoa Btjqos sun 'BaijBuiSop pBjsafBiu
Bjjaia ajainbps jojnB [a saouojua anb jBau apand as o^ •SBaijsB[oasa
sauopaBJisqB A sauopszipjiAsap uoa 'BiuBuia[y o bioubj^ ap sbjsij
-BUopB^ SBapa^sa sb[ ap sopBauBjjB uaoa^^d anb sozojj o^bsu3 ajsa
ua ua^six^ "uppspaadsa bijj ap soSoSspad o sojoscqij
so[ ap BjaiiBui b[ b s^api sns Bsa^dxa aog 'ojuauioui ojjaia
•rs ua oaipod 0[ ap 'ajusuiuiop A osognSjo zaA Bun ap sbui '^
un 'jB[nsui 'osuajui 'zbSiij 'aAajq o[ ap oqaaq Bq as anb b^ 'buijb[B

�sea por azar, la Belleza no se preocupa absolutamente del Deber o
de la Verdad".
Un facil placer, un agrado, una felicidad, acompailan al Gusto
siempre. He ahi el universo circunscrito de la belleza, el reino propio e intocable que Poe erige, y que servira de imperio a sus poemas
y que se proyectara en numerosos poetas y artistas del sirnbolismo
y de las escuelas del arte por el arte y de la poesia enigma y la poesia pura. Pasa Poe, para enriquecer y completar sus afirmaciones,
a descubrir el principio en varios poemas pequenos de Longfellow,
Bryant, Punkney, Byron, Tennyson. Existe una -tendencia muy generalizada entre los critieos, al considerar las ideas esteticas de Poe,
que los impulsa a insistir en la Filosofia de la Composition solamente
y en magnificar la influencia de la maestria tecnica, del calculo,
de la inteligencia, en los procesos poeticos. El escandalo de este
analisis enmascaro las otras consideraciones de Poe: de toda suerte,
es necesario completar todo estudio con las dos obras citadas y con
las cartas de Poe y la lectura de sus poemas, algunos de los cuales
encierran una Belleza enigmatica que refleja mejor que todos los
ensayos, el sortilegio, el alejamiento inasible pero al mismo tiempo
la presencia absoluta de lo poetico. La claridad, dentro de las doctrinas de un poeta sobre el arte que la naturaleza le otorgo, es imposible
de lograr. Por lo menos, la claridad exigible a los filosofos y teoricos
de lo bello. Ni el mismo Platon nos revela el secreto de su pensamiento en estas cimas. Es posible que los poetas se asombrarian y
basta se indignarfan frente a este afan de los hombres por saber lo
que ellos pensaban de lo que hacian con tanta grandeza. Poe —como
Baudelaire y Mallarme, nos dirian, cada uno, seguramente: Teorias?— Estan todas en nuestros poemas; y no en nuestros escritos:
desentraiiad su sentido oculto en ellos mismos, entregaos al iman de
su secreto, y tratad de hallar la Have de fuego que hemos arrojado
en las aguas del abismo con que circundamos nuestras obras".

Ill
Las ideas esteticas de Baudelaire
Lo Bello estd hecho de un elemento eterno inva
riable, cuya cantidad es extremadamente dificil de determinar, y de un elemento circunstancial, relativo, que
sera, si se quiere a la vez y al mismo tiempo, la epoca,
la moral, la pasion. — Baudelaire.
La Danza puede revelar lo que de misterioso oculla
la Musica, y tiene, ademds, el merito de ser humana
y palpable. La Danza es poesia con brazos y piernas,
es la materia graciosa y terrible, mimada y embellecida
por el movimiento. — Baudelaire.
Es evidente que la posteridad ha escogido a Baudelaire como
una de sus preferencias mas firmes, crecientes y preciosas. El contraste
de lo que fue el dandy que en 1857 reunio sus poemas en un volumen
— 64 —

�— 9—
ap sbui aaeij 'jaSanog ap oABSua ja 'sandsag •ojantod 'j
ap o^ojcud jg -B^aod ajsa ap s^api sbj A bjjo bj ap ojuoiiubjbjob
OAisoji&gt;ojd ja ua sajBjuauiBpunj sauoiaBjojBA sbjubj sbjjo u^qBjBuas
anb sajojijasa sapuBj^ ap soABsua ap auas Bim opsaoAoid Bq 'jBjnaii
-JBd opoui ap 'BiouBag ug •BUBiiajapnBq [Buosjad BpuaiJadxa ns jau
-odxa b opB^ijqo omoa ajuais as oujapoui aojiiasa o Bjaod opoj^
•sapnpiAipui sauopBjopB sbj na
BpBtajijB 'jbjia 'Bja^auoa A Bjjna p^pijEsiaAiun bj ap B^mjsip 'psjaA
-mn sa :JBpidod sa ou ajiBjajniBg -xx I^!S I3P VA- ^n^ l na BiauBjg
ap opjaj sbui B^aod [a zaA pj las ap BpajnB bjjo b^ uoa BpAiu as
anb 'o;ubj opBuuijB Bi[ as ^jjb ap oapua omoa pBpijojnB ng -a^ppp
-n^g ap auaiAcid anb 'soaissp sojuaiuiBauq ap 'oAisiani 'ojDBxa op
ajduiais Bjia as 'anb^jg A ossBaig ap A uintfne^ ap A aunBza^ ap A
xiojaBpg ap asjBjBJ} p 'ajJB ap eojqg A SBjsTAai sbj na 'soub Bjua.i
-Bna aa^q apsap 'soaijdaasa soj A sooijbubj so^ a.ijua 'ajjtB ap sanoia
-isodxa sbj ua 'sboijjjd sb[ ap ogoja^sap oaipiuajsis pp cuiuag
•oppi pp a^qBipndai o^ A ajqBJinipB o^ opuBAOuaj 'BUBiJapp
-n^q uopBJiiupB B[ ap BjanSoq b^ ua opuaipjB 'aj;jBg ap A aqajog ap
'aajuBQag ap 'jadaa^) soj ap sauopB^i^saAuj ap sojqq so^ UB^sa iqy
•UBUiuiop ajpppnBg ap SBiopaaus sbj 'sBapi sbj 'soji^ soj 'sauaSBiui sbj
'SBiuaod soj 'ofnj ap SBin^p sbj ap sopBpnuijui sbj ua A sspajqij sbj
ua 'SBjajaas sauopBiaosB sbj ua A sojnjijsui sojaop soj ua 'BUBUua^
uoiaBdnao bj ua oiuoa ix^A^ ap jbjijiiu A sanSjnq oaSods ja ua Bas bjC
'sofaj UBpanb jiaia jap sojiiiu A s^aaij sbj A soub soj ubzubab SBjjuauu
'ojubj ua ^ 'sajBAaipaui soj anb sosonjjo^ sbui sopBjaq A saiuaipjB
sojnaiio soj uoa 'o^ jap souaaijui sog "souaaijui soijo sojsa ap saABJi
b jBup^aaad ns aod oiubq jb BtuixoidB aj as 'auiBa bj ap jojop ja
jod BpBaijpnd BjnjBpa Bun b BiBduioa aj ag •oiauajis ua biou^a aj as
ouioa jBiauasa^d apng -jojj Bun^jB ajduiais UBqBfojiB saiafniu 'opBj
nn y • • •oatjoqBip A oSjbuib snjap ja uoa 'boijbidos anb sbiu jbjuoij
BpaApq ns uoa 'opjBjssq jaSuB ap o^jb uod 'jBaj 'saiBAajnq soj ap
Bpj^dsa b 'uipiBJ" jap uoaup un ua 'aaisjapn^g Bjsa jjjy "Bjaod jap
ojsnq jb a^uaij sa^uBjsui soun jod auuBuoiaB^sa b ji ap ojispdoid ja
BqBAajj Jpjj^ I^p sauojj sg ap opijBS uBq anb sajiui A sajiiu sbj ap
uppipa Bun uoa A soubui sbj ua aiiBjapnBg ajqos ajjjBg ap ojqij ja
uoa 'o^jnquiaxng jap uipJBf ja jjjoaaa sasaiu sounSjB aasjj "lassiij^
A uo.x^g 'o^iiijq oiuoa 'sojopi uojanj anb sojjo anb sbui 'jBiops isbd
'ibiub asaaaBq A sauoiaBJiiupB jsjpsns 'jaaaja A asjBuuijB ap oaiun
oi^ajiAiad ja oppiui^ad Bq as jena ja 'ajriBjapnBg ap oijsoi jb A Biqo
bj b ajqiAOiu A oso;uauuoj opuoj ap jiaj^s anb sbiu oqaaq ubij on
'6 I3P -^ VI I3P SBaajianS sajoijsB^Ba sbj' 'sBai^jjod sauoiaouiuoa sbj
'sajjB sbj SEpoj ua ouioa Bisaod ua 'ssuiaABa A sojnasuaa A SBjanasa ap
.loijajsod upisaans bj 'oiusijoqiuis jap sojjouBsap soj A sojuaiunaaui
-ajjsa soJauii^d soj 'xiX iJs I3P seiauapBoap sbj anb BjaiaaiBg
•SBip sojjsanu ap Bjaod jap ouioa oaijiia
jap o;ubj uoixajjaj bj b ajuauiBsoiauajis bjioui anb oj sa 'Bdo^ng Bpoj
ua sodiuai^ sojsa ua BpBiSoj boijiu^bui pn^iuajd bj jC 'boiSbjj A ajus^
-BABi;xa BpiA Bun ap ojnasndaja ja ua 'p/^ ]^p s^joj^ svq opBjnjij

�aiios, en el que ya se intentaba nna explicacion y reivindicacion de
la poesia de Baudelaire, a la luz de los gustos psicologicos de entonces. Bourget tenia su dilatado piiblico y su renombre fugaz pero fulgurante, contribuyo en aquellos afios a la estabilizacion oficial de
la discutida poesia. El ensayo ha envejecido, y basta se le olvida y
menosprecia hoy, pero entonces tuvo su oportuno valor. Gide, en
1910, publico un artfculo ironico y vehemente, un magnifico ejemplar gidiano, para defender a Baudelaire de las impertinencias oficiales de Faguet y de Brunetiere. El trahajo de Gide esta en el lihro
Trozos Escogidos, y es de una actualidad asombrosa, delicada y fecunda, hoy mismo. Se adelanto como cuarenta aiios a la sensibilidad
europea y proyecto luces sobre el nacimiento de otro Baudelaire que
iba constituyendose para las niievas tendencias y gustos.
En 1924, Valery dio una conferencia en Madrid, sobre este tenia:
La importancia de Baudelaire. Destacaba Valery la importancia de
los poemas de Baudelaire, con respecto al nuevo siglo. Se dedico a
explicar como se torna imnortal poco a poco el conjunto breve de
aquellos poemas, que fueron escritos en momentos de predominancia
de otros grandes poetas de abundante obra. Lamartine, Musset, Leconte de Lisle, y mas que todos, Hugo, rodeaban como cumbres inmensas el nacimiento de este milagroso jardin del mal y del artificio. Despues se vio que las cumbres palidecieron o retrocedieron con
sus tormentas y nieves, mientras que el ramillete de Baudelaire permanecia intacto y se identificaria con algo comparable a la estabilidad y fragilidad de las estrellas. Este raro episodio trasciende del
ensayo de Valery, que contribuyo muchisimo a los esclarecimientos
en torno al poeta. Y prosiguieron los libros, las ediciones comentadas y anotadas, las tiradas de lujo y de calle, hasta que Sartre arrojo
en plena polemica de existencialismo y psicoanalisis, su discutido
lihro: Baudelaire.
Este interminable enjambre de publicaciones no daha, ni perturba, ni lesiona en lo mas minimo el lento fluir musical y subyugante de los poemas, de los fragmentos, de las imagenes. El libro,
casi en la totalidad, se mantiene inocente y ajeno a todos los movimientos que suscita, y se transfigura y crece en medio de tanta fortuna postuma y de tanta sabiduria, que no lo perjudican ni exaltan;
conservando intactos su artificio y su verdad, su candor y su pecado,
su frivolidad y su fundamental pulsacion infinita, su estremecimiento
de fondo y su indiferencia formal, su colmado abismo y su intrascendencia. Sencillamente: su poesia. Ella va modelandose sobre los
gustos modernos, sobre las piedras y los pecados, sin sufrir menoscabo ni agotamiento; como una rosa que pasara de mano en mano
sin marchitarse jamas, entre una multitud afiebrada en marcha. Paralelamente a este singular destino, las ideas esteticas de Baudelaire
fueron consideradas y expuestas en los ambientes aridos de la Sorbona
y sus adyacencias. Baudelaire entonces viene bajo otra luminosidad:
detras de el descuella Poe, y mas aca, cerca de los ultimos problemas,
Mallarme, Rimbaud, Valery: los movimientos recientes.
— 66 —

�— L9 —
•muaia A npniu uaiqiuB) sa 'b)iuijui upiaBAiid ns ua
anb BjiajBin bj b epjonoa.i ojja ua A 'vpnw A nuuata sa Bzagag vj
•opntu A ouia%a down jap oidoid oj auaiAuoa SBquiB b anb ap ajjsiap
ojajaae ^a jod 'sapaisa pspiuiAip b[ uoa umoBiBdmoa Ban ua vidajnui
ej b abooaui ap 'a)SBi)uoa aj^a ap OT7&gt;ai;)JOS [a asiB3B)sap aqaQ
'nuaivui i)\ oiuoa opntu A ouuaja -toiuo u,q
'nj^od jv uvdtdsut vuvd mpaq Aog
'vxpatd ap ouans un ouioo 'sajvjjotii tp&gt; 'vjpq Aog
:isb B^qsq Bzagag B'q
•so)uauiSBjj sounS^B bijoiuoui ap Bp
-uaad^ ou anb aojaa[ ^^q on '^oq B)SBq saauo)ua apsap A 'uoiaisoduioa
3[qBaaduii B)sa ap 'eAoi BsoqaiadBa B)sa ap opuaid as )jaqnB[j[
soqojjBsap A SBiouBuosaa '8opiua)uoa sns ap 'is ap ajiajap {a B.iBfl
opina)suoa [BiuapuaosBJiui o^anf o oai)Sj)jB o)uaiuiB)UBaua un '[Bnp
-TAipui a BaiJi^ upiDBJidsB Bun ouioa opiBjapisuoa somaqap o Biuaod
asa ap Bai)a)s^ Bun asjapuajdsap apan^? qBaodiuaiui; 'B)aapad '[Bapi
Bzagaq ap odi) un Bjqa[aa 'sBUBisBujBd sauoi)saSns olBq une opiuaiap
o)auos un 'H.A.X '^ Bm9O(i 13,, :Bsuauiui Bansouwaq Bun ap ssuiaod
sop na a)uauiB)ajauoa pjidsui as ajnqapnBg 'Bza^ag b^ a^qog
•aujBa B[ ap a^qi)dn^joa oduiai)
jap pBpiujaia bj uoa sauoiaBjaj sns ua 'BpiA ns ap o^jbj oj b ubii)is
as anb sajafnin sbwba o buii ap 'BUBiunq pBpijBuosjiad JB) ap a).iBd
opuBiujoj oiuoa '^as oidoid ns ap auj^a bj b A n^jjdsa jb sspiun ajd
-niais sBjopuatpua^ua o^ad 'Bjsaod bj ap o Bzajjaq bj ap SBUiajqojd soj
oaiioiu ouioa ouio) SBUiaod soun^jB ua A sajsuosjad SBiauajajaid sns
saaaA s^qanui osndx^ -opi)uas un^^jB ua jBuij)OopB oipuajaad iu 'sop
-tpnjB SBiuo) soj so^jasa sns ua puap-xo iu 'pzi)BUia)sis ou ajiBjapnBg
anb b^ 'opiuaiqo oj o)ajdiuoaui .xod opuBaipnfjad 'Bsoad na o Boi)aod
Bjqo ns ap asjBUBj)uasap aqap 'a)uapaaajid bj ouioa jBia;ji)jB oj^jb
uopBuapio Bun ap sandsap auajiqo as anb oj 'anb o^anj apsajj
•is ua Bisaod bj aiqos s^api sn—
•a)JB ap Baiijia bj ap sapn)isiaiA A saou^ajB soj aiqos
A 'oiunfuoa ua SBajistqd sa)iy sbj A Bin;uid bj a^qos snapi sng—
•jBiauai^ ua Bzajjag bj aiqos ssapi sng—
isauoiaaaiip sapusi^ sai; ua aiiBjapiiBg ap SBai)a;sa souoiu
-ido sbj .xipiAip uBiipod as 'soAi)isodxa saijuitj A SBai)jia sauoiaBii)is
jbCij Bi^d oiiBsaaau oiad 'jiiand o^jb a)UBzi)Bina)si8 ubjb un u^
•8B)sipB)Bi) soj ua SBjja b
apnjB as 'opoui o ajjBiap un^jB ug •B)sisojid o B)aod ouioa Bipn)sa aj
as anb aidiuais SBpBzijBUB uos A 'uaiquiB) ua^njjui a 'ua)sixa aiiBj
-apnBg ap sBaiiaisa s^api sbj o.iag ^Buiaja bjiuouosij ns b bjibu isbo
ou 'ouiopB o osaaxa ouiiqn aisa anb vA 'oai)a)sa A oiiButi)aop
jap iB.mp.iad BiBd Bijsaaau ou anb A 'BiauBig ap SB)aod
soj ap oun aji ja oiuoa ojos is .iod bjba 'aiuaiBdsuBi) oruoa
ofajdmoa ub) ouisiiij o_\na 'BiniBiia Bi.iBuipiOBi)xa Bisa ap
SBapi sbj uos sajBiia? SB)aiauoa SBjaua^ixa ap ouBjd un apsag

�Otros versos que se comentan por si solos:
Yo sehoreo en el azul como una esfinge incomprendida.
Uno un corazon de nieve a la blancura de los cisnes.
Odio el movimiento que desplaza las lineas.
Jamas lloro, jamas rio.
Y termina invocando sus espejos que fascinan a los dociles amantes suyos. Sus espejos tan infieles, lucidos, ambiguos como impuros,
que hacen que las cosas sean mas bellas. Este liacer, este magico
poder de alterar, o crear reproduciendo formas y lineas, se ha relacionado con lo artificial, que es uno de los originales elementos traidos
a primer piano por Baudelaire. Mas adelante, esta el Himno a la
Belleza, que rivaliza con el poema anterior en celebridad. Aqui, ya
la belleza se ha relativizado, concretandose en algunos caracteres que
se asignaran para siempre a la estetica particular baudeleriana. La estrofa siguiente es ejemplo:
—"Que vengas del cielo o del infierno Ique importa, oh Belleza,
"Monstruo enorme, espantable, ingenuo, si tu ojo, tu pie y tu
[sonrisa
"abren la puerta de un Infinito que yo amo y que jamas he co-

[nocido?
Es inspirandose en este himno y en otras obras de Baudelaire,
que Lydya Krestovski, en su libro reciente, "El problema espiritual
de la Belleza y de la Fealdad", le asigna al poeta el merito de haber
revolucionado las tradicionales valoraciones esteticas, al otorgarle a
lo feo una realidad axiologica equivalente a lo bello dentro de las
obras de arte. Dice Lydya Krestovski: "Baudelaire fue el primero que
planted en toda su amplitud el problema de la Belleza y de la Feal
dad. El lo agudizd, intervertiendo las nociones del Arte, dotando a la
Fealdad con las cualidades de la Belleza, y viceversa."
De algunos de sus poemas arranca una revolucidn estetica que
analiza ahora el caracter sibilino de lo feo, lo monstruoso, lo deforme, lo grotesco, lo infame. Esta dificilisima peripecia de la estetica
iniciada en lo teatral por los romanticos, ha sido el tema dominante
de Krestovski, en dos grandes obras de la seccidn filosdfica que se
constituye en torno al Colegio de Francia. Emilio Brehier, con su
autoridad superior, auspicia estas investigaciones, en un prologo en
donde el magnifico anciano enumera sus admiraciones artisticas cumpliendose en el secreto mismo de su sabiduria filosofica. Las otras
contribuciones de Baudelaire son mas conocidas: la valoracion de la
pintura romantica y moderna, la jerarquizacion de la critica de los
salones, la teoria de las correspondeneias en su poema tan divulgado,
la invocacion de lo artificial en el arte, la incorporacion de lo desccnocido, de lo abismal, como caracteristicas de lo esencial poetico. En
tal sentido, dicele a la muerte, que se entregara al viajar a traves de
Ella. "Hundirse en el abismo, Infierno o Cielo, que importa? Ir al
fondo de lo Desconocido para encontrar lo nuevo." Y ademas, lo sa— 68 —

�— 69 —
"BJJBqBJB A BJJBZO
BJfid SBpiOBU SBJIUBIJO SBJ SCpO} B 3}UajJ B^JBUIB A ajqBJJiaSapUI S3 A
sojjo so[ jod jbj^oj ap ajqisoduii sa anb 'is ua aaip Bjja anb o[ Baunu
sdas as ou anbmiB 'bsubui A ajuatpaqo sa saj anb a^uijsa bj : buijoj bj sa
anb ajqmJhiiixaui p^puBtAij Bsa Jod ojps uaAiAajqos anb sbjsi^jb ^bjj
•Baunu uaiq BJBaijdxa as ou 'opiqBS sa ouioa 'o^sa ojag -uotaBiauajajip
ns A BiauauBiuui ns uoa 'jop^aja Bp^a ap Baijaod buijoj bj ap ajqiJ
-ajsuBJjui ojajaas [a Sojjaq oj ap Biauasa ouioa buijoj b[ ap ja :oujaja
Btuajqojd un BAanuaj anb A ajiBjapiiBg ap pBpqBuosjad B[ ap b^uba
-aj as anb Baija;sa Bapi Biuisj^uBjJoduii a Biuiqn bj inbB aq ^
•4t(^BSoa bj^o b 'b^sijjb ja 'osbob 'aqap E^? jaAiAajqos
-apnBg anb oj jod sa buijoj ns ap uoiaaajjad bj b sbi3bjS :^oq
BjquiosB aj anb oiJajsiiu jap ajqisiiBjd uoiaBaijdxa Baiun bj
jouas jb jauodojd 'sauoiaBJBjaap sssa sbj; souiBjjaAajjB sou OU19^!
jbuijoj Bg!?? UBUiBjaxa b 'api^) B ?AaH an^ I 'eiuaod Bp^a ua Bp^u
-ijdiasip A BiqBS uoioanj^suoa Bun Buiag 'SBAgdaaajd A SBajjo^aj sbj
b opoj ua BjsnfB as 'buijoj bj b ojuBna ua 'j/j^ pp sajo/^ s&lt;j anb ap
ojipiiBui oqaaq ja auodiui sou 'ssuiapy •xioJOBjag ajqos oipnjsa ja ua
Bjsa 'BiJBu^ipui sou sojio jod oqaip anb 'ojsg •4lpBpijBuiiJO bj ap
jBiJadsap ja uBJBpn^B anb 'jiaap sa 'oijbjjuod oj ojapBpjaA sbui Bjjag
•ajuauiBjuiisip Bjafnpojd as pBpijBui^iJO bj anb uojaipidiui sBrasf
SBajjojaj sbj jC ssiposojd sbj 'sBiuap oj jog -jEn^jidsa jas jap buisiui
uoiobziubSjo bj BuiBjaaj anb sbj^bj ap uoiaaajoa Bun ouis 'ajuauiuLJBjj
-iqjB uBjuaAui as anb sbiubjij uos on ssiposojd sbj A SBaiJojaj sbj anb
ajuappva sg55 :aipBu ua soiuBiJBJajoj ou anb 'Bjsa oiuoa sauoiaBinjijs
sajuezijoaj 'ja ua souiBjjBq 'saaaA y "zapin^uBj A BiaBJaojsiJB 'p^pisonj
-dnjoA ap af^qajq oinsim ja ajiBjapnsg ua jaqaq b UBfsq sopoj 'onu
-a^ui ja 'oiaoaq ja 'ojipnja ja 'qous ja 'opBuijaj ja 'ojisinbxa jg
•BpBSBJJB p^pnia Bun
ap seuinj sbj ajjua jBjpa;sa Bun ap Bqoajj Bun oiuoa 'oiobjui a Jiachu
-ui 'osa opoi ap apuaijap as B^aod ja 'oSjBquia uis iA 'SBajjjBinbisd A
SBaijjjBUBoaisd sauoiDBaijdxa sajBjnjq sbj opmSas aq 'ajjBjapnBg ap
spiA bj ap SBzafBq A ssijasiui sajjBjap souiiujiu ua jaaaj^ds uajans
apuop ua 'ajjjBg ap 'aqajog ap 'jiBjanBj^[ ap 'jadaj^ ap 'aqaag osuojjy
ap soj oiuoa 'sosoijba A s^jeSjiia sojqij 'opjaj aq o^ uoAjaj ojapsp
-J3A uoa 'a^uaiuajduiis 'isb 'buib aj as ajiBjapiiBg b anb jog ^buib aj
as anb Jog? ^SBjanosa sbj s^poj jod opijanb A ops^adsaj sa A bijo^
-siq bj ap sajqijjai sbiu sajojjsB;Ba sbj b aisisaj anb Jog? ^Ao\^ ojubj
aaj aj as anb Jog? 'aJiBjapiiBg ap BpiA biusiiu bj ap A Bjqo bj ap
upiaBDijijnd bj uoa BpsuoiaBjaj bj sa bsoijba sbui ajuB^ojjaiui Bg
•bzijb^jiia iu 'B^iqajBiu as ou A sopoj ap
sa ^A ^oq iBdojng ap A BiauBjg ap opiaj sbiu Bjaod ja sa ajiBjapnBg
•saauojua anb jo^bui oiuisiqanui sa 'sauoiasjaua^ sbj ap buijb ja ua o^
-ibjjb A uoisasod ap pnqjduiB Bjjanbs '0S6I u3 '-lopuajdsa ajq^qjnjjad
-ini ns jod 'soagaod sajuaiqius soj ua oiuiraopajd ns jod 'BiauB^jod
-uii a uoiaBipsjji ns jod ^jajBy b ^^61 ua BqBjqmosB ajiBjapnsg
• • -jCoq ap ajqiuoq jap 'p^piujapom bj
ap biujb ja buibjj as anb oj ap ajqB^oSBUi osjaAiun ja 'uij ua 'ong
oiusim ja BJBjia vA anb 'ocianu oiuaiwioaiuaAisB ja 'osoqjoui oj 'oaiusi

�La estetica de Baudelaire subsiste mas bien como una presencia
artistica actuante, como una doetrina disuelta en una atmosfera poetica, no simplificable o comparal)le a las ideas esteticas de los pensadores. Baudelaire era tributario de una epoca de Francia, pobre en
filosofia, y en su formacion y plenitud no lo frecuentaron las ideas
eternas sino los fugaces arrebatos de lo natural. Es una presencia
equilibrada del sentido critico en el fuego mismo de la inspiracion,
hermanando las antitesis que siempre se levantan como otros tantos
obstaculos en toda obra a crearse. Su estetica carece de formulas,
principios, determinaciones dogmaticas a seguir o recbazar; es una
presencia viviente de procedimientos profundos y superficiales, pero
eficaces y subsistentes, que se desarrollan en las distintas modalidades de la lirica moderna. Esta se abre como los rayos de una rueda
imprecisa y que se dispersa, por su periferia; si seguimos hacia su
centro, econtraremos alii las insinuaciones de Baudelaire. Asi como
existe una mistica actuante, penetrante, que tiende a lo inexpresable,
hay una estetica similar en donde Baudelaire oficia siempre, apareciendo en la encrucijada de los romanticos y los realistas y los simbolistas, pero sin la unidad mental intransigente de Poe, ni la diseiplina rigida, agotadora, terrible de Mallarme.

IV
Las ideas esteticas de Mallarme
La poesia es la expresion, por el lenguaje humano
conducido de nuevo a su ritmo esencial, del sentido
misterioso de los aspeetos de la existencia; ella dota
asi de uutenticidad nuestra permanencia y constitu^e la
unica tarea espiritual.
Mallarme.
27 junio 1884.
Carta a Leo D'Orfer.
Una de las conclusiones mas desalentadoras que alcance liltimamente relacionadas con la cuestion mallarmeana, es la que se me ocurrio en Paris, durante un festival de recitacion y danzas de poemas de
este poeta. Se trataba de un espectaculo de Danza Expresionista en
el Teatro Coraedia de los Campos Eliseos. Genoveva Mallarme, danzaba poemas de su antepasado, recitados por un artista compaiiero.
Danzaba El Cisne, por ejemplo. Despues danzaba a Bach y a De
bussy y a Lautreamont. Lo que pense podria concretarse asi: es inulil
intentar comprender el signifieado riguroso de Mallarme si no se le
considera tinicamente desde el punto de vista de la poesia y del idioma de Francia". Y se ampliaba mas aun: "Es la poesia inexpugnable
para los que no son franceses". En su obra, en su doetrina, en su
actitud personal, en su influeneia, Mallarme sobrevive en nosotros en
tanto que lo incomprendemos. Es muy seguro que lo mas secreto y
valioso de la lirica francesa del movimiento simbolista, se encuentren,
— 70 —

�—u—
'sBiuapy -aoiaajxa uouinxa jb saiuaaBdsuBaj Hos 'opoui ojaaia ua 'soj
-sg 'aaiBjapiiBg A aog ap aaaijip anb aojno an b ajuaaj soiUBisg
ap soaafuBjjxa sajaadaajui a saaopBaiiupB so[ aajua bbujj Baaiuiad ua
oprthaa UBq as SBjaod A soaijiaa sosoaatanu 'saXag b uaqng apsap 'oiu
-siuaapotu jap sauoiaBjnjiuo ssjupsip sb[ ua 'Biisdsg ua anb Baiaaury
ua sbui 'oufijjajsBa ug 'jo[ba ajuaiaija Xnui ap soijoasa A sauoiaBAaasqo
uoa sojuajui sns opiaajjEua ubij oppnp;.ij uBq o[ anb sojjanbB anb
A SBiuoipi so[ sopoj ua sa^aadaa^ui opiuai Bq auilB[[Bj^[ ap pBpijsuos
-jad B[ anb .iB^au apand as ou 'Biaua^jaApB Bjsa ap j^sad b 'oja^
'SBUJ3A
-bd sns ap jBjquin p ua UBao[oa soso[[njo sbjsiijb so[ anb 'ouafuvuj
•X3 atooifijnj p 'Bai^Bjj pspipaj ajambp^ 'is jnby -^auaj ajjsamu
-ap anb sszapn^B A so^uaimpouoa sbiu aod 'oaafueajxa p ep^poA issa
Bpanb 'anuBj[Bj^[ otumwio^uovo jap Bjaajip uoisjaA Bun ap uppuajqo
bj anb ap BiauajjaApe bj BpiaajqBjsa Bpanb 'ajjans Bpoj aQ •uin^nBf)
ap A jauB[\[ ap sojB.ijaj soj ap o XssnqaQ ap saisnui bj ap sbsou
-imnj sbjjijo sbj ap opuaiuiA Bjaod jb opBuiuinji UBq anb sbj)bjI)BS sau
-oioaaXoad ssjjanbB ofap JBuopuaui ing -soaijua sojofaui soj ua opiu
-aBjjaj Bjaod jap sauoiaBJtioijsuBJj sbjjo BjqBq uaiqiuBj^ "ajqisodiui sa
upiaoAap A 'Biajsanui joXbj^j 'soiaaiqnasap sajsui^ijo soAanu ap sisij
-bub jb A sauopBiJBA A ssdBja sns ua ouBauuBjjBtu Buiaod jb opsj^Bs
-uoa 'ounBg un ap bijojsijj opBjnijj uauinjoA un sa Bjqo Btuijjn ng
•aiuaojjv^^^ ap visaod vj auqos sotispdouj soun 'atiinpa^ A aiuju//^[^
un 'oinljin sviu dtujvji^^^ un 'sBiuapy 'SBuiJ^Bd jiui ap saaaa ap 'aiu
-jD]fv^ ap optyi Bun oaijqn^ •ainiBjjBj^ ua BjstjBioadsa sg "BsaouBjg
Biiuap^ay bj b aaauajaad aopuoj\[ J-majj -sajBiuamnuoin uos 'ojJBsaj
-uoa aiuaijiq o^^[B Bas anbnnB 'anb soJBqBJj ap aiaas Bun ajopu^aipap
'saJopB^uauioa A sojEa^oiq soj sopo; b opBjadns Bq aiuauieuiiijn anb
'jopuojy J-iuaH 3P uijbjjbj\[ un B.iqsq Sopianj ouioa osuap ub^ ojuaim
-Bsuad ns ap sauoiaeiaBA sbj BJBd o^xajaad oiuoa A Bin ouioa saao^
SBiuisjqanui opsiuo) Bq oj anb 'A.iajBy ap o.ijo 'jaiu^ag ap ijuojj ap
oj;o 'ojduiafa aod 'japn^qiq^ ap 8uijbjjbj^[ un ajsixg -oji^is a^uasaad
jap saaopBzijBUB sns ap o 'soausaodiua^uoa sns ap sauoioBiaadaajui sbj
ua ojhjjoa auijBjjBj^^ un onins oj b Baaasod ag 'Oiaaaipui aaduiais Baas
oaad 'aaqes asa osoijba ^nra sg -saaopBaiuipB 'sojndjasip 'sBjsiaBjuaiu
-oa sns ap sisa^axa sbj opiiBzqijn 'aiuaBjjBj^j ap aopapaajB SBiauaaaa
ap sBiuaisis ainaisuoa o saua^Btu; aBinaoj u^apod as 'ssuiapy
•saausaj oxua^ jap SBiuiiui SBzaji^ns sbj A sop^a
-ad soj Biaua;&gt;ija)ui bj ua A aa^iiiBS bj ua sopBaodaoaui uaasod 'soui^bj
aas ap SBiuaps 'anb sojjanbs ap opBi^ajiAiad aao^ ja sa anb 'ajqijanp
-aaai oisandaa^ui ol&gt;[B aaduiais saBpaub isb uiib oaad 'BAiidaaaad ap o
afBn^^uaj ap SBiuajqoad soj ap sajuB^joa sajuand soj aod o 'BaijBiu^iua
BuaiujB Bjsa ua aoj ap o Bao^up-g ap sajBjsiaa soj aod opuBajauad 'oaaf
-iiBajxa ja ua ajuauiB^aaastp aiaanasip Bapod ag 'ousauiaBjjBui n^iajdsa
jap 'BaijuaiiiB 'Bjaaaip uoisaadxa Bun aBzuBojB SBtuBJ" UBasa^oj ou soa
-afiiBjjxa saaojnB soj 'usasod as anb sauoiasiuanaaaj 'SBzauij 'sap^piu
-ijB 'soiuaiuiiaouoa sbiu aog 'BiauBisunaaia biusiui bj ua 'Bdjna ns aod

�disfrntan de una circulacion elastica, merced a otras obras que publicaron: los cuentos fantasticos de Poe, los poemas en prosa, las
curiosidades esteticas y los paraisos artificiales de Baudelaire. Pero
Mallarme no, mantienese como esos acantilados de lisos, de brillantes
e inaccesibles declives, que no permiten a nadie ascender. No ofrecen
facilidades donde afirmarse. No se dejan visitar nada mas que por la
Uuvia, el viento o las aves.
La impenetrabilidad de Mallarme se torna mas grave porque su
doctrina trasciende de su obra poetica. Trasciende sobre ella; esta
es su punto de apoyo. Lo dicbo por el poeta en su obra "Divagaciones" es facilmente trasmisible. Las palabras recogidas por sus discipulos de la calle Roma, aunque entrecortadas por pausas sibilinas,
o pausas sibilantes como las de las serpientes, son breves, puras, sentenciosas y fecundas como semillas abstractas que engendraran obras
eternas. Quiere decir pues, que es necesario comprobar su doctrina
por medio del ejercicio, goce o desciframiento de su obra poetica.
Y esto es lo verdaderamente dificil: sin la obra escrita, la doctrina
estetica de Mallarme se perderia entre otras tantas afirmaciones curiosas que pueblan las preceptivas o los tratados.
Pero con la obra escrita las ideas forman un cuerpo tinico, cerrado y oscuro. La oscuridad poetica es la condicion para que los
pensamientos de Mallarme sobre poesia adquieran brillo y vitalidad
y esenciabilidad. Y aqui, necesariamente, la noche oscura de la poe
sia se remonta a un grado de abstraccion expresante comparable a
la noche oscura del alma del cantico espaiiol. Muy diferente de Bau
delaire y de Poe se configura Mallarme, en cuanto al ser de carne
y hueso que condiciono su pasaje por el universe Nada extraordinario, ni irregular, hubo en esta penumbra carnal. Le basto con la
recatadisima rigurosidad profesoral y el argumento sugestivo de la
disciplina, del retiro, de la voz, de las insinuaciones. Supo hacerse
admirar y adorar por los mejores escritores sin recurrir nada mas que
a la desnudez espiritual de las actitudes. Las cartas a sus intimos lo revelan tierno y accesible, las peregrinaciones secundarias por los liceos
lo dibujan modesto y limpido, pero el mas impenetrable acontecimiento
de su vida fue el cenaculo que al final de su parabola constituyo en
la calle Roma, en Paris. Y es seguro que lo mas afortunado de su
existir fue que, entre sus discipulos estaban los que despues constituirian lo mas valioso de la poesia y la prosa de Francia: Cito, entre
ellos, a Gide y Valery.
Mas aiin, el prestigio de que sigue gozando Mallarme hoy, se
debe en gran parte a que de el surgio la figura poetica y doctrinaria
de Valery, y de que al mismo tiempo ocurriera en otros ambientes
proximos y colaterales ese acontecimiento tinico en el pensamiento
filosofico que se llama Bergson. Y que se produjera el desarrollo
de esas figuras, tan diferentes entre si, pero tan proximas a el, que
se llaman Debussy, Proust y Gide.
Parecenos a esta altura del siglo, frente a las multiples consecuencias que provienen de las insinuaciones de Mallarme, que estas
— 72 —

�— L—
soy ap BpiABjS A BpEuqoa uppaajjad By 'sBjqB^d sBy ap oinyosqB joyBA
ya :sopczuBO[B soucuuai ^ soj.oO[ scq jsjapisuoa yB uaiquiBi Biuamayd
-raoa as ois^y -BaiuojB^d BpuapuaasBj; By b aiuauiayqisuasui ji apand
as auuBj[Bj^[ ap Bajjaod By ap oiuoa jBqo.idmoa oipjixa sa o^[
•ssapi s^y BiaBq Bjifruia A SBjqByBd sb[ na B^odB as 'omip
yap BippuBS By Bzpa as 'sBuapBa sb[ adiuoj uamiiyB 'saauBAB say^a
-isnui uoa o 'oaiuijjj O8Bd no^ • • •BiuaABa By ap Biao^ap b^ na opip
-rqB o^uaioiiaouoa p sptaajBd oja^aas ua BjnjuaAB Bim opuais buiui
-jaj oai^od ojdb p ^Bapj bj b uaonpuoa anb 'sappijpjB soj.iosaj so[
'sBjqiaaABU sbubiai[ sbj uos 'BjojBjani bj 'uoisnp b^ 'Biaua^aSns B&gt;q
•SBapr sb[ ua ajuaui^pBa
-ipp BJBSod as sandsap A 'sdB^a Bjauipd Bun jod Baisnui b^ uoa BJip
-unjuoa as Bisaod B[ 'SBpua^txa SB^sa ap upiaBuiqqns Bun jo^ o'^
Sso^o^ p A o.ioumu p
BpBuapBaua BJoqB bji ouans pp aqnu b^ anbunB 'opiduiq A ajua^sts
-jad ouansua ap opsjsa un b paajam auaijqo as osa opoj an^) o-f
io[oquiis p A Bjopjaui bj ap SBSuamni
sapspqiqisod sbj uajqB as s^puaaja SBquiB JBfiqojd p an^) o'g
'sauoisaidxa SBAanu apaaajjo anb ^^q nqi.i} B[ b anb jaaj|[) o*^
isojipout sopp
-uas soqanni iaua% uaqap nqu^ ^\ ap SBjqBpd sb[ anb jaaj^) o'\
:sbui boijiuSis o[[a oja^ -auijB^pj^ b aupE}j apsap 'BpuBj^ ua sp
-BaijaBJtd Anw Boijaod pmuapd ap uppBJidsB Bun uoa appuioa O[p
'ajuaiupnjxaj^ \Jtqiuj^ vj ap svuqvjud snj o^anu oppuas itn J(7,,
•ajduns A Buia.i)xa uopsuuijE e^jap ua bjbjob as ouiuibo p ajuBj
-sui un jlo^ -aiuauiajiqBiapisuoa Bat^duioa as 'SBpuapuodsajjoa SBpsz
-joj 'saoB^ua 'sauoixauoa 'sap^pmijE ap pas B^ vA j^ 'SBuiaod o sosjaA
so^jap ap opiuajuoa p A Bjood yap sauoiaBuiJijB 9bjjo b ufiinns as
SBiauanaasuoa sns ojad :Bayiaod By ap yBjjuaa Bynqau By sa Bjs^
• itsofuaituvjfiasap ap aiuas mm
uod viujv ap opojsa un ivtm^iuasap A ojafqo un xiiapa 'ajuawnsuaaui o
'mujn ap opvjsa un jnufsoui vuvd o^afqo un oaod oood uvoona .'oyoqtuis
\a aAnipsuoa anb oj oiuajsiui ajsa ap osn otoafuad ja s^ 'ouans ja iqo
aq 'ojuiiaSns :oaod oaod ojunuiaipv ap pnpjopaf vj vund oqaaq opis
vq anb nuiaod \ap aao^ jap saixod svjuvna saut $vj atuii^dns sa 'otatqo
un jvj.qiuo\[^ :auiJByyBj^[ b jaaouoa b jszadiua bjbcI Buoiauam as ajuam
-yBipjouiijd anb oy sa anb 'jaanyj saynf b bjou Bpianpojdaj ubj ns
ua opanb isy ' " 'uqisnjv By A uopsaSns By Bja oidtauijd un u^
'SBzapuBjS sns SBpoj uoa '[Bin
-y^idsa oy Bia^q uba anb 'bjiutjui pBptfayduioa Bun ap SBJopsaja sau
-oisoydxa ua o oaiusqB ua B^aiydsap as sandsap A baijob uoiaBnuisui
aydiuis Bun ua Bzaidraa anb 'uosxijag ap jotm uoja yap sapnjisiap ssy
ua jBsuad anb BjjqBq inby 'SBpBzoquia 'jofaui o 'sBp^zoqsa omoa
'ajuaiuBpEdpi^uB oood un uBa^u^yd as omsiyoquns yap saysiqiun soy ua
anb sauoi^sana UBUBUia 'auiJByyBj^ ap p^piyBUOs^ad By ap anb Buuijuoa
as 'Baijpsoyij A Baijajsa 'BiJBja;xy npiaB^ijsaAut ap uapjo opoj u^
•sojBipauiui soyndpstp sns ap A join^ oidoad
yap sauoiauaini SBy ap Bpjoqsap anb pBpipunaaj Bun UBiasod SBiuyiyn

�poemas, la avidez y la esterilidad de lo extremadamcnte perfecto,
tiene su simbolo preciso en Herodfas, como nna virtnd ahismal de la
belleza poetica. Estos son los derroteros, con las elipses y las culminaciones de la aventura insinuada en la poetica de los fragmentos
en prosa, los escolios y los dialogos.
Se nota qne el espiritn experimenta algo asi como la gravitacion
bacia los arquetipos. La tirania de lo perfecto que rebasa el limite
de las posibilidades del crear. Mallarme descorre los velos y los cristales de la aventura, que atrae como un espepsmo sobre el desierto de
las perfecciones liricas, con promesas ideales que pueden aparecer
en los inaccesibles; el dominio del simbolo, de la metafora, insinuandose sobre el pudor de la pagina en bianco, coincidiendo con la tentacion de las palabras claves o laberintos, de las ideas y las sintaxis
de la perfeccion casi lograda.
Sin duda que la posteridad del teorizante se vio favorecida por
la obra, la devocion y la inteligencia de Paul Valery —fue su San
Pablo entre los mas escepticos gentiles— y encontro recien en Mondor, en este siglo XX, el exegeta, historiador y erudito digno de
el, y que hara de la figura de Mallarme una institucion clasiea en
las letras francesas, comparable a la de Racine en ese sentido, acrecentandose su importancia en el piano de la tradicion literaria y
universitaria de Europa.
El profesor de ingles Mallarme, poseia indudablcmente ese encanto irresistible de que gozan sin saberlo a veces, cultivandolo en
otras circunstancias, ciertas figuras solo posibles en civilizacioncs muy
fatigadas de crear y saber, y que, no obstante, prosiguen creando y
sabiendo. El demonio socratico mallarmeano no era solo el que inTiibia o negaba: era el que hacia de ese acto un hecbizo, un encanto,
una sonrisa creadora. Ese sutil iman de atraer, conquistar, hecbizar
con el mfnimo de materia y de ornamentos, se revela mas tarde en
numerosos pasajes y triunfos de Valeryr y de los asistentes al cenaculo:
"La obra de Mallarme, por exigir de crda uno una inter pretacion
personal, solo llamaba, solo atraia, a inteligencins separadas, conquistadas una por una, y de aquellas que huyen vivamente de la unanimidad". "Recuerdo como a los diez y nueve aiios me separe del todo
de Hugo y Baudelaire, cuando la suerte me puso bajo los ojos algunos fragmentos de Herodias, y Las Flores y el Cisjve. Conocia al fin
. la belleza sin pretextos, la que esperaba sin saberlo. Todo, en sus
versos, reposaba en la virtud de encantamiento del lenguaje". De todos
los comentarios que Valery ha escrito, se desprende que, para el. el
maestro de la calle Roma se constituyo en el arquetipo esencial del
poeta. Para una serie restringida de espiritus, asi es en lo que va del
presente siglo. En la atmosfera envanecida de ciertas bellezas limitsdas, en donde la sugestion, la metafora, el simbolo, la idea y la palabra son como etapas o circulos, se oculta, no se muestra ni se levanta, se vela, el poeta en si, tal como lo conciben sus admiradores
y creyentes. Las ideas esteticas son pocas: breves, discretas, esencia— 74 —

�— si —
-sip ^p safBuosaad X saaojpasa soso^auinu ap saABj^ b Bfnqip as anb
{ijns X Binisj[Bui"po boijsjjjb pnjijaB Bun BjJajB[iJuj ua aisixq
ui[o[ ap soaijajsa saapi saq

•ajuBjsui [a ua oiJjBjjiibu zojjb ns ap asjBAps ap u^j [a uoa '[Bjuaiuap X
oi.iBiui.id 'onSJijuB o\ b ;Xb! asjB^aajB ap oaisjjBjaui ubjb ns ua Bu^ap
-oiu BuqB [ap sootjcui X soan^BduiBpj so[ 'SBpBfianaaua sb[ 'safBSiBcI
so[ a.i)ua o 'XssnqaQ ap sauoiaBzqBatsnui sb[ uoo 'sopiAiAaa 'sopjngp
'sopspzaui 'sasaauBjj souiipunf.qB sajofam so[ aiduiais BJBd uBi^panb
'ounvj jap wjsai^ vq ap BiauBiiosaj B[ a.iqog -upioiqosaa ap pspqiqis
-od Bpoi ap b[[b sbui asa^pnuBaa Bq^^uatui anb Biuajjxa BjnjuaAB Bun
bzi[iaouiui 'jzw ja puijoqv ou sopup ap ojuaitumotu ufj ap ojijasnuBui
[a 'jijsixa ns ap jBuiuqna [a u^ -SBUijjaop sns uapuaijap Jofaiu anb
sojdiuafa scq uojBpanb 'oum^^ jap ^sa?g oq X swyaoxafl SBiuaod sap
-ub.i^ sns u^ 'naitpufoxi vj ap soj ua vjsvij 'sojiquiB scq sopoj ua ubj^j
-i[OJd sauoiDBSiisaAUi SE-q -so^is sojjo ap sasapiui soaisijB^atu SBjaod
so[ X Bjja;B[3^uj ap suiqdojj uoa X Bueds^ ua BaoSup^ uoa sapnj
-qimis sb[ *.iaiqi[^[ ap so}bc[b^j scq ua opinSas souiaij anb SB[ :sauou
-sana [iui ap uoioBoqdiqiuu B[ Buap^auasap aiujB[[Bj^[ 'BjqB[Bd B[ ap
jojba [a asqBxa [B o^aj -opin^axa [Baj o[ ap uopaBjjsqB Bun oraoa aad
-uiais ouans ja 'onans [a 'sapi B[ Bjsa ojaaaas ns ua iBjqs^d B[
-ua[ [a spas [Baj o[ ap a[C[Bja[o^ oaiun oq •jjo. anb aaand jaaj. aq
•Xaj B[ sa '[Baa o[ ap a[C[isod sbiu o[ ain[ax^
-Bjatu ouB[d [a ua 'oaija^sa ous[d [a ua 'BiauaAiA B[ ap ous[d [a ua
pBpi[B3J B[ ap uoisnjax^ "Bjsaod B[ ap onl^ip O)uaiua[a ouioa pspqBa.T
b[ ap uoisnjaxa B[ ua opi;sisuoa sq aiuaB[[Bj^ ua ajuBjsuoa sbui oq
•X.ia[B^Y sa 3li^) SBiauapuaj X ssaoda sb[ SBpoj ap Bisaod B[ ap owqq
-inba [Biuao asa ua ojn^nj [a ua aiaaXoid as upiaBuiBauaa^ Biuiqn ns X
'opBjnsnB[a Xoq a[[Bq as auiJB[[Bj^[ ap o[na^ja [a anb a[qisod sq
•oiauajis [ap 'uopBjuuq B[ ap 'Bapi
B[ ap 'Bp^ojBUB b[ ap 'sos.iaA soun^s aj&gt; oinjia [a ua ochuaij [ap
'odiuaij jap oi^qa a)uauiB[os '[buijou ajqiuoq [ap 'BpBSBds 'ajuBnu
-isui BJnioij B[ uoa apiauioa 'opiaouoasap o[ ap X aqiuq [ap 'pspq^a
-isniu B[ ap X upiaaBjjsqB B[ ap ouia^! [q -pnBC[iuiq o auiBpa^ 'ajiB[
-apnBg ap sa[ipad so[ ua Buiuqna anb ajuapBaap [ap iu 'pBjjaqq ns
'pBpqicpsuas ns 'oX ns Bj[Bxa anb oaijiiBiuoj [ap iu 'osaaAiun [a ua
bjbjsui as anb BisijuaaBuaj [ap iu 'pBpiupip B[ uoa X B^paid B[ uoa
BJjauaduioa as anb [BAaipaiu [ap iu 'SBSoa sb[ X saias so[ ap aaoS [ap X
.iouin.1 [ap ojuBa ns aiiooa.i anb 'soaiSB[a so[ ap Bjaod [a sa o|^[ •sodcuaij
so[ sopoj ap sapapi so[ ap B^upsip X ajuBisip ojtad 'BaijuajnB ajuam
-aj([Bpnpui 'Bjaod [ap p^pqEuosaad Bun b oujoj ua 'sozocjuia omoa
o soiuopB omoa ub[[oj.ib as sa[Biuatu sauoiaBaijpnd SB[[anby
•uij aod '[a^ajq ua 'sapjojspy ua 'upj
-B[j ua BqB^sa anb o[B :sBaijoso[ij sbuiiu sa[qBjauaA o SBfaiA ap sbjj
S3[ ap SBpB[siB sajBiuaiii SBinunb[B ap sojanpo.id uBjiaaaa^d 'sa[

�tintas epocas. Desde los poetas metafisicos y los cortesanos y favoritos
de la reina Isabel, hasta Eliot, Spender y Moore, de hoy, en cierto
grado de matices distintos, y coexistiendo con las mas opuestas virtudes de la raza, ya sean religiosas, guerreras o politicas, los artistas
de todos los tiempos se caracterizan por una modalidad que trasciende de su vida y de su obra, y que se denomina esteticismo. No
puede en verdad buscarse un significado preciso de esta denominacion, ya oscurecida o clarificada, ya dignificada por el herofsmo conio
en Byron, o sumergida en los refinamientos mas discutibles como en
Wilde. Basta senalar varias figuras legendarias 6 reales de las letras
y las artes, para que el termino de esteticista, resplandezca como
algo inherente al escritor ingles, al critico y al poeta. Existen epocas,
como la de Shelley y Keats, o la de los prerrafaelistas finiseculares,
en que el esteticismo se acentiia y brillan figuras extraordinarias que
van de los grandes politicos imperialistas hasta Oscar Wilde, en donde
el esteticismo se corporiza y trasciende con todas sus penumbras y
culminaciones.
En arte, y en filosoffa, en cierto modo, conformandose con la
profundidad secular de universidades como la de Oxford y Cambrid
ge, y al mismo tiempo con liviandades adorables como el tratamiento
de los detalles de las esculturas griegas y medievales, Ruskin realiza
tambien una corporizacion del esteticismo ingles, enlazandose con
cierto puritanismo, la economia politica, la pintura, la poesia y la
filosofia tradicional de los ingleses.
Conviene destacar e insistir que esta designacion de esteticismo
ofrece un valor linico, particular y excelente, tal como se me ocurre
al referirlo a una constante propension del espiritu ingles en tanto
que es artista. No se si podria reforzar mi tesis al rogar a las personas que lo confirmen en algo, recorriendo nada mas que una serie
de retratos de poetas ingleses, o unas laminas de figuras historicas
de la epoca victoriana, en cualquier libro de Arte o en las galerias
clasicas de Londres. La misma experiencia puede cumplirse al tratar
particularmente a algiin poeta ingles. Asi quedaron las imagenes de
los isabelinos y los romanticos, con su poder fascinador inagotable
en los centros europeos, y los mismos recientes poetas de las dos
grandes guerras del siglo XX, muertos en Africa o en Asia. Todos
oscilan entre el angelismo y el diabolismo esteticista, con lo cual se
rodean de una aureola irresistible de simpatia.
En lo que concierne a Ruskin, en realidad se trataria de un es
teticismo de la sabiduria, o, si se quiere, de un esteticismo humanista.
^Cual seria la ley secreta del esteticismo ingles, qvie une en la nocbe
de su desarrollo al profesor y al libertino, al poeta y al ministro, al
joven de Cambridge con el deportista de Henley, al emigrado pastor
de merinos de Patagonia con el aristocrata de Regent Street, a Oscar
Wilde con sus antipodas Chesterton y Shaw? Podria singularizarse
como un afan de erigir en la ley del existir la necesidad de una estilizacion de la belleza, perfecta, extravagante o exquisita, aun en los
minimos detalles de una existencia consagrada a las creaciones mas
— 76 —

�— II —
A 8BDIUI8OD SBj^jaua sbj JBaijisuajui a jBUBdino^B ][B 'oapajsa uapjo jap
ojuaiiuiaajqBisaj ^a :oiJBiuijd A oju^lian o[ Bja O}sg 'ooiiaisa oj ojjo^
9)U9IIIB)9J998 BSjndlUI 9nb 'jBJIA OldlOUIjd Un 9p 8BT9U9^IX9 SBJ UO9
ouioo 'pBpgid 9p osjnduii nn nog ojubj Bjjdiuna 'o^ipuaui jb
JB 'OJUB^9JJH9 'OJ9^ 'XX I^JS I3P BUiajqOjd 9ABjS SBUI [9 89
^sandsap ^?
•ouia ja A usd [op Jiajjip bidubjijiiu bj [9 no9 jpjBdraoa A ojjB^uaunjB
BJBd jUBjnB^saj un B opianpuoa BjjqBij o\ 'ajuauiBjjiauag MopBaipajd
BJSIJBUIJOJ [9 OUIO9 BIS3J3)! BJ B IU 'B^9JS9 9jqUIOq qiJU9S J9 OUIO9 9J^SB3
jb opBA9jj BiaqBq 9j iu 'oduigi; oq^nui iod ouj {9p ojjcbajbs
d
'BpBJOp BlJOlSiq B[ 9p OlUBg J9 OIUO9 '9JUB9tpU9UI [B 'BdB
BJ9iqnq 9[ ou :o[jiou98 Xnui o8jb aod 9pi99p 9g 'osB^ J9 U9 ujjjsn^j
uqof oqogq BJ9iqnq 9nb Bjun^^jd 9s 'bijojsiij bj 9jhiisbjj 9iu 9iib
BJSIJBJU9UIO9 jg -SOjgi^ SOJ 9p OJ B BI9BUIIjd 9JOpUBaJO}O 'BJJ9Ii BJ U9
JJJjnS 9p BpBU^ISB 9U9I} SOU 98 9nb UpiSIUI BJ A JBIlJIJldS9 OJ 3I|UJ
BIJBS999U BIUOUIJB BJ 909jqB}S9J :B1S13IJ31S3 9p odlj OJJO iqB 9JJ
•OJJ OSOUIJ91J J9p SBnSB SBJ 9.iqOS
ojs^nd ns b oSipu^tu jb aionpuoo b pjajoa 'opij^iuo^ ns puiuw^j ^nb
Z9A BUj^ •9JJ9niH BJ 9p 89ndS9p S9pBpiDIJ9J SBUJ919 SBJ JBJSinbuOO BJBd
SBUIJOU SBJ OU3SU3 9J 98 OpiIOJ) U9 'BIS9J^I BUn B o^ipU9IU JB 9SJBA9JJ
Oipi99p A 'BIUJB J9p S9UOI999JJ9d SBJ 9p OJU9UIIJJ9p U9 'SBUJ9^X9 S9p
-BpijBtuJOj sbj ojub} opBping uBjgiqnq 98 9nb 9p puSipui as 'osbo jap
9SJBJ3JU3 jb A 'uoisitn ns ap osojjnjo souaui ou 'jopsoipajd un jjjb
Jod jBS^d b pSajj uaiquiB^ •ajqipuiosajdiui ooijsi^jb uapjo un 'Bzajjaq
bj ap A pspnia bj ap jouoq BJBd 'opiaajqBjsaj BjqBq anb opoui asa
ap oAai^y -ajqEaaduii ojsa^^ -sajpuog ap aiuand ja ajqos o^ipuam jb
OAanu ap pfap A sojsbS eoj sopoj pS^^ "jBuoiaBj^ BjjajB^) bj ap sbjii^
-uid sbj ap sojapoui soj uoa opjanaB ap 'oajiuajnB o^ipuatu ap afBjj
un JBUOiaaajuoa oziq aj A 'ajjsBs osouibj un ajuB ofnpuoa oj 'opsp
-ina ns of^q puioj oj 'ojqsip ajqod jap uotsajojd bj A BiJBjuauinpui bj
ajjua aiSBjjuoa jap pBpjBaj bj jod o^uauioasap 'Bjajsa ja 'jsb ojj^a jy
'sojadoiaja^ sopiBj A sbobsbo ap sojsaj ^s^iuouiajaa A sBiauB^aja sciiu
-ijub ap ojajquios A sodBJBq uoa soijsnui so^uauiBUJO 'ja ua asuBqsja
"Z3W 'I^11^08 npioBn^is ns A ua^uo ns uBqB^nfuoa as apuop ua 'Bjnaip
-ij biujoj ua opBafBjj busouiij Bjpad anb 'oaijBJaojsxjB uaSrJO on^puB
ap oSipuaui un b 'sxsauiBj^ jap aiuand un ajqos oijqnasap B^sioi^ajsa
opBuijaJ uj^ :bjuoji ap Buajj Bijo^siq Buanbad Bjsa BJoqB opjanaaj
'saj^^ui oiusioSa opiu A ajqajaa jap B^sBq A 'orasijijuBOjaui jap A oiu
-siuBjjjnd jap oaBjsiuoip osadcijuoa ja omoa sa anb 'Bjsiai^ajsa Bzap
-Baijap Bjsa ap sbiujoj s^unSjB anb sbiu Bp^u jBzija^aBJBa bjb^
'sope^uasajdaj sosaans soj ajqos auodmi as oaiupjBjd sjuaiuBaiuo^^B
ouisiauajsa un 'jouib ojnd ns ap Biundsa bj ap bjjb stun anb souiaA
'—Biuauia jap SBjaiauBuij sapaj sbj ua une A BjnjBJajij 'ojjsaj— 'BijajQ
ap oiunjjojui jap 'Bjqo biusiiu bj ua 'sajjBjap soj b soiuijsisb opusn^
•sojob A soqaip sns ap Bzajjaq bj ^aunu Bpinasap ou sand 'sa;uBjsui
sajofaui sns ua B^siaiia^sa ooisjjBjaiu un sa jajiuBjj adiaujjd ouisiut
ja 'ajBadsa^jBqg ap SBtpaBJi sbj ap jBuoiauajut sbiu bj ug "souisij
soaijjjojd sbiu soj b o 'ajqij bbiu Bjanpuoa bj b 'sBpBaijduioa

�vitales del cuerpo humano. Posteriormente, vendrfan las consideraciones sociologicas, que Ruskin desarrollo en la segunda etapa de su
vida, preocupado por el bienestar social, la economia politica, l^ juslieia y el bien en el seno de la epoca industrial y maquinista, en cuya
atmosfera desarrollo sus liltimas teorias rebosantes de humanidad
trascendente. En ncmbre asi de un neo-humanismo estetico, que se
funda en la conservacion sacra de lo vital, como expresion de la bondad y de la belleza dentro del plan de lo natural, el mendigo permaneeia en su puesto, integrando en alguna forma el orden artistico
y moral de lo creado, eon las posibilidades de contribuir mas t^rde
a instaurar la justicia futura entre los componentes de lo social. Pero
tambien el Ruskin de la juventud podria invocar la necesidad estetica
del mendigo, quien contribuiria al imperecedero destino de la gran
eiudad del Tamesis, entrando en su plan misterioso de belleza constitutiva, como lo hace una gargola o un diablejo en una catedral gotica, un aguila petrificada sobre un penasco, el bubo en el casco que
corona la testa de Minerva, o la negra crin del centauro emergiendo
de una metopa del Parthenon. I Quien conoce el secreto de la ley que
rige todos esos compromisos esteticos que participan a la vez de la
vida y de la muerte, de la fugacidad y de lo eterno?
Ruskin murio en el 1900, despues de una prolongada existeneia.
En los aledanos de Conniston Lacke, su fisonomia fisica imponia el
respeto mas grande a los jovenes universitarios que le habian seguido
en las catedras de Oxford. Su rostro niveo y patriarcal aparecia en
la vejez, culminando mas de un centenar de obras, ensayos y poemas,
con un prestigio y un simbolismo esclarecedor, semejante a la cabeza
de Walt Whitman, de Tolstoy o de Rodin. No se que misteriosa mano
de la naturaleza modelo con furia, arcilla, nieve y espiritu, esas
cuatro fisonomias que cierran el tiimulo gigante del siglo XIX, proyectandolas sobre los actuales tumultuosos dias.
^Su vida? Estudio, poesia, viajes, conferencias, consagracion total
al idealismo artistieo, propidsando movimientos pictoricos revolucionarios, revelando para siempre a pintores como Turner, restableciendo
el culto por el arte antiguo y medieval, describiendo las catedrales
y monumentos tanto de Italia y de Florencia, como de Inglaterra.
Eso es un perfodo. Despues, consagrandose a los estudios sociales y
poh'ticos en gran estilo. Pocas vidas mas poderosas, ricas, multiples,
ecumenicas, fluctuantes, despojadas de normas cerradas y fanatismos.
Su influencia fue enorme en Europa hasta el siglo actual. Principalmente su obra Los Pinlores Modernos, en donde Turner encuentra
su defensor y exaltador, y que abre el laberinto de las renovaciones
pictoricas en Francia y Europa, que van a desembocar en el impresionismo y escuelas posteriores. Pero habiendo sido el exaltador y
posteriormente el profeta de los artistas mas puros, gozo al mismo
tiempo de la popularidad entre estudiantes, gremios y obreros, por
su humanitarismo ideologico y por la rehabilitacion que hizo de los
oficios manuales, de los artificios de los alfareros humildes, de los
detalles y maestrias propios de los tallistas de la piedra y forjadores
— 78 ^

�— 61 —
•saaqmoq so[ ap o;sn3 [a na JB.inp.iad Baud
i ap zaqaajjsa A Baiuia[od ap n^iatdsa A Biuajsis .io./(bui 'souisp
-bubj A sauoiaBiuaijB ap Bums jo^bui BiJBsaaau Bas zaA [bj^ aPl!^ 3P
m uiqsnq ap pBpijBuosaad b[ b uapnp iu usuoisa[ ou anb 'ajaB [a
ua A pBpaiaos B[ ua sa[BjuaiuBpunj soiqiusa b aoapaqo anbunB 'a
aeosQ uoo aaanao ajui'fouias ouauiouaj uq 'Bpiaaaaui uo
B[ ap jC ojuniaj [ap oouoaj. otusiui [ap ajuauipaauaS aoBu Biunjspd
Biapsnfui B[ igaijip A Bsouad aaaaBd upiaBaqdxa B[ i a[qBqoaduioa
ouioa b3jbuib ubj upiaB^Bjsuoo Bun sq -sB[jB}ia ojsn3 osopnp ap aaiput
aaaa^d BjsBq BaaajB[3u[ ua 'uns sbj^; -sb[[3 ap B[qBq as sojuara^Baj
•o sauamnsaa aod o[ps is^piaouoasap issa uos -o[j -soub Bjupaj soun
^A aaBq uBqB^uauioa A uBja[ sosoipnjsa A SB^spaB so[ anb s^aqo u^aa
'sbui sbjub^ A nuntoBjinbuy vj ap su^ndtuvij ajaig so^j 'nunjuij A
-oannbdy ap sauoiaoa'j sqr 'souuapoffl sauofmj scj 'aj^sa
jap ouojo^j vj '•viauaxoj^ ap svuvuvj^ svj tvtaaua/j ap snjpat^ swj
•uiqsn^ ap soaqt[ so[ ua 'soai^isa so[[oaaBsap so[ b aaaijaa as anb o[
ua 'ajuauiBqduiB uoaaiajnu as 0061 aP sauoiaBaaua3 SBaauxiad s^q
•opiA[o [a A Btauaaa^ipui B[ uoa ojdb asa p3Bd pBpijajsod b[ o.iad
'ajuauiBpidsj oi[duina as ojsa3 ns ap ouisijajoad [a iouisBisnjua ap A
ooajs^Bui ap soub Bjuiajj ap sbui ap sandsap 'sjBd ns ap soapsjiJB
sojsn3 so[ jbuuojsubjj b opjnqo^uoa BjqBq uiqsn^j ap pBp:[Buosaad B[
'o[3is [ap oidiauwd [y -^Bjn^aajinbjy b[ ap SBJBduiBq ajajs SBqM ap
BjsipBjBj; [ap onua^ui a OAijiuiud OAijin;ui oqsijB [ap b[[b sbui uba
'uos3jag ap A aaoj^) ap SBaiisijjB sauotonjijsui SB-q -uiqsng ap so^uaiui
-ijqnasap so[ ap Bzauij B[ UBia[diuoa anb sa[Biua3 sauoiaBjaadjaiuj ap
pnjjiA jod auodrai as 'a[[Bjap ns A pspisoipuBj^ ns ua '[BAaipaiu o[
'aiuapiAa sa [aBjsg b sajouajuB sajo;uid so[ ap uoiaBjqiqBqaa Bq
•SBjqo A SBtua^sis A 8B[anasa ua ajuauiBpqos uBipBjji 'uos3aag
ap A UB^Cn^ ap saAB.ii b 'oiusiuBiunq [a A oiusi[bjia [a 'uojbzubijb
as SBjajsa so[ ap Bjop^aja pB;aaqi[ B[ A oaijspjB oiusqBapi [a
ojois [ap sapuBJo sbui so.hs3bui so[ ap oun sa A osndiui as
•uojBjuniii 'bijo^bui ns ua 'oqan[ sa[Bna so[ aod sBiua[qoad so[ ap
soqanj^ ^opi^nao sq an^)? -j[Bi[Bxa iu jaAouiuoa uis o.iad 'B.iBduiB[
ns tins aaapuB[dsaj paojxQ ua ajuauiB[og "siJBg A sajpuoq ua anwij
-uoa oq "pBpjaA Bjnp Bun sa ojsq 'SBpianpEaj o sa[3ui ua sB.iqo sns
JBjipa b uaA[atiA as iu 'bjio a[ as iu '•aa^ as ou isbo vA i^iquiouaa ns ua
oiuisiqonui opBjjauad Bq opiA[o [q •oiJBjuauiaBJj A Bqnsuoa ap jo^ub
ouioa O[os a;sisqns uiqsng '[biijob o[3is [ap sojuaiiuipnaBS s^abj^ so[
jod SBjnqna sb[ sbpbiujojsubjj A [Buosjad Biauan[jui ns BpiaajBdBsap
'uaiq sb[^[ 'Baijajsq B[ ap SBiuajsis so[ ai}ua ojobjui jBanpaad bjbc!
ouioa 'boij9SO[ij pspipunjoad A Buqdiasip 'u9iaBzijBiuajsis ap pia
ojuaiuiBSuad ns A 'bjs.ba opBiSBiuap sa uiqsng jod Bp^fap B.iqo Bq
"SB^SIJ.IB
so[ ap upiaBuiSBiui B[ ap ouioa oiubj sauniuoa sajqiuoq so[ ap soj3b[
-iui souanbad so[ ap Bqsjisaaau 'Bdo.mq ap A BjjajB[.oU[ ap [Bi.ijsnpui
a BaijsijjB BzapuBj3 b[ anb opuBJisoiuap 'oausauiop A jB[ndod ^jjb
[ap ojijaiu [a A o^ubj [a jBJiiBjsaj b pssd ii[B aQ •sa[BAaipaui sap^p
-iiinuioa sb[ ua Bi.wnao anb o[ ap o[duiafa b 'aj.iB [ap a[i[ou sbiu o[
ap ouB[d [a ua souBsaj^B so[ b opiiBao[oa isa[Biaui soajo A o.i.iaiq [ap

�En lo que se relaciona con el problema central de la estetica,
la posicion de Ruskin es muy diflcil de concretar. Como critico, historiador de arte, viajero y admirador de monumentos y ciudades,
tanto imaginativo como analitico y constructivo, su obra es de una
variedad y vastedad tan dilatadas que conspira contra toda sintesis
esencial. Pareceria que en la polemica de metafisicos y empiristas, de
objetivistas y subjetivistas, Ruskin adoptara una tercera posicion: la
de un mistico de la simpatia por lo natural, proximo por ello a
Novalis, pero nutrido de empirismo, sabiduria e inquietudes enciclopedicas.
En las bistorias de la Estetica no puede ubicarse entre las corrientes tradicionales. Es un artista, un sentimental, un experimentador directo de todo lo que concierne a la belleza natural o creada.
Adopta, lo que llamariamos la posicion naturalista ingenua, sin velos.
Afirma que la belleza no tiene sus fuentes en el alma humana, sino
en el reino de la naturaleza. Ahi esta el receptaculo de las obras
bellas, flotando en la mirada indiferente de la divinidad, que se prodiga en formas, seres, leyes, colores, lineas, montaiias, sonrisas, aro
mas. La realizacion de la belleza es inseparable, por parte del ar
tista, de la biisqueda de la verdad. La belleza objetiva, viviente, innu
merable, esparcida por la divinidad en la naturaleza, no es percibida
por la sensibilidad ni por las especulaciones de la razon, sino por
una facultad semi racional, un modo de instinto, algo semi sensible,
que Ruskin llama la Theoria. Para el, la obra bella exige que sea
verdadera; es como un reflejo de la verdad, pero sin confundirse
con esta.
Afirma de la belleza dos modos de ser: uno universal y otro in
dividual que se dan simultaneos en la obra de arte. En primer lugar,
afirma en "Los Pintores Modernos", esa cualidad exterior de las cosas,
que, tratese de una piedra, un animal, una flor o de un hombre, es
siempre inmutable, y en alguna manera el resumen tipico de los atributos divinos. Sera esa la belleza tipica. En segundo lugar la realiza
cion dichosa de las funciones en las cosas vivientes; mas especialmente,
el justo y feliz ejercicio de la vida en el hombre. A esta belleza, la
llamara belleza vital.
Lo bello sera amado por si mismo, por intuicion sutilisima, muy
vecina de un instinto, no siendo necesario para ello el lazo o puente
entre lo racional y lo sensible. Esa intuicion percibira en lo bello,
instantaneamente, la belleza tipica, que es la manifestacion de los
atributos permanentes de la divinidad en las cosas y las obras, junto
con la belleza vital, que es el despliegue de los caracteres del tipo
perfecto que se realiza mas o menos en cada muestra de la individualidad: piedras, seres, hombres, obras de arte.
Mas adelante, Ruskin ira hacia los detalles de reconocer grados
de belleza vital, atribuyendolos a lo generico y lo particular. Por
momentos, su doctrina se enlaza con un neoplatonismo, naturalista
y divino, aparente y trascendente a la vez, desarrollado a traves de
ejemplos de la historia de las artes, de las obras, de los creadores,
de los pueblos y las ciudades. Nadie como el ha convertido a ciertas
— 80 —

�— 18 —
ap uoiamiui b[ aiqos oazouoa anb ajuBjiodun a Buiapoiu sbui
bj 'ajjjB[3Q ap Bjqo bj sg -piojxo ap BaiBiijBd jap Buiijaop bj ap
uoiaaa^oid BpBjadsaui Bun iijb ajj 'uosSiag ap BaisijBjaui ucnanuui
bj ap ucuaunj ua '^6j ua piojxQ ua BpBaijqnd Biauaiajuoa buii na
'aiUBjaQ siiojg jod BpBipnjsa opis Bq uiqsng ap Bapaisa uoiamjui
bj ajuauiajuaiaag -Baijajsa upioBanpa bj ap A ajiB jap bijosojij bj ap
ouiinBa ja jod sapBpijiaBj ajopuBp 'uiqsng ap pBjnjiqisod bj ajqBa.i
ouBiunq njiiidsa ja iiqaauoa apond anb oj opoj b loiiadns a^uaniajqBj
-nsuatnuooui oSjb sa BzajBjnjBu bj anb ap jsaoj • ojuaioiBSuad j^
•ojouia^ A ajqiajaoaui bujoi
oj A aopuBjdsaj ns BUBdina anb oj sa '^oq ap ajqmoq jap ojjn^jo ja
aXnjijsuoa anb osa 'BzajBanjBU bj ap ouiAip japod jap upiaBzipaBjsBq
bj A SBzaanj sbj ap uoiaBoijsauiop bj 'uoxaBaijiuaaj bj 'omsiuinbBin ja
'oijBqinoa ja anb o^ 'soiqES A sojBqjBq 'sajanja SBjp so;sa ap sisajijus
sbj A sisijBUB jb uajsisaj 'oai^ajsa bj ap ouBjd jatnbjBna ua 'sojuaiu
-jjBjj sng -jBnjaB Baoda bj ua uiqsnjj b bu^isb aj as anb oiuaiuiBfajB
ja JBaijdxa BJBd BjsBq ou 'p^paaA ap oSjb B^Bq ojja ua anbuny
•soduiaij soj b
BpBui^sap boijsjijb Buiajaop Bpoj 'ajqtsiAui uozbuijb buii ouroa 'auaijsos
anb oai}BUBj ja A opjasod jap Bqnao Bi^jaua Bsa ap BJaiaajsa ja ua
Bjq^q anb joj^asa jBiua^ ja is ouioa 'ssapr ap upiaBzijBinaisis ap A
jBnjdaauoa pBpiun ap BiauasnB bj uaiquiBj^ •BaisjjBjaiu p^pipumojc ap
'.lofaiu o 'pspipunjoad ap BiauasnB bj 'ojja uo[) -o^uaiuiBSuad ns ap
ajUBasodiJBUi A ajuBnjanjj ja^aBJBa ja uiqsng b opBijaojdaa Bq ag
•souBijsiia soAijiiui^d soj ap aoiiadns
pBpinuaui bj ap A oaiuo;Bjd uauinu jap z^a bj b Bdia^iBd anb oj b
a^uaaj Baoda cijsanu ap ajqisiuiaj.ii uoiaBaojsip Bun ua jaaja b sop^^
-ijqo 8OUIB3A sou anb jas ou b 'asjianpojd ua BJBpiBi ou 'Bzajjaq bj A
pBpJ^A BJ 'UOIOBJIUII BJ 3p B3pi BJ 3jqO8 SauOiaBjapiSUOO sns A SBJBd
-uibj ajais sns uoa 'uiqsng ap oujojoj jg "SBiJasiui A sajojjsBjBa sbjub;
ap ofBqap asopuBzijBaj BiauajBdsuBjj A pBpiua^as 'biuoiujb sa anb
o;ub^ ua oujaja n^jjdsa jap BiauajBj Bun ouioa op^aapisuoa jas Bjaqap
'sBooda SBjsa ua jaaBiC aaajBd anb ua opiAjo ja anb soiuaajg -opunui jb
opBjop ouia anb uoa jBnjiJidsa Bza^nd jBiaiui bj Jiaaq uis 'SBjpajBa
sbj ap BuaBj bj ua A uoiaipnja bj ua Bq^sodaj as anb 'Bisiunjdo A
Bpidiuij Biauaiauoa Bun ap saaopuBjdsaj soj uoa ouw^aiad ajuBuijd
-psip ap sapnjijaB ss^sa oujaqy *sajuapuajdjos A SB^ipaui sbiiuouosij
ojaAaj A SBaiojaq A SBSonjsEj ssaoda o^iansaj 8ajBna sbj ap 'Bdojng ap
SBjjaq sbui sapspnia sbj jod safBuij^ajad sns ap sandsap 'piqijasa anb
sojqij sosoidoa A soAisaans soj ap s^deja sbj uoiBziuiBuip 'BzajBjnjB
bj jod A ajjB ja jod uaiisjm uoiaoAap BpsAouaj Bun A pBjjaqij Bug
•SBAijnoasuoa sauoioBuiiunji jod sopBinS o^uaiiuijuas un A upiaBuiSBUii
Bun ap osjndnn ja of^q 'sBjqo sns ap ajjas bj opuBaia anj 'uiqsng
•SBjja ap oipam jod ajuaiujBjnjBU osajdxa as anb 'buiiuoub
vA 'Bja^auoa ^A p^piuiAip Bun ap sBfajdiuoa sauoiaBaaa ouioa 'sajuaji
-iaaB soj ap bjjb sbui SBjopusaijiun 'zaA bj b soaijpjsiq a sooi^ajsa sora
-siubSjo 'sa^uaiAiA sodiianbis ua 'Biauaaojg A Biaaua^ ouioa sapspnia

�A] hermanarla con la intuicion metafisica bergsoniana se le abre
nuevamente al esteta ingles las puertas de la actualidad filosofica y
las posibilidades de lo futuro.

VI
Sobre la Estetica de Teodoro Lipps
La Estetica de Lipps, aparece como la culminacion parcializada
de una de las consecuencias de los cambios filosoficos que se realizaron en Alemania en la segunda mitad del Siglo XIX, al producirse
la reaccion contra el gran idealismo germanico, especialmente condensado en la personalidad avasallante de Hegel. La majestad de las
esteticas metafisicas del idealismo aleman, todas ellas provenientes
en alguna forma de Kant, se expreso por medio de tres insignes sistemas principales: el del poeta Schiller y los de Scbelling y Hegel.
Desde el momento en que se reacciona contra Hegel, la estetica sigue
las oscilaciones y pendientes de toda la filosoffa europea de entonces.
Se puede senalar asi, me parece, la nitida divergencia de las ideas
esteticas, en dos grandes trayectorias, que son tambien dos grandes
destinos.
En primer termino, se organiza una estetica que se ufana en
mantener estrecha relacion con las artes, los artistas y los movimientos
creadores y revolucionarios, segiin la tradicidn de Herder y Goethe.
Se asiste a un afinamiento sublimado de lo mejor que traia en sus
entraiias el idealismo, y origina la doctrina de Schopenhauer y, mas
adelante, la de Nietzsche. Coronando las especulaciones ardientes, originales, impregnadas de divinidad y de pasion de estos pensadores
y artistas, se halla resplandeciente la doctrina y la obra de Wagner.
Creo que es dificil lograr una mayor gloria para los pensamientos
impulsadores de las artes, en modo particular dentro de la miisica,
el teatro y la danza, que la que resplandece uniendo en un solo tiempo
historico la ohra de esas tres geniales criaturas del siglo XIX, que
sohreviven hasta nuestros dias en todos los panoramas del arte. Pero
frente a este esplendor con resonancias en los ambitos de la sociedad,
los talleres, los teatros y los conciertos, se constituye en Alemania
una organizada investigacion de los fenomenos esteticos, bajo el prestigio de notables maestros tambien, pero de otro estilo, mas bien palido y disciplinado, que se declaran partidarios de la psicologia, de
la investigacion de los hechos, del estudio de los detalles y los procesos humanos dentro de las artes. Es lo que constituiria una reaccion,
muy amplia es cierto, pero rigurosa, del psicologismo y el empirismo,
en las proximidades de la investigacion cientifica. Grandes especialistas emprenden el dificil, lento y minucioso trabajo de edificar una
Estetica que va a denominarse experimental y cientifica, reaccionando
contra las abstracciones de los metafisicos y no dejandose atraer por
las sirenas de los inseguros y maravillosos artistas. Se constituyo la
— 82 —

�— €8 —
-ojtj ap ouisiAijejaj j^ -sojja ua BAijaajB BpiA bj ap sauoiaaaXo.id sbj b
paajatu 'uBjusaua oj anb sajua sajqBiopB soj uoa ojafns jap aiaiauoo
jap 'BAijafqo-BAijafqns uoiunmoa bj ap 'BaijBdmis uoiaBjdtna^uoa bj ap
UBiisaaaa 'oaj ap X ajqBpBJJ^B ap 'Biajauiis A oiuji^ ap 'pBpijBJodraaj
A pspijBiaBdsa ap sauopou ss-q •BzajBinjsu bj ua A ojjaq oj ua :soj
-uaiuuaouoa soj ap baijbjojba Bpipaui bj aaajqBjsa anb oj sa ajquioq
jap oainiiuB A JB^ia opiuajuoa ja anb opipuajuaa.iqos auai} ag
•sojjsanu soiuaiuiiaouoa soj ap aj^i'd ajqBjapisuoa Bim ap
oaijajsa jajae.iBa ja uBjaAai anb '^unji/n/uia ap .sosaaoid sojubj sojjo
nos 'soj^osou uoa aiaiauoo b .iBscd jb anb 'jBiaadsa ja^aBJBa ap sbuijoj
SBj.iap BiaBq oX jap sauotsBAa A sauoiain^ui ^p as^q b 'SBAi^aajB sauoia
-Baiuniuoa sbj ap uoiaou bj ajBU iq^ a(j "SBUjaiui sapBpjjBjnaijjBd
8bj uoa pBpiJBpijos ns jauaiuBin ap Bpina as A 'ajqBjuaiuijadxa oj
ojub jopBjuauiwadxa ja ouioa Bn^as 'a^.iB ap SBjqo sbj b B^uajjua as
anb ojafns ja apuop 'Batjaisgj ns jijjBd b ba BjsijBnp ojuaiiutaouoaaj
3}sa ap 'ajuauiBSiaaj^ 'oujajxa opunw un uoa pBjnjBnp bj jB)daaB
ap A 'BatsjjBjaui ap ajqi;anpaj.u bjusuj Bun Biauaiauoa bj ua jaaouoa
-aj ap SBUiapB 'ja^ajj X iub^j aj) Biauajaq oiuoa 'Bai^oj bj uoa uoiaBj
-nauiA Bun auaxjuBui ajdmais anb ouis 'ojnd omsi^ojoajsd jap ojdapB
BJBjaap as ou sddrq oja^ "bijosojij bj X uopoijai bj '3}jb jap sauoi}
-sana sbj jaAjosaj ap zBdsa oaiun ja sa 'SBUjajui SBiauaAiA X SBtauaoad
-xa sbj ap aj.iBd anb OAijafqo-OAijafqns jacj^s ja anb ojsand 'opuaia
-ouoaa^ X uotauajB joXbiu bj Bjja Basd ojiuBuiBjaaj 'boijosojij upiaB^
-ijsaAui Bpoj ap Bi^Buiijd Bijiujo ouiod 'Bt^Ojoais^ bj b sojdapB soj
ap sa 'sddrq 'jBjaua^ ua Bjqo ns b ajaijaj as anb oj u^ -ojafaAQ op
-jBiip^j jod 'DDi^ajs^ / ^p sojuaiuvpunj so'j ap ojnjij ja of^q 'g^6I ua
jouBdsa jb BpianpBj; 'sauauinjoA sosana^ sop ua Baija^s^ Bun 'bijos
-ojij ap sojqij sosoaaiunu ap SBUiapB 'paijqn^ 'oai^an^ij jBiuomajaa
o Baijo^ jB.ipa;Ba ap on X oiao;BJoqBj o Bjpa^Ba ap opianpaj ouisia
-ijsitu un ap 'sBAi^oiua 'SBAijiniui SBiauapua^ SBjjaia ap ojuaiuiiaBuai
ja X 'uoiobuuoj ns ua oaipojaui ajiiaiuBso.inij 'Bjsi^ojoaisd
-lAoui jap aaijjaA ja X Biauanjjuoa bj ua BjjBq as sddi'q
•ja8ajj BjsBq oui^oj^ apsap uojaij)uaasB anb sasoipiuias soj
ap Bjjoraaui bj b sauBjstJOBS ap ajqaunj oaiju^a un opuBUOiua 'sboij
-siui o SBjaBjjsqB SBiouapua^ sbjjo sbj a.iqos opBjunijj sX^q ojuauiom
uni^jB ua anb ajqBqoadiui sa ou X 'ouBiunq jaqBS ja Bjaip as apuop
saioiaas soj sopoj ua ajuauiBSoaapod aXnjjut sosoipnjsa ap Bjnjanjjsa
Bsuauiux b^s^j "sopiujq sopBjs^ X Bdojnjj Bpoj ua sauoioBjnautA uoa
SBjanasa X SBi^oaj 'sojuaiuiiaouoa ap BiuB-iousd opB^Bjip un opuaiaqs
'sajBnjas sodiuaij soj B^SBq sapBpiAijaB sns u^^uojoad anb X 'BaisBja
Bai^a^sa bj a^qos ajJB jap Biojoa;sd ej b 'SBUi^joop sbj ajqos sBia
-uauadxa sbj b BjauBuiiuopajd Bp anb 'Bado^na Bausjodraaiuoa Bai^a;
-sa bj ap saaopBpunj soj uos otiojBJoqBj X BjnB ap sauejidBO sojs^ aja
^az^o^j 'ija^jOj^ '-lauqaa^ 'jpun^ '^aqosiy^ uos anb 'ajjB ua ouanbad oj
ap stsijbub jap sauBip sosoaapod soj b JBjja OMBsaaau sa ja ap saju^
o^ad 'sddi'q b jBjjuoaua b souiba ouiuiBa a^sa jo^ ^j^ojotaos bj X ouisia
-ijisod ja 'otusiuoianjoAa ja 'oaiS^ojoaisd otusiiidiua jap ojjojjssap ja
uoa 'B.uaiBjJ&gt;uj a BiauBJi^ u^ sojdapB sojajBJBd sns oAnj anb Bjanasa

�tagoras revive con muy sutiles herramientas y ornamentos y decreta
la existencia de lo estetico dandose por medio de esa medida inefable
que es la Einfiihlung.
La Estetica de Lipps desarrolla con una amplitud inmensa el estudio de los fenomenos de origen individual que ocurren frente a las
obras denominadas bellas. En realidad, esta obra de tipo enciclopedico es la culminacion y el recuento a la vez de todos los descubrimientos de orden psicologico que durante cerca de cien anos se realizan con el advenimiento del empirismo en filosofia. Lipps recogio
la herencia de los investigadores del detalle fehomenico, en Inglaterra como en Alemania, los unio a las aportaciones logicas del germanismo, a las comunicaciones espiritualistas que exaltaban la vida
sentimental, mfstica e imaginativa en los romanticos, en los vitalistas
y en los inmanentistas, y estructuro merced a una capacidad potente
de organizacion y sintesis, un sistema que es como una enciclopedia
de conocimientos con base empirica pero con fundamentos y coronamientos espiritualistas.
La Estetica crecio asi con la confluencia de numerosas adquisiciones, todas ellas destinadas a fundamentar el conocimiento del diminuto milagro estetico en los hechos debidamente ordenados e
interpretados. Por eso, su obra en algiin modo presenta cierta monumentalidad arquitectonica, en donde lo espiritual y lo tecnico, lo
abstracto y lo infimo, se ajustan merced a la capacidad especial del
autor. Se estila contraponer generalmente esta Estetica, en sus proyecciones y magnitudes, a la Estetica igualmente enciclopedica de
Hegel. Es uso en las polemicas de este siglo, confrontar ambas obras.
La obra de Lipps serviria en su tiempo, pues, para recoger todo lo
que durante un siglo elaboro el conocimiento humano en los dominios de la Estetica, partiendo de los hechos, tan variados en categoria
y cantidad del cosmos estetico, abstraidos de la comunidad con los
artistas creadores, y en ella asistiriamos a algo asi como al cumplimiento del proposito de las esteticas llamadas subjetivas en su afan
de desalojar a las objetivas o metafisicas.
Es sabido que desde los sofistas el gran obstaculo de todo empi
rismo es la determinacion exacta de los hechos validos para funda
mentar algo, entre la muchedumbre caotica de las experiencias sensibles. Ya se comparo a los sofistas y empiristas de todos los tiempos,
con los ninos que se arrojan sobre una bandada de palomas posadas
en un jardin con el afan de aprisionar varias a la vez: el resultado
es no coger ninguna o satisfacerse eon algunas ligeras plumas. En la
Estetica de Lipps se prevee este ingenuo inconveniente y por ello se
trata de fijar, aislar, determinar, caracterizar el hecho sui generis,
linico, puro, del fenomeno estetico. Este afan de precision, que es
una cautela sabia pero que es un empobrecimiento a la vez, se contornea alrededor de un estado que se denomino Einfiihlung, de orden
sentimental y vago, que tanto es una intuicion como una emocion
delicadisima y una actitud a la vez. De ahi que en lo centrico de la
arquitectura de Lipps, arda esa Uamita errante que el trajo a la
plena polemica de orden positivista y doctrinario, para ofrecer el se— 84 —

�— 8—
sjjus oppouos osod jojne un us jijsisui bssjs^ui ^m oasd ^sBsdoj
-113 SajOJJSBJBS 8B[ SJJUS OpBtUiajXS O OppSUBASSp SSJSqBq UBJipod
31lb TlA 'OJOSOJIJ SJSS 3p OIU^IJ JS SjqOS SBSpi SBJ 3p OJUSIUIIjqnsSSp
Un 3JU3JUI 38 OJIS JSp BJ11J[B BJS3 B 3llb 3p BJO1[B BJBJJ 38 O^[
•sddig sp Bjqo bj us bjSoj 38 ouiod 'Bsisntu bj A Bjssod
bj us ajuainpdpuiad 'ssjjb sbj us ouijij pp Bmsjqojd p opBipnisa
eq 38 8333A SBOod anb jpsp ssBjd stu 'sspBpiJBjnsjviBd sbj b o;ubii3
U3 '^BsmbiBuoui uopBuipjoqns bj sp oidpupd jgM sp A K
B[ us pspiug 3p ^Csq,, ^\ sp sopjjdBD so[ 'j ouioj p u^
UOI0B[dlU3JUO3 B[ B OpBSipOp 'jj OUIO} pp O[n}ldB3 UBJxj ^^ "BUISjaiS J3p
ojuauiajuaipnadaput 'saaopBa.io so[ dp ajuaiAiA biuouijb bj us Biau3AL\
-jsdns sp soui^ip ooioa 'sop^jdB3 soun^p UB^^iaq 'sddi'q us 'isy
•sojusuiSbjj
sojjosou b op^Sa^ UBjC^q ops ssppisjjy sp bdij^oj b^ sp anb
OUIlUJajOp 3llb BJ BAJOUi^ BlllilJUB BJ Sp BJOA3U3q B6IJUO8 BUll OplS
B^Bq anb ajqisod sg -sddig ap bj A jaSajj ap bj :ojSts jap SBjsando
seiu SBaijajso SBjqo sbj us ojbjs usiq sjjnso ojsg 'ssfBituBpuB sosoubjb
soj sp buiisus jod uBjjAiASjqos 'Bips^BJj bj o Bissod bj 'Boxsnui bj sp
BIJOS^ BJ Sp OJUSIUIB^BJJ JS US '8BJJS Sp JBISJBd Bjn^SSJ Bg •SBJSIjdlUIS
soiusuiBpunj sns sp bjjuoo us ssssa b A ua^^-iBia jb 'sajojtiB sns usssq
ssjjb sbj sjqos snb ssuoioBJspisuos sbj ^od SBpunssj A sbsoijba sbui
uos 'sBjsiJidma o SBaisijEiaui ubss 'SBOijBiuaisis eBsipiss 8B}ss snb iiu
BJsd o^usj^ 'ubjb ojub} uos opsqsnj Bq ou saj^ns soj Jod sojusiuiijqns
-ssp 'ssuoisBuiuinji 'ssuoisisinbpB bjjs sp usinpjcsd snb ss 'sddig sp
jbjsus^ us Bjqo bj uos jijjiiso spsnd snb ojuouupajuosB oajp
•BSJJSJSS
Bsojnqsu bj b oujoj us ubjsjsuos ss sbjss opu^ns 'BUBpois uoismj
-u; bj sp o uosSasg sp bsisjjbjsui uopinjui bj sp Bsuoisiq Bpusjsixs
-os bj b sjusjj 'osojib jtjBS A ssjBjiuiijsp Bj^d oiuisoisBj sp sozjsnj
-ss A soAi;injui soap uos ssabjS sjissssu ojusiuiijqnsssp ouiisjpBsijsp
ns 'jBnjsB ojts js us 'snb q -sijbao^[ b jjBjjog spssp ubuisjb ouisp
-iluBiuoj jsp ouoj jsp o 'jBASipsm 'onSi;uB 'osi^sjui aajaBJBo sp o^jb
BpuspiAS us ojssnd Bq 'oijBquios jBns bj jod bsjbj bjss us snb oasd
'so^nsso A ssjptjtp sbiu sotuiiuop sns us bsijsjss Bisusp BpBuimousp
bj jbzubab oqssq Bq '^unji/7j^tii^ bj b BpuBjiodtui jb^joio A JtqiJS
-ssp sp ojisodojd ns us snb :s}uoinis oj souibjjuosus sddig ug
•SBAtjBsijdxs ssp^pijiqisod sbj jbjoSb
B^SBq 'sBISUSpiISJ A SBIUSJSIS SOJ US 'SJJB Sp SBjqo SBJ US BJJSSOUOSSJ B
UBS^d '^ub^j sp Bsijs^sg bj sjqos oipu^sa ns us ojubj ojjo oziq qs^g
A tisoot}ajs^ sojuaiutpuag sorJ,, Bjqo bj us uoisdssuos ns pjj
A oijSossj ojBg spuop 'BpuBjg us A siBd ns us Bjsnsss opBui
-joj Bq sddig ssnd 'ssjojub soj 'jo^itb js 'jb^usuiijuss uoisaaAo.id bj
sp oand A sjdiuis ojsb jsp uopsuiuijcsisp bj BpszuBsjB zsa Bug
•ojssndojd ouiuijsj jsp B^stjBuop
-bj BtdBsojd bj A pBpsnBA bj BpBp 'ssuoisnjuos jbsjs b Bjnqpjuos
ojjs ojsd 'upiovzijanjiJids^ BqBuiBjj oj Jjs^jo^ "s^s 'upisss^ojjui 'BjjBd
-opus 'jbiusuiijuss uopss^ojd sp sjqiuou js uos jBjnsjts oqssq usq
oj 'ssjouBdss ssjojsnpBjj soj A BpuBjg us ojBg A qs^g jojsj^ :sjqp
-npBJjui ouiuijaj un ss Sunjunfut^ •sbsijsjss sspBpiAijsB sbj sp o^sjs

�nosotros, confinado en la esfera de las leyendas de lo dificil, de lo
esteril, de lo miniisculo, cuando en realidad posee cualidades altisimas de escritor, artista y critico. Considero tambien que es una
aventura poco feliz la de estrechar la figura de Lipps dentro del
estudio de la Einfiihlung, como ocnrre con frecuencia. El caso es que
Lipps ha escrito inmensamente sobre esta proyeccion sentimental.
jComo concretarla? Sus discipulos y comentaristas han traducido
a lenguaje conceptual sus nehulosidades y riquezas. En estos fragmentos de Lipps logramos ciertas precisiones convenientes.
"La proyeccion sentimental es la condicion .mediante la cual un
estado de alma y los sentimientos expresivos de tal estado, percibidos
por mi, pueden infundirme un cierto deleite". Mas atin: "Aquella intima colaboracion, sin coaccion ni esfuerzo, aquel convivir y simpatizar con el sentimiento ajeno, es, no solo la condicion, sino, a la vez,
fundamento necesario del placer que ha de proporcionarnos el movimiento de expresion. Toda libre convalidacion de mi propia esencia
es para mi un motivo de placer. Por lo tanto, la proyeccion sentimenttd, a saber, la proyeccion sentimental positiva de la que hablamos
aqui y que consiste precisamente en este convivir y simpatizar, es la
razon de aquel placer". Y de aqui se pasa a las eonfirmaciones de las
experiencias mas heterogeneas del hombre, que comprenden las percepciones groseras, las reacciones emotivas, los juicios sobre los valores humanos, lo etico, lo estetico.
La irradiacion de la proyeccion sentimental de Lipps ba sido valiosa. En efeeto, recoge uno de los mas prestigiosos fasciculos del
llamado egotismo germanico por parte de Santayana. No se puede
negar que satisface a la modalidad romantica de interpretacion del
universo, y no se puede negar que los estudios de Hanslick sobre el
dinamismo musical, muchas concepciones de Spenglar sobre las artes
y las culturas, las conocidisimas y agudas reflexiones de Woefflin y
de Worringer sobre el gotico, tan bien acogidas por los criticos y
artistas de nuestro tiempo, mantienen conexiones con los descubrimientos de Lipps. Asimismo, la concepcion de un yo desvinculado
en gran parte de la conciencia dinamica, irradiado fuera de su fluir,
hacia el mundo externo, concuerda bien con la vida psiquica descripta por James y Bergson, mas adelante.
Pero el proposito de esta doctrina es el de establecer el caracter
autonomo de lo estetico, el quid del acto contemplativo o creador,
la nota cualitativa diferencial entre las numerosas excepciones afectivas e intelectuales. Desde el momento en que se simpatiza se tiende
a convivir, a identificarse con el objeto, a adoptar sus formas y actitudes, a transmitirle en cambio las mutaciones y alternaciones del
yo. Esta la simpatfa grosera e impura, habitual, esta la simpatia cstetica, desinteresada, atrayente, magica, que convive con las columnas
de un templo antiguo, los vitrales de una catedral, los movimientos
de una sinfonia, el andar de una danzarina, por diversos procesos
y grados de autoproyeccion sentimental.
Las metaforas que vivifiean y dinamizan las vastas creacioncs del
cosmos, atribuyendoles a las esferas, por ejemplo, como bizo Dante.
— 86 —

�•aiBadsasjBqg ap seipj^eij sb[ X uouaqjiB^ pp sa[ouiJBiu so[ sogaq uos
anb.iod .iBoqdxa bjbcI bsoo bjjo oziq ou 'soaujdiua sojep sa^qap sns
uoa 'sddiq SsosiaAiun so[ pXn^jsuoa s^pssuad SBpBupiu sbuiijui sns uoa
'ziuqiaq ^[qsjaui uaiquiB; p^piaqdmis Bun ap js- ua sapspipaj 'sojn[
-osqB 'sBiauasa B[njsod pna [a 'omsipuojaBj [a uoa oubui B[ ap Bp as
oai^ppaisd orasiiiduia [a [Bna o[ uoa 'Baijajsg B[ Bpoj asisaqdxa aqap
[Buoiaouia sp^u Bsa U03 -BjuBaua o[ A ^bjib o[ anb o^[B jod opBjBq
-ajjB 'o^ [ap Bnj Bun 'BauBjuauioui uoisnja Bun 'a[diuis ojBp un sa
sddi^q ap [Bjuauipuas uoiaaaXojd B[ anb ira BJBd Oniia^ "SBaigp^oaisd
SBiaoaj sB^sa ap sandsap 'jtoiftp Anui opxt^is mi^is A 'ji^ifjp sa 'joXbui
[a SBiddijj [a ua ofip as ouioa 'oj[aq o[ 'opoj ap JBsad b 'anb sotUBiujij
•uo'j -oaijajsa o[ ap soiajaas so[ sopo^ jBJjaaua japuaiaad ap o;ue;se[de
pBpi[iqBsuodsaa B[ aasod pspiaqduiis BXna oisipauiui ojep asa aaqos
sa[qBjnsuauiuoaui so[[oajBsap uos sBuiap o^; "so[ndjasip sns X sddpj ap
Bai^aisa [B}uami)uas uoiaaaXojd B[ ap 3[qBsaadxa souaui o sen ouao^
-uoa [a souiaua; 's^dBja X sauoraBp^aS sa^ua^ajip SBjsa sspiuna^
•tvoou 'ojuaia 'aqnu 'sopmos 'souijij 'svawj ua sopviu^ofsuvut pupiao,
ua souiaaj. o sou A das odisanu ap uiauaiauoa optp^ad souiajjn :qasBg
lojaj^ Bjaaauoa anb o[ s^ qBjo; souaui o sbiu uoiunuioa ua souiBZB[ua
sou [Bna [a uoa X 'soijosou uoa opBaiji;uap; Bq as anb 'ojafqo [ap
BaijBdiuis uopB[duio}uoa b[ uoa bzi[buij as ouauipuaj [a 'oxuiqn log
•ouisijq opo^ ap sopB^ijBj X sajuanaaij sosinaag 'sauoiSBd siiu aas b
ubsbiI 8B[o SBSoiuamio) sb[ X bui[b iui sa o)uauiBuiiij [ap [iizB [g •saio[
-oa so[ ua 'souijii so[ ua 'sBaiijauioaS sbuiioj sb[ ua B[naiia oX ij^[ -oX
onioa Buans X BJidsai X buiiub as ouia^xa og -uoiaoma iui X n^iidsa
im ap oidoid o[ so^afqo so[ b iBiquiBa b opsuijaui ojuais am o^ :sbui
opBi^ un b souiBSBd aiuama[qisuasu[ *a[qisuaqaidBui buio^ as [Bjuani
-Bpunj [i^bij o[ saauoiua X sa^iB sb[ ap sosiaAiun so[ opimjsuoa uBq
as 'sauoisaadmi ap ajuand asa ap Biuiaua ^od "anb sa souiBiqiaiad o[
ou ig -osa anb sbiu Bas ou [Bjuauii^uas uoiaaaXoid B[ 'Bzaind ns ua
'zaA [s^ 'BJiiupB X B[duia;uoa anb o[[anbB las b jBSBd BJBd 'Biunjsa as
'Biioq as uoiaB[duia^uoa B[ ua iojuaiuoiu un aod 'Bja anb [a las ap
BfaQ -Baisnui B[ aasod anb p^piuaias b[ iB^dopB b B^qqo o[ oiSvpo un
'ojuaiuiiAoui ns ua BA3[[ o[ O[3iia ua upiAB un ap Bqaa[j B[ 'aid ap asaau
-od b Bspidiui o[ Buiun[oa Bun :[a b ssuia^xa sapBpi[Bai sb[ b apuii as
'Eooijua as BisijiB [a anb ajinao saauoiug 'opsiadsaui o[B omoa laaai
-Bds apand q -zaA Biaaiaj o Bpun^as lod axAiiog [a bjisia uainb oiuoa
'BqBiadsa B[ o '[a ua a^uajB[ iBisa Biipod uoiaoiua B^sg -[BinjBU biujoj
Bun o a;iB ap ojofqo un e ajuoxf aiqiuoq [ap ojuoid ap BiapodB as
uoisuaj Bun o upiaoma Bujq :sajuainSis sfidBja sb[ asuaqiiasap 'isy
'[Biuaiuiiuas uoiaoaXo.id B[ ap osaaoid [a ua uoiautjsip B[ ap X p^pii
-B[a B[ ap ouBisaiJBa opojara [a op^aqd^ Bq J[n^ ap oiaiinBj^ '^aiiq
-bub SBiu Biuioj ua oia,j ^sddig lod opBOBjsap ouauipuaj [ap sajuapaa
-ajuB uos bX 'sbui[b sb[ b aAanui anb b[ b Bai^uapi ioiub ap Xa[ Bun

�VII
Sobre las ideas esteticas de Bergson
Existe algo asi como una preocupacion dominante en el pensamiento filosofico frances en lo que se relaciona con Bergson y es la
mision de otorgarle al sistema de este autor una filosofia del Arte,
una teoria sobre los fenomenos esteticos, una penetracion en las intuiciones creadoras de la belleza. Aunque el gran filosofo no incluyo
dentro del plan de sus obras un estudio particularizado sobre las
Artes, siempre se estudian sus observaciones principalmente desde el
momento en que siendo aun muy joven, Bergson publico su ensayo
sobre la risa, lo comico, lo automatico, lo espontaneo.
Mas tarde, se encontraron en todas sus obras, siempre en las vecindades del planteamiento y desarrollo de la intuicion bergsoniana,
extensas alusiones, pensamientos, similitudes y analogias con los prolegomenos que desembocan en la indispensable tiniebla y en los procesos ulteriores de la creacion artistica. En modo especial, en el es
tudio sobre la percepcion ordinaria, en la intervencion de la imagen
intermedia dentro del proceso creador, en la duracion pura, en lo
inefable de ciertas instancias espirituales. Ya al final de la venerable
carrera profesoral y creadora del filosofo, las obras tituladas: Las
dos Fuentes de la Moral y de la Religion y El Pensamiento y lo Movil,
acentuaron las aportaciones de Bergson en la esfera de lo estetico.
Aunque concretamente este no tratd el problema de lo bello,
oportunas y atrayentes avenidas se abren en los jardines de su obra,
que conducen al errante hacia los estudios de la estetica contemporanea. No se puede negar ademas que a ello contribuye el mismo
estilo del escritor, el fondo de su doctrina intuicionista con sus prolongaciones originales en el pasado, frecuentando las obras de Platon,
de Plotino y los misticos.
Aunque no escribio un tratado como Kant o como Hegel, su presencia en todos los movimientos modernos del Arte es perfectamente
visible y creciente. Ningtin filosofo de los tiempos modernos tuvo afinidades mayores con los artistas que Bergson, y ninguna persistencia
de autoridad filosofica sirvio mas para prestigiar, explicar, enaltecer
mayor cantidad de tendencias y obras. Bergson es imprescindible
cuando se estudia la poesia simbolista y la pintura impresionista o
cubista, cuando se hacen analisis de los poemas de Valery, cuando
se profundiza en la memoria perdida. y recuperada de Proust, cuando
se analiza la variedad ondulante de Gide, la exaltacion mistica de
Peguy y Claudel y hasta el humanitarismo espiritual de Roinain
Holland. Siempre Bergson o el bergsonismo en los diversos criticos
literarios o musicales y filosofos, desde Thibaudet a Charles Du Bos
o Marcel o Wahl.
Mayor irradiacion, mas duradero magisterio inmanente, mas fecundidad y seleccion y fineza que no defrauden, imposible concebir.
^Se puede decir acaso algo semejante de Hegel en el romanticisino
aleman? ^Se puede afirmar que Croce haya dirigido en alguna forma
— 88 —

�— 68 —
BJ dp UOISdjdxd BJ U3 BldUdUIIUddjd BJ.JO1O S3J J3 SdJBnd SBJ 6 'SBdlSIJ
-BJ3UI SBOJ1I SBg 'IS 113 BZdJJdq UBJ Ban dp SO UOS/jJOg dp dl'Bll^llOJ
[d ^BZUBlJddSB BJJO BJSO 3)SIX3 'SBUIOpy 'SBOIJOJSO SBdpi SB[ dp OIUIUI
-op jd ud BidUB^aoduii ns jeiddjde opond os oa 'uos^^aog Bjapisuod
B[ oinod jbj upiomjui bj dp •—uaiqiunt soj^mjui anb Avq—- SBdpsud}
-3BJB3 sajBjuauiBpunj sbj dp 'oun uaiq opBJidUddinod Bq ds ou ig
'seujdpom SBjanosa A sojqojoo soipsna dp
SOIJBJISJdAIUn SE^SIJBJUOUIOO nd O d)JCB dp SBJSIA3J dp SOJlldlJJB Ud SdddA
SBqanui BjBisaod ds dnb o[ sg 'Bso^Sijad uc)idBzi.iB^jnA Bun ud djjdiAuoo
dS SOlld OAIJlllJUI OdpUOS J3p ofdUBUI Jd OplJUOS OUOIJ OU OI1EJ)UOO
I 3Q 'Bnidjsis ns op OAijuBjsns A ooiSBq oj dp ojudiuiidouoo p d^qos
jBsoddj oqop uos^jdg dp sboiiojso SBopi sb[ djqos uoioBJopisuoo Bpoj
dnb opoiu dQ 'Buid[qoad d^sd ud diuduiBpBiiodpB Bzipunjo^d ds 'naifps
-ojf^ uptointuj vj A vcnsifvja^^^ vj n itmoanpoui'ui bj dSJBJdpisuoa [y
•[Bidddsd opoiu dp 'uosS^dg dp upiomjui B^ j^ -uoiomjui bj sd dnb 'oomn
'ouBSdddu 'jbioiui o;ob dsd b dqdp ds 'boi^siui dp o BjJdiqB dp dUdij
Bjjd dnb oj ud uoi^ijdj bj b udiquiB^ aBiioalii; dnb Aui[ A 'd;jB jd A
bijosojij bj ojjuo uos^jdg jod BpsjouB pnjijiuiis bj dnb opiqBS sg
•Bioudid bj dp BanpBjdip BUdjd ud 'x^ oj^is jap jBjqiun jd ud ojiaosd
'oiddjong dp jd ouiod BUidod un b ouins oj b djqBJBdiuoo Jds Biapod
'ojduidfd aod 'jopndjr) -uoiow^oag vj dnb dp ojjdnby 'pBpdnSpuB bj
dp SBdi^dod sbj A SBjqo sns ojjuo aoqiidSdp uoJdAdJd ds dnb sdjBioijadd
-ns SduoidBjnouiA sbj Bjjuod 'uos^jdg p^sdjiuBin djdiudis dnb SBAJds
-dJ SBJ SBpidOUOd UOS UdiqUIB^ 'gdJBanjBU OOISJJ SBIdUdtd SBJ B SBOIJ
-BUIdJBUI SBJ dpSdp IBUBIUOsSjdq BIJOSOJIJ BJ B BZiadJOB^Bd dnb BDIJ
-ijudid uoidBjudiuBpunj BSOJdpod bj opiqBS sg 'Bioudid bj bjiuoo op^j
-dopB siud jfjvd un dp ududiAoad ou sojjd dnb aijJdApB dUdiAuog
•ojosojij jdp SBaqo sbj SBpoj I8B3 dp sojopud^Bjjxd opiqiqxd
uBq ds 'sooiJO^diBd ub; ou dnbun^ 'djsd oiuod sojudui^Bjg -^sapadsa
uos sajjo sajuaua^ip soj apuop ua ojauaS un sa mfosojtf nj anb sa
A :unn stnu viuip oj^ 'uniuoa sa saj anb upiamjui v\ ua iouvi%uoa po
'uaun as vtfosojff / A a^y jg -sajniatfinn ajuauiosozjof so^oquiis ap
oipaiu uod ojps aovq oj A 'ojjDfuaiuzlvjf uaiq sviu o oja]dtuooui oupnna
un anb svui vpvu ^oaj. oj ap aaaufo ou viauata vj 'vtauaio vj v anb
anv po spui muixoudo as 'oqiauoa / oA outoo jvj oi/osojig ^g^^ idjuainS
-is oj ozijsdp uos^jdg 'BdijsipoiJdd bjsiaojiuj buii ud '0161 U3
•dj.iB jap A ojjaq
oj dp BUidjqojd jb 'BpBiauoJdjip udiq 'Bjqo ns dp oj.iBd djqBJdpisuoo
buii uojbj^Bsuoo sojjd ojdd iuos^jag uoo sduijB Sduoidisodsip sbsoj
-diunu Udddjjo diib sdJOjnB 'jaiiBijuadoijog A Suijjaijdg dp sbj UBiJdS
SBOIJd^Sd SBdpi SBJ dp BI^OJSIIJ BJ dddJJO dnb Jd UO3 SdUOIdBUllXO^dB
sojoAbui sop sbj anb .iBjnjudAB bjoijb ajjnoo am ag -oduiai} oajsonu
ap SB^SIJ.IB sapuBji^ soj sopoj isb3 ua auaiAJdjui 'BnjdB 'aXnjjui 'Bzajj
-aq bj ap o a;jB jap ojuiisb ajuBuiuiop jb sBoijpsojij SBUijdiosip sns
ap oijojiaaa^ un puiuuojap ou anb 'uos^aag 'o^jBtjuia uis '^ 'oni}Bj
jap opBj ja aod 'sBdija^sg 8ajj ap soAisaans sou^pjad soj ua
-ouaj BAijin^ui upioBjaqij bj A 'ouBuua^ opBj ja jod ojqij A
'BapaiBd ua uoioBzijBiuaisis ns 'jBjiidi^jBd Boijajsg ns uouotj sojospj
-ij so^sa oSjBqiua uig ^Bdo^ng ua o siBd ns ua oiuaiiuiAoiu

�realidad profunda, poseen la exactitud y el encanto junto a la sugestion mas peligrosa. Por otra parte, los fragmentos de Bergson extrafdos de sus obras, poseen una posibilidad infinita de interpretaciones... Pueden satisfacer al misnio tiempo a los espiritus mas
antagonicos.
En la celebre carta a Hoffding, Bergson trata de dibujar ya, una
diferencia entre las dos intuiciones citadas: "La intuicion filosofica,
despues de haberse dirigido en la misma direccion que la intuicion
artistica, va mucbo mas lejos; ella aprebende lo vital antes de su dis
persion en imagenes, mientras que el arte incide sobre las imagenee".
Esta posesion de las imagenes por el artista reviste un caracter
doble: se refiere a las realidades del universo, aleanzables merced a
una percepcion desinteresada, distinta de la normal, y abide tambien
a la captacion del fluir ininterrumpido del pasado en la coneiencia, merced al sondear en la duracion pura y a las ascensiones
auxiliares a que Bergson recurre y describe, para poder expresar algo
despues: el esquema motor, la imagen intermediaria, el simbolo, al
fin. En la obra ultima, El Pensamiento y lo Movil, tenemos este
fragmento que especifica algo mas concreto: "La intuicion es aquello
que alcanza al espiritu, la duracion, el canibio puro. Su dominio
propio siendo el espiritu, ella vendria a aprisionar en las cosas, aun
materiales, su participacion de la espiritualidad''. Tambien debe agregarse, para aclarar esa intuicion, el rcpudio que ella significa del
pensamiento conceptual, sobre todo por la fijaeion, recorte, detencion
que este realiza al operar, y por la sustitucion que hace de la cosa
por su simbolo para poder comprenderla.
Al exponer el conocimiento bergsoniano se puede caer fatalmente
en dos extremos: acentuar las diferencias entre los terminos que expresan las realidades que es menester distinguir, acentuar las separaciones para lograr comprender... El extremo opuesto es el que
realizan casi todos los criticos y artistas, aiin los mas agudos, salvo
Thibaudet tal vez, al ofrecer la nebulosa del elemento intuicion:
acentuar las afinidades. Las afinidades que ofrece con otros ejemplos
de intuicion: Bruno, Schelling, Schopenhauer, y mas alia, San
Agustin y Plotino... Y acentuar las afinidades con las otras clases
de intuiciones circulantes: etica, emotiva, historica, artistica, en erabriagador claroscuro. Para salvarse en algo de estos extremos hay
que iniciarse en ciertas seguridades elementales: la fidelidad expositiva sin servilismo, y la posesion simultanea, no sucesiva, de los registros del inmenso y delicado organo que se levanta ante nosotros.
Como esto seria una posesion tan valiosa que exigiria una mentalidad
solo comparable a la de Bergson, llegariamos a la consecuencia melancolica de que, del pensamiento filosofico y estetico de este autor,
solo podria salvarse y comunicarse algo parecido a aquello que se
salva en el naufragio de un hermoso navio: lo que se puede llevar
a tierra en los botes, es decir, en las palabras, en las frases. ..
Es un grado de peligrosa obsequiosidad con la estetica psicologista, pero obedeciendo principalmente a un proposito de precision,
se debe seguir despues del tratamiento de la intuicion, tema central,
— 90 —

�^ 16 —
-ai^y -ajiy {9p SBiuajqoid soj ua ojosojij ajsa ap upiaBcliaijjBd ioXbui
bj bi^oj as X Biaiui as 'bjsijib jb omoa oaisipjam jb ojubj bu^isb uos
-Siag anb 'BaiBi Bjsa ap A uopui^sip Bjsa ap ojuaiuiBpuoqB ja ug
•sourjii soj ap 'safBuosiad soj ap
'sBaoda sb[ ap ajqBinsuauiuoaui oj Ba.iBqB 'otiBupBiui souisoa ja BiaBq
Bjsnua 'Bsaiajujsap ag ^bjsijib ^a aaBq anb? 'o}ub; aj)ua oiaj -ouans
ja ua BpBuiiunj; juias 'ua^Biui bj ap oipnjaid 'oaijoquiis Binanbsa
[a A ajqBinp pBpijBnuiidsa bj ap SBiadnu sbj ubzijb3i as Jjjy "iBaia
ap o^db [a ua opoj ajqos 'B[[a ua sopi^jauins 'uaAiy^ '{Bapi upiadaa
-jad B[ ap SBzanUjj sb[ SBj^ajui jba(bs ap uop oppiq [a uaasod anb
soaiun so[ uos sbjsij^b so^ • • -uotaBui^Buii Bajsonu 'Bijouiaui b.ijsjuu
'jBnjiiidsa jaaa^uoaB ojjsanu souiBjijnui oiJBjijijn ajaoaa^ ajsa ug[
•sa[qjauaAUi sBjuauuBjjaq sb^ uoa buisiiu uoiaas bj
'b(^b sbui 'X 'oaaranu jap op^^aq oziqaaq p X afBn^ua[ [a uoa Biaua
-ipjui B[ 'opjquiis ^a uoa 'Biauaia b^ iqs uejsa :ja b sbi3bjS Jijsixa
\a a^qisod s^ -opunui p jaaouoa 'asuiiuop 'jBnjaB b Bspdrat a Bp
-iiXb sou :{ijn Oojb sa oiuaiuiiaaaqoduia ajs^ -ojjBip Jiqiajad oajsonu
aXnjijsuoa soiuimop soquiB ap Bsoia^sauaui upiaspBa^ap jouaui o joX
-bui BU^ 'PaPI upiadaaiad Bsa ap ojuaiuiiaaiqoduia un sa 'Biisanu
B^ '[B3.i uppdaaiad wj uotiaixa ojafqo ops un ua apisuas aqio p
oduiou ouisiui [B X opianaai ops un ua opss^d pp soiosai so[ sopoj
OAtidaaiad ojob p ua BiBaiBqB anb B[[anbB Bjias Biaiuud B^ 'p&gt;au
uoiadaaiod B[ X juopr uopdaaiad B[ Buiuiouap as anb o[ Jin^^uijsip
b B^a[[ ojosojij p souiaiixa sojsa ap uoiasjapisuoa B( 3q • • -ibs
-aa uis bjiba anb a^qisuas ajuBisui pp oiuiuiopaad iod 'ias ou pp
zan^Buquia E[ 'oauB^uaiuoui 'onui^uoa ajuasaad p :opipqs aaaaed
opBSBd opoj jBna B( ua 'oaipraiiuB oma.ijxo ns ua uopdaaiad B[ b
:jBiiosuas O[ ap pBpqBiiajBiu Bjsando B[ b 'sapisuasut sauopnuiuisip
lod souiBjii 'jsb ias ou 3Q -sauopBuiixoidB o sodtjanbiB UBipuaj
as X jsnoij ua 'pasBj ua 'opso[ij p ouiio^^ ua asasuaij •njpjdsa
pp iBinp p ua souiBjiBiiuoaua sou o 'Bpszipuosiadsap p^pipnipidsa
b^ ua sopBx&gt;oi|E uaiqiuB; iijsixa ap soiuBiiBfap zaA p^ -uopsinp bj ua
'Biiouiaui B[ ua 'oX p ua soiubiibjsib sou 'aiuajpuad bijo b[ iod sou.ibz
-ipap b souiBiaiAaijB sou is 'saAai ^y "oaisij opunui pp ojbiuiuoub
p ua souiBiiaaaiBdBsap '11 soiuBiBfap sou is 'uopBSuas b^ ap opBj
p jo^ •Bind p^pipnipidsa bj ua o Bind pEpipiiajBiu b[ ua soiubii
-ana 'sBisiuo^Bjoid saioiaBj sojsa ap oun^[B b ajuatuppijiiiB iBiuauins
soiuasBi^O^ ig -zaA pj ouans pp osoiioq o[ 'SBpBAiasuoa sauaS^uii sb[
'Biioiuam B[ Bp^q opuBuipui 'pnjiiidsa o^uauiap p uoa a^uauiBjunf
-uoa Baijipqos as 'Biqqinba as 'Binduii souaui o sbui uopssuas bj ua
opsXodB 'piiajBiu o;uauiap ^g 'sapnjiiidsa uos soijo so^ 'saptiajBiu
uos souiajxa sajuaipai^^ui soisa uos^^iag bibj •soAijnjijsuoa sojuam
-aia so[ aXnpxa a\ iiqpiad ap uopunj Bg 'ajuasaid pp X opBBBd pp
'oX pp apuiasaid 'pspijEnp b^ ap BpiAjo as ajuauiapliuis aqpiad anb
jg -bjos Bun ua uapunj as SBiajsa ssquiB uoiadaaiad bj ug "ouiaixa
opunui ja 'soiafqo soj ap BmBiouBd ja 'oi^o oj X ajuaasouJioa oX ja
:oaiiidiua ouisijBnp jap 'Baoda ns ap soj sopoi oinoa 'ajiBd uos^iag
•vjopuauj iiopnjoa^ A otjoiuaj^ A vijaivj\[ ua aaBij as unSas uoiadaa
-lad bj ap ouaiupuaj jap sisijbub ja uoa 'ajqBjiAaui 'opunjoid 'jbooj

�guense las continuas, insistentes como melodias superpuestas, referencias al acto intuitivo qvie se distribuyen en sus obras y que culminan
en sus conferencias de Bolonia o de Oxford, los temas dominantes de
la percepcion del cambio, de memoria pura, de instinto e inteligencia e imagenes, y se podra ir contorneando la estetica de Bergson
paralelamente a su nietaflsica.
Se afirma que Bergson manifesto su prescindencia en el tratamiento concreto, recortado, minucioso, de una Estetica, debido a la
circunstancia de no poseer plenamente una tecnica particular: de no
cultivar en algun grado, un arte: pintura, escultura y sobre todo nuisica. De ser posible, su estetica se hubiera modelado como la de
Schopenbauer, sobre la consideracion del fenomeno musical. Este
pudor exquisito y motivado, lo detuvo en sus propositos, al que debe
agregarse con seguridad la limitacion del tiempo y un excesivo tributo a su formacion empirista. Ademas, despues de la consideracion
de la moralidad y de la religion, asi como la sistematizacion del
contraste de lo fijado contra la accion etica abierta, despues de la religiosidad dinamica, y, mas adelante, despues del libro "El Pensamiento y lo movil", las ideas esteticas de Bergson, fueron aclarandose por si solas, organizandose entre la multiplicidad de los temas,
sin la urgencia de requerir un tratamiento especial.
Es sabido que en lo estetico, dentro de la filosofia europea, la
contribucion del genio frances no ha sido de las mas importantes.
De Descartes hasta Bergson no se perciben especulaciones comparables
a las de Platon, Kant o Hegel. En cambio, se consideran muy valiosas las actuaciones de ciertas filosofias directivas, inmanentes en epocas y revoluciones literarias, como ocurrio con Descartes y los cartesianos en el siglo XVII, con Rousseau en el romanticismo, con Taine
en la literatura final del siglo XIX y con Bergson en los ultimos cincuenta anos. Parece, a esta altura del siglo, que la mas profunda y
permanente influencia de un filosofo en el arte de su tiempo en lo
que se refiere a Francia, sea la de Bergson. De ahi que sea necesario
el tratamiento de todo lo escrito por el y que abarca la creacion, la
expresion y la misma naturaleza de las artes.
Dentro del circulo de las cuestiones puramente artisticas se halla
el libro La Risa, un ensayo sobre el significado de lo comico. Es un
opiisculo dichoso, que trata temas forzosamente triviales y ligeros, al
mismo tiempo que penetra en las cuestiones centrales de la especulacion. Es de 1899, y en lo que va del siglo no ha perdido nada de
levedad y de su interes. Se halla incorporado a los tratados clasicos: en letras, en filosofia, en psicologia, en artes, siempre se recurre a sus fundamentos o a algunos detalles significativos. Es de
preguntarse por que sohreviven, al lado de las obras centrales de
Bergson, y asistiendo al menoscabo de numerosas grandezas, estas
paginas leves y felices. Se las cita en sus fragmentos, se las menciona
siempre en las teorias sobre lo comico. iQue es este fenomeno? Puede
ya arriesgarse algo al formularse esa pregunta. ^Tiene algun valor lo
comico; merece ser estudiado? El hecho es que Bergson nos conduce
completamente seducidos por el desarrollo del tema. Lo comico apa— 92 —

�— 6—
J3 113 'S3JJB SBJ 3p O}3J338 [3 U3 :SOJDB SOJJO 3p aSIin^dS 3q3p 'OSJ3A
-Iim jap 3T3IJJ3dnS BJ U3 S3JC[BJS3 SOU3UI O SBUI SOJOqiUJS SOJ 3p UpiDBO
-ojsip BUBuiijd bj oia^ 'oiuaJ^ jap A jbuiSiio aiquioq jap Bpipaui B[
UBnpBJ 3SJBJnjU3AB 3S3 U3 BinpUOlJ BJ A pBpi[BUOI3Cl3DX3 BJ lOJiqBlJ [3
JOd 8BpB[3ATU SaUOiaBIOJBA SBJ JB}niUSBJJ 3p J3pod jap UBjnJJSip SBJSIJ
-IB SOJ OJOg -JB3J OJ 3p zapiiqj BpBS3J3JUIS3p A B}ip3UI BJ lapUaidlOS
uapiduii son snb 'soiiBjijqn sojdb so[ A sojoqiuis 3p pai bj ap sbjiu
-dm s^\ uBzaiduia i[[B jo^ "oaistjBjatn o[ ua oiuoa oatjajsa oj us 'sa^qip
-uiasaaduii 'sa[Bjarat sos^d so[ ap oun sa [Bnjaaia.jui BjjBduits Bq^
•SISl[BUB
A ojjsi^aj 'uoiadaajad b[ ap sapBpiAi;aB sb[ ap noiaanjjsuoa ap A
uoiosa^a ap sauoiaunj 8B[ jBJBdas A 'souia.i sop so^ uaiq jBiauaaajip
anb X^q anb sa osa jo^ -sosjBaBd A soijadim soj;o oa bou 'a^uaXBjjB
'ajqBpBj^B 'BJopB3J3 SBiu sa anb BaijsijjB upioin;ui b^ jod o 'Bpunjcud
sbui sa anb BaisijBjaui uoiainjui bj aod bSbjj as anb jb 'jb^j osjaAiun
ja Bjsa 'ojo ap sbubzubui ap uaasq soiainf soj X sojdaauoa soj apuop
ua Biaua^ijajui bj ap sapuadsaq sbj ap uipjef ja S3 anb X jBijajsui
X jiin upiadaaaad bj ap op^jjnsaj ja sa anb 'pEpinui^uoasip bj 'Bpip
-am bj 'oiaBdsa ja 'sojoqiujs soj 'sbuuoj sbj ap osjaAiun jap sbjj3q
'^vzajvdtifvu vj uod uotun ua afuatuunupuoo saauopia rtid
-Djqm vwjd nujsanu anbuod 'sojsijjb soiumuas sopoj anb dofaiu o 'ji^n
-mi oiuas a^uv ja anb uaiq Amu oaua 'soiuspu soujosou A snsoa svj uoa
vjvipauiuj umovoiumuoo ua dv^ixia souiniaipnd is 'viauaiouoa vj^sanu
A soppuas sou^sanu ua ajuaiuotoauip jvadjo^^ v asaium pvpijnau vj
?S :tJ^API\[ I ^ ojuaiiUBsua^ jgj55 ua SBpiuuaj sauoiDBjaasip sbj ua o
'uosibabjj ajqos oqmjsa ns ua o uoiSijaj ns ua o jbjoui ns ua tussajd
-xa anb oj ap pnjiuajd bj ap bzoS anb o2jb sodmai; sojauiiad sns ua
aaip 'jsy -SBiauajajuoa o ssaqo sajqajaa sbui sbj ap o^ibj oj b ubui
-osb anb sajuBjsuoa SBAijaaiip sbj uauai;uoa 'ajuainSts ja oiuoa 'pnj
-uaAnf bj ap Biqo 'dsij^ vj ua sopssaidxa sojuaiuiBsuad sojiai^
•jBnjiaidsa uoiaBinp bj ap sajBiauasa saiuBJJBA o iijsixa jap sopoui so^uij
-sip 'ajianui bj 'iouib ja 'pBpijBnpiAipui bj 'ou^sap ja oSanf ua bjjbij
as apuop ua so^aijjuoa soj ua usjapoui as anb o 'ias jap Bpunjoid
s^ra pBpiAijaB bj UB^uasaidai anb SBaijsijiB sbiuioj uos anb 'BipaloBij
bj X BuiBip ja uoa BjSBijuoa X aidiuais BzapuBi^ ap aaaiBa osa lod
^jBai; oj ap oiuaiiuiaaiqodiua un sa oaiuioa oq -is oiaiA ja 'opunjoid sa
anbiod oaiuipa sa ou opBaad jq "sodij soj ap oipaiu lod ajJB jap uoia
•BziuBaaui bj b opuaipuaj 'ojaaja ua X uoiauajui ua 'ajuauijBiaipadus
Bjuno^ oaiuioa oq -SBaiuipa aiuarajBaipsi uos 'BiauBjnjad bj 'pBpiuBA bj
'bioiibab bj isy •sauoiadnuaiui SBjjanbB ubui^iio anb soioia soj 'saj
-Olia SOJ 'SBJJBJ SBJ 'SBJJBJ SBJ pBpiAIJOB U3 BipUod 'SajBIOOS Sodllj^ B
asopuaiSiJip 'Bipauioa Bq -jjai ja B;ioxa Soaitupa oSjb ua BiuiojsuBaj
as 'jbjia ouisiuiBuip ja 'p^paABi^ uis 'ajuaraaAaj BzijnaBjsqo 'aaipBij
-uoa 'BqBjj anb oq -Biparaoa bj ap 'Bjjnq bj ap 'bso bj ap oipaiu lod
'oX jap Bsuajap bj Buapsauasap 'jBinjBu ojb ouioa BianjB o soijosou
ua Bjunao anb osaaoid un ap Basniq upiadnuajui bj 'uoiaBziuBaaui
Bq "uoiaBziuBaara Bpsiadsaui Bun lod 'zapinjj 'Bzaiaij 'pBjaaqij 'psp
-jauBjuodsa 'upiaBaia sa anb p^pij^ai bj ap uoionjijsqns bj b a^uaij
'p^paiaos bj ap o onpiAipui jap BAisuajap uoiaaeai son outoa aaai

�de cada arte, en cada escuela, monumento o detalle. Es una operacion intuitiva que pasa de la naturaleza a las creaciones y escuelas
y estilos, y de creacion en creacion, hasta lo mas oculto y diflcil. El
muro que contemplo, y las rocas de la playa, constituyen para un
artista, en tanto que convencimientos conceptuales, realidades cornparables a los poeinas de Mallarme o Eluard, que me trae el libro,
o las miisicas de Debussy y Honneger: la solidez y frialdad las usan,
maltratan y confunden una vez existentes. La intuicion debera operar
misteriosamente en ellas, como el labrador que al ahondar en su tierra
conmueve y separa de ella, con la misma indifereneia, la piedra erizada de siglos y la flor que nacio ayer.
En sintesis, las ideas esteticas de Bergson se concretan alrededor
de su metafisica intuicionista y vitalista. El problema del arte hallase
en el extremo del impulso vital, y es como su mas puro, atrayente,
supremo coronamiento. Sin el, la intuicion metafisica seria un acontecer grisaceo y esteril, que se confundiria con el arrastre anonimo
de un rio en un oceano desconocido. Pero gracias al acto intuitivo
estetico, la moral, la religion, la ciencia y el existir del hombre, entre
esas selvas de sfmbolos y tecnicas que lo circundan, adquieren un
significado espiritual y divino: se comprende asi que el universo se
valoriza y se colma de sentido, pasando al fin a actuar, como la unica
maquina de fabricar dioses.

VIII
Las ideas esteticas de Croce
Las ideas esteticas de Benedetto Croce gozan de una respetable
difusion en la filosofia contemporanea, en las zonas limitrofes de la
teoria de las artes, en la filosofia del lenguaje, en el problema de
la expresion en sus variadas formas, y en la misma critica de las
actividades gnoseologicas. Dentro de la vasta obra crociana, la Estetica y sus variaciones e influencias, ocupa un lugar primordial en
triple sentido: en el del tiempo inicial, en el de importancia basica
y en el de extension y amplitud. Si nos atenemos a la prioridad, diremos que fue en 1900 el aiio seiialado para la publicacion de la
Estetica primera, bajo el titulo de Tesis fundamentales de una Estetica como ciencia de la expresion y lingiiistica general. Esta obra ya
coloco en pie la doctrina a la que el autor se ha mantenido bastante
fiel, durante el largo periodo del desarrollo de su filosofar sobre el
arte. La obra, que comprende una parte doctrinaria y una critica
historica de doctrinas esteticas, en un sentido muy personal, analitico
y excluyente, ha sido reeditada varias' veces por su autor, hasta el
ano 1939, y en cada una de las nuevas puhlicaciones ha sido objeto
de revisiones, precisiones y enriquecimientos. Se tradujo al castellano
en seguida de conocida, y todos nos beneficiamos consultandola con
provecho en nuestra formacion literaria.
Miguel de Unamuno prestigio dicha ohra con un intencionado
prologo. Mas tarde, en 1912, aparecio el Breviario de Estetica, que
es la ohra que mas se conoce y que tiene sus origenes en una confe— 94 —

�— 6—
•opuaiJiiAip o opua^njjui 'opBAjauad bi[ ou aaoA[) •oi.iBjisjaAiun aj.ioa
ap soapiAO soj ap A SBApajBa sbj ap sbjsjpbjba} soj ap 'sojosojij soj ap
ojiioaio {a ua uaiq sbui auaijuBiu as 'BiauaiuaqaA A umssd ueaS uoa
oqansaA 'soauEAoduiajuoa sajo^nB ap ojuaiuiBjBJj [a uoa a soj.ib sb[
SBpoj ap opiuaiuoa ja uoa zaA ns b BjuaunjB as jena bj 'eaijiAa B.iqo
ns uoa Bjuauiajduioa as anb 'aao^^ ap SBapajsa SBapi sbj ap oiuuuop j^
•pBpuB[nai}jBd Bjsa asABjBuas aqap uaiquiBj^ 'sajajoisiAy bjsbij aapuaa
-sb apuaja^d 'bijbjj ua oai^ A sijauBg ap ap s^abaj b 'anb uoiaipsij
Bun an^xs osa u^ "Bauojs^ b^ b op^suadsip Bq a^ BiauapuaasBjj A pnj
-qduiB sbui anb ouiapoin ojosojij [a sa anb ap Bpnp ^^q o^[ "a^qBaap
-isuoa BiauBjiodrai Bun uaaaajo anb souiajBjou '^aqBS asa ap soatssp
SBUiajqoid so^ b a^piip as anb bijoso[ij Bun ap ajaBd opuBuuoj 'aaoj^
ua sBapajsa SBuqdiasip sb[ soiuBJBaapisuoa is 'anb opoui ^q
•sBai^ajs^ sbj ua Bjsandxa a^uatu
-BAijiuii^d Buojaop B[ ap sa^BuiSiBui o sa^jjuaa SBiuaj uBAiABaa anb
sauoiaBAijoui odiuau ua odiuaii ap ubuiosb 'jojiib Bpsa ap .nqnaijiBd
iuaiuiBjBjj pp pepaiias tb\ A pniiqdure v\ ^p^pxpunjo^d bj^ aj^ua 'sof^q
•;jj sopiuajap soisa u^ "sopBABdas soipn^sa ouioa ouBjpissa ua oaod
aa^q apsap sajuB[najta A soiqq sns ap sopBaBsajjua 'sofajdmoa A sosop
-aAOu us} 'a[[iauJO3 ns 'aq^ao^) ns 'ajuBQ ns 'oisoiiy ns 'auiaB^j ns
•'a.iBadsaspjqg ns SBtuapB soiuBzi.iopA sopoj^ 'Bai^cq e[ei Baijsjnui[ bj
b uaaaijai as anb sojjanbB A 'so^qq ua opjuna^ bij jojiib ja anb 'Bai^
-ija ap sojnajjAB A soipnjsa 'so^BSua sosoaauinu soj AB^aa^s auaiAuoa
o.iad 'a^jB jap bijosojij bj aAqos ouBiaoAa Buiajsis jap jBAjuaa oziaBiu ja
asBjABiuBjj anb oj Ainjijsuoa b SBpBuijsap UBjsa SBAqo saA^ SBjs^
•sojiaoabj A sajBAjuaa SBiua^ sns ap soAijisodxa sojispd
-OAd soj A sajBupoiAO SBapi sns ojubj un uaoaAiiasqo uaiquiBj anb OAad
'ajuauiBpsdnaoaAdsap uaaj as opuBna au^iB^uoj^ ap soAssua soj ap
sojuam^BAj ua ABSuad Aaasq B^ssq ubziaojba soj opoui oiAaia ua anb
'sBUAapoui A sBaisBja SBiauaAajaA A sauoiasjaA sajdiqniu uoa 'sajuB^ijBj
'so^ipiiAa 'sopB^ABoaA oaod un u^qnsaA soipnjsa sns sopoj anb iqs ajj
•sojiAasa sns ABiaspaA b szaiduia AojiAasa ja opu^na BtuBAAap as anb A
'aiuauiBSOAauaS BsaAdxa as anb uoa BaiSojojij 'BaiSoj 'BajisjjAB 'BaiAojsiq
'Baijosojij BiAnpiqBS ap BiauanjjB Bnui^uoa bj ap asopuaipuajap ouioa
A SBapi sns. ap uoisiauoa A uoisiaa^d ap ubjb un ua 'sopBAAaa sbiu
zaA Bpsa sanbojua ap sojnaija ap saiaadsa ojjubzbaj ba aaoA^j 'Baxia^s^
BJ B SBpBA^BSUOa SBAqO S3A; SB1S3 U3 8llb ABAapiSUOO SOIUBJApO^
•sojn^idBa sosuap A souanbad aaop
ua ojopuaipiAip 'aonu xn voi%9is^^ rofBqBAj asa b puiiuouap A '^aiu
-BjiAg Bipadojaiau^ bj b ajuaiaauajAad it^^i^isg,, ouiiuAa^ jap opsaij
-iu^is ja aAqos ojjoAABsap un oja^paA aaoA|^) '8^61 na 'ouijijn ao^
•ajuauBiu
-Aad Biuaj un aAqos OAanu isbd OAqij un oiqoasa opuoj ja ua anb
aojba A pBpi^uBO jbj ua sauoiaBAapisuoa opuB^aA^B anj OAad 'saAoiAa^us
SBapi sns ABSuapuoa osinb Ao;nB ja anb ajqBpnpui s^j "saaipuadB soaj
A sauoiaaaj SBSuaixa oajbiio apuojduioa OAqij j^ 'AiAAiiauoa opnd ou
anb A opB;iAui anj apuop b 'ssxaj^ ap pspiSABAiujq Bun b oiau^ anb
sauoiaaaj sbj ap o^xaj ja ssiuapB apuaAduioa OAqij ja anb b^oa^b aaoA^
jsp ooijij j^jovuno J9 A vund upiotnjut vj :^Aaqjapiajj ap BiauaA

�el desarrollo de las obras personales o escuelas y tendencias como
Bergson. Su presencia en tales reinos o repiiblicas, no es tan vigorosa, ni delicada.. . La trayectoria del pensamiento crociano se complace mas bien en la penumbra de la critica de las aulas, y no goza
del prestigio ligero y eficaz, resultante de los cenaculos o del medio
inseguro de las artes en tanto que vivas, en donde los poetas, novelistas y pintores se entregan al deleite y a la tragedia de crear. Berg
son, en ese sentido, goza de una fecundidad y simpatia mayores, principalmente en las letras francesas.
Si se observa la numerosisima bibliograffa' de Croce, verdaderamente heraklea, se Uega al convencimiento de que no podria contornearse su Estetica teniendo en cuenta solo las obras especializadas.
Habria que penetrar en la nebulosa de sus interpretaciones criticas,
antiguas y modernas, reunidas en libros como Poesia y no Poesia, Literatura de la Nueva Italia, La literatura del Seiscientos y Los Nuevos
Ensayos criticos.
En este oceano fatigante de autores y temas, la abrumadora erudicion de Croce empaiia muchas veces la claridad, delicadeza y penetracion de la critica. Ademas, su dominio mas estable y valioso, se
circunscribe dentro de una esfera reducida de las Artes. Aunque habitante de una tierra en donde la arquitectura, la pintura, la miisica
y la danza ofrecerian temas constantes para incitaciones y deleites,
Croce se particulariza con las artes literarias, en todos sus ordenes,
como si su eminente saber girara en torno al problema de la expresion por medio del lenguaje. Este es, en ultimo termino, en tanto que
se relaciona con la actividad tecnica del hombre, el foco de atraccion
de los tratados de Croce. Por que la exclusion, en su sistema, de un
estudio centrado de la arquitectura, de la pintura, de la miisica? No
se comprende bien. De todos modos, el hecho conspira contra la universalidad de la intuicion crociana aplicada a las artes en general.
Las sistematizaciones filosoficas de la Estetica se parecen a ciertas formaciones celulares, o se desarrollan como la caparazon de bellos
moluscos primitivos y gigantescos. En oleajes concentricos. Todas
parten de principios simples, con enunciados breves, como focos de
crecimiento y de estructuras, de aspecto metafisico o empirico, que
actiian como particulas generadoras de los vastos sistemas. Estos crecen en circulos estructurados, ampliandose y tendiendo a abarcar lo
mas posible de realidades y conocimientos. Pero lo central es generalmente un principio racional muy simple, o una sobreedificada in
tuicion que brilla lo mas claramente posible como una perla.
Asi, Platon dice: "Lo bello es una idea", Hegel afirma: "Lo bello
es la manifestacion sensible de la idea". Schelling sostiene: "Lo bello
es lo infinito en lo finito, o la ideniidad de los contrarios". Kant:
"Lo bello es una finalidad sin fin". Despues, los sistemas se constituyen en torno a tales pensamientos. Puede afirmarse tambien que los
sistemas, como los trompos que giran, se conservan en equilibrio merced al movimiento espiritual que llevan en si, sosteniendose sobre la
tierra, en los hechos, en lo real, en las artes, para no caer, en un
— 96 —

�— L6 —
ua 3nb 'uvjnouta ojuattumotu ns sa uas ouapvpuaa ns apua uod A sap
•vpiuvjnoifund sns ap vunSuiu ua smuvf v%sa ou oiuvutuoo oj uod 'vjja
na vaunu auajtap as ou ntfjids^ pa ouad luvpnoi%uvd sa 'aaojg bjbjjb
'unjnaijuvd muuoj vptwj^ 'BiauaiJBdB ua SBpBarjipijos sauoiauijsip ap
'sopBjS ap 'sbuijoj ap osaaoad un ap b^bj^ ag -njiJidsa \a Bjado X
bjbjob A auijap as anb uoa ojuairaiAora ^ap JBSad b 'sapiuauiJBj ap
BATjuuijd zaiioBijquia B[ b tsbo aAjaiiA as 'pspmn b[ ua uBmnjsa as
souBJjuoa soj 'oqaaq ja uoa Boijpuapi as Bapi bj 'ojjapuaasBj^ apand
BpBu Sjsaj o^ opoj BDJBqB njijjdsg a^sa ap 'pBpijBSJtaAiun B^j
•itvwsiui vaiioapotp jvnnuidsa vj ap otaadso un anb snui sa ou vzajnunj
mVM vl 1on0 I9 ua 'niJ^ds^ pa poai ajuauinaiun oiuoa opuaiuod 'njiuid
•s^ A; vunft)^[ 'soSo'j ap vpvut / vSaiu ivuisiui noiSoj vj ap svjjanbo
ouis 'Vfuojsfn vj ap A wzapoin%vu o^ ap vifosojij vj ap svaifaajvip sau
-oiaonjjsuoa soj ojps ou vSaiu ivoi^p'j A vi^^ojouawouaji ap nioua^afip
vj v^atu vppa 'ajuawvajtaafa 'anhuoj 'ouisiuvijaSaq jap upisjaav po%o%
vj oms uptanaasoud vj sa ou vui uod vjrvuasip njiuidsa jap vpuap
otuoo vifosoji^ vqtt :a)uain^is oj sotuBjjBq uoisajuoa Bun ug -sauoia
-BJado sns JBuuuaajap b A O[jbztjoi3Bjb3 b Baipap as aaoj^ 'BiJBUiud
pspijBaj ouioa njoidsg ja opijiuipy qBjuapiaao bijosojij bj ap sousjd
sojampd soj na saojoa A BJiuipB uainb b 'oai^ ap aiu^suad Bauq
bj ua uptDBDiqn ns aaouoaaj 'orquiBa ug •SBOi^jaua sauoisajdxa uoa
aa^q oj A a^nqtJiB aj as anb ouisiuBija^aq ja jBjipaiaBsap o jb^ou
ua ajuBjssq opBdnaoa^d Bq as aaojg "I3^3H noa aJuaulJB&lt;IiauiJd 'ubiu
-ajB oaiSojojuB otusijBapi ja uoa opBjnauiA Bq aj as ajdiuais is^a anb
iqB aQ "njij^dsg jap BUBUipid pBpijBai bj a^mpB :B]Si[BnjiJtdsa ouioa
buijijb as aaojg -SBaisBja SBuojaop sajqou sbj uoa aj-inao ouioa jbj
'oaijosojij Biuaisis un b uaiquiBj aaaua^jad aaojg ap Bai^ajsa Bg
• • -^opuajdsa
uis 'soujojuoa uis 'ajqB^aiauoaut Bzapu^jS ap ouajj aaaJBds sou as
'Biusuiajy ua aajssOj^ o 'BUBdsg ua o^^jag A zapuauaj^ ouiog
ns jod 'ouisijBn^aajajui ns jod 'Bzapnj ns jod 'soiuaiiusuoz
-bj sajiaijip sns jod sopBiqo/^B soiuijuas sou sojuaiuoiu jod 'ojosojij
ajsa sa anb jopBjjaqij A oaiojaq ajquioq ja jod X jopBsuad ja Jod
souiaua) anb EiiBdiuis ubjS bj ap JBsad y -oujapoiu B^aod ubjS un b
japuajduioa BJBd 'sboisbjo sa^uanj sns ua 'sajjBjap sns ua 'afsnSuaj aj)
SBpiJB sbjo ajuatuBpiuajap jBipn^sa ap o 'ojdmafa jod 'oai^ b
BJBd sajjBasajj b jBiaajdsouara ap otaiajafa osouad ja auoduii
•sajBiaBj A
SBaijpisiq SBiauajajaad sbj ua 'sa^uauiaqaA sauoissd sns ua 'uoiaijuua
ns ua 'ojijsa ns ua ojjin^as BJBd ooiubjij isbo oz^anjsa un 'SBjqo sns
ap oSjbj X osoianmiu oipnjsa un aSixa sou SoAijisodxa oj ap bjbjo
umaBjiunj bj apnja ojosqjij jg -ojjBuiuuajap Jiajjip sg ^aaojg ap
ajqisuajdiuoa uoiaisodxa eun ua JBJjauad BJBd jiSaja SBjqo an^)?
• • • p^piaiJij sa uoisajdxa bj 'upisajdxa sa
uoiainjui bj 'uoiain^ui sa ajjB ja :ajdtuis uoiaBuuijB Bjsa ajqos UBSod
-aj 'boijijd ap soXssua sajqB;uoaui sns ap asfiq bj anb oiusira oj 'a^JB
jap BzajBjnjBu bj ap Buiajqojd jb aaojg jod sop^j^Bsuoa sauaiunjoA
soj ap Bzanbij Bg • • giBjj 'opionpaj 'oiuijui 'oXods ap ojund ojO9

�su perpetuo girar produce el perpetuo acrecentarse de si sobre si
mismo; siempre mueve historia".
Asfstese, pues, al desarrollo propio de los espiritualismos en
grado maximo; anda por ahi la miisica del logos, el rumor del molino de las ideas, la historia en movimiento, arrastrando al arte, la
ciencia, la religion, la logica. El Espfritu siempre mueve historia, es
una sentencia de tipo heraclitano, que puede sohrevivir mas alia de
la selva frondosa de muchos fragmentos de Croce. Reconocida esa
fisonomia del logos crociano, es necesario especificar bien los grados
o momentos del espiritu dinamico en tanto que es historia. Croce
emprende su tarea sustituyendo los opuestos hegelianos que se resuelven en las sintesis superiores, por la nocion de los distintos que
no se resuelven en la identidad y que pueden subsistir asi, dinainizando la espiritualidad circular del universe Bien y mal, verdad y
error, ser y nada, son opuestos. En Hegel se resuelven en la sintesis
del devenir. Croce entrecruza los opuestos, y bajo el nombre de dis
tintos, enfrenta al error y el mal, la verdad y el bien, el ser y la
verdad, la nada y el mal, por ejemplo, y los deja inmoviles frente a
frente, como las mascaras de la comedia y de la tragedia que los
antiguos arquitectos hacfan esculpir a la entrada de los teatros.
No se si alguien ha senalado en esta supervivencia de los dis
tintos irresolubles un rebrote remoto del maniqueismo zoroastrico,
iusinuandose en una rama del espiritualismo moderno.
Del coexistir irreductible, Croce deriva su teoria de los grados
del Espiritu del hombre. Este posee dos instancias: la instancia teoretica, que en el fondo es conocimiento puro y la instancia practica,
que es voluntad. Las dos se ofrecen desarrolladas en la particularidad
y la universalidad. Asi el conocimiento en lo particular se llama es
tetica; en lo universal se denomina logica. La voluntad particular es
economia y la universal se refiere a la etica. La historia es el desenvolvimiento de los cuatro grados del espiritu, y senala un proceso ciclico
que se renueva siempre, a traves de las implicaciones internas de lo
particular en lo universal, como una serpiente que se arrollara y creciera y se renovara al mismo tiempo indefinidamente en sus anillos;
al cerrar en ciertos periodos ciclicos su circunferencia, seria otra siem
pre. Tenemos, pues, asi el centro del sistema que ha ido desarrollando
Croce desde la Estetica de su periodo inicial, como conocimiento teorico de lo particular o como ciencia de lo individual concreto.
El arte viene a ser sencillamente esto: la comprension de lo in
dividual en su grado puro por medio de la intuicion lirica, que no
es nada mas que la creacion estetica al confundirse lo intuido en su
expresion exacta correspondiente. Las ideas esteticas de Croce se erapobrecen considerablemente al ser sintetizadas: lo mejor es recogerse
y entregarse al ejercicio y al goce que proporcionan tanto el Breviario como la sintesis para la Enciclopedia Britdnica. Puede concretarse que la creacion artistica funde en un solo acto intuicion y ex
presion, y que el sentimiento resalta de esta unidad, ligandola a la
vivencia misma del espiritu. Pero el sentimiento debe ser contem— 98 —

�— 66 —
\p^%o / wa sauouja so/ ^ pnpjaa / wos w
/ u^ pvp-ian / jC sajojja so/ anb 'wa/jajsa / ap souisiui so/ wos ap
-sin^^uij vj ap soaifijuaia svuiajqojd so/ sopoj awb uvqoud vuvd sajuap
-aaaud sauoiamuasqo s/ unjsvqfT :oaiJo3ajBa uaiq sa oppuas asa u^
•Bapajsa B/ ^ Bapsm3ui/ B/ aajua Bpiaa/qBjsa sfap aaoj[) anb Bqaaaj
-sa uoioB/nau/A B[ sa 'Bjqo Biauiud b/ ap a/qpnasip sbui ajjBd vj
•a/qBaiunuioa o/ A OAisajdxa o\ ua A 'uotsaidxa
B[ A noiomjut b^ ua jnjuiuqna EJBd 'o^Bsna /ap o^sa^ /a na SBOBsaa
-au sauoiaBUHijB sb[ uoa uBja/dinoa as 'SBpsoi/dxa A sbjb/d ajnaniaj
-uapijns o/ 'sauotDBSau SBjs^ "uoiaaB ap biiijoj buii^uih uoa apunjuoa
as ou a^JB /a 'bijcoibjo n BopaBpip sa ou ajjB /a 'BjBiparaui upiaBj
-sajiuBUi ns ua ojuaiuipuas /a sa ou a^jB /a 'uoiobuiSbuii ap oanf sa
ou ajjB /a '[BJcnjBU Biauaia sa ou aj-iB \a 'Boojsiq sa ou ojjb /a 'bijos
-o/ij sa ou ajJB /a :sBiauaaajip a^ais jod B/nuuoj; as A 'B/njp as 'anSuit
•sip as aijn ja pmo oj ap o^anby 'aamt ui voivajs^ bj ap 0*jj o/njjdBa
/a jod oprajpsuoa /a sa o/aapuo.idmoa Bj^d sa^uaiuaAuoa sbui so/ ap
oujq 'opB/Biias aq uA BaiisiiajaBJBa Bjaraiid b/ ap so/diuaf^ Bua/d ua so//oj^Bsap sojsa ua B//Bq as aaoi^ ap jofaui o/ anb
•opunSas o/ ap sojosaj A ssuiBiouBd so/ ap oipaiu aod so^auipd so/
ap saaaptJB A SBza^adsB sb/ BiBsuaduioa is ouioa 'pBpaiJBijiqjB ns ua
sounspuBsajajui 'sa/qBiJBA 'soaiibui^buii 'sajqi/ sbui so//ouBsap so/ ap
jaaB/d /b Baipap as sandsaQ -sauoiaBji^oasa sns ua a/qixa/jui a ooi^o/
sa 'SBopBuiiiBjd aoa/qB^sa 'soidiau/jd B/nuijoj 'ooiiBiua;sts 'osuap sa
sojuauioui jod 'ajusujai/B uB/d ua so//ojjBsap sns ua apaaojd JojnB
•aaoj|^ ap sisaj sb/ jBsuapuoa SB//a ap oipain jod Bjnoojd as A
sosuaixa so/ ap opBjoe.ijxa usq as o/ijsa /a jod sauoioBiuiijB
•i(visaod vj 'vsoa / 'saj / vunjsa oaoduim 'uajsixa
ou sauotsaudxa siq 'svuqv]od s/ 'soq^aa so/ /•^ -jquviuid uaqm ou
O-iad vunjuid uuj^ nun opnapi uaqvq ap 'so^vsaudxa uaqvs ou oiad sot
•uaiiuvsuad dauaj uaatp anb sojpnbv ap an as anb opijuas uanq uniu
-oo \a ua uaiquini vdiuanaua as 'aaoj^) bib/ob 'upiatniut / ap pnpp
-uapi wjn 'souisoa /ap ojujia /a ua jiaia b ojsandxa 'opinjui njiiidsa
/ap buib/z ajuB/iDBA b/ saiuauBiuiad sbiuioj sns ua jBJiaaua ap uoisiiu
Biuisi/Bdioupid b/ ajainbpB anb 'afBnSua/ /ap upioBJo/BAajqos Bun ua
asjBsuapuoo b ba ouisi/Bapi /ap Bopa^sa bjs^/ "oaijajsa ojob /ap upia
-Bupu/na b/ ua /BjuauiBpunj BapsuajaBjBD Bun /Bnsn Biuoipi /b A Biq
-B/Bd b[ b a/opuB^iojo 'OAisajdxa afBnSua/ /a uoa apunjuoa as pni/up
-ui b/ apuop ua 'Batjajsa /Bnjuidsa sisajuis b/ 'pBpiaiJi/ b/ 'omsiuopaq
/a opuBui^^iio 'opB/diua^uoa ojuaiuiijuas /a ua bisb;ubj b/ ap oiuiui
-opaad /b jB^n/ Bp o//g[ "oduiai^ oiusxiu /b uoisaadxa ua asjpiaAuoo
/b 'so/^is so/ a;uBinp Baiuia/od pBpipmp ns uoa 'buijoj A Bi^ajBui ap
/BuoiaipBij upraisodo b/ aaA/osaj BJBd ^ajis uaiquiBj upxain^ui B"q
• (sajajpisuy
ap 'sisuuivo ap upiaunf) Jopvuadas ouioa A soiaafn soj ap Jopvdaqij
ouioa ajjv pi aAnquju a\ as anb pnjum / nqijjsa 'opiufns o opmiian
Ofuaruiiiuas jv ojoadsau uoa 'msaod o opujdtuaiuoa o$uaiuiiiuas jap
mauaiafip njsa n^/,, \panij upiomiui o ojuaituijuas jap upiavjdiuai
•uoa outs 'soquin ap muns iu 'ua^^uun 111 ojuaiuijiuas iu ajasiyiunjj
apand ou oisaod nj n 'aaip 'osa -toj^ :opuBnjaB o oppuas ou 'opB/d

�Ya al final de sus tratados se hacen concesiones a la moral dentro
de lo artistico y el sentido de la expresion y la comunicacion; aunque
fieles al problema del lenguaje, permiten que se reconozca a todas las
expresiones artisticas, ya sean plasticas o musicales. "Lo hello es ex
presion lograda", dice Croce. Expresion interna primaria, espiritual,
como forma ardiente, qne asciende y pasa a ser perfeccion circulante
en la obra de A o de B. La belleza natural queda excluida de esta
nocion, o por lo menos, es solo un material impuro a disposicion
del artista. El contemplador no interesara a la estetica; el creador, el
poeta, ocupa todos los dominios. &lt;^C6mo se logra. la expresion? Por
que se logra a veces, pero no se entiende bien? Existe un proceso
en Croce que intenta responder a esas preguntas, pero con lo cual
se cae en un psicologismo trascendente: intervienen en el proceso
impresiones, expresiones o sintesis espirituales esteticas, placeres de
lo bello y traducciones de los hechos esteticos en fenomenos naturales.. . Los artistas asisten o provocan esas cuatro etapas, de cuya diferente intensidad o desigualdad o afinamiento, resultaran las obras
tan distintas entre si.
En una carta a Unamuno, publicada en 1911, Croce le confiesa
que la Estetica es un libro juvenil, que es su primer ensayo de filosofia, y que anteriormente mas bien se habia ocupado solo de historia. Agrega que en posteriores libros maduro aquel pensamiento inicial de la Estetica, refiriendose asi a la conferencia de Heidelberg y
al Breviario.
El prologo de Unamuno es poco divulgado. Lo tengo por una incitante consideracion sobre la filosofia y critica de las artes, tema que
secretamente intereso al pensador espaiiol que tambien tradujo, como
se sabe, al castellano, la Estetica de Lemcke. Unamuno afirma, a pesar
de las reservas ironicas y crueles que le dedica a los filosofos cuando
hablan de Arte, que la Estetica de Croce, "precisamente, por ser una
obra de robusta y segura filosofia, es una obra fuertemente liberadora y sugestiva para un artista, una obra revolucionaria, y son los
artistas y poetas los que ante todo deben leerla y comentarla". Posteriormente, hemos visto que Croce expuso en forma mas precisa y
armoniosa su Estetica, en el capitulo de la Enciclopedia Britdnica, y
trato numerosisimos temas de critica sobre autores universales, en
donde asoman repetidas veces sus preocupaciones filosoficas y las variantes de la experiencia y del saber. Tendriamos, pues, tres grados
de Estudios esteticos en Croce, y alrededor de ellos los trabajos severos, profusos, doctrinarios sobre Dante y Goethe, Shakespeare, Ra
cine, y otros, ademas de sus considerables analisis sobre la poesia, la
novela y la critica literaria en especial. Croce exalta el poder del ar
tista y enaltece su preeminencia divina contra todos los pesimismos
de la epoca actual.
Aunque no se sienta atraido el artista por la armadura dialectica
de las obras Esteticas y criticas de este autor, es seguro que la lectura incidental o parcial de sus obras mayores, lo mismo que de cualquier articulo marginal, sera motivo siempre de placer superior de
cnsehanza y de orgullo.
— 100 —

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="7">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="304">
                  <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="39">
              <name>Creator</name>
              <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="305">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="45">
              <name>Publisher</name>
              <description>An entity responsible for making the resource available</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="306">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="40">
              <name>Date</name>
              <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="307">
                  <text>1947-1989</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="47">
              <name>Rights</name>
              <description>Information about rights held in and over the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="308">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="44">
              <name>Language</name>
              <description>A language of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="309">
                  <text>Español</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="51">
              <name>Type</name>
              <description>The nature or genre of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="310">
                  <text>Publicación periódica</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="903">
                  <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1536">
                <text>Estudios sobre las ideas estéticas </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1537">
                <text>Estos trabajos son el resultado de prolongadas lecturas, más reflexiones que experiencias, al margen de la creación individual, fugas dentro de la docencia, compromisos con el tiempo y el espacio.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1538">
                <text>ORIBE, Emilio</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1539">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , Abril 1951, Nº 6 : p. 53-100</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1540">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1541">
                <text>1951</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1542">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1543">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1544">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="177">
        <name>ALLAN POE</name>
      </tag>
      <tag tagId="183">
        <name>BENEDETTO CROCE</name>
      </tag>
      <tag tagId="178">
        <name>CHARLES BAUDELAIRE</name>
      </tag>
      <tag tagId="176">
        <name>DESCARTES</name>
      </tag>
      <tag tagId="80">
        <name>Emilio Oribe</name>
      </tag>
      <tag tagId="97">
        <name>ESTETICA</name>
      </tag>
      <tag tagId="7">
        <name>Filosofía</name>
      </tag>
      <tag tagId="179">
        <name>GENOVEVA MALLARME</name>
      </tag>
      <tag tagId="182">
        <name>HENRI BERGSON</name>
      </tag>
      <tag tagId="180">
        <name>JOHN RUSKIN</name>
      </tag>
      <tag tagId="181">
        <name>TEODORO LIPPS</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="147" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="248">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/d0133a380f1f5b02bf27ccca52a6c24e.PDF</src>
        <authentication>e315ad17919d16c1303ba7485a45b15b</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1545">
                    <text>-uioa anh soy hob 'osaacid yap beaj;
-inoaB B4Rd ^na aaiioB Ojfani ueiiii
aaXiuyuiuoa seeu atib soy b3]uou
soy ;sopo; ojiuo ^ •sopnjotuoyrfi
8O[tmpiAT|)ui eaiiopBinis ^b| aU^

-niaos BH-miaiuisa bb[ 9bL.o; op Oln

u' By aRnopBouasop b

liua (
ayi
i ap jo
) Boy n
^odcuoa ns X
A bhuouosit us
u^ soy 'scyya aatyos snjiBXodB say
iurioi43{b ya o^isnoa objj atlb nptA

aiyiotu soy ap 'uoi.iRytyod ap uop
j^
bt ap ^ ournt^a ap
isip B[ ap X oaijRj^oiuap oyyojjBsap yap 'otnusuoa yap 'um.ianp
•yBmamBpurij sa ^IX ya ua ooijiio oiund oiyR sem ns RziurayB X yyjX
oy^is ya iBipainojd y^ Biam; as anb ^y -pByuyEa^ By ap sisijo 00103

ya japuajdoioa Rj^d sBoionbga hoaoiui ua bjji nn BjRztyBisua anb
By iRomsnoa X sysi^a By JBjadns c.inaojd as anb ^oy uoa sayROp; soa
-aim ap baijoR upioB.ioiyRja 'htj na 'sbjio X ^soaia sopma^uoa ap soisia
-o^lsap ea X sayGiiopipBJi SEmanbsa soy X pnynyea^ euaia ajjua sauoia
-Bjudmoa soooa bb^jo io^jaianoasap ap pu^pR nnn uo uaXnyaooa anb
a^namaiuanaajj sboi anboiiR soiyaai| soy opaaajd saaaA h anb REapi s^y
ap noiaRmjojsnGJi ap osaaojd OAtyae on soiquiRo sosa b RoRdiooaE X
&amp;yR[nai Eja Ry E oiaailsaA uoa uoiaBinui ayqisiA Run nsnoB anb a^uop
-uojiTjos pBpuByn^ois bijoio saauo|.na ^od JUinbyiB r oRzuoiuioa soai^
•yyod X sayEiaos 'goariuouoaa sonamouoj soy -snapi siiy ap ya ua omoa
p^pyyoai y ay. ouEyd ya ua o,nRl 'aidraais awnao ooios 'aiu^
-ynmjs EysaijiuRin as Ripay^ p^p^ Rfsq By poi aiuRJnp Rado.ina
Ey EZTJO13EAB3 X fjyX ny^ys yap sopRrpatu b Ryaiui as anb sisijo

ST8U3 B[

niujdsa

0H3K0H Sim 3SOf

�ponen cl mas bajo de log cstamentos, aquel que no ^o/a de prlvilegio
alguno y ^uo esta Inte^rado por los "la lira do res*1, se^iin Iob dcsi^na
Una vieja tradicidn.
Dentro de la coneepeidn orgatiicista de la soeiedad qn&lt;; prevaIece duraiitc la Edad Media, Be admilia qne la inte^raban Ires brazoa
quo, ya en la priinera mitad del si^lo XI, apaieeian earacterizados
con estas palaliras por Adulliertn de Laon: "Triplex Dei ergo domus
est, qiiae. (Tedititr linn: mine- orant, idii pugmuil uliique laboTtmt" (2).
Defensores, oradores y laliradores Hainan a estos Ires estamentos d^
la soeiedad las Pttrtidns (3 I en el si^lo XIII, y repiten el misuio eequema en Espaiia Ra tin undo Lulio por la misma epoca 14). el in
fante don Juan Manuel en el sifdo XIV (5&gt; y El Victoria! en el
XV (6i. Quiene^ no ejercen el oficio de las armas ni dedican so vida
al servieio de Ilios, es neeesario que "aren, atveti y sarjiien Itr. mar
ieza de la lierra, purn qu^ de frulos de que vivtoi el cahallero y sus
brutos 9 conio soslcma Rainiundo Lulio (7), en terminos que se ascmejun a los que m&amp;s tarde usara el Arcipreste de Hifa (3) :
(tiros ealron en ttrden par salvar las sits almax,
Otras laman esjuerza en querer usar tirmns,
Otras xirven senores can lax nnmns wnbax^
Para la conception vigente en la era feudal, y dentro de las tondiciones reales de la epoca, es evidente que los "laliradores'* erau Io9
que trabajaban la tierra, conio lo manifiestan explicitan^ente al^uitOH
lextos; pcro la crisis proporeiona relieve a otras formas de aclivi.lad
ecoiidtnica, y los juristas del si^lo XIV pudieron encoulrar muy apropiadas las observacioncs de Aristdteles (9i —lejano ori^en de toda
esla concepcion— para diversificar el gmpo de los que laborant, tal
conio lo baee en sn Defensor Pads MarsiHo de Padua (10); "Purtes
seu officia civitatis stint sex getwrum: Agrictdtura, arlificium, mililti'
ris, pecuninliva, sacerdotium, el jtidieinli.s sen catisiliativa". Artifidum
y j^ei^ttiiativa se agre^an aqui a la a^rieultura couio fonuas proiiias
de aetlvidad de quicnes estau fucra de los estaraentos privilc^iados,
pues aiinque Marsibo dice que son "affirm necesaria civitatis", a^re^a
que deben cstar sometidas a las olras. Observesc tpie Marsilio rcdaeta
bu Defensor Paris eu el terccr deccnio del siglo XIV. cuando la crisis
ba dibujado ya bucna parte de su eurva y se lia puesto de nianifiesto ya, sobre todo en Italia, la importancia ulcan^ada por esas nuevas aclividades propias dc los babitantes de las eiudades. Fretite a
la agrieultiira, artifidum y jtecuniatiixt representan las for mas dc ae-

2.Carmen, en MiCMt, Pm. Lai., CSLl. T82.
3.Pnnidas. tl. 21.
4.Lii.to, Libra 4e In Ordtm de Caballaria, I. 9-U.
5.D. Jua^ Manuel. Libra de las Kstadwi, I, 93.
6.GuTiEimE 1)Ie7 ue Games, HI rjeiarbd.. Croat^a dr D. Pero Nino, Protmfo. InL
7.Li&gt;i.id. Let: ril.
B. Libra &lt;Je Bur,, Amor, 126.
9. Politico. VI. III.
ID I^lI'twit, 1, S.

�[

in[nidi^

PII'I

IPII II

'

IIIII[I
II I II I III
PII'FL'
IIdillI I I I L 1II
1P IJIII
II'Il\ I I
"
I I •
[IdJ It *
IPIIIn|| |[
IIIIP I I 1 n
1

1 f

'

I

1

I

d1

I
I
I I I P
111
1-I
1
I
d q
j ,
iqjn[]
I ' I nb f
p
d qo. |
^1
,| [
I
I I I n
1 I n
1II1^
[IiraMll
I
"II
I
t
' I P II
IP
' I rIP I
AIM imule^ BUi3,t,tijd nn n^n]i^no^ baui,iio B, jp biiomii, B, lunj
-jal^p JiDijip PP - iqqRpniA .3 lpid&gt;B uos uopuqBJ baiib 'stqB^p! so, X
.BOpi .Bt 3,1 OlIlUBD ,3 U.1 3|U30I,BI3.1lIs3 '|BW1 I1U3UI11I13J |3,. B^,UB|
-.lodnTI KOU31U OU BO)33dsR BOJIO U(ll3B3l[dx3 UjS Bf3p Bill) 3,qB|.npiII
•3 •pBpiJBB.l B[ 3p 3d3IB3 ,3 113 |MU •', 3p mU3|qOJll ,3 B^^lIBqqiU
•Oil B3H,3B BIlIABipinqtlll SOlllljii BO, 3p XBIB3n^.1liq B, 3p BlllHIOU
•O33 pil,IIAI131- BI 3,1 Bill,BUB ,3 Til *1 BABipAIIUllBl, BIB1T3 B, 3U 331IBJ,B
A Bz;&gt;inaiiieu B| ;ip bmmv souiBiinjim 0[ubii^ ub^iuhjc! Ja ^nh si^ubS
miod B| ;t|i!A oj,^j OJU14B 1103 -ut^^3so.nl oiJBs^aan sa anb bb^ujj bb[
ap nun ^(ruii^uoo .( Bpt!i[B3B jeiaa ap ^^ip .tuqBj me 'so^.i.mjsj ens b
-&gt;d Mill w^iiaonre^ mioimy r.\ n •uodeg o oibzz.ii ^^vqtaos ^nsJOQ
'anuanj oiuoa ^a^opuBuijoui •sou.topom B^aopBJiTisaAUi so| ,i|uaiiT3]uaa
-aj,t.ut naaBt] ^nl) o\ bj oSaI a 'os,.;(oj.1 ;n.) ^p ej|antu a.w^^ 'oi^airi-inq
BJ op 0[[o.uBBop ]3 jntniHBA3 B .i]naiuiBia3ds3 asaai^iap anb -jBA.up
-3inofRi| ;su, &gt;q nptioj g -raooiwa ajajnb as is qnanieu sbui BpF\j Ria
-n,u.|)ui nn ofnq [niao^ojiuiouoaa oap^o |3 Jil^isuoaaj tuit.l n|^ ^jqoe
o^aiq opuiHBJB.iu.. Bi| as a stsij;, r, jBuapnaiusop B upini|i^iuoa Bi| sbU
anb [a 'aiuaniB^taa.Hl 'sa .( 'sasairi^nq soj b auna.i luliijliqns asj^
•^ajopBjqe!,, B.loana ap sai-tFct sRHntfTB ua opnnntii J3e
•j[os bmooiiu ^mi hub anb oiunfuoa [anb^ o^jnai^i&amp;^ATp TB upiniriBam
ei( as .anb aiDBiaodmi sniu odn.ricpis p^p smdojd Baiuinuoaa pepiAii

�tablecerse en las ciudades o ban couBtitujdo nuevos eentros urlj no
para ejtreitar cierlas formas de actividad econoij 10
par do los cuadros dc la or^aniza^ion senorial, jn a q

n

opt an por una do ell as ak-anznr mayor benefieioo
I [
dencia. iVinguna do esas dos posihiii dudes ofrcefa 1o
micosocial traditional a! que trabajaba con sus nanan 1 1
c ire un stand as fueron propieias sc aprovecluiroii |d 1
area de action ajona a ia iiifliicticia acnoriah Abi om n a
n
tuiwe la burguesia liaeia e] siglo XI, tntaramada n n
economica profunda que separa la primtra era f 1 1 d 1
da (141. y opera muy pronto una pareja mutation social de
tr ascendent ia.
En el siglo XI se habla ya de burgueses en Franeia y en Flandes. Son, sencillamente. gentes que viven en ciudadd d
actividades mercantile*, y todavfa en el siglo XIII I d
1
S
limbene: "Tune mcordatua sum quod vera est Call o n
n
d
Nam in Franeia salummodo burpurnses in civitat f
I b n n I
- ms vero et n&amp;bilas domint: morttntur in villis/on b
suis" (15), tomo extranado por esa tajante separation que no ob
servaba en Italia (16). Esa cirennslanda difrrenc a ina
d d
. de otras desde el punto de vista institutional, pero poa
diferentias se entreve una fisonomia semejanle en el tipo del bur
Para vivir del niodo que at ha propuesto —el linico mediante el tual
ba podido lograr su asctnao— el burgues necesit laa
que lo libere en cicrta medida del regimen vigent
^e n
1
este seran las reivindieaeiones quc el burgues del d S n 1 1 no
se propone al principin dtstmir el orden institutional, pcro queira
cierlos privilegios, tratara de obtcner tiertas libertades y el rttoiUH
cimiento de un derecho especial —yus mrreatnrttm—, y finalmente
lograra organizar una magistratura capetirita para la defensa de los
intereaes de sii tlase: los ^^hevins, el capitana d^l popolo y su^ consipli
Pero quienes quiereii vivir de esa inanera y desarrollar esa- ic
tividades no componcn un grupo determinado ni por el origtn ni por
clas'e aliierta que solo aceidentabnente ba ttndido a eerrarsc. Por e a
ea rat t eristic a ha logrado superar la resislencia que le ban opueslo las
fuer^as predomiriantes hasta enlonces, que vieron en las ciudadts un
principio de perturbation, como lo expresaba Gutbcrt de Nogent en
la frase tantas veces eitada: "Communio autem novitm at- i^ssimum
n" (17| y maa explicit a mettle aim en el discurso del ar^obispo

i. Vi-are Ia diatinridn
Mart tlloi'h. La totUti feudal; La format „*.
de dipend
. do I'fl m,. Paris. 1939. pd^. 95 y ilgls
15. SaIIMNK^K
a oara ^i E. Bernini. Laiansu 19^2. pit . 317; en rl
dn vestr pig. S39 v 921.
6. Tin^ante. [
ianos de Mcola Oltaknr sol.rs di nreiloifls en re Ian
'omu. y Ins i^udades
Esa. Firon C 393^ y II problem^ delta hrmasiane comnnale rid eittadini del itrdia
en Quern. di Si. Med.
[-" .'iRm^ "u
7.
Nokekt. Hlnlort^ de w ^o. ed. U. Bourpin, Paris, 19f 7. ^^g
Ouokur In
dd francesi net Madia Eta, Vatlerohi, irsu^
1927.

'

�— SOI
doa 'II -sanfi•nioo^ 1 MVSSIO "J '
•si &amp; [ejb •A *f
••j *;,"i )D,iajjof; -ca mihx an sai,i-;h
ja^ni^ au
'0 '
•nit i EB '*!* 'i^I
'H.I^ p -|nA3 -sasia:
rmnncri!!laj -^-Ji •^
'at *^ •^ •p.piw
1 ^uupnAia™
a to[ P
i|bidj na uawi!&gt;ui -uob^ J^ ota^uu.
ainam|[09
uoi^url laulii a|JTiiaj^suna
-^B u*

n aisi^aj

u luaioM ap i-HTO anil ap ]! ,,| -^te ^f' Dd

[BTaioiuoa A „,=.jn^aBjr.no.t pepTATps1 nS 1 Biaos B[BaB a b[

i toye

"9jp ;^. ;ni(l|
9ns m.uio] bj Bd oiad s apRj pioijip ap a; lanei epoi bi]u oa sum:nA o
•sos *t^tsau3.ii iq &lt;^I aP 1ZJOIijra [op oEIB 1 [11 BO j. [a bei.i s ariBpni a bes^i(
(OE ,p? ]jpnb sjvjo
spvnjS is sajjm sauutx] sap suaS sa] luawnai js ^jaiapwuoa n p&gt; jajvoa
-wj ^ ^ioias sayna^jaiu anh suaio ap ^tltiid^ ^s ja vnntf 'is ito^a sKntl aj
'sajpvvjj ua luaiuajatviaad jiiajmn suotiojnqiJi ia sauw^ saj puim^^tt
^pnou^a uoijjpBJi "f ap ojadnio jop^ns^oa uaiquiei '^ussro.i^ ^j^ o^
•iw l^ u^ bob 1 u^uiu^uxa oui^Btati^u^ ^p opi^ojBo o^ti^itin^^a^ ^[~|

ajiof smo^nai wf aj a^pa aj ua.nb
a.nou 19 Blip nd jna ui&gt;
ixnou
•safjtuuia xtmiol la
•sa]pq 13

^ZLq sai!m7O ;"{

S3] sojjnnji -nd njp sa; lua^noj sun saj
sa; luassiqjnof ia-xu93
siaitip luaiiinbiiiiid mb
xiatjtino svoq ap iau,3,d sainoi

:p*pnp eun jIX
p na ibb Biquasap 'boaoj^ ^P ua!J?-nI3 'B^B^ja^Bqna uopipBjj
I bbui hj ap BqBiIppjBrl onb wiood u[\ 'jopuafdsa A nzanbij: ns joct
s b o^uojiI Xiiui uojbzuoiuoo *ojaojo iia 'BapBpnp bh^j
•o[dniafa aod 'saitnbs o nioiajjoaoa 'soubjjta Biw.qpqBa 'soipotn
-ao^ui Borlnjj^ Bojjaia ua a; uainBJBia ot^^iApB ^B oiuojfl onli bBajot^adnB
aasRia bh[ jC Btsan^jnq e; ;uiiia iioix.moa op pirpqiqi^od iq opqc as a
SBn^n sub jin^as ap itapi|od D^ uaiq bbui pidopu a^ Fsan^inq popu^ae
bj iBjiodai Bipod anb soiaijanaq boj ap aopa ju anb opoin ap 'aiuaiii
-oa ns e asiBiodiojui —ofeqc ap A nqi-UB ap— Botpnin &lt;s Bjirraiod
anb oaoaoid un ua asjaaanliuua 8i^o[ eisan^^nq b\ A uaaa.u eapspiip
sbi uiaj -(p^) siiwnyuuiifs as aunt utniouiuiop 11 irtias jsjua^^ svf
%a snf nuiuoa snqtnb ? sijji sirunuiiuoj snijijiqvjoaxa ap^ :Bnriay op

�von - 1 livmpo. in,' vadu vv mis amplia y firui.' l.a.la ronvlllir ,-,1
nil dvrvvln, vxprv.oinvnlv vslaldv, id,,. E.la'solida, i.lai.l .Ir In. .vnorvs
arra.trd a orpivllo. dvfiiiilivan.vnl'v Ira. In. l..i.-lla. dv'lo. rivoi mvivadvrv. ,,,„• vomvnaarn,, a prv.lar din,™ In,.,,, P-nvr vn .11. .,,an., a
Inivna pariv itr la nolilra,: y .-on olio .a qnvlnalian las valla. poro a
|,(,r,, vi,irr Ins clot ..up,,, .nviali'.. Enlrv lanln. la Imraov..,,, nvrv.iMilia vl Iraliajo ,le Jos artvsanos viilrv los vtialv. sv f,,v,o v.talilvvivrulo
povo a |)nen nolalilvs difvrviivias qnv silnaliaii a lo. ilv mis anil,a 1,
miiy 1,,,,-u di.lanvia ,le l,, Imrauv.v. |,r,,|,iamvi,l,. ,livl,,,s. A.i ipivdd
v.lalilvvida vivrla po.ilblidad ,lv lrasv,,.a,,,iv,,l,, vnlrv l,,s rnpo, rnn&gt;liluido. a I,, In 1 ^m ,lv la vri.is, Kxlo. lor vnalv. ,,,.„ a nun, dv
Ulio ,, vim ,u,,,lo alrvdvilor ,lv on vjv ions, it,,,',lo |,or la vla.v l-nrnursa. |im,,,ivlvm ,ln ri,|,,vu y ,le nnvvas v l,,ayolal,lv. g.osibillrla.lv. m,noxiiv,,.. T.a partivi|,avi,',,i vn vivrla. Im-ma. ,lv vicla propia. ,lv la
vos irlvalvs. vn .„ vonvepd,',,, ,lv la vvi.lviivia imliviiliial y sovial y
slvnlv ,-„ vivrla avlilml ,p,v a.vivmlv vinno impnl.arla por nna liivraa
iuvnililv. y mivnlra. vl iiio.iniivn,,, ^viivral livmlv a vvilvr aiilv
sn vinpiijv. aparvvvn alpinm. v.fiivrao. aislailos para rv.islir a la nutlavii,,. Pvro vl v.piril,, l,,,rB,,i. ,„„. v.r, v, lo q,,v rv.,,1,,, ,lv ,,,„.Ilo. iilvalvs. vnnvvpvionv. y avlilmlvs— po.vv a .1, favor la vorrvsp.imlvnvia vnlrv la. forma.' ,1,- rvaliaarion y lo. sislvma. &lt;lv iilva.: y
v.a volivrmtvia lo liari imliaillilv por miivlio' livmpo I'rvnlv a la. ,,,,-ra.

I'-onsiialnnvinda von vl v.piriln liiirrqiv. aparvvii la a.piravi,',,, a
la 1,1,vi In, individual. I ,„• ,,l prlnvlpio mvra lihvrlad fislva para quv
vl mvrvailvr pinfivra dv.plaaar.v dv avnvrdo von 1,,. nvvv.idadv. dv
.„ avtividad. lilivrlad para pmlvr di.ponvr dv In. liivnv. y dv rvaliaar
diwr.a. y vplvja. ,,,,vravio,,v.. lodo ,„„, pniyimo a lo qov .v lla-

lit refl^xion Iiu^Iii rsliii^ar mi ^isilL-nni lie Mfalris ijiw ili'^pnihocalia i'U
la a^iirai'toti a la lilu rla.l fonio &lt;-i..iulii;ir&gt;ii jirojiia ilrl Inniihir. Aitii.1,- ..Ii.f a ^-l.f i.l.-a n..]...ijr iliffii., y w.nlcn'itlo "iiwlriiiari.i. l^-ni n, •.,,
l.^^ laiia un ^eminiicnto limy vivo y urn, olaru &lt;• imisiuuhi inliiicitin
-lei valor &lt;M homlirr, l.tiiieii'^.ilo dc[H-ii-lin -lo ei^ )&gt;^|tia^ (.-ali-lu-W
[.aru M^i-cii-1-T u dt^iidfi- on la ,-^-ala tociid ahri^ulm la oorii-liiinhro
&lt;lc ([lie rr^i.liati ,-n el --ierta^ pntrneia^ eaiht \ez niiii, -li^iiiiis .!-• e^liludiiini E! inillvidmili^iHo so a.-ounia v ,-l I,i,•,^,-.,I,, ,|i,,- aooinolo un
ilia la 1 area do roliejar la hisloria do'una vida no |.uodo rosi^iirso
al eiu-anlo de las personalidarles vifioiosas —"lionilucs nuevns" es-

— 106 —

�I

q

i

i

i

t^ii^tp ^ Bpoinoi&gt; uoioisod ^un H^.iopinzu

T

i

n •&gt;

i

p

i

' I

i I i "

I

!

I I11&lt;

n
pIJ I P P IP
p|||1
dmp. n
* 111Ii SI
dm

p

I

irebteP'l

pii 11
111•!

'Hill1
I
11
1

1
1

I

&lt;
I i
'

I

^
IP

I

111H 1 t I
I' 1 I 1 P I d
11 I
I P I

I d

I

,

I I I
II I

-

;
1 1

I VP

P— P ) t
I
•
I

III I
I
1

11I
p1 p I
1 I

ItI P

'

I

d uo^nd 'I V T"P
I
1^
I™ I
I

I

I I SI

&lt;q
I I^ I11 ^ III
Illl|d|nl|III Ii&gt;
|
|
Ib ||| rad I

I''IIIIII
I I P
I1'I"III
f
I111I ' I'II
1 I |InII |1
d II"1 ™I 1P

�a compromeTerla en los vatvenes de ima existencta 3Ui estabilidad.
Seguridad signil'ieaba, pues, uiantenhniento del bienestar. la riqueza,
la eonsideracidii y acaso el ostontoso boato con quo so ha ailornarlo
la exist eneia: y la burguesia, quo eomo clase social cxisle graeias
a una prot unua revolucion, bc op one a la revolueioti y bo translorma
Ciertameiite. el lujo al quo comienza a acoatumbrarsc la burguesia conslitiiye un reflejo del lujo cortcsano. pero muy pronto se
adverlira on el un airc peculiar. Cierta gravedad y cierta ostenta^ion
revelaran las solid as forlunas que lo alimentan, y eon osa caracterislieas lo encontrarcmos mas tarde en las cortes por irradiacidti de
los nuevos ideales do vlda.
El lujo, el refill am iento — le nutrhidezze— pasd a Tuscan a y a
toda Italia desde Oriente. dice en eierla ocasion Boceuceio (26), pero
seria inexacto torn a r al pie de la letra esta observation y saear de
ella exageradas eonseeueneias. Si llegaron a Italia afgunas costuinbres
y detorminados elementos para satisfaccr este apetito de boalo, es
innegable que el sentido predoniinonLe de la vida despues de iniriada
la crisis —el espiritu burgues— conducia neeesariamenle a un desarrollo del refinainiento. Era la eonsecueneia for^osa de la aeuinulacidn de la riqueza. operada on el seno de un grupo que necesitaba
consolidar stt reeiente presligio y demostrar su' superioridad social,
basada en la fuer^a arrolladora del dinero, del que deeia el Arcipreste (27) :
El dinero del mnndo en gran revalvedor,
Tada com del siglo sir face por m amor.
Por dineros se muda el mnndo e su manera...
Pero el lujo —observese bien^— no significaba aolaiuente vana
ostenl.aeidn do riqueza; era. adeinas, la expresidn mas ruuiplida de
una inequXvoea tcmleneia al bedonismo que ~c advlerte desde la primera bora de la crisis. Cotno el lujo, Lambien el hedonismo refleja
rierta influeneia de algunas tradicioncs eortceanas, pero coma el adqtiiere pront.amenle un aire singular por la deliberada omision de
todo traseendenlalismo y una vigorosa afirmaeidn de terreualidad
apenas eneubierta por las fofmas exleriores de la religiosidad. Lo importante ea la risa, el amor y el goce (281 gracias a los cualcs vale

2l'. IMto de Barn'Amor. ^ID. En rl tniinu ^nlido buy ntros pSHaji^ que mcucrJan
a^m^Biudu lu rl^Tl|)&lt;'iun il^l ni^r^.l^r vn Chaurer, Ciw^rhurc Tales y mis lion la^
ver^us lion qu^ eomienm el Shi^man's Talc:
A marckant lohyW dwelled at Saint Drny^,
Thai rich^ tew,, far ^hich men lielde him icy,
2$. AacirflEST^ d^ Hit a. Libra de Buen A mar. 44 el alibi, Rnru aril anna la Intradutxona
id. iirim.TB iu^uaila d^l Dcram.,™,^. ol jirolojn da In^ C.anierlmry Tales da CLun&lt;y lu cspreit iva frasc que el m,.mw ,iudc ea Lmea de ni huudern:
Voiir tale ^wyetk al this com/mnyai
Swich talking is nat worth a boterfiye;
For iher-in i, (her nu d^ipon ne game.

�66

AX -"d

HI 3BB3.1 'op.iHM oaajai p ua rafM.d

oivaooj^ p&gt;p Rjpjj 8j u^ pcpi|Haisnui Biisintiso Dim op saao
*nS[oa BP odooBf op so^ia'p^ra ra[ A 'ouipwrj oosoourjj

'U'E) ..""'/'oiu ijji/ns u^ju}uio.i]^p 1.1 tu^avns 'iu,^/np 'wo^ti^u /a
ttmiwi^ ij^^ 'ut^jrtq™ ju,^quH ou^tt utujjin^ -uiruoip ^aj^;rfaj uijoj jn
mt •vittjouat ja ^ussoj^^ uiaaoA jut]a^oH -Jin} Mtivwi sivu^j}OS
•soiujj/ numb 'ioj^uj/ j^j /m tviujnixiiii win a maim s jiijtnuj tp ]a
tnwuj.tn^intt sniuua 'ajinou '—jntmqwnjj} jaqij oniiui xa ponb oa
OJiI 'mirajp itjuujwnjji tnbipi ponb— ajvnnw 'tuaqujg wqaps viiI
:Bpail?IB;&gt; s^pmijdp bus a bbi^ op oiil)ijna apjj op cqiqqiiif ono(pHr|PS
siii) uoo oip^op ^o oBOA^aHq,) •B1!si[R^njnu B[ A oijb p&gt; ucn aotuiirn
-oo op oi-tons buii oiuoo rnbn phiosojiI son as jiaia op ooo^ |a
sosojoiut soi ojfios ppnoioA "oinojonri jiaia op B^onoiu pnti op opPAuop
osojo^ia ospidni; o odnioii [op biish^uh ^ k ohiojj uppopo.i odmoij im
p rjo oub ooOii op Ola nun oso aouo^uoo pcip^iitoi Hppu kpisoi^i i uisiin
pjIonbR ^io so[oijpdsa so] op ^tndB:&gt; BI aP
Bs!d ;'P oijonwmo;) [op
BOOS.UJ sauiPuzniodso bo^ iu 'siuqaamu soeutiQ sbj iu 'opeood jop jo.uoi|
p A ouoniu B[ op pvpiuixoid P[ opuppjoj.u utu|RuiR|o 'uznaiiua^
ip orqajadg us no 'iiubabssr^ oiIoaRf -R[[^o^ RURpj Firag op ooiod
p omoa ^on^ so] op souoioBoo-idun bbj iu 'sbiiso.ibo a sojipuBq sb[ in
'BiSoj^ ^sod Hj iu 'BppM -i^gj ,l(;'--*w i-U/ rfHap vjpnb mp.i othoa
ojjsoii pi njnjl^] J^^ss^ mwjs? *j^/ nirf iioj wji^ iijjeoh nj luwipojj Qtf
:boutiIuibj Rtilojd B[ op [B o ijaisniow^v asmq^aiu shj op ]B o(UB_f
ojso op jBinjjsip Rind Rzanbu us jpqooAo.idB UB(|Posop A oiuohih([ioob
nijmiopuoo omsim ]o onb so^onbc ouis (^g) vaipvd a mjqos Biou.)ioia
SO[ b^ iiejo on (og | ajaapi auoq omiajon ai/o sosonifjnq so(s^
•_^uao a iJDuisap in
jj ni a iqaoniH ni opnvjs 'orfno vi tuotj ip apiiuj^iqH ajpu
iujs i^S woo fjmi^^ts a 'ampjo woo ifinililoaau opinqpiq v^jaj
7 jarf opunpua 'ojjaapid ip a yuwop Jp i/iih/s o iapunp vjjap iuad
md wi auwtiilaj tp asniqa a •ippuaz a idduup ip ajiadoa pjoa opuaaaoj
a 'ononu ip i/^saa ltruam^ i/iiuo^^ ip aivSvdwoa ajvUi^q oj owiaavf is
oiS^aai ip uajaa jad ouun iwSo 'o/i^s otionq a vzsaj^J'j fU jad ^^n : ;f,^|
mniKA lunBAoif) oaip sauotub op 'souijuo-ioij so( b bSabijiuo ii^jjd
-so ^p pnitUATtf E^ -EnRoBiu tap 3up^o iiii EpiA bT jiaia euad bT

�Sp dekitabati los uidos c-on aqudlas ransom va&amp;hette r Heir. (35) y
so IiiiK.aba ^i a err para la vi^ta ton la? pinluras ? egeulturas quo
decoraban lihros, igksias y pakeios: la^ tie los Pisano y de Sinter.
de los Limhourg, Giotto y Orcagua. rn tan to quo pools? y narradores
satisfaeian ew vago iiuhok de uprendor riettdo propio" del ^iplu y
tlal^m rtemla ^tiella a \m liri^mo priifinido que akan^aba a. voces,
oomo on Petrarca. inipiulablo bolkza i36t.
que tibora do^perlabu la naturaloza. Paroeia como si so la deseubriera
&lt;k nuovo, y al eontoniplarla sorproiulia por sii riquean y variodad asi
como por fos oslados do anituo quo suscilaba, K| cspfrilu ere ail or codii"iii*""•nil
ia a volvor^o liaeia olla. &lt;kouio so ailvorrira tuny pronto on 1ol ue
^iinbour^ o En^uorraud C.liaronlon. Masaocio o Bono/^o Gozzoli. Van
Eyek n Van Per Goes. Las laliorca del eampo. las e^ceuas de cub, la
reei a analotuia de los (weeks o el Jon do de eolinas y arboles eomionzn a atraor y a dekitar al arlista quo so rcocija onti el cquililtriit do los cmijuoioa lanlo como eon la pujatiza do las formas sinjiularos y nun con el eneanto de la anoedota t3tl. Pero la nalnrakza
misina sodnoia por su jiraeia y su bolleza y se desenbria el ikloito
do eon templar la cuando Ik^aba la buona eslaeion; era enlonces
etiando los peregrines so dirigfan a Canterbury (381:
When thai liprilJe toiih his shoures sole
The droghte of Marche hnlh perce.d to the rote.
Ami hiuhel every veyne in swich licoar.
Of which vertu engemired u the flour;
y su sedueeion servia para ealmar las amarguras y proorupaciones;
por cm proponia Pamptitea a sits amigas que abandonaran la ciudad
anp9^notin
gmn d

^oh&lt;T b

b

m

obnp bU

�f

I

daa TtH

"I"^A

| p(|][p[

or

III

I[]n I p

b

B[ nj n
B] (
(mo [ |n | 8[ | o Bra I
o
I
pononbPtBi
o on nb B|nj b
| b[ [ho [.
[
,
jo nl o|
|

B|[n n

o I nl p^, |
oio
[

ij

| bi
nb oj
bon

n | | nb

1 [ b

o

|

ni|
n
[
Tb 1 [Bn [no

p

[

p

1 n
b
ft

| o^

Ira
npo o I

Bo
Ij
p
no b
i
p
[
OP "IP opjo
n o I -o|
b
| | o ob|
n
s
or| o Bt ot B
1
i raof |
-| |
1
oti&gt;•
iFBlnno|
|
Ii
(gp
O[

B||B B

"I

IIpW X

|0

o

n

Irao

[

ii n

|I| OO

I^pmiPl[I[II|I

IPni|nnniiBlpi
o ,
|B n
H o1
b I 1|

O ^11IIIOp O| O[ O || | BI
pIII
bh iII o I
ra
|
T
bI
o, |
,Ill
1
IIlolnnnn11^

BlI
I'

nl

bV

-on

II

o|

II

"

I {

b

"I

IIII
II
IId 1 I

I

n
II

I

d ranoo
qI]
B
|
om I^ Bn b ra
1I o
a L I
BI1 n ||
o
n,|B
boI
O
BI
nO I J
I i O(I I
03f1 B 1B ^J

�dental antes adnrmeridas y logrd final titrate hnponcr nuevoa mddulos
a la existeneia social eon lo que gund litego rapidamenle tin presligio
innsitado. Por eso el espirilu burgues os, en prineipio y duranle las
prinieras etapas de stt eons t.it ttc ton, el cspintu que an hit a a la clase
burguesa.
Pero esta rclacidn inn'voea stllo inantiene su legit imidad por poco
ticmpo. Cuando se eonslitnyd romo tin nuevo modulo de v.da, ol espiritu burgims sobrepasd las limit^ de la elase social quc lo estaba
forjando y se hizo patritnonio eomun; fue nua posibtlidad nueva y
renovadora de vasta perspeetiva, y la adoplaron grupos wociales diversos, eada uno de Iob males robustcctd en el inta de sits faces segtin
su peraliar idiosincraoia. Stguid siendo un estilo. pero se enriqneeid
y initltiplied sits faoetas ltasta liaeerse polimoefteo; mny poco dcspues,
ya ordenados y precisados bus limites, habia de ser el estilo propio

Ac a so el aspeeto mas delieado dc una investi^at^ on bisttirieo*
cultural sobre los ori^enes dtd espi.itu bur^ues sea el eslablecimiento
de (dino. iiuliienilo surgido en el seno de la bur^uesia, se derrama
luego sobre ntros ^rupos soeiales que se cotupeuetran de el en mayor
o ntenor e sea la y lo elabnran imprimiendole diversos acentos. Pero
es nceesario. ante Lodo. preci.sttr cdmo eunstituye en un prineipio patrintonio exelusivo de un ^rupo.
Ese grupo es, sin duda. la alta bur^uesi'a, rl iinico qm&gt; en rigor
agrttpaba a los tipicos burgueses. La alta bur^uesia era el conjunto dc
los majorcs, divites o ^rondes, lo quo en Florencia se ilanui (7 popolo
^rws.so, a difereneia del pnpolo minuto, comuitc, plebs, rayas posibilidudes eran Itarto redueidas. La alia bur^uesta, en cambio. unfa a

ptibliea, ejereor el poder y, sobre todo, dispnner de sus oeios para
go/ar .le el a su albedrio. Ella fue la que modeld ese mievo tipo de
Una cxporiciiria valiosa habia aiufiado sn peculiar forma de
actividad, y en esle lerreno la alta burgnesia manifiesla una total
origin alidad. En r.timhio, el uso do sub oeios reveld que miraba muy
dc cerea las formas de la vidu eortes: para dignificarlos y dignifiearse, la alta burguosm procurd Ilevar irau existeneia amable y gozosa y para ello gastd su dinero eon desravoliura y alegria: pero
tratd "al tnisino lienipo de pulirse mediaitlc el cullivo de las letras
— y ^ goee estelico, que se proporcionaba no solo con Lent pi at ivafieslas stintuosas, lucid un insoBpecbado boato y eiiltivd las maneras
corteses; y muy pronto se advirlid qne, Iran balierla eombatido acernobleza, que era, por lo demas, su constante dendora. "Figliuol mio
— 112 ^

�•oi( sns e nijpnnnaj osa jod oa anb ttuoueqso Ka^ou l? uoa tmuuvi
JBAJas.p sa une ajueuodnn sbiu oipmu od ia^iv t.e[ {
aj (
-ud^ut u^it uop,pB.u us e a^pmiuai and u^do sru[ u
I
—OIBllriBlU 0 apUB-Ui ^ OJaHRcptJ pi[Bj Of^^ *„•^." ^ """
" lBl
•BU &gt;"B[HA oa"BHI •Jll^ l aP ^sjEjniBH n 'sanlijiitj
I[ j
I
•auaduioa b opBzuamoa ubi| so.i3[]B([Ea eo^ 'ojnBja ;uill joj
•eoUiu^^ eop 9o( uitipijBdaB b^hib 311!) ssu^ndmoa 9 (

o1113^

^JQ3UJO3 BBO^apOll BLili t BBlia tlTQ ^BJ'^O B BIAB^Ol B J\OBJ
-ib bbiiibj 0181a bi[ anil \\^ "[^! oimt[iuiJni 9s^ u^ it nitij u
[

/

p/^ap oiSiams ju ainui in '^piwwjjaiu ai/:&gt; o^sajai^md mu u o
H-^ onmfDjy tjSap nmSndtuo:) Oj7p ou^vduio^ niwijd op a^ j I jj
•if uitap jap rnsunfui ojjap vjoioviMoii 0 oiju^ a u j p / /
•od ompuiiyj 'tjontm^^y i/^^ap njo-ttM ^/ p uiun/ j 1/ j d
-^wl ^jtiptitU tp '($&lt;&gt;]odv/^j ^pj iSii^j ^}[ j^p auoizutiujo^ vj ossiiMldn
'ojbiivui OJfscnt J0V otiq^p
'jud au bboj truSQn : ^if) iubh!^
oauB^ tiuofstjj BSouiBj ns ua BAaasuoa sou anb \^ anb oiuomii^aj
OAijsaJins bbiu 3hjr]|bij Bpanil ainarajiajjip oaad S(9tl Brano^ojjj a
OAnjsa sBJinaini biojbA ap Ba^v^ Hianapuaj ssa pjo^l^a oraoa opiqn
s-ji -soiAoa ^Btiti^|B u baia uuh upiaipBJi JinR.ii|iiiniaap B[janbR unSa^
Bijo JBjdope bjbiI epjA ap bbhhoj BajBmtcpiq sns jGiTopiiBi|B BjaTAjoBaj
'BE38aaa||Bm&gt;a sajqnnusoa sbj ap opBaooiBua 'anb san^^anq pipj o\[
•upueoiunmo.ua 1111 bj JBii[t.w] b ^ BasBpi sBl aura sajqoanb
-UBJjtrt Ba]iuij[ so| jBJjoq b Bipuaj anb Bgan^anq aguauiB.iidii J3a ap
opouj pa e Biea uuujaop ^(s^) Bj^ajuoa Ff ^nb o\ pi^aiA b[ onis ua^iio
|a Bja oh anb ap sisa% B| oaopuajuaj^oe ^Bzoppu Biop^paaA H[,, ap
B3-J03H JBinainn^r jb no Baaoojua jod ajuatiaajj an a 'B^anlii-i bt jod ojjo
X ua^uo ]a aod oun 'pcpaiaos bj ap saiouadtiB sodn^^ sop so[ ajgua
seiauBiBuiujp bbi ap a LBpuapuai Bgaa ^q •si0jiuaa mb wjtud au a^ iod
iopuopuajddn nunjsoj Jojap a pssw ouos 1a aqj mnuon ipiua^ lanb 0
juojnq pmh a uouijs r.mb apuaSiSaa 'jjsa^o^ ow infi ip avarj up md a
Oivutiiistra md a sumjSiiu o-jjom ituoiii^nip ni 'ai^a vsuas :noijfi&gt;Ji is
aiutjj mupoa nssaija-j pt irtu vj/ap n/jod tmjij anop 'o-jwmbp) i^^uw,/ u
ajMls u jssiipuu m aifit oijow oimuc&gt;jan&gt;f&gt;i&lt;'o:&gt; ia 7011 ai/a jm! 'wrij ppifap
aiapan v ouijs^paui n^ puimoiwi m aya ojjb/ vaq a i/^a iojja^ipuiuii
imui^^ifo^s in '— ij^^ otiq uk b oioauaaog ap san^nn| [a BipfasuoaB—

�nores. Es parlicularmente alercionador recorrer las paginas de La con^
quete de Constantinople de Robert dc Clati pur a haeerse una idea de
cdino habia cundido la eodicia y el interes por lu riqtieza cntre los
"httus hommes", en pareja eompetencia con loa veneciano^. "Et cil
meisme —dice en nil pasaje 148^— qui Favoir devoient garder si
prenoient les jo i a us d'or el i:e qu'il vmdaient, et embloient I'avoir;
et pretioi chaseuns des riches homines on joiaus tiar on dras de sole
a or, on ce qu'il amoit mieux, si Fen portoit, Einsi commencierent
Favoir a embler, si que on ne departs onques au commun de I'ost, nn
aus povres chevalier ne aus serjans qui Vavoir avoient aidie a ganignier, fors le. gros argent, si comme des poeles tfnrgent que tes darned
de In cite porloient aus bains, Mais toutes cures en eurent li Venieitm
leur moitie; et les pierres precieuses et li grans tresors qui remest a
purtir tda si nudes voles comme nous vans dirons apres".
Muy poea distiiueia aepara por cntonces, puea, las preocupaciones
de los ^ran tie^ baroites - apenas cnlrevisto el espechieulo dr la rico
Conslantinoplu— ib? las tie bis rieos eonierciantt^s vtait'eianos inie tan
ajrisladnniciile representa Marco Polo. Pero no son solantejile las preoeupaeioiies tie ordeu econdinico las que serialari la lenta aainiilacion,
Bino tumbien todos Ios otros rasgos del naciente espirilu burgnes.
Una asiniilacidn semejante del espirilu Ijurgues se prodiijo por
partc de los hombres dt; iglesia, que constituian un gnipo cornpueslo
por individtioa provenielites de todus las napns sociales. Eseasa extraiieza puede suseiLar el be.ebo de que los miembros del alto elero se
desli^aran haeia ima concepeion de la villa que parlieipaba dc niucbos elenientos dc la vida taballeresoa: pero es itnportanle reeordar
que, eorao la nobleza, el grupo de los hornbrcs de iglesia se adbirid
no solo a las preocupaeioncs de orden eennoniieo sino tanibien a
olros rasgos del eepmtu burgues meuos compalibles con el aposlolado.
fuentes niedievales acerea del desarrollo de la sensualidad en el clero,
a partir do los tmvadores provemales y Dante; pero vale la pena alincar alglinos tie los quo se refieren a las drdenes regulares por lo
sorprendenle de la trans form aeion que se produce en su seno, a loa
poeos amis tie halter predicado San Francisco la nercsidad de la pobreza, y tratar de indagar si no es una franca asimJlacion del espiritn burgnes lo que la produce.
Es bien eonoeida la direecion que imprime a la orden franciscana Elias de Cortona. euya cornpleja personalidail suscila verdadera
eslnpefaceioit. Pero dejando a un lado otras caraclcrislieas vale la
pena senalar eomo ve sii figura en cierlo uspecto uu eronista dc la
niisnia orden, Salimbene tie Parma, que analiza sus err ores y dice
en cierlo lugar: "Porra septimus defectus jratris Ilelye juit, quia nimis volebnt splendide vivere, . . .Et habebat putafredos pingues et quadrnius; et semper that equcs, etiam si transibat ab una Ecclesia ad
tdium per dimidium miliare, faciens contra regulam, que dicit quod

�uoioiuijsp c| uoiiodrnoo onb soniiiiaoi G ^J&gt;ia R[ op cXoqojd iioiodoo
-uoo'bj boouoiuo jod uoXniiisuoo onb soinomojo so] apnpB.i) [i.njrp
bo on i \-tqooiu it^oa out) outtu^^s jjoimm/ i ,rqa:&gt;is ^t^saqo^u aputttS
owa^uf aqo o'juu, omataosaja ioA&gt;, !S^l* no Btninojojj oqojd v[
ap eiuitx^oad jo oiiojjdxo a^ na in Brans Bqnsaj A •mqjojBAOjd onb sbj
Objo aojeno Binono us upuoiuaj jenigBn o\ 'o^ed bjjo Jod 'Bog 'irpiA
op souopipnoo bhj no omoiuiKJofotu un jbzhbojp b nopocjd ojuotii
-Band uppeitdsB bj szaonj jo.(bui Dqaiua uoo spq oaod ^hoi^jijjj bibj
bjjoio ^x EuniJjB fraoooaedR 'oiuoiujepodsa ATX oj^jb |jp osano jo no
'sGiits.idnifi;) outoo BBtipqaii ojnn] 'BBpBiJBjBBB s^^bjo hbj UEaeuapBonosap
Onb soiJBiioionjo.v^a soiuoimiAonr sosojoSta ^oj u^^ ^^diuS o|o up boj
-BOpi ^oj b sjaoniBiionBoj uoaE3o|d os ujsonSamj bj op ofBipp aod nsq
-BjBo onb BojEjooa Bodna^ soj uoicjiubi onb —uoiob^jisoaiji b^so Bjioans
anb BBinojqojd soj op itin^ bib^ amjouoo end— os.ib^jojSh ujapoj
•Son^anq niujdsta aopBjjirs
•dab jap uatqtnEj ouoTAOOd onb orasijBiipiAipiri joji op^niuooB aajjadsop
nn zoa ns h noanon — opimaCa Jod 'hojbjioj un op Boijij BJ otnoo—
nn^iopsini jo anb ap oianifjad in^ njjo opoi ipspi^iioiin n^aS uoo &amp;
odiuou o^fjHj aiucanp oiuo^^Bpiuoisos opimjip os oiaeiinoo ouoracnioj jo
anb oihbj uo 'joajoj op bbjo BBtmifjB oonpojd BBuodu jbioob oiioiupuoj
otuoo oaod I o^uaiTOciotmnaa jh 'Bzoaqod nj f *oi[oj&gt;utia^ jb oa.iojy.i jo
60 aRi|iiood njoti ng "oaojo jo no Btmuopoad onb -—sotiJianq niiJT&lt;Io~3 oiso
BJIUO.)^ prpijBuoaaoj Bia^ bjihoo uoiooboi buii outb as on Ajx "I^ie
^op oai^Biiu oiusiuiLvoin osojo^ia jo onb as.tejBCjaa Bjoipnd osBoy
B[ op sopBmBjj oj b opoaoB ofnoiti jo onb uoo ouopnEqB jap nnioeA
-joaqo tipn^^G o^ a to omuiopoail onb nj no '(OS) -ioonnq^j op noiadtjo
•sop oaopoad oj a 'opoj oaqos ^A [HoqaoBg op ^oiooEooog op soqsmn
80.T10 b onotjnuiBg op ofnsnd jo Bpaonoajj soaquinisoo op X bisijhsu
BaniBJo^q bj op Boamttoo 90JB3nj soj op onn no ptnaojgnBJj oe ooanoido
afnniti jop BjnifLj b, Aj^ oj^iia Jo no •oiUomojqB.iopi^uoo pipuno Rim)
-JO'j op SBij^ op ojdraofo p onb so jaba3 sbui o-j |i;aooo3 ohuobhoo
jo no ojiFAodn Aiira A aopejno^ Xnni otuoo osaoooajo Gpjaji 'uopati bj
op soidtout.id soj noo ojnomjBoipBJ opun^ttajuoo 'onb fjua op opora
nn aod bouoSoibo norodo Bim nqnoijtuSrs oinoinipuos oso oiiiGotpuoui
Ojibjj nn no ojuomiBjiiopiBd X Bisojut op oaqmoq un no 'spn3auq n|ra
-tdso jsp oonBAB nn A nnnjisijo Btononjjm bj op nojooBajoa sun oiutio
aejBojjdxo Bipod BpiA bj op ooiisjnopoq oiusimijaos nn op oijoajBsop
jo Bzojqou bj no tg • ((^^) ^tHj^ouf soiutssi^oi^p soqp tub ';noi/^oo
l ipm ui^nh 'utnunnpn^^ tun^uiojo^ijng iiojjwj/ 'itpissy njuonnoo itt
tucpnpj vtmtboj wapn^^ls wa^ • • • mnqtu/siinm jo luvqatsissu snq
-niiuo ut 10 tub 'sijuawnpui sitqijojo^^stanjp son/sM 'ido^sida /uaquq
mots 'satiquaas sotami ftiquqaq so^mtuiop tuoij 'an;uu^oj oiujntutfui
pia ajotmsKum u^t^fmnw ptu 'ajv^nba juoaqap uou satoui^; tMtinuj,

�He aqui indicados someramente loa caraeteres con qnc se cons*
liluye el espi'ritu luir^uea y la inecanica ilc su delusion a traves de
divcr^as capas sociales. Mas proFiindamente que la dislocat^on econimiica opcrara la dislotacion de Jas formas de vida, qnc acoinpana
esc f^ndnieno pero que lo aupera. extiende y ^cneraliza liasta indepcndiza^st^ de el v constiloir un fendineno liistoricocultural dc vasta
tiascendencia. ^o ea diffcil descubrir en el los germenes dc la modcrnidad.
Adrogue, enero de 1951.

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="7">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="304">
                  <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="39">
              <name>Creator</name>
              <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="305">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="45">
              <name>Publisher</name>
              <description>An entity responsible for making the resource available</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="306">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="40">
              <name>Date</name>
              <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="307">
                  <text>1947-1989</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="47">
              <name>Rights</name>
              <description>Information about rights held in and over the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="308">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="44">
              <name>Language</name>
              <description>A language of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="309">
                  <text>Español</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="51">
              <name>Type</name>
              <description>The nature or genre of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="310">
                  <text>Publicación periódica</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="903">
                  <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1546">
                <text>El espíritu burgués y la crisis bajomedieval</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1547">
                <text>La crisis que se inicia  a  mediados del siglo XIII y caracteriza la cultura europea durante toda la baja Edad Media  se manifiesta simultáneamente, como ocurre siempre, tanto en el plano de la realidad como en el de las ideas.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1548">
                <text>ROMERO, José Luis</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1549">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , Abril 1951, Nº 6 : p. 101 -116</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1550">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1551">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1552">
                <text>1951</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1553">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1554">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="184">
        <name>EDAD MEDIA</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="148" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="249">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/35bc0fc5ef1f0eca98d0e459ec1c6059.PDF</src>
        <authentication>d497098cde843b290a7aa371c96bc8d0</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1555">
                    <text>m[ a b
ii1
oin I10jd

d

^i•
[ I •!

n[i d
mi ti|

nd

m [ ii

I

i

b i a p &lt;&gt; p
[la

i p

j

oIi[p

"&gt;P"1I1PP&gt;9I

1

'

o

'

B||&lt;l{l)(l^ inn
lin|d
&gt;^ •Oul^miid ap oidaauoo pi ^Bftj ap opumtm ^oinaaBzuaraoa
apioad
in
bl
[jB
^I *K1

I

P ^

i) p | &gt; nod

i i Jiii r

b

i

[ p

^nli n[Ii ^t d
p(|ii i od
bo nbI
i n!IId
(os
i ^ ^ i
ii
^\^
n)
nnpnippnI]pd[

[I

Inn ^x

n

b

Ipi

B^ui|Bip sojjB^uaBa.id.ia e in so^jujBd^s b oiuoui[i^bj ubi u^d[[ cm ojod
'oiuoiuutii opOl no soidi.iutjcl soi^o oj^ob baoiJb ob nifjTd^^ |^ 'o|[0
us o^noid ^s on oiibuiiB "•jbujiubo eied soaopuo] bo| .i sopiosmn soj
omoo boubbooou uej uog mpmn n\ I ruijb p noAmiisnoo sa^no bo^
op '^oiuoiniBBUod ^oii^onu uo muiouod BajBjan^^ Boidpupd bo^^
•Rtnopiiud oiso B sopeSji onioirioicpiiOBipui uejso
anb Bi3o[o^Boa3 ej op soi.iad^H soijop jb[jjoi|b uoipp ob uoiipnii^ oitb
bjbo :oi.iap ^ 'spBaiiiBotpi^^ job ^anu BU,,,,d on Boi^^oi B] op sotdio
-a^d soj op B.i-t^ju upi.iBTfpBoAa; beih oj^iao^ onb BpuBjJodrai n^

o^^O'l p ^tJMO jap muiu^/o rim y

(,) oidpaud ^p j o^tr^niBpnnj ^p
uopou

�ini^ial. Agregandole al term i no uii eonlenido dindmico, p rest sin dole
Uii valor active lo transform a mo? en rntixa; asf, en melai'isita, es comiin
liahlar de un primer prineipio en el sentido do una primera causa.
TauiMfiii en sights pa ado- t alrilmia el oii_&lt; de 1 "•!,, a la areidn
tie 11 n pnncipio vital; pero oti servant os aqm otro deshzamtenio scman tiro; porquc e] prineipio vital, tal como lo entcndian los vhalistas,
no era solo la ^ausa de la vida. eino la caractemtiea esencial de W
seres vivns; de modo que el prineipio aquf 110 tiene una aeeidn me-

De esta interpretation no hubo -i-lr, un pn^o, para liuhlar dc
prineipio en el gentido de mi elenienlo conercto, material, que explieo
por sti virtud, n por sn ftier^a. la^ propiedades de uu eompnesto en
el enal reside. De modo que ya lieinos delirnitadn nn eoneepto de
prineipio que podriamos eonsiderar metaFisieo ti olijetiro. "'En eie
seillido Ins atomislas 11 a martin prineipio a to^ atoinos. los te.il o?os
a Dios. prineipio del mini do. y los psieolo^os. nl aim n prineipio de
los heeling psiquieos" (Ran^oli. IHzi^nnrio lit Srit-nze FihisofirliP,
Voc. Prineipio),
Conslituyo lo quo los escolastieos y lnc^o WolW Ilamaron el
prinripium cssendi I prineipio del serl y el principium fitoidi I Prin
ciple del ilevenir). Tamhien el Icnguaje aristntelieo-roniista dislinftuia
los principia g^tter tit ionis, aqncTloE de los males totla^ las eosae estan
hechas. mtentra? qne eslos nn esliin licchos de otras cosas, eomo la
materia. la forma, la privaridn; princip^l eompositiotlis o de la eosa
penerada, aqitelios cnya pennaneneia genera el etierpo natural; prmcipin mrttiphysieti, uqnellos de los males se eotnpone tnetafisiea o
^fOmo vemos toiios cstos senttdos en qne ha siclo usads la palahra
prineipio presentan cotno raspo eonitin la auseiicia del aspeeto normalivo, de nn senlido tdpieo.
Pasando al eriterio que nos interesa fnndiimentabnente encoutramos ttue prineipio, ha sido usado como proposieidn coiocada nl eomirnzo .1, un&gt; ,l,.lia .ion- .pir no se .lo.lurr ells misma de •liupima
otra, en el sislema ennsidera.lo y por lo lanlo eoloeado hasta nueva
Drden, fuera de toda diseusion. Se 1c ha llatnado tanihmn proponieidfi
pritne.ru.
Aqut se podria peitsar que el sentido norniarivo no esta preseutc,
pero atendiendo a la signifieacion de la proposieidn, nos dumo- menta
qne ella sirve de punlo de panida para el ra^wamiento. y dehe ser
respetada. pera, a la detinicion anterior- eahe haeerle nna aelaraeion;

uanuento iiiduciii'o; desde hiepo que es mas eonttin su etnpleo en el
primer easo, porque desde Aristoteles se viene enseiiando qne el raque scan evidentes por si misuias, para servirle de pnnto de partida,
lo cual no oeurre en el segundo caso, pero para tina eonsiderac.ioii gene
ral nos interesa tin teamen te seiialar ese eorattter primero, en el orden
— 148 —

�•iiopitoiplxo op
'ainaiaijii? uozbj ap nap; iq uo.t opipiiiijuu.i aoa^ede OHiaimipmij
o uoutewnya bum b hiuiiI^ |ap uuiiiirSa^ oiuanmiua-.: |.. iumiiJdi..p
3[ Jill. O|pnblT *,. it|B J|&gt; OH^UIRIItlilj p -0J.U1..J.I |B |.J^!l..K ^Q
[a oaiaipiain -sopjiuas sop ua ;bb upipuaiua .ias apanit •soiuaiinpoiio..
ap oiuiduoa ouaia un o uapjo ouop mi n^da.r Jim... o| ojqo^ u|[anb
lFJIl 100 |IT11.11! B| jp BpjITJl^.l 1MOJBUHII VJj H^IHU/.IH)/ .ip nOT-.Oll 11-^
•(Bpiiso-j -py -&gt;jz. •?.[ 'uoi.wiii.nuiJ.nl^^ uj &lt;&gt;}/ X hoojh/ihi i,j .ip ^jijoaj
*ri 4J[&gt;ulin -yi V!!'m''!-' [ -'I1 oiiiJiiiripuiij ^.pumiijj j.i^ n.i|..p
alii, sjuopi^oilo-rd sk^^ op b4bji o^ ^..(tumii ^uiouoio sb] ho a uann

aAi^ni-.iii tiapaml :[buij d^ii^.i .mil oiiit!) iu -opiroop j^n jimI "UB.ii^isiif

s,.uoi.iiso(lo.uL ^iti :k;.iooi v\ j|i oiunfuo.. |B (itndimiiii.^e o.ii^onti irupii
-joi^p iiiaudya^il baud i siu.ipupj.ia oliio.i ^piooiuioo-i souoioi^imU.J.I op
BUioisi^,, ^^ niiJiisap oiuauifipmij [.. ipinbu lii.j asjipnnjuiu J.|..p ou
anli &lt;Jiu.mwpunj [o ooa.iBtlu -oidtjuiail ap "[.fj [y -sosj.^ip gouluuijt!
Op OpnOJMBd -^OSJOAip SBIIIOISI^ lld.UUl^IIO.l -OOlllllUdlBIll tljpjll I op
jot! opfiitosris ojik hi| .nib Bui.^.pu.I p -rannaap ^MU....i|Bi...Ki^y
•wpoiuitotl iionpuc! acuit^ a^ns
soj ag -aotduuud ap sjquiou p uaqijai anil m\ ucw sftououoo^uo..
ana jb^tub^.io A jbotjiuii bjbiI boaji- ouluoil uaiinipn aa oiil. a oaii
-anpap-oaiiaioilui muoi-ia un ap u/aqBO B[ B aiipn.ici|o.&gt; sapiijiui souop
-isortoid aK|-y •aoinopol^ soduio.x &gt;I p oziwiihim p no pzi|Haj douioa ^ uo|it[a tl-!l-&gt;BJl R[ muna ^i a.soiodii| B[ op o*|tlui.i p opuap
-0[i[HlsdJ •s.mo;j.ui[.op ana op sopipiui -ouf.i.iiaodojtl ac| jFiiinuojap op
ope|Bj| ubi[ aoujopoiu so.n^^pf -o] \ aoariBiuoptu so[ 'eoaiaij -o^
•-..[jB-ipdoa jaisduaiu so ojj^ -jmifuiiaip
op so^oijip Xmu aouauouia rouinuoi imo^jwI uidiouu^ X muaiiiHi.unj
'siMt^jjBpni aopiiHoa -&lt;j| op uoiokiiabj^ b[ aod A bibja B.iouiud y
JBipisoJ opand 011L1 uoian^uoo unti jiiFjb JB[bijo- aqua ojijcqino 111^
wiuai^p uoiqniL-i 'pwpiptj b^o uaiquiBi jauaiinm bjriI s.q|o op UK.uaap

p jiibn anh opom oq --iHitop atq anpoi op oinoiuuputij p 110- ^BTiiopi.
aid. tiun "wpiioipui ^omaq *i omoo uaiito[ nopjo p Ho -^ujaiuuil uoc
O|ox n ^junioi-uiIu.Kl SDqoip anb U 'pnu^uiupunj ima a tuinu^tl nua
opKuoi-mpu odojudit oulpuuil iiiI.b oni. oponi oa -opmnp-imp.- ..m^o
aqop jouoipi o[|o.i.iBBop p op.n sopno ^B| b 'anoii9i.iaion.nM -aaoiJiooJip
aouot.ijaodo.id op oiiiiifuiio p iii.maia bbii op sopti.mud uaiqnrei opmu
-bji hi[ as iiotsuajxa jod i-y •indi.mijd ouinuoi jo nioojit .nib 'o,n7in|

�En Be^un do lugar ea usada en sentido (an proximo a principio
como la proposicmn mas genera] o mas simple (o mas exactamente
el sistema formado por las ideas y las propofliciones mas generales
y ineiiOH numerosas) dc donde se puede dodneir todo un conjuuto de
conoomueu tos o lie preeepEos. Apsrentemcntc tiene el mismo sigmfusion, pero cabe notar aqui el cnipleo del termino ronoeimiento. lo
dial iios pone en relacion con e.l sentido gnosoologico del Ternnno.
Principl^s de nna rierwia, qne tambien snelen ser simples y generales pueden ser hipolelicos y disen^bles (aqui la palabra hi'p^tcsis
est a toni a da en el sentuio anleriormenLe iiuiira'Jo I y sirven lundamentalmente para sisiemalizar la cieneia, para darle su eoliereneia
ldgiea; son fnndaiuentos si se qniere emplcar esla palabra, aiin a

daramenle los dos empleos. Cuuiido la maleimiliea mautenia su escidir, eran verdades ipie haslaha eomprender para impliear su admision; cuando diehas eieneias se desariollarori la dualidad surgio.
El eonjunlo de prinvipios quo se tonia como purilo de partida se
separa de las verdades evident es que itnponen su adhesion. Los
primeros en el grado en que os pomble sc fundament an en las segundas. Deeimos e_n rl grado en que es posible porquc errernos haber
demoslrado que la cieneia actual y en especial, las matemalicas, y
verdades evidenies, elaras v dislinlas. como sostenia la cicncia cartesiana, sino en verdades de olro lipo. La nocidu de jttndamentn ha
inteligenciy. El fnndamento para la doctrina sur-rueiomdistit que expusiiuos, no ee el niisino de las racionahstas clasieas o de la^ raeionalistas completas. Aqui tambien se debe tenor en euenta la nocion
de perfil epistemolngfca. Ademas debemos notar qne se ha operado
misnio un eambio en la idea de singulnridad del fundamenio y la
eonelusidn que pareee imponerse es que la unidad de los principles
no puede niantenerse abriendo paso asi, a la de sistcmati^^aciun en
lo posible de los prineipios.
Result a pnes^ que el lermino principle debe ser usado eomo
pun to de partida logico, en tan to que fund am en to, eonio pun to de
apoyo para el ascnt union to, para la creencia, lo cual nos ^dncula eon
el problema rlel r.mon'mieiilo. For lo Imlo ,ra •alier li.-la i|ue
^;railo el principio es racional (ieliemos averi^uar allies qne liasia que
grado el fnndamento o taL No hoy qoe olvidar que las maa grandes
investigaeiones en torno a la doctrina nan si do inseparables del pro
blema gnoscologico y cuando no aluden de una maiiera express, se
vineulan a el de una nianera impli&lt;itii. El lermino logos del eual
deriva Logica, [enia tambien ante sus nniltiples sentidos el de realidad.
-ISO-

�pp BinJ^ijcud \a B([t!3juB[(I as npiB^ aub JBp^jo anb Xbi[ oj^ •Gauojai
bi ap .^ (SBAiosaj SEipmu noa o3au[ apsap) siuod E[ ap ouapuoa bj
inopaajip axqop Him omoi BiqBpd oinoa opipuajua 'soSoj pp Eaiiua
Bsg -arBnanai p Ba^ija sun Xbi[ 'ozuairaoa p apsap bX -upiB[j ug
•I'^a 'n -v '^o^vttuj) pcpn
-B3J B[ ^ af^n^^uaj pp BiauBpjoauoa b{ aanpap a^ apuop ap jop bio pp
osjnjBip p ua BJiuo^ojd as Esoa B[ ap soSvj \'i^ •upisaadxa us Jijap sa
'bsoo B[ ap oiuaniBpunj p BcpniB[| a^ sejo^bioj^ 'omouiEpnnj asa y
-BuaiBin ei ua oiuauiBpunj its auai) oinatuipouoa ap boj^b sim ap oun
Bpuo anbaod '^uido ^ at^a^ad bi anb pnbn ej^d 'Bjapepja^ sa biibiuiu]
upiDido Rpno anb •Eufiiami uopninas-ojdaJ hjibo aub jaaojsos b nBrjEBay
bbjoSbioj,^ ap otpainjoim Jo'd so^b;j sbistjos bo[ ua ^ up(B[^ ua so3oj
pp uopdaanoa B[ ajjna uptaurisip b^ jb^tii aamud ua fioniapaoaaa
oiuamBpun^
ap appou B{ A oidput^d ap uoioou Bf aijna Biauaiajip EJisann jbji
-Bnn s^nd naiquiBi ^ajis boh oampnqd oiuaiuiasuad pp sii(bub jg
•jopEsiiad a^ea
ua anli Bjripnoi{ sbuj uoa pipsn^ as Baunu ^pepipuopcj ajijisod ns ap
A pBpiun ap^tsod n ap a oiuaiuBpunj pp BUiappjd p aiuaTnappqojd
anb uiiB A uo;bjj ua soniBj^uoaua oj ^A anb aaa^sd bo^^ 'Bni^jciojd
p BjaiuiApE anb o^ainud p p opjs vAbx{ onb saijta^is ou 9a[aioi
-Buy uo Bimujpj Bsa BazaicdB anb oja^ (tO[ 'l 'V 0Jtm *ms-i/uj
-ajy •sapip)sijy| 'Kaaonoo as o aacu o ajsjxa apuop ap ojauitjd o[ js
eotdiauijd so| sopo^ b tmtuoa sa sanj^ 'Sapippwy oa soinBJjuoaua bj
oiuauiBpunj pp BajaaB BBiprjdxa sBpmjoj ssjaniud sbj ap BUj^
'o^iivvfodo soSoj pp uotaaB Bsa 'upijnpwnp eb^ a|qisod sa
apuop bjsbi| *jaqns aa 'o^aiq apsap aisisuoa BUiajqojd [^ -aiuamjoiJaiUB
opEJisouiap opipuaiajd souiaq ouioa ^ei 'oinauiBpxmj pp Bajaac oipnj
-sa pp aiqBJBdasui sa Baiap^ s\ ap oipinsa iiti omoa sand soraa^
'(6 "3?d '^^H-tHM J0P uo^ •&gt;-*y^j
suowjfi pndB 'sntuviuDiunjj n^p joqn fatjg 'ja^apia|^ [^ ] .piTOJ B[ ap
aiuciuamBpunj Bpuasa bj A soSo^ p a.iqos uoixa^aJ nun Jipup aapod
aaja anb pau^oj,, bj ap BHiiajap bj ua opB.io[dxaur a opcjou^; Bnimop
•O7JBJ bi B Ba^daj ouioa omsiiBuopBjjj xa :Jiaap oqnajap JoXnni noa
Bi.ipod as jraaisa sa pfipjo^ ua anb oj 'jui^^jB ajamb as ig ^.xoSoj ^ap
Biauasa b^ jod asiEiim^ajd ap ppm; bdjbi b[ axuamBtAa^d Jijihuna ap
nfap •BajBj ns ap ajuEjoi^^ft is 'Bas anb oisea jod Bai^o[ ap Euiajsis
an 3AJES sou anb oq 'opi^uapo ise oinaiuiesnad uu ap uoiob^iub^jo
B[ ua zaA Ejaintjd jod asjBZJojsa ^oznaimoa jb Bqep^AaJ as Oiuoa pi
Biauasa ns ua a so3o] p u^ jBSuad :o[os Baijiu^is anb ouis 'o:nlip[i
o^ jod bzubi buu ^adtnoj uai^iu^is ou ttajSpi,, b[ bjiuoo ^^sua^ -^pBi
-Xtidas X npipjad BJiuauaua as ^nai^^p],, B( ax&gt; aopepunj p\apjpisijy
A noiBij sfwap onb 'S03OJ tap nim^uo npuan | b bzuboib ojuaiui
-Bsnad ajsg ^aas pp ppaaA b[ Bsuaul A oiuapnB^nad xa uoa Baijipa
anb otusiui jas |a ajqos upixa|jaj b| auaiimnu as oiuoa oja^ -soidaauoa
box ^P pBuipjaua^ b[ ua BpBaribop| uopniuasajdaJ ^jas ns ua ^axua
Xap uopfijuasajdaj ex ouioa oinaimBsuad \^ opuajdmoa ltB3i^p| B^1?
-spuasa ns X BaiS
-o\ B[ ajqoB uopB^iisaAm Bun jszixesj ap papisaaau ex HaijjuS^ oisg

�fundameuto del conocimienlo y aim que parozea paradojico tenia que
resolvcr an lea el problems del error, que en la tcoria de Protagoras
aparecia como iniposible.
De l-be niodo Plalon. en ver, tie busear un finidanieiito bat-ado en
el lenpuaje, ese Fiuidamento tan lactl que aleanzaha el homo loquox
de Ios sofUas b^^cara un ftindamenio ma* , Ml int. el fimdmnenio del
homo sapiens, pero de un saber lan bondo tpie no lle.ga a expresarse.
Bino que acaba eu el silencio. A la prodigtilidad verbal dc los fildsofos
auler iores. op one la reserva o la uvaricia del peusador que guards
Ios frutos maduros.
Ya en el dialogo tiluluilo Protagoras aborda el problems dc la
eomiinicaeioii mediante el leuguaje y enipiezn separarse, disllneidn de
tma hnporlaneia capital, —el logos como idea, del logos como paliibra,-—- eetablceiendo su in a dec u anon rcciproca, Y euando apareoe
la nocidn de logos en el Teetvto, aunque aparcnLenienle se trate de
In proposition es alga mas eulil lo que Plalon sc propone realizar:
es el sentido logico de la proposicidn, esc.ondido detras de Ios terminos, y tiene que scr asi, porque de otra mnnera la eieneia. el saber,
serla el patrimonio de lodos Ios que tienen lenguaje, eonelusion qne
como vhuos era inaccpiable. Esa deseonfian/a Iiaeia el lenguaje se va
aceiituando segiin que iiasatnos de Cratilo, al -So/isf y al Politico.
Pero sur^en dos eoneepeioncs eoiitradictorins. Por un lado cl mal del
lenguaje, lal ttoino se deduce del Cratilo, quo resulla de que las palabras inmovilcs no aleanzan a expresnr una roalidad mdvil (no bay
qne olvidar que la sombra de Heraclito se proyecta sohre este dialogo)
y por otro el jndigro de romper con el lenguajr que serfa el tcor
de Ios males, porque se eorre el ricego de Iransforiuarse on un misologo, como babia enseiiado en el Fcdon [^)-,)).
Esa paradoja baee acordar a la del Holderlin, que coinenta
Heidegger en su trabajo sobre la cseneia de la pocsia. Por un lado:
Dichteti: Diss itnschuldigste idler Geschiifte y por otro: Durum tit der
Cuter Gefiihrtichstes die Sprache. dem Menscken gegeben damit er
zenge, tews er set 11).
La poesfa del lenguaje puro en el sentido en que Heidegger la
cntiendc de acuerdo ton Holdtibu e el bien mas pd^oso v por
otro es la oeupaeidn mas inoronie, cdino ptiede ser posible el acnerdo?
que sentido tiene la antinonna'
La explicaeidu que da Heidegger y quo podpmos ulilizar aqui ea.
la siguietile: el ser butnano es aqucl que debe atesliguai' lo que es.
El hombre debe atcsliguar su perleneneia a la tierra. Debc atestignar
an intiinitlad tinnigkeit) lo que une todas las eosas. La prueba dt tsta
perleneneia a esta cseiicial intmiJdad se produce por la ereaeidn de
nil muntitj v por su aurora, conm por fill ilest r net lion y su erepuseuloLa prueba del ser del bombre y su realizat^on auteutiea nacen tie la

11) Poeliur: Is ocupBcion toil! inarcius At lodst- Pnr esto es que el leagusje, d Men
mil peliglnta, le hi iltla illila nl homhre psra qne atesit^UB Id qne ^l cl.
— 152 —

�oXode ap U3AJFI9 anl&gt; '$tint]odu{ 'sojdpnud 'otsudtuu/ \&lt;&gt;
na 'wppa^ |a ua -soaisBp *0[ ua osnpun 'tip^i^ ap so^^o^Btp soJaniud
eo[ ua uos "rapya sog *o[jij o.iisanu soirm.iiiiojujji initu ^ sapepjiBai
sbj e mpnM^dB sb[ op 'fvpuoso sb[ B soiuba s^ip^d sb[ oq
••ijiipup^ vi jot! sai
-inii[ in^ joiub mi iod sopirjidsm BoiuaMUBsuad outoo isr -sbj(|B|B(1 sam
-i^qna aipuuui ua B.ipuarfua "o^Bfduiaitioa [H a o[joi[ o[ ap otieaao ojsba
ja iti^eq aAjaiiA a^ -..[qiauas B^aj^H Bl al' OA^psa Jas ap opuaa anb
na ^oiund ]a BiaHq jjqmoq ^p uiiisnaasu B[ treaiptri atib sB]|aq snttr a
bbui fiG^&amp;t) *bjjiiujoi out^ "^OAanu ^oiuatuuaouoa ou aanpojfl ^at^aar
-nip uojaBiaiur ap opi^H BpBa •ajtoHtatg p ua i*V -^* om^ '".^"asa
oiuoj u[aAaj as anb ojuei ua soi^o^ pp nsnajap imu iCe^ -p^pipoj [
ap Hl'a[B sou ojUFi ua lo^^o^ [ap euapuoa nun Xnq anb ]eu^i ojjj
•uaiij tin aAtiijisHoa Ufpa anb ap
oipatf p opipuajBsap ituqsq ja^aa^Ba asa a^ opiistsui opuatqeti X asoiH
-t[ad naiq an ouioa aieaod b[ 'BJ.[BlBd R[ oisia iMijai] O[o^ uoiuyj
•oniAip o[ a ouBtunii c| ^iiia bjb^
aisaod B[ osa Aod isojotpcis Bos^ jnuaostp ap z^dea sa anb ^as [a so
Biaod [g sasoiQ BO[ ap jfn^uo[ [a uos soti^is eoj 'ojomaj o[ ap^oa
•• • ajtiinnaiiiBpunj uiauaea run auatt Btsaod b[ osa jo^ 'bIij &amp; anuij ^bbij
buu ap uppBurnjii n[ sa Bisaod b[ Riauasa ns u^ •uos.toitia biuoibob
O[ uatqium oraoa 'ujsaod bj ^a BApum-id unsiuaj ^^ •[,.) Ja^/aft/ mp
uaifpa 'Joqo jaqia/i^ soj^ :b^3j3b (iia^^puy) ptjouiitf^ [a ua X
-i^rnj ^
eauoponpBxi jaA| •(,) |^6l ^HP9Z *P[iV T "9BS •*?* 'wy^P^^
;/i/jay/^ aip 'sy^^ai/jjpg ^y/ *-n/;J o^ JUJ.iya^
j jiiuup fja;jn/^ pun iqja$stjm jnz
pq^ppy^p pun 'puaiyaj^jajuu pun 'puajqisjaz
^pnaffm/as ja jieunp 'uaqa^^a^ uaipsuii^^^ utap a^avjd^ atp 'sau/ayy
-J1//^0 Ji)^^ -*^/J **? ""^^^ ^" 'u-^y^yuy.^uwo^ w^P va^^miqftoa
ni pun uayiya/ ns jy:w/i/ aaajpy puw u/yt Jy//.'jiJ •*//' as? ""'^P P"/J
•pum^A ?^ ^s? s''?f ^"""W ayasiyuiiuyy &lt;Mp misisauj oip oi.m jsia^
irap ^jijUiiiaq m&gt; amp pun ipnn ^siunsyipn in mUtwii tiuap 'pnoaia^
a^tunyasja^ rut yaj^ ^ay/py pun ^yasua/^ Jap wwyo^i vajinjj hi jayp
•Buo}Sti[ mm X opunin mi Xt[ afnt^uai [b sera
•Bj^ -a[aAa^ as Biaua^tsa e[ anb ap psptjujTsod f[ sa iopepjii-i otjatun
uoa opesn a^b aqap ojod 'uoiBuaqa^iUtroa u[ bjb^I ^aJib a_[Bn^ua[ [g

•("!lPI^H)

*saie^Aom sol Ejed uaiu ua buliotbubai as saanortia Soubtd 14.03 sbiu
Aa)aBABa un auioi un.b ^unttrua b^bij a^ Oin^i 1 a anb OAaurud otABsaaau
sg -sasoiQ so[ b uaaatiarjail anb X sa|B).ti&gt;m go| kjb&lt;I hob seiuef s^sim
-ajd sb[ anb opepu^o sia([Ei[ ojad 'p^pru^ip bj ap aBqe[t|Btj uj^,,
•sajjBpi|t!jauaj( sb[ 110 otuaaapiiiTJua apand 'osnjuoa o[ jHsajdxa apand
^uotaBj[iiao ap 4u]tiaT.UTBjB.iyBttiua ap osaau-td nn iranpoad apand 'pBii
-tuiT]iii-[Eiauasa e[ "ojjjaas sbiu ap X o-itni sbiu ap Xetj anb o[ jesa^dxa
a[and anb Bjaueiu [biuJi ap anluod 'oso.iibpd uatq un sa asa vxa^
afvniiudj p usa JOrf 'BiuSi aaaaueuuad on Band laanpBJ4 as ptna [a jod
a[Bn^ua[ un eiaa X buo]Sii[ buu Baijdun 01 sg 'uoppap n[ a

�a ta dialectica. tal coino la describe en La Repubtica, al tratar el proMenta tie la cducacidn filoeofica. Esta dialectica, la dialecti^ asrendente, cuyo principio es la idea, el eidos, cs nn proeeao meramentt
logico^ coniienza consider an do la idea romo bipblesis. tal eomo la
baiiian eiinsidrrado los inatPniaLieos; pero Platon quiere lundar un
aponas dc Zenon v quicro buscar nn fundamcnto absobito una ncie
sidad real y no inia tnera neresidad logics. El premio de e c s^chto
dificil, estara al drtraiiu, euando aparezea la nocion dc dialectiea
descendente. apoyada en nn fun da men to absolute^ no bipotet ico, que
en primer momento. en La Republica, sera la idea de Bien, pcro en
un monienlo mas hotido sera cl L no de la prim era Inpdtcsis del
Parmrmd*,. Atravoando l dialcctiea estcril drl eleala. Plaldn la Irra
fonuara. Comn si aacondiera a una allura. parle dp la oli.puridad dpi
el mundo op.eo , I11..P. la pl.ridid. el ^licr ahsolnto, cl fimdamento
de la logiea; ciiaiulo lia llrgado a la cimn encuciilra cjtu* esr fundamento aliaolule cal^ maa alia de la In[.• Ii^en• I., a dp la palalira; lea
doa tipoa dp le^oa han qucdado en el eamiuo y prcpara el pamino
para la uiisiiea alejandrina.
Nuealrn ilincrario puede reaimiirae aal: deade la fraao inicial del
Evan^elio de S, Juan: dJ imnripio &lt;r nl %os; a la Iraae final de
ITainlet: Thr real is si/enre. Se rreyd parlir de una oliaruridad. de nna
noclie y conclnir el recorrido en lino aurora, pero ae f.id inaa alia, a
1.Ir111/1'l'^\&lt;t'"'^l/ /
conio la de flerod-ttidt', nocbes. eomo lo express Pater, no de olvido
completo. sino de ensuenos iiiintorrumpidos, meilio vclados por el
siieno. Ad Vigilias albas.
la vimos un intento de en'c onlrar un fundamenio ab^oluto pora
el conocimieuto en la filosofia de Platdn y ^imos tambien eonio este
entendia que dicbo fundamento absoluto estaba situndo mas alia dc
la intelifirncia diseursiva, o sea que se veia obligado a reconoeer quc
dicbo fundamento era irracioual o juejor diebo iTansinteligible.
En nnestro tiempo. taudnen al^unos filosofos se ban propue^to
restablecer la idea de Platon. Unos tratando de eneonlrar una eiencia
qne sirva de base a todas las dennU y en este easo tendriamoa qne
eitar eonio anteeedente a Descartes y otros tratando de reslaurar la
onlologia apclando al mundo del ser. Esta parece ser la tendencia
mas general y en ella siluariamos a ram as mas o meiios disidentes
de la fenomenolopia de Husaerl. por ejemplo TVicolai Harlmann y
M. ITeidegger. Pero nos pareee un movimienlo mas general qne abarca
eiertas tendeneias de la filosofia inglesa. eomo JamesT Wbitebead y
Alexander. En Francia tendriamos eonio represent ante a G. Marcel.
Hay un ma^o rorniin en la Fumlatucntarinn iprr In.lna ellu. lillrlel spntido eoinun. del pen.aTnienlo pre-niosdfipo. sino dc una expeimupdiala; por eao, y con nuieha eaulela. ac podria ineluir dpnlro de
ella a Brrpon.

�— ssi —
amuioq^ ap ajuouaixa^ amjLjjE atnsi|
ag -auiatu-mj
pig anb "aa ip ijBjmod no i ratuoqg b uoddej jed apuoiu up a^joijai
-xa g 3UI4TJJE ;juisi[boj aj ig -i s ap sjoij -o^incm anbjonb ua 'aimuoqg
^31 his ap jto^mod a[ ounnoo spni 'apnjiijao op sajiuejb^ s^p Jia-inoj
3[l jo auiBtun q ajisouno bj a Bjst^Bs ^p uaXoni aurnioj jnauxa[uas nou
jud.i .qoJ u;n anof X uosiej if] hobtbj bj im\ ljuijap as — UMLpenBJ
mb suoipqaa B3[ luaras ; nb BA[^oitb— H^aoqj ^a^ iinjed Subj ajp
oq^ a||anbiT[ ^p nuaA ua 'aii^iip auaa sib[^
•au i em ni| ajiu^ip bj ^p utiiJi.iop a an 'ajiliuoa
ap uij u^ 1jbo arasiiBapi^ -sasoip xiib j^oddej j^d iwdsa^] ap apiou
-^juBj luBaiJijjir ug -oauBssreuaoa n[ ap ljo^id n sainjoj ap no snopip
-uoa ap mou a] siiob ^il^^ap 3jBinnpu.):iBuBjj oeX^niiB j anb siam 'aoara
-udxaui suopsanb isuoiisanb sap r puodaj suanundds ^as ^p a^uiiiiq
snpl B] wunp ajianb^i aiijBaj ainoi ap aj.idaa ap ^uiod amuioa attuijjB^S
ludsaj :B3h-orp a[ ia jiadsaj ajiua aansaut uunumioa ajnoj asnja^
[j -iioijuoijiu^ib B| Jij^noaap Ha jnainajnos sibui 'auuaipi^onb aauau
-adxa aajou ap saauuop saj ja^sajuoa njnoA sd sa^jaa b^u auisipapij
'aaeuad B[ mod anb aisixa^n anaiaa^xa apuoni aj anb iiibuutjjb ug
•ajiBjoas noiie^ijjn^js ^na]
ap suoi^ou saa aaJBdas ap noippaoa b 'auis^^aj nn ia aitiBqEapii b
uoddcj and aUJO[Ouamouat|d bj jontw op oi;|i(|Tssod a^nna.id aim no^Q
•aniBtanq ao^ipuoa e] ap aip^ap as au 'jo^rtapioH uip -aasuod Bt ap
aqamuiap aanatiB 'asauaS bs ap m uotidijasap bs ap noiion onnanB
JOdBdas •piassnii Zdi|d 'inad au uo anirao^,, ^bhuojui boh 'BO^p|oa
-auiimoj diujjjjoa fi[ ap .lop.iaouoo iibjI^ un sa anb ^SBUiAag ap ofBqRJi

\l

ooiiiin [a oiaodaoj \\ -ouis^Baa [ap upijtimuaaB bj ap opmpsaj p job
oaaJBd bou pnijian mso ap uoiamnuaae e^ -oAaijad ap uoaaisnd ^jja ap
ojiuop osn[au[ uojo^jtib onb sauoraaoJip •; aub •pBpiIBuoi..Bj.ii ap
oiuatiiap un Xui[ 'ozuatuioa iib ap^ap Firfo[ouoiuonoj bj u^ anb tiauap
-bob sauainb Xeq og^eijina u^ oaad '^asstij] jod opBinaua.idaa daa.md
sou oisaudu n^Bi.i ap oimid [g 'Bp^ojoasoui&gt; b[ e opadsaj uoo boibjj
-BjaUI B[ ap BpUOJBAOjd H[ JB-IISOIII B BpUOpUOJ BUll JI)lJAp 3pOlld
as aub bX 'OijdiuB stun oiuaiwmsiiad ap upnisa un aanpttai pt)pi[tia4
ixa ojad uubuiimpi a^uamBjiBJa^iaa oninajsos Bi| anb Btauapuai bi sra
•pmoiaBjj; 1111 Jiaap sa 'apptJiauaduu 'ojnasqo oSjb uo bAoiIe as oiuaiui
-laouoa ja so.no Band ioXodit aoija^n ap Biisaaau ou Bjujosqe opuois
anb r]htPoiuui BiauapiAa buii abi[ sonn^jB b^bj -naaoijip sauoiindo
snj asaq ap jajis anb oinaruitaouoo asa ap jajas^a je ojaena ng
•Baipaj
-Bip bj b X Biaua^ipnn bj b aguauuoua^UB epBmis pisa aseq Bsa anb
jaaouoaa^ b BiaoXcm ns lid isb sopBi^qqo uoa as X asBq bt ua uoianiuaiu
-upiinj Bpa uBosnq sojosojjj sojsa ^emaadns upiaBaijiun op Bjapwis
anb opidsna buii b jeiiaq ap opueiBJi 'sotdpuud soj opUBJddns uop
pj j qq aoiaS ojoeojyj jg -uppaaJip ns b omena ua
ajip anbuiiB 'uplB^g b o^ojbub oinaiui tm 'aonpap as nibs ag
j Bisa ap aapaaoad jb 'aas jap opnniu jb osaaaB nBj^oj opUBna
so osa aod 'upiaRoqdxa bj b mijaiuR ^rasijHapi jb X onisij^aa \e
juu nppisod Btm ua asienjia jaaanb sa Bzijape^na goj anb og

�savant se met en effel en debars tie la realitc qu'il etudte. A Fegard
ses passions, il adopte Fallilude tie I'houmie tjui regardc tjni ne
s'engage pas dans le evenemertls sur lesquelt il porle ses yens. IJ se
reserve nn pouvoir tie rectil. Oliow parailoxaiel. Fidealisme iyui partait
de riiommc avail timjours bcstiin -—tst jtistjne dans ^es manifestations
einpiristcs*— d*un principe it priori sans lequel i'liomine pent roinpretnlre I'univers, mats ne pent se camp rend re. II impliquait toujonrs
la raison an sens fort (hi terme. hdu sen lenient conum* un "print: ipe™
prnduit par F experience en vne de IVxperienec, main cotumr iiri prineipe d'elevation, do "raisoimemenl'' dc mouvenieut. d'ascendance.
L'idealisme est foncieremenl plalo.u icien et carlesien: le point tie
depart ae situe dans riioiniue, mats Fhouiinc se domine, dans la mesure oil il se sime lui-meme par rapport a Fidee dn parfait qui tout
lui, lui perniel de sorlir dc l'immanence do sa signification. L'argument oiitolo^iquo ainsi compels, detinit la iTanscendan.ce et demeure
la pierre an^ulaire de l'idealisme.
La raison dans ee sens manque dans la philosophic de Heidegger,
elle manque dans la phenomenologie en general. I.,a phetiomenologie
l le paradoxe d'un idealisme sans raison^ (Emmanuel Levinas. En
t V^xistence, pags. 95-6. Edio. Vrin, Pan's, 19491.
En este sentido se revela Hartinann conio claramcnte expL'cito
cnando entiende qtte liav evict en etas quo enganati, dc mo do tine el
criterio do evidencta es irnposiltle utilizarlo; para Hartmann hay nna
difieultad on establccer un criterio dc verdatl, sea suhjetivo, quo no
tendrta valor, ni olijelivo, que no podrfa ser conocirlo. (V. esp. Hartmann. Zur Grundlpgung de.r Ontata^ie, Libra ITI, cap. 2fi-d y Prinripes
d^une Matftphysique d^ In Coitnaissmtce, Segunds Seceidn, Cap. VI),
Tampoeo para Heidegger la eseniia del fumlumento puede llegar
a ser penctrada por la inteligencia. Heidegger ba eonsugrudo a la
ea^wia del fundamrnto un trabajo notable, muy rciacionado con aus
otras obras especialmente eon en obra capital: Sar y tiempo y eon
Otros trabajos conio Kant y W problemti de Itt metafixica y Lit esencia
de la Verdad.
^ios proponemos estudiar la caencia del ftindamento. ISuestra posieioti sera la siguicntc: entendemoa quo la idea dc fou. lumen to es
Una idea de caracter metaftaico, y que es indispensable este pitnto
de ^nsta para tratarla. Por eso eoncedemos tanta impnrtaticia a las
doetrinas de Hartniann, de Heidegger, dc ^hilebead, de Alexander,
porque todas ellas insisten en esa actitud.
Eslas tloctriuas se proponen tralar a plantear, no resolver O disolver, la oposicion siijeto-objeto. que eonsrituye la rclacion gnoseoltigica estudiandola del punto dc vista de su espeetfiridad. relaeinn
que domina en la filosofiu modern a y que tiende a una rostauraeion
de la ontologia dcbiiitada por el fenomtnismo y por el idealismo. Estas
posiciones babian considerado al sujelo como' poseycudo una existencia dislinta del see, fnera del ser. Esta nocioii de sujeto no eomcide
con la concept^on autigua. donde la noeidn de sujeto estaba determi— 156 —

�— LSI —
•waiiai jp ormiBil a|(|iou pi sipp ^nli | ujioi u^uipig CD
B1P U'A '^BiJO9OUJ Btu!HP,^ "1 3P O['&lt;\iJVi&lt;I opBiue^i pp sn.ii[o ^b[ BBpoj
ras^ no muinonotio aa ^^uqpqog op sBpnq Jinm souopejopisuoo siq j^a
ap opmu aimanu k twad -imipajj noipi/i/ostM^^r jap tiasa.j^ su^ laqn
uaHumpmsjapift oipm^do^c^^Yd ^nj •ntiopuom O|os xoii^appjj
•puru^ pip "oiuatueputij pp •piiopt^.n
jaiOBjtro jap Btouapuoa oahj oinqoog •&gt;^• nauaii[jiii \t\ .io&lt;l zja [bi '^^uii
•pipg -BOi^opi sopunjcud aoaJaiu buoiobj^j ;[ ^a anb a|JB,i e\ ua bj((o
bauj L^^u_L|pii^g tioa [oiaailsa uo •[tLmiiia|B ir.im^^nn B| noa BnoiaBjoa
O[ oiiiamBpunj pp niuopjoiil p ja^aptjjj jBaiuB|(I ap bj3hbiii ti'j
•ouoituv^ iJl&lt;J
-cud |B ^o[BUB B[Ua|c|ojd uti p.))itRicI .[ aa ojad 'oai^ijnjam optmm
p tMUiuii ^BJrfoj apiiaiaad -vunaimi Bjauo^isa bT op soiji^upr ^ Jd
iipiiuzuarno^) •Ea;)ip[oinn BzojnjniBU ap ^-&gt; uoi;iH]u^nreputij B^a '.ojvaui
•upun} )a ^i.iap ^ ^op^iatunptmj aoida.moa aoj op HiAo.id nopKpp
-tip Bj ouodna aoop-to] Bi!ttioif[o.i'd so[ op iin;jRpi.iii|a u| lojuaiiuouaiui!
^oiEiifip aiili o\ ana B^Bjua aa oj^a ibt^oioiiio n[ op Rtiio|iJojd oTola jo
o^uora oii^i^ iBiidixo biuoihoid 10 out) ouia ^Biouoi^Lva rt an Bua^oiii
tr•!*•I IIrn*LL 'Jlij
uoh sj ou J^&gt;.1S.nii^ji Ji) njjosojij n| muiui O[ ^j -oaiSoin^^o onii[q
K&gt;id tin '^a^ii^p!JH nad n luuJtnil^unj |aP auialipjil [a &lt;isa aty
•43B ]3[) HOldoJ S&lt;nUaiMR|ll!llj SOJ 113 E^l1B3AI1J
sub A ei^o[nu&gt;o HI ap sots] ojuaniEpunj pi .iE3ni[ H optuii anil Ra^
-33ioip JJiwoiH •[ ap [R oiBando aiirampaiauiRip m oaaanpo ng
•111 &lt;.!
-31X3 B{ ua omaiiniaauoa |a •Ri^oimnu r| no at|aaB(|R as ou 'oiuaiiuia
•ouoa [3p aiaoai Ri ^opoin un aa oil odiuaii jn RURaixa aaa ap sofaj
•oiarip) [a iiiai| opuo^ oiafin pa mipiaa atlb upRB lap |pi|Baui 0^
2 asjapuaa^Bj| b opiiai) anil BiauouBiirui Bint op oaiijQToa^oHii oioadaB tib
Una —jmoAop •oiuoniiBiiapB.iuo 'Bpjuo— pKpiAiiafipis B| op ^ooi^oioWO
Bajo),)BJB3 ^oj op pBpuiooA B[ otAood ofoifBj.i .)]Ho op Band^ap Jot
-aui Bjopnoiduioo a^ ou ^ ^ouatimuo^ pp Bi.nm^^i.io Hjnionxisa Bl
aa a uopon Rniijjn bjhj Bzipunjood aa ou onb ojsand odinoij jb rojaan
as opiiBiia unn -botiijo u^ BZi^iin as onb ooa op upi.iou k| jod osjb]
•uuSoxdax aidi Buipij o^ -biujb pp RpuopuooaR.i] b( op pmi^^ijo uuijoj
B[ aa ojofqo-aiofna tmioHpu b\ ia oiaop na animi^^ojd opand og
•aas pp oiuioiiooa q uo p^ppviiafipw bj ap puopdao
-xa iv^^ui p ajqoa opnuo^ua Bq aou m '^ouboso^ op sondaop njjosojij
B[ no anb oj atnosaxd opnoiua] Mad 'papi.uioffpw r[ op ,i papioA B[
p OJl^opilUO OlUOUIBpiIllj p opuftoatlif -tlpiR|,J Jp BJipi R( opoui UtUtp
ap -aiijiiaojd x;iri,^ ^,ipia^| Mttipjofo op Riiui o* onb uoisia op .topod mi
aitiupB 'miJano'-) v/ ap vua^^ajy b[ no ojoijoj or omiio pi 'opoiiajmaiia ap
'xoi-ujui uptaipttoa bs^j \tpifJip&gt;ji uap noo Jipr] suo/dj^ ^o.titiopiojj
&amp; tfD *d() 'bbuiao-j -A) Biuopom BTjoaojij bj oiafua p opoonoo a\
anh Sfuatiu^^ vis BzaponiBii R[ B.iqdxa on uoiodootioo esa ojoj -upioooj
•oodmi B[ aod 'jmoAop p ua opmpm oBiaa op oqaoq p -rod Mouajn;
rpnoiaixa op opnui un otuoo anijop as "fo jod *npiB|(j na prpiAp
-afqne pq -oai^opiuo uopxo ap Bamonais-i buii ap Bpn.is B[ noo npmi

�ee opone al llama do pen'odo de la identidad; comprende: Philosophie
der Ofjenbarung, Philosophie und Religion, Philosophie der Mythologie, Stutt garter Privatvorle.sungen, Darstetltaig des philosopiuschen
Empirismus, etc.
A miestro eritecio el camh.o de actitud en Schelling se debe
en gran parlc a la influeneia crecietite de Boclime. A. Koyre exprcsa
que la doctrina de la libertad en Sritelling no es mas que nna reproduccidn del pcnsamiento tie Boclime. (A. Kovre, La philosophie
de J. Boehme, ed. Vrin, 192!)).
Gracias a su teoria del fundamento es que puedc Schelling explicar el devenir nietafisicamentc. entendido. El Fundanieulo, el Gr^nd
es la razon suliciente del ser, mientras que el Ser es la razon determinanle del Grand.
"Suhjekt, Objekt, Subjekt-Objekt: das sind die Urstotfe deB
Seyenden. Aber nichl das Seycndc. aondern daa was das Seycndc 1st,
l* der Gegensland. let daa Gewollle, der Zwnck, ist daa Prinoip, das
es Wirklicli isl (die andern aind Moss nogtichel. Demi jenes Seyti,
in Kralt dessen •- allein das Seycude 1st^ 1st ein von seinem daaSeyende-Scyn unabhangiges durch das also auch cs selbal vom Seyen
den mi aid tanginges ist; es ist das Seyn, das es in sich liat, also unaIiliimgiMg, bat von jenen. Voraiisselzuiigen, die nur im Denken vorausgehen, nur ^,Ay&lt;-&gt; r.p&gt;istfi* sind: es ist das Seyn, verniogc dessen
es das js^ku^m; ^^u, das erst eeyettde, deiti ketn, anderes vorausgeht,
und das sebon darum cin Besonderes 1st; es ist das Seyn, in tlem das
Denken vollendel und Ual seine vdllige Bcdrledigung; was vertuogc
des Denkens uidglieh ist, was sicli denken lasst. ist gedacht, also ist
iiber dieses Seyu uielit mebr zu denken. also aueh nichl niehr zu
zweifeln, es ist das sch lech thin unzweifelbafte Seyn; mit ihm also ist
das, wovon man anfangen kann, wenn man es namlith erst fiir sich
hat". (Philosophie der Mythologte, apud. Scheltings Werke, ed.
Scbrdter, Tomo V, pig. 501-2; todas las referenda^ se baran eobre
la base de esta edicidn, Miinclien. 19281 I^).
Yla leccidn aigiiienle describe el melodo que es el plaldnico.
Los posibles son aqui las hipdtesis platdnieas. Una pritna hypothesis;
el sujeto puro, una acgunda, el objeto piiro y una tercera el sujetoobjeto puro.
Ese Grand ae va revelando progresivamente, eoino lo expliea
Sebelliiig en la Filosofia de la Revelacion.
El principle no esta en lo alto sino en lo bajo, como lo indican
las palabras Grand, ratio snfficiens, que en ese caso design an algo
inferior que sirve de fondo. de eoporte: algo primero en orden al
tienipo, que en Sehelling cobra una realidad inusitada. Hay nn deYla oposicion de Sclielling a Jaeobi, traduce la oposieidn mas
bonda de Scbelltng contra Spinoza. Especialmentc eritica el onsayo de
Jaeobi, Von den goltliehrn Dingen und ihrer Offenbarung. (Vide,
Scheltings Werke, Tomo IV, pag. 395 y sgts., ed. eit.t.
Para Jaeobi la demoslracion debe ir del lodp a la parte y seguir
el orden deduetivo dc la ontologia tradicional.
— 158 ^

�— 6SI —
pirn •AjSBOOPio.o.I pqopn •puaqoAppunooq poooppopoooopa ^p sooiS pup .pops
ip -.ub pio.|upa ou.aop pipoppap ol.nu.oj sos..pa .b2jj3b [.Bpopuop.. op
ood.onp.id pop op.op.oos ooopoppjoA | o.,p,uo.jpjoj upuBpopoB sow ^
'(,) It'EE •'*•! -AI moj, ipij B8u.||uq.,sj ub..b
sozposoSsiBp.puopp iaP ""IS "oipooo uop inii^p oipporpopo pun psuntitponnu
jo suojjoojjiio; lopnoiipoj pun &gt;opnoip8inui&gt;A [B jBaopraoj pun n^fqng
[0Op0pOSJO|U00 OpOjOoq OrflUUBSJOpi OJ[1[ OIQ,, UO00J BIOOJB PoporilS [B OOOOJOJ OS
..opopsodood buii op puiuo op Bpcpu.p opruBOOj -B.uo|qood ojso op bojoob
sooopuo uoj8 op souoioFjjpjsun.) soniBAJOsqo jioi/toj^ sip^ijjsuo/^
jaqn uo^uhi/ousjojh;| sb[ us oiuoiupBioodspp -oouijbiohj o ojisij oprjuos
[O uo ^Ojnolilopunj^ 'oaSB(|,, uokjiubj so o.iod -bot^oj uozbj o oidio
-uiod [o so (uozbj] p.mj3 0s3 -piTOJ op B ooijfnp o[ op iBSBd oiiuuod o[
pUUj^j op BO|U Op -J/Ol/IOJ^ .ni^ljl[.IS&gt;l,3^ JOI/U Uo^UHl/OUSJOJH,^ SUB U^
BUBimBOJ UOjOIUldSUI O|) BOO BOlSl.| B, BOOUIIjd B, U^ ..BlJOSOJlj nnil|Un
B[ 1 papiitmpj hi op u.ojs;s , oojuo sond nnioi.odo buu &gt;onuio^
•pBpjiBjodiaoi
B[ B Op&gt;B8l| BJUOSOod OS OqBS .OS OIUOB OJSO .i UlilSU(] JOp BI0UO|IU0OSBJ|
Bp uo •oinoiuBpunj p,p biouoso b| oii.isuoo oooBq b ba ooaSopiojj oiuuio
ouodo os iqjo jpfipiiBoodiuop B[ op 'oos pop osoo8uod po souiojoa qouopo
-UOOSB OIUOAOp [op BOIoOp B1SO OpUOl puOodlUOp) OlI0T|dX0 O| E O][OI|d
-our op op ba OAiiBiouoii uopuo pop -oronp op B oipB up op opuo.o qiBppp
-unpood ho -ABopood op •jwjhoihb/uiu/ op. BpBJi -joaBopiopp ouBq op oub
opoiu ouisptu pop 'job pop un.oiopo.rd po Bppropso Surpporpos upUBn3
• i eeei
•spjBd -oonopv oppa 'pp-ppE saBd -i(up;|o.poS op s/qdrosoopoopj oooouoop up
tooop oouooosooopp rr, op ooss^p^q •qornooproquBr jpouppiooipVI oopuruS nA
sBd suoAB^u snoru onb soBon -soppEj soprooi oaiioji ro|ooKp onb sosoopo sop
puos soopupo soopr sop 'opsuod up 'uoppp op onb ..poors uo roouooj b, [mob...
oouossoq opuos op poooop 'oAppprorppp oprrp.uppd orrop oppo|o.ootp puo spduouoo
sop PrrpooBOAOoou op oouuop os spBoooBf subs ornoru no ooupooo up. puBppB
ooppororjoodns sopSopBUB sop oud ooorpjE 'ooBjons uo ...am os -[.[noBf
zo.|o uoi.Bopsuo.nopp uq -upo-iBr o.rr.|. op,.rl.su. oin.ip.pp op ninp arlrlurpoo
spurn •soourprSap suorpoo. soj ob.I sorun.8p||. oooono s.ooppou sop '..op,'..
-snC op oorpi-E pso^. 'jo.ibp/rfAop sb.I psopo oubodp oppao b ^uoppooporp op.
pBolrourod oooios op ppppup.. uo :inos.|o.| sorr.p sonofriop aoorpBip^ opoBjopp
aauoisoAoq ..Bo aor.opsproo.p op oonosopo. ou.obo Bp psao roppripor oooospo.
-bSooj onb popoooouoo sorpol ppnp.u snp.I soriojorop ouop pso prouuoop.noa
oq ^BAOiBpuouorfroB oiopupotAO,, oun and —zpoo.ppoq op opspnoooppoooojojpod
o^B^uBp op jr.|JBd anod— nod b ..or! ooop.lpp opporib po orpjo|r| as op.|Oooos
^11 o tio .^n 1)11V- itt-i^11] f* ^iioiiiirii^i ^uii simp "nj.im3iii.iil ^^ji imu 3L\ ^j
^nh suo.ioA siio^ -inmijiUiLiiui lujm^.uoj iil.iios a^uaisTx^^ ^p s]iii|3j&gt;
B3f .Hill 3JIO^3 JllOlI 31S1TK3.1 (I(l-J| '|^3 3TI^ 1'* ^^U^S LI[I?1J33 1111 113 fcMU^A
-^p i^^ ^in^iii njig onb' iibh -ojie^iuoii im ^nroiAop up ^tiplo^oiiip] wj
"bjiTii.iuoo s^p id^viiin^ '^tii.Milns o.iv^ f 3]iUJ0i3 .inini **p ou^.u spinbsoi
jiih s|d33U03 op .iiipuBuom o^bs ^mi simp iihjjkcI hb iiujjeiIihi^ ^n
•nopjoipie a^nuisuoo onbiiioi b-| -oamTisumi jnb^o| b] .ip |ojpi oap.ioj
uou ia 'soaja sap aipaa noimaauarf B[ a^EsiAuo ^ui^aijag sibj^,.

�daruiu selbst ammpfindlieh mi^ unlebemlig ware. Die Einheil di^ses
Gesetzcs ist cine umuitlclljar sC I id |. for ^e la-. Sehon im Verhiillniss des
Subjekts zum PratlitMt haben w\r das des Criiinles zur Eolge aufoezeigt.
unil das Gcsetz des Grundes ist danim eitt ebrnso ursprimgliches wie
das d.-r Ideniiliii. i Id., pags. 237-3111 i''l.
Encontranios en ana nola uaa eriliea de Keinhold, que segun
Sehclling hubriR desconocido la vcrdudrra faiicidn dc la copula, eonfundleiido la idenlidad con Ja funcidn del tiexo (Zusammenhangi.
"Mais l'idenliriculioii suppos^ la difference, qu'elle eliaiine; el
Si-helling d'hivoquer ]"organisme vivaul. dont les parlies soul relativeiaeut mdependantes: s^ale en effeL la vie noas offre le spectacle
d'une imnianenee qui pose et qui exige la notiveaule — ear lei eat
Men au fond le sens dc la relation da possible aa reel. La Iu^iqae
organiciste de Sell idling substituieraii done a Tidentite plate, indifferente el lit I era le rles "dogmatiques" line relation bierarcbiqae profonde: sujel et predieat se component, reellenient, menie dans les
propositions d'appnrence taatologiqne. eomnie p.r ia^ et poster ills,
d'ane part les deux lerines —le sit jet implieite et le red me oil il
s'epaiioHira- ne sont plus des concepts, mais des etres eomplets. ainsi
qae le disaient deja les Wcltnltrr. el d'antre part \v lien d.- snbordinalion qui les unit implique tin progree vivant et ereatear" IV.
Janlvelevitili, Op. Cit.. pag. 36).
En la Filosofia tin la Mi tola/da iLeccidu llfi como asimismo en
la Exposi^^on &lt;lti timpirismo Filosofico. enrontraraos tnmlnen eonsideraciones may profimdas acerca de U funeidn de la copula y del
"Das ^luende Golltw verhalt sieb insofern uLs das Subjekt Gottca.
Siibfokt ersebcinl bier seiner waliren Bedeulung als snbjc.tum. Wir
kdnnen norh writer geben. und von diesem viillig sell.stlos Seyenden,
das niclits ist als nur Subjekt Gottes. ivir kiinneu von ilim in gewissetn
Sinuc &gt;a^cii: cs ^y ^^olt. Dran pim li^i^l nacli Jar naliren BcJautnng
der Gopula ebenso l^el als: es 1st Sub ^ekt von Got I. A is I B bei^st z
A ist niebts selbst es isl tinr Triiger.'d. li. Subjekt. von B. In der
arabiselien Spraebe wird das isl ditn-b ein Verlmm ausgedriiekt das.
wandten DialektenT verbunilenen Bedeuiangen dam nitnmt. ganz
imseiein deutsehen Kiinneti enlspriebt I im Arabiselien Ann, im
Hebraiseben fan. wle unser dcntsi-bes Knntten urspriinglieb Amme/il ;
tla es Him aber nirbt bloss aleirbbuitet. erlielll daraus. dass es z. B.
aneh die Bcdeiuiing des We^ens. der Snbstatiz hat (rjus quod substat),
daher aneb die Bcdnutun^ des Befesligenden. des Grumles u. s. w.;
wie wir sell on oben gesehen. so ist das Scyn in seinem Blossen Wesen
jenes Se^nkiinnen mid umgckehrt alleV Kdnnen ist wesentlicher
(niebt akl.iielleri Nalur. Leberdiess bat im Arahiseben dieses AVort.
sofern es isl bedenlel gegen den Gebraaeb aller andern Spraeben. den
Accusativ iles Priidieals naeb sieb: diese Construktion zeigt. dass jenes
Wort nnser deatsebes Kdnnen sey: denn in alien Spraeben liut ibis
Wort Kiinnrn den AreusaLiv naeh sicl^ man sagt; posse illiquid. In
^ 160 —

�— 191 —
upiiunp qaipSuejuu sap rfurijei^jaA Japo uoiieintasBjj, ajauur auia ;nn
ami ihiujdoqag jap s^jjojj; Jap pirn -japuijnBis iiaqu!3 oqaipJunadsjn
aujo qnop '1st ]jp|iqa^^juA apucisjaA ui; sen 'map pun apun.i^ mr
sen 'tu.i[i uoqasi.uz J.iqn up ^pins aptuuf) u,e^oji| mi ais ipunpo.^
japo •aapaiqasa^^ no*) uoa ais qjJiipoM -sep ^s; diauu^ ajsja sbqm
aub uarfjBiu oijaia un pBpi[B3j b\ A saXa[ BBJisanu jjjuo ojdiuais abi[

di
jd oiuaiiinpu
•oiua^i
UpU.lfa anb 'aiu
'[
'11 1 cIU1Ija *opox
ja?ia '''^a^uaTamb'bi^
oidrau ijd
irq opl
ip tap
1 its uoa a^ pwi
&gt; ia
'ja^iiapjapi aijijiioa aj anb [a uoa ma^ o](|rjoa [R aXnqijjB aj
2ui[[aipS aiib tijiiuiturp opiiuas p ua Ri.mappuioa a[i[eiou Bun soiu
-fio),! -opinf lap RSiaapui siuism l oiuoa isb aaaj^do oiafns [3

^;

|.) l^aoiaj^j -p3 - c\\ ^ '^0^
jap j/w^asuassj^f ^jq *assijpHJiJ*&gt; mj Viii{ot{3suossi^ uai/^sii/doso/^/^
jap dipado/aX^u^ |a^aj^ | ituapuoj iujo^ auias sb.^ 'uisiji upuu jaipt
JO^aip ^^iaAdsjaA ^^JMd pun V\\*\^ uaipsi^/ pau^sjaiu^ imuu
ipiiB ^]By aio ep 'lsipa^ no^os uii{i iqauduaptM sa^ibs 9^P ""Qi
atQ^ io^o[bub ejscA ap ojund mi souuuiuoaua ta^^H U3 u?!1!1111'^
BAiiTsod X BjapBpjOA uoiJEoja Bim op jb^bij ap pnp![!&lt;i;sod B[
'osaaojd ^P Biauaiutiuoa uj cABJipis opuaipajd HP fiiuouoiiib b^
•.j ui-oie
d

'^

!IH^Sl MHH3

qi^{j,

iiuiiii uauja 'ijappnz ^nii[ia|sjoA a^aip uqBMa^
osiaj^ aippH jny a^imq^ uaqaq^un jo([ubZ uasaip npiu Ja uua*
-apitiAi haos ^ aiaJ3 uAag mp ua^.^^ aap ob|b pun— suXag sap jjaH jap
jqaiu -i[ -p 'no^ ,i(aiu sa esnp o^ i|Ki| lia^saja^ pun iqanae no^ Jp
joipiGz p uiB^qaia^ iBii[GiiuBisc[nS jautas u| uaqa uXag a|iniaii8
sso[q souaf ^uajqujijoj uuui ajuup^ 'os[B jsi og uaqaisaaA *ciasuiM
HBjo ijnj qatiB ubiu iihts ^aaunoq mbmi3 -uopjoAi ^nuajja^^ aiptudsny
jjp m ^uupwqasjoiUQ aj.uird^ oip qojnp Jnu uauuq^ uoa ssarpauqo
3fjijjiaa jap iRiitf^pi ^'P jnu qoi^ 'jU nas9tJaiu I'P!" 'uiq uaqiRJa^
ua^^unqjara.qqaBjdg as arp m [Ruiuia qai ra^ipqaen 'unap qai ai
'naIlJ^ a!U BIB h^uuH:M J^J iqoAvosuaqa mnqainp isr^ spunjqaHjuaa
uaunpuii]^ uaqauBiu u; pun uaiaesuapaji uapiA uj ijt^ taHa-^ ^
aqjRliiap sep :\i[.&gt;e^ uaq.1s41.1 ap map qur aqpss^p zueSi qaeuuiap |si
ajjSBJ^ i(iuun^aq aqaiudg uaqasisjad uauapuBq.ioA ipm uiupjaA qaon
Jtiu jziaf jap pun naqas;uap jap ^sqasjuRMJa^ aesojjf aip ^si uiapaf
'Sinutiuaj^iaa^ Jauia^ *a jJBpaq jaiq — naipiqja ua^^o^ %mj^ uaqasmap
map m laxjnj^ asaip isi 'aiuuo^ uapja jaiiai^'^ ^•&gt; u^p uoa ^q
jqatu iunqaaA iira^ isi^.is raasaip ui jaqB 'ihuubis uaqasisjad map
she qaiiiuin^joq ^Bp •aate^ po^ map, ^auo^ ai^Bj^ aip 'uaqiiR^^
uaqo^ nz .laqaM qaoii sun jl^ uu^ 'jbj sa —iqanj^ aip isi sa 'zua^o^
aip isi sa— f,-u.&gt;iinl tag ^ivi 'tunag js^tod) 110;) nBiiuaA as : ua^^s
uXag uaqaqiuasa^ seo[q uianaf uoa qoiie jt.u uauuo^ auuig utasaip

�Prindps in das Lick golit I well tier Ventand oder das in die JNatur
ges.-i/.te LidiL in dein Grundc dgcntlich nnr das ilnn verwandtc, nark
itincn gckehrle Liclit ^udit); so isl das seiner Natur nack dunkle
Princip eben dasjeuige, welches zugleich in Lichl, vcrklurt wird. nnd
heidc sind obwohl nur in brslimmtcin Grade, cina jcde ^atnrwesen"
(Selmlliiigs Wcrke. Tomo IV, pdj^. 2541 I8").
A este uspecto noctnrao liu atendido siempre Schelling; traduce
la influenci* .1, Boebmc, dc Eekart, de Baader y en cierto modo
pasara a He^el nuntjue desde lue.go de otra man era, especialmente al
Hegel jiivrnil. Es adenitis nna nota constante del romanticismo airman.
"Male-branch e, au debut dcs Enlretiens sur la Mctaphysiqita,
ferine 1 volets pour faire le uoir, et parce que le Verbe in- parle
en nous que dans Ic silence des perceptions. Leg philosopbes de la
nuit, eux. eheirhritt Pobscurc darte. non pus pour se rendre attentifs
an logos, mais pour ecouter les voix dc la nature. Cost la, si l'on peut
dire, la philosophic dc Pohscurunlisuie ^claire. A la Physique de la
nuit cherrhons inaintenant quels etals d'ame correspondent an dedans
du snjet, Le tnoi livre au rnagnelisnie nocturne, tan tot se retracte et
tantdt se dilate, cotutnc la poitrine de 1'ocean que souleve periodiquenient l'aelion de la huie. D'une part, la nuit est propice au recneilleparoles, profitons des benres saeres ou la confidence est possible, oil
I^ame s'approfondit, se eoneentre et loute enliere se possede. La soiree
isole et depavse le G^mut en ineme temps qu'elle enveloppe lea
ehoses irirr^alitc^ (V. Jankelevitch. Le Nocturne apud. Le Romanlisme AUvmand. Caliiers du Sud, pags. 94-51.
La necesidad de encontrur la eseneia del fundamento. base del

msyona de los m vest iga dorrs lenilian a est abler er nna primaeia de
1h ^nrstion onlolo^it-a s^bro la jnio^olo-ica. luiscan^o aei en el aer
un fun.lainenli. pun el eonociniienlo. La lui.ipiedn de h&gt; Inenlea de
eula uclimd no, liabia rondnridii a la teoria del Seludllnp ruya nocidii
eotiio princi]&gt;io de expliearion ^ en realidad bubria que deeir quc es
prerraeionali sino tatnliien de generaeidn.
La earac tens lira de las expliraeiones a las cuales vamos a referirnos radica en que la relacion sujeto-objeto. quc es la que se trata
de expiirar se eneuentra irasrendida. El idealismo alcman ha realironio preparatnria del tnovinncntn actual. La reslauracidn del renlismo
tal routo se intenla v se logru, en nuestros Htas, stgiiLtiea una superanon
de las antilesis tradieiouales de ininnneneia y traseendencia. Es la
"idee d'un aii-dcla par quoi la ronnaissanre prend un sens, vers quoi
ellc se dirige, dont elle tire sa nourriture. telle rst cette lranseendance.
Idee de eette densite compaete oil aueun element n'est absolnment
transee.ndant par rapport a Paul re. telle esl celte immanence.
El nous pourrons retrouver re double caraelere dans Pespace
et dans le temps lels que re realisrne leg comprend. La transeendance
— 162 —

�— B9L ^
ifmjlDipS ap moa [a u^ jauai(.i/Jji nj up ;j saia oiuaompmij mi ua
lIOIiiEOIItJOIi^ ^P R43IAJIS 3lU&gt; "04n3UUlAOUUO [3 BJlld QIMJOSIin OIU11U34
na xe^nq n Bionaijii bj somtA uoil^ us -osb.. a-nmad p ny
•B[4BUpKldJ 3p JBlBJl
sonmiipod opBpjBq sonraq aiU) ^p nuiupttt) apiop v\ *ujiq Bia^y
•1.^S6I **Jd '"HA ••'!1'3 '01-8 ^?(l ^^auu-j at Sisyt
T^A UMD ^8^"*""! H a l ^ubihoj s^p eoifiwsnd ^iin-^a^ imp
is 'aa[^i^g ^p ^^wlui.it; uj a]&gt; a^uass^j /a saiujoj sj jus i.w;/j
suBp aiqiaiA iiiaiiKj.i.n[naiMB(I ^iininoai nou aiilj h auiBJudut.nuo.)
aafiuod b[ 3J(ne ^juoi jii1&gt; Hnjd !•? 'aasuail B| ajmnj aapi^ itiup jii.iuji
-S3tnh 1UB| UJ 4tuu.HX3t[ ap .iislb^ jjpa jbc! '[oj.ib}\| ^) .tjjEd jiiop
atibiiiiBdiuAw umiBipam anaa and -[iB^i^itq^ ajaud mop nuijil,).^
-aa aiiaj and sj[[;i ^jab ^iioiuituiuia.1 ^ito^ -^jioqj sj[ la ^nou a.iuia
oaaijjBq ap ^ed b a.a jt -a[iuauari uu,bj -inn q -sasoq.) sa[ sup mos
•BrJtnoj np a[iajiuas-iii aiiAije^a ami -sajmipaoa^p
Batpiaodmai sauas ^ap luaAIo^uoa Aajpeag ap ^ioMEa]pirr sau^ij.w
inmU^iofaa snap snoi 4a iaana|dnoB apuua^^ ami pnaad 'pnai(a]n|^ ap
noissaadxaj iurahi^ 'anliran iuainaaB[.Iinaj p iiouB^an tq ami '^dtuai
np uo^on'nj ^aajB^ xaqa 4a p^aijaitij^ zaqa -8dniai anratu uy
•nmiHoasip np 4uaiu[iua5 mi .mil u^tnnrinoa 14 ap wain;mas aa
miaidaioa [i 'pwaBjv siaqa aaaup anaa inoss^dmaa mb ^anbiiBimup
sanaas ^ap sua^ aj -p^aqaiii^ zaip. aaanp v\ ap ^anbimom,, aaaia^aBa
np notiEiii-ujje^ 'aamuf zaqa sdtna4 ap naiiuo.^ sap aiaoaip nj jBd
kaa4UB ami p no uojbi ami p STinn aiinut^uoa atnmoa Bdmai tip uoiiini
-nij 01044 ono 1 iiianuaiiaa 3tioipn4a anou 011!) S3qdooo[U[d so| 'amom
-o^^^aaq ii(j -aiuaoaadaa v[ a^ jssnir pi!aij.i4ii[ ^ .111b p apjaap ej uos
-gaag ani. a^aj aaanp v\ eaas aa 'aanauBinmi anaa 'odntai a^ atioj
•jiiaafqno stqrl ctnoanBaq 43dBH mi [.hutf^^
ia pBaqa4iii^ zaipi pnaad aAiiaafqo uopfiAaa-iqo aaoaua |iE|saa bjuibj
zaipi tub a;) -4isdaoa noui,, ap araoaqt H[ snBp [aDa^^ [OTat[u&lt;) r.aip |a
Apmj ,,Hi /o n^mnui *\ ap auooip n| ^mp 'pB^qaitt^ ^tp inamap^a
fluo.vnoaiaa a| otiou -skos m t^ 'sd.lo.i up ia juiej ap tioiutij loa nil
aanniBtpis amai^toai anaa ap enaB aj na b sauiBf -pGaqain^^ zaqa ia
jsa laaauoa a|qniaana amnioa aa^ilsa^ ap sus^ aa y •Bne.^cimig ojawd
8 mop Sjflnnn toj 3443,1 and mosifjag ajacd b tuop pal a\ ^aw
loeiiioa ;[ aed ouOBBtstBB snou 311b injaa ^p\i\ auiitmop iib inaiianddn
rub aavd^a un anop f A ti buotidiJ-i^ap ni ap apuotn up 4iiat]amlilit
tub aiiBdsa.l ap onos^ap-tiB 43 4URA110 np iiadso^ .mod tuoiuiuisiii 4^3
tub .m-dsaj ap yuossap ny -^auiRf zaipi aiHoiiimniOA I ap aiaoaqi b[
^p inamao^i^jBia 'am.qoA np auoat^ us ^unp jj.urani ita nm b pvaq
-31ii|^ aid. aa i3J4^ --^.iii.iBil oap .1.1 laj) maooaa ^ajpipib iibj tub sajuiti
xnn laoddca ad sami sa\ saiiand sap -aiijoiaa^ui aiiaa is,.o -aanafts
9110^ aosnd 4ti3Atios doai aare411aina^dinoa ^aadan 433 493 a '^auaiiHinnii
nog -338ds3.| ap aaaiaiMB.) aitbtimj aatBtitpaotp iinaBd inb a^uBt^tp
3443a 'B3J4nn xnn j.iodde.i md 031111 sa^ sa^aed nap a^aoiaaixa 3443J
4Bata 43 tedtuai aj snnp 43 aandoai simp aaiinpiiaa^nna] s,io]r 4natA3p

�vimos quo cse fundamento so buseaba en ia base, tambien melaffsicauient&lt;! y so llegaba a la conclusion c!c que estaba situado mas alia
de lit inteligeneia. La inteligibilidad lie gab u con la idea, con la
eeencia, es decir con las determinaciones. Ambos m aviiui onto s, tanto
el dc Plalon como el dc S^elling bnplicaban un movimicnto de
traacendencia, pero ambos Uegaban a Ia conclusion de que e^c movi.Enicnto de trascendeneia, nos llcvaba a la imposibilidad de pcnearla; a ella correspond^ Jo quc Jaspers ha llamado un pensamientono-pensante; cb deeir que la trascendeneia clioca eon nuestro ppnsatmento, viene a tener la funcidn de un limite.
"Jede Grenze, deren sich Forschmig in der Welt hewusst wird,
1st die Mogliebkeit eines Transzendierens. Die Grenzen gelien nack
zwei Seiten. INcgativ ist die Inaeionalilai des nidi Berenrlienburen,
das Unbegreiflich erscheinend in den physikalisehen "Konstauteii",
in den Bcwegungen der Atonic in aller "Kontingenz" der Naturgeset^e. Es ist das Andere, vain Logos Undurebdrungene —die .!/terin. Positiv aber ist die Gren^e in der Frrikeit. Hier bin icb eines
Seins selbst gewiss, das dort nnr negativ bestiiumt war and fiir uns
nnr als Widersland. Die Natnrwisscncbafteii sucben das Undurebdringliche in Geselzlirbkeit und Tbeorie einzuEangen; die GHsteswisencbaften konstruieren die Werke und ErsebeiMiingeii der Freibeit
zu bewussler Vergegenwarlignng in ibrer Gcsetzliebkcit unit iionnutiveu Bedeutung. Die absolute Grenze aber 1st fur die Natunvissenchaft, das dunkle schlechthin Andere, fiir die Gcisteswissenchaften
die Freiheit der FxisLenz als Unsprung der KoninHinikaiion". (K,
Jaspers, Philosophic, pag. 126, ed. Springer, Berlin, 19481 Cl
ot en laut quo toute uia elarle se dot ache sur un fond obscur, et toul nies
moi en tant que je me dirige vers la tran seen dance, je snis toujours
en rapport avee lui. Quand je pense profondenient. je suis toujours
a la limite de moi ineme" (J. Wulil, Le problem? du Choix, 1'exisleiue et la transremlmteo dans la philosophic de. Jaspers, apnd. Etudes
KierkeganrdienMs, pag. 526).
Llegamos a un peusaniiento por el cual nos esforzamos por
pensar Io impensable. "Welt, ids das Gewusste ist das Fremde. Ich
stehe ibr in Distant: das fiir den Verstand Wissbare und das empiriscb Erfabrbare slossen mieli als nur solebes von sioh ab; sie sind
mir das Andcre". (Id. pag. 296) I1").
Esta es alguna dc las formulas por las ciiales Jaspers intenta
darnos una idea de In que esta vision especial, o mejor dicbo esta
modifiractdn especial de nuestra vision liabitual: eata luz obscur a en
la cual penetratuos.
La conclusion del primer [ibro era ya esa, pero lodavia mantenfa
un caracter e\.ciLisivauicn le no a all vo. algo parecido a Jo quo ocurre
con la Primera Part^ de] Journal Metnphysiqup de G. Marcel. "Wir
kennoti kcine absolute Welterkermlnis". lid. pag. 99) ("1.
Pero hay algo positive en rone fracaso. La filosofia es un esfuerao
liaeia la trascendeiieia- "Dieses Transzendieren. das an don Grenzen
— 164 —

�— S91 —
napo Smmiusiaq,} ouia oraqaia|;) apuuquqq ip^ &gt;ap ui sap pnoAi|S^
uuB5| u^iu iqaapa* Apqafqo ami ^qupi lanm uapia* iiajjialiaa
[piiu^nixa appg mi sap •n3in.,paa uuqaaisAqdmoiii uuiS uaiuBU%id
HI! lOipiIAg UOA JIAl UAqaaatls A[|B^ UOaaiBlAl Illl I|AI[SSA_q q ASSliy „
•oaisjjaiaut ofoqtois jap uptaunj H[ aaajBda inhy ^oiuuiiiiusiwd-oii
ajea ua opasuad ea anb o| ^HiaHapiiaaan.ii e[ ap ias [tr ab^a|| 1111111^
•I13 'ZEI Sd '.(iijiiaj/ P

•IhJ IWlfil ••upimi 'uiai|aiauuoS uiibaiS -pa
aumiuiiudi/p- '&lt;a|paig| ,.u"!UiiJ!l" J!&gt;ad

limp ajom jo adoi| 344414 jaAaaioq ipiAi -laAjasjiio iBajjiB iiou jbiiih oai
Hbbi aaipanj Blip 01 puy -AiiiBai 01 ^mijaq una BaaiiBJBaddn i|jitj
UI ABAl Bip piinOj 1011 OABIJ J.H JBip ^Blip Ul Sai[ JHJ OS aJOJIBJ JI1Q
•uoiSBUBBip mo mojj paSiaiua bbij ijapiAi jpisai aapiBod oqi si ajipj.
•pauiof bjo Ba|iiBJB,laaui aiaip Abai 0111m 111 'imp si oiBUaa si ioq.
aanapj ^mipoa aq A[aatiBSB ppioai laauBJBoiIdn apu uio.ij ]ABdB pan
apis aim 00 us -Apjoaa puy Aii|B3j idaaxo oaij O! qaii|, 111 aanjd
00oabij iibo 11 •oaoBJBaddB paaitiioiioJtl aq Ainu jabj spji qaiim ioau
-Aioq ipin Pobj .a|qmppipiii si qaiqi aajoBJBqa UAilimuI 11 soq 11 jo^
•uopsaab aip jo 1110 pi Aiqiias raojj 11 oa.uiAip 04 .10 aauaisixa Bp Auap
01in^ qiioj aqi ,0 mui aq wuubo uobbua slip aoj piiB jjosq ipj
^aisisiioaui saaojd 'spuuis q sb uaqoi qaiq.u ]Bqi si p -aatnuBaddB
aq 01 1110 paumi bbij 'uaas uabi| an ipip| 'aoj ob SiiiipAiaA^ spjon
naj b ui dn pauiiu.iB ,&gt;q Amu qooa Blip jo qosaa aioipi aip pu^ -sj JJ
IBipu ,1 aqsm 01 Binnqiaiuou A11.11 aiuoB 111 asoip jo |sj[ aq, ,mp ^,
oq Am on iBaaiiBaoaddB uoqi sboj aq iouiibo q pup u,B,iaa aq Aom
an 'Aiiiboa jo amjou jaoxa aip 04 sb ,uusa.id ib iini4sant) on qsn an
qguoq, qiuy -|i iuo.ij Abmb Auiaq s,i duimfnoa jo Aiipqissod on si a.iatp
pun :Si A|qBiiqiipu! isom uiosBai ajos aqi aoj -BaBaddu 40144^,,
•saailsBf ap oajia op oopi 0| A pBpi[Baa B| b osaaoB Biaiip
•oaila soiiiuiapod boa joj, upiaBaiiinuioa B,aaia aim Arq papigau bj'a
BiauaraadB B| aaiua anb iqiiiaisoui nq oaad qiBpijoaa aj aBaqdxa Band
"!*&gt;! [ aP osBooaj ja opalnajaiud aq aopiB also naiquiBj^ Aajpuajj
E[iiiuapj bj 011
[Bi popjiuaa A BLiuajaBda ap noianpsip B[ A saad
•J,.il n, •*&lt;!'&gt; T! -"aihafl ^aqai||llln|SllagaSun
sui oqaiipiiBiBuaga^ sop aaqn uaqa^siiBinjj iqaopaf issiaq uaaaip
-naasnajj. saqaipuaSuia,, Biauapuaasiiai bj ap oajia oun ojps A opipn
-ijb oAjb oitioa ojaiuaiiisnoa ap aobip lopiapaad anb oaamiad somuuai
^OIlUl^lEl |s-^P O^UaUXl^piUll I^ J^J^lIOs^Ux) BJl? J "| iH 11^1ij^sTD ^Tri}lIt^]-lO11 Illl
son s^^tl^sr ap oiii.mne^udd p uj opuBiuoi opi bi| ii-tyjti"At Ja1' UOA
b1SbM &lt;zu.w^-A /'*' &gt;jii&gt;nu^A ^p^..p ^nb •jpiw/.-u^ui/^ va ^p up^.ou
B^ ^IHBpipR ^BLII J^^) paBB^^itV1!^ A SJ^tlsBf ;&gt;J1H3 BI;&gt;UJJ.^jtp B|
BIBIIJ^ OlD^Cl^iB CJlHIIl^^S |^ ^J1I0B BpBTlin^ilB U'OT^Ul^ATUli BUU ^llb JT^i&gt;p
souiBijpod ^ -j^b p^p apumu \a A. B^i^jBTs^ [ oipiip jofaiu o oiu.hiii
•emad ^ ^J4Ua um.jBpj u{ ap j^pb.ib.. ^ jBJin|i n ^uji.^ B^iwpno^
-BBJl B[ X HT.^UaiBtS3 B[ 3JJU^ 3.3^[]B1B3 SJ^dsBf Stilt Upi.lR[3a B^|
•ln&gt; \LZl -^f^ PI) -^un-i-Jitn^jJO^p^ u^ip
-stiploaopiid ^[p pnnj^ atpi^unpa^ wp ^sx 'u^iipsja pan u. 1[bib^3

�Ansch an lichen, its also das metnphysiBclie Symbol das Gegenslandlieh
werden eines an sick Ungegenjsliindliehen. Das Uu gegen stand lie) ic ist
niclu selhsl gcgebeu, das Gegenstiindliche des Symbol ntchl ah der
Gegenstaml gemeint, der cr ist. Das Symbol ist niclit dculbur es sei
denn wieder durch andere Symbols.'Symbolvertehen hrisst dalier
niclit die Bedeulung rarional kennen, das Symbol iihersetxen kdnncn.
sondem: in dcr Symbolintcntion ah Exhtierendcr diese nmergleiehbare Bezogcnhcit anf tin Transzendenies, an tier Grenze, im Versehwinden Acs Gegenstandes, erfuhrrn". (Jaspers, id. pug. 6S8I ('*&gt;.
Un segimdo catnino es la deetruccidn de la ldgiea. La confronta
tion de las calegorias opuestas, su lucha; la critica a la nmltiplicidad
y cl pensami.enlo obstinado en una 'unload supreme. Ltacen pensar en
el jnego de lu primers kipoiesis del Parmenides, por medio del cual
Platon Irata de Hcvamos a al^o qtie esta por enctma de las Ideas,
es deeir de lo iuteUgiblc.
Lo qiie ha hecho para la existenoia. para el yo (Pag. 675 y sigts.)
ntilizar categorias que se contradiren, cfue indican nn mas alia de la
objetividad y una union paradojal lo hara Iambi en para la trascendencia. (V. G- MarceL Existence et Objetivite^ Apend. al Journal
MetaphysiqueJ.
La critica a las categorias comport a la critica y la admision del
fracuso del logicismo. (Die allgemelncn Formen des Denkliaren sind
Katcgorien) pero como "das transzeiidierende Denken, das sicli d.es
Seins der Trans^endenz vergewissern miicbte, will als Deitken ein
^ichtdenken vollziehen" (pag. 7081 i1(ii.
T.uego trata de lograr una conjugation imp ens able entrc la
iliadns: Sein y Mchts, Einheit y fhnditat. Form y Material. Mdttlichkeit. Wirklichheit, Noitvendipkeit-Zujall, Grnnd, Sinn, AllgemeineIndividuum ("I.
Noumea en seguida qne entre estas categorias, como desde Aristdteles, hay una mczcla de categorias logic as con categorias metafisicas.
Aqui observamos que lo "Uno y lo Duulidad. lo Uno y lo Otro
engendran una dialectica clasiea desdc Platdn liasta Scbclli,,-^ na.br
es absoluiainenle si mismo y sin emliargo la diialidad pura y simple
seria la absoluta destrnceion; abora bien. la experiencia de si da nn
sentido concreto a esta dialectica; devenir si mismo es unificarse;
y sin embargo la concicncia es la oposicion a si. la autenticidad rcferencia a un fuiidamctiLo, la libertad dialoga con mm tiatnraleza dada,
en resumen la existencia es el comb ate que me revela en el seno de
la unidad. el dolor de la dualidad" (M. Dnfreune el P. Ricoenr. K.
Jaspers et la philosophie de I/Existence, pag. 2641.
Ese sentido es el de la Traseendencia; "Das Sein der Transzcnden^ ist nicht nr Sein. sondem Sein im Sein Anderes; das Anderes
ist das Dnnkel, der Grand, die Materie. das ^Viebts". (Jaspers, id.
7151 I1*!.
T agrega; "Einheit und Dualltat als Denkbarkeiten festgehalten
smd nicht die Trunszendenz. Als Transzcndenz sind sie nicht mehr
denkbar ah nur dnrcb ibre Symbol^ welche relative Einbeit und
— 166 ^

�L91 apoa ajduiaxa .JBd piBJas inb '; asoddo
sfiod bj
aun^p
'aiib j aitbnuiiaj
nmroaaux maunippnn b.u •^adsEf
op iu
•o.pjaiiui B| iB O1U0J•I .'!•' ••"!" "1 ""' oiuau1IO1HBU, uinpajd
bl! uJ wo'llliq
ulnua^
BUlj ^pi
land anb
Bjudsnf wb\ [
4B0 Ull
• luanoc a as jas La aid uiaig -| eioBdsa
P ap. up anb oi:!an[ ops:aQ
•S0UOI0BH1IS SB[ iuojaBiipis
oppuos ua asiui nap aipap .

:::Z^

*n-iiot O4sopom
a,.L,
•onbipuniB ip 'am 404 Dp ajdo^d
ap jo jjpujidnma nap ap
suas nn 3440^) psa paipuaissaj ii.lap aailOlblXO dU 11 jositd b uiiBJiuoa
snou anb siaojd sainapipoj'|] XIIH asunda.1 OUII 4O]4 odds^. nUd SI p au af
lO4m:J^Gy aqoBiliBaui^ -ami"""LI•&gt;p anb. ilBJ4 a4qn^u u[ a:^ab 'aiA B[ OOAB
UIOIPBJ oapipap a.ladso i 14oa ap UO^UEJ
•aj.id op. dojis un u Bp 04.10s i.inb [an b na 41UBqOJJB

i sii,

13B4uoj ap ap;;ii|

a^LtieapTm"'^

idenS" .

joiitsoddo JBd 'sj
P I^ Ja^apioH ap anpi oBO|iqd
B[ o'p siub^ibs t npl soj .^
joj ap epuiod sop uu 0111III1O.I 1110 mop,ouosjod
jiB^^ildB^m sail Ult[ SUOI}B nils Bi.pi apoj a[ jus duirB4srsiu 041.On
psisui sotuaq anbaod
BISLA 0[. o in ml apsa n.
naiquiei eaipjx;
uoqojj. to B.md
[JOLJOii:up soruiFijoop aiib
tHjS S B[ op^i I.B[[ Bq
aAJiB eon oma •itioilttui! sauai^,) sai.u
sjadsBr anb or ua boijuj.
"(is) (OEi '"V1
pun •!opiiK|4a^ sap
IB HI l[inpPSoui
3tp aid znapeix a jap i;a apja asaip .rep 'u.a^ s^p •]iioqiajj josorp
pinup, ujapuos •lioqiaja aip zu apsixg •ai. iqani: ]SI U lag aqa qiua^ia
"1 "BiauapuaaeB•44 H[ UtH BpBsn ad jas a p.^ iid 0 11 filllaiscxa
•Ire) 18^1
•3pd pi) ^aajAi ipoiipuapi piai|SipuaAiiiiK pun ploapipaipipii^ ptui aip
'|iajpi|ai|^&lt;iW aipi ^11 uaapuoi -amapp pajj ^aou pipu^ aupa jap 'uuig
uaiuiuiipeaip uia|i 111 piai|i|.i!|^&lt;iw aip. epn pipaiu un ipaie apSiaz jaipE .nap
-uaaiUBjj. 'lujupuv mania ipui ii •uaui.vudnB a||BjnZjiiB pun dilluppipipi
i|aiapSua ppa^^ Jania p. -pipB^ aap in ip^.npo^ inunp pi 'n.a.B(p
mi iinap.A^ jap nasa^^ sup pioi/iaj^,, pK^i ^ "IF^apiapJlja aapi
napjoriaiB^p) pn/u/aj up api eiujo^^ama SBpBUiBpp e^p na naiipniBi aoin
-BJiuoaua &gt;a|ipmiiaditii .ipuaiiipBinii eapBipnaipip I eauoiaaip.BJiuo;)
'Ins) ^IZL '^?'1 'I'!) ..^! l|ai[riiun upasBQ laeapp esHp
soe pet uiag sup puapjjiio Jap uasa^ mp lipiaptp eupag sap uuig map
ipanu oduj^ aual job uapjoMpuy jaipaiipppBuoiiEj ipapmnepuj PPBpg.,
•eiajia mp ap Bjnpaap Bp Bpanb eon O|o. Popinuiiap am aipap niJiKip
anboipa ns na aAiupeap as Etso^apRa e[ioj. -p^piA^aftpo nB apqpodnn
BJBpaap opnainiBsuad pa upiaaipBjpuoa ns ap niauaiauoa Bp jo.p
"(si 1 (Eli "^?d "PC omasail map' ppof) up
ipupp aa4Aia pep uaSuipp sappn 'na3nnja soppB pupp,, -.aqprnp lup.pi0 pun
Jiaipui^ pjijA aiiapiiazeuBjj^ jap up "puis Sunniaipassep Jap u; iBpipimpp

�de Valery. Je puis, diL-U. m'opposer a toutes ehoses, me placer en
face dc toutes clioses el ineme de mou etre propre dans une indepcn-

des lors a propmitent parler, mais jc contcniple toutes ehosea dans
la conscience de nion savoir qui devient 1 "unique point d'appui. Je
ne suts plus ijne la volonle dc conn afire dans son uuiversalitd. CEil
pnr, pur regard. Mais cetle solitude no saurail filre finale, die rceelc
eu soi d'aulres possihililes. Elie cst tout dc menie lc regard d'un etre
qui tend a su surinoiilrr ct ijui eherelie sa voie. Memo apres ce premier
bond, je restc uu etre qui figure dans des situations en taut qu'existenee possible, un etre quc la realit.e couecruc et au sens le plus
profond. interesse" I Marcel, id. pag. 331).
E in dudab [entente el pensamiento de Marcel en estc aspecto se
encuentia proximo nl de Jaspers, porque el tamhien ha sentido la
in-der-Welt-sein. En cuanlo a Marcel ha dcsarndlado este nrihrio en
sti tralia^o Afi&lt;:rt;us Phvummenoh^^iqups sitr C&amp;Itp en Situation, pag.
111. iSobro las relaciones entre G. Marcel y K. Jaspers, ver cspeeialmente el liliro de P. Ricoeur, G. Marcel et K, Jaspers, cap. T de la
Segtmda Parte).
Tambien Minkowski en su hello libro Vers une Cosmalogie sos-

Je venlent lea sciences biologiqnes, qu"il en est issu et. en eat un
prodnit, inaift encore, ct menie avant tout, en ce sens qne cliaque
niouvenieiit de son Sine trotive un soule basscment profond el lout
naturel dans le inond el nous revele ainsi uda qualile primordiale
de la structure de 1'umvers. Celie solidarile slruelurale est itna de
garanties de l'objeetivite du cote poetique de Ja vie. Je rappelle les
descriptions donnces plus bant dc retentir et dc se repandre;
je rappolle airssi co earaelere j.artieulier de rcalite cl de veracite qui
se degage de toute oeuvre litteraire qui merite reellemente ce nom.
Ce sont ccs qualites dynamiques, ee Bont ces moitvements com mtins
a 1'homme cl a l'univers qui semblent etre a la base de lout elan
poeliquc de notre part. Ce sonl eiix aussi qui formeront 1'objct de la
(pdg. 1681.
Lh conclusion es quc, al tomar eoneiencia de mi situacidn touio
cieneia de mi determinacidn lust dries, temporal frente a la traseendeneia.
"El fracaso se me cierne por todas partes. La destraccidn uni
versal que me rodea sin que pueda davlc un gentido. vuelve a plantear cl prohlemu de Io que cl esfuer^o filosdfieo pareeia haber eonquistado. No es solo la realidud enipiriea lo que parece entregada
a la destruccidn: el fvacaso (Sch.eite.rn) no es mas la cifra de la trascendencia, sino el ser mismo de la nada. Parece que finalmente deb a
— 168 —

�— 691 —
•nad p lod opszuBop ays apaud ou Bpnapuaa8BJ4 B[ ap j^ j^j
ltli;jl ihtzag uj zaa^epqj] sjpAvaf ami mapuos ;dntii|.iaqn up&gt;^}ssriA\ag
ut35[ jap nz 'uoqans nz smapuazsUBij^ aaups ut jai •iiapuij nz npin
umg uajBqssi mama ui 'mag Jipiliu.ulp ^bq,, Bf^uoisisa iq uoa ojam
-UOJ ana ua np as ajuaimt.iiun opiuisoiuap souiaq bA otnoa ojuaiures
-uad opo4 ap '^puaiauoa epoj ap bj[b ^biu p^ea ooiiuainw Jas [jj
•|)IS •^^?d Tl ^u*tjiiiil
-ownqj wp "^ ip[ ^^m^iO^i ^ino^ uapirrj ttnptputqati mag sap sbP
.' suoipng sosaip ujaijaipg un ami ijao^,, •BpB^aiJJB snui canmaAB
nt omajixa s?m aiimj| us bi^ki| opBiuaiui q anb ninautiESHad un
ap im^ ontoiAiiiaod [a ua ouioa iioiaBaipq^ nnn ap ujtui as un -las |a
jesiiad ap p^p^iit^uiliin bj n aiuajj oiuairausuad pp oseaEJj ap b[(|bL(
ejadsiif opu^na ;o.ii|uainn pa jas ap snfa| nisa saadsof bjf^ anli -aaa
[ap uiaadsn un uoa muajuoa as onispvti^od [a anb Jiaap aJauifj
•|lE) l 81 Vd '^ttdos
-QjMj ^jadsBf) .^IS^'FK^-il^ aaq; 4s;aaq aSniQ jap ira^ipqjpujipunp!
aiQ qsi jBquiqaujipiM iiaz pun uuur^ ui SB^ ^ua|[ vi qar[^!^ V'i-&gt;*
qsHHap! u-unquwaj/j^ ifoijifini.mumi.tunii'1' i^,}i,Tj,^u^m-!,^ ••*}t^sod
mp iputip map itut uiag ^op aip 'rinnnuLp^uRqa^ aip 4s; hiui^iai^
-poj,, auaii a,sa anb jjr pap unpnlaauoa [ ap a^ans oehsluiisixI [B
nnraisodo bi ainLuaa4 aaunad u^* 'sbjuusiu aiuauiBiaidtnoa sannniaB soil
uo^ oinspuiisoft pa Biqiui anb ap .laqR^-ou [a una 'uadf np[Bq anb
ap Jaqvx-oti aisa JBacdMiba ap souaBp.iBi^i soniaqap o^^aiq ojtsoy
•otjmjof o] ap uopou B[ aod spaivu^
'osoaoad p ua Biana^upuoa buii -sBnuiiLiojsTp sauoiaRapul 'snaiiiilna
OT^jaia .qiiaAap [a ua piqimu.iiio.isip B|jap Bun ^six^ aid, uatqnmi
niuatso^ X uopjosqo B4sa B^iiupB oaodunu hi/oso/i/ niuij^n us ua
anb ^^uqpq.a^ b uauplitn Baaa.u: o| A ^aiiopMipiM^uoa sb[ X .-nfopBj
-ed sb[ Bj.auuiadns aub •i/unq.i^^/upr buii bjitiu|ib aub ^p^ap^ ap EJap
O[ X -oqaaq aouiaq anb SBAjasa.l stq uoa qi.iHB^a^a.q^ j|, [H oitMinras
-uad us B-uaait -Bpiui^pm [BJidsa ap .qaadsa buii ua •cquajia oqaip
jBjJaa a[i pBpij[i|pudnii b[ i^&gt; "oqaip jofaiu o -osoiapv opajia mi ua
iMiaonaua as oiuaniiRSuad p aub ap sjadssf ap uoisajuoa eis^
•1811 ^?d'awb?^rfoso/."/d
?W/.7 ''F^aH •() ^^BpuapuaasBj; B[ ap aas ja outs itpvu B| ou
'appsod uoiaBiajdjaiui Bpoi ap o uopBaqilxo B[ ap b[[b sbui R^saniu
on 'o^bobij p :B4imiJa^d Binpfn buii Bj;iiB]d sa.iuo4ua saadsBf
•ePbu B[ uuw jpsisqus Bfap oh anli
paipBJ uopBJadeasap Ban ua BpaapuaaBB^i b[ hi^ iuu ouia epanb
on susbobjj so[ sopoi ^od ops^sEAap up 1111 m un 11a uaaauis isu sa as
opunn^ 'UBjaA 0[ sBjp ot.iB.iiiioa p jod anb opuais "pEpqBaj [ ap
opoj p jfip uapua4aJil anb sauoiaanj4Buoa sbi s^poi jBzmpaj ouBsaaau
sa Pas pp Baaaac ^aqes ui&lt; ap nn.stqi v.{ uBp anb souans so[ sopot
jBzaqaaj oiJBsaaau so 'Bappa pBpua.mis jo,j -B^naoj buu Bjoqn aaajfi!
'opanaiaj X aas |a jBnwa[S bi^i.i as pna [a aod ^4uapuoasBi1 04311
13 '^iqpodini aaaiBd jiaia q^i pKpijEa^ buii na jLnj43Uoa 'jbui^bui!
*ja opjaaa Bq as anb o[ opo4 'opt^ jm^4sap pppuas ap npo4 b JBAud

�samiento. Aparece definido en cicrto mo do. por Io que los escolasticos llama ban la altertiliul; pcro esla sena solo un aspect o de la
tra^cendcnciu.
Observese qtte. aunqtie apareiitemente esta posieidn tiene un pa*
reeido con la ilc Husscrl, en el fondo. bay ana difcreneia radical.
La intencionttUdad tal como Husserl la ree-oge de Bmiianu, nienfn
algo CBencialrni'Mte pens able; es dift'cil que baya. al menos en la
iniencidn, im movimiento man alejado de tina ennfesidn irracioualista
quo el de Husserl (con las reservas qtie viniosl. Y no convtene olvidar
qne la Ecndencia de Jaspers, no es de ningiin niodo Itaria el idealistrio
como ocurre en el caso de Husserl. Es sintomatlco que cuimdn Jaspers
escribe su Lu^ica, trata i'uqdaniemalnierite del problema de la verdad.
(Philosophised e Lo^ik, Vim der Wahrhrit).
De modo quo podriamos deeir que el nioviinienlo cuniplido por
la inieneionaiidad es un movimienlo de, trnnssuhji'.iividad, pern no de
traseend^ncia. El penssuiiiento permaneee encorrado donlro de lo que
Jaspers y Hurlinann Hainan cl prinripio do la voncioncia. El ser que
tencrnos que eneonlrar es un im^p^onstandlieh-sein ipn; estu situado
mas alia de todas las delcrminaciones. En al^iin inomeuto Kant ba
tcnido concicueia de csta situaeidn. de esta imposlbiUdad del pensa*
miento, de la ldfiiea para explicar el ser: en cierto modo anticipa la
eritiea de Jaspers a las caregorias formates.
"Ce n'est point parce que le temps lonctionne coiume "forme
de l'intuition", ni parce qu'il est inteiprete i-onunc tel des le debut
de la Critique, de la raison pure; mais e'est parce que la compreheiision de I'etre rat raison de la ^nit tide de la realite-bumaine dans
riiomnte. tlotl se projet or sur le lemps, e'est pour eela quo le temps,
dons son unite essenlicllc avec rimaftination traseen dent ale. assume
dans la Critique de la raison pure la fonetiou metapbysique cent rale.
De la sorle. celle-ci tueme ebranle la sotiVeraiitete de la raison el
de l'enlendentent. La "Lojdquc" se voil ravir la preseance dont elle
jouissait en metapbysique depuis loin tain des ages. Son idee est misC
Et si l'essetiee de la iranscendatu:e a son fon dement dans la faculte imaginative pure, on plus prbnitivement encore, dans la tern*
poralite. 1'idee de la "logique traiist'CitdonTalc'" est precisement alors
un non sens si contrairentenl au dessein primitif de Kant, et surtout
dans ee cas. elle se fonde encore snr clle-meme et est prise comme
absolue.
T) faut bien que Kant ait pressenti quelqne chose de Cet effondre
ntent dti regne de la Logique en Metaphysique, puisque, en paidant
des ,'iirarti'res foudanientuiix de Tetre, "possibilite" (^as-seinl et
"realite" (Kant emploi iei le lerme de Dasein), il a pu dire ceci:
"possibilite, realite et neceesile. personne encore n'a pu les espliquer
autreincnt que par une lautologie manifeste. lorsque ton a voulu
tirer leur definition uniquement de Fentendement pur".
El pourtanl. dans la seconde edition de la Critique de la raison
pure Kant n'n-t-il pas res titue a Ten ten dement sa sonverainete? Si,
cltez Hegel la Metnphysique est deventie la "Logique" en un senfl
— 170 —

�fKifff^^jUO OtJli1U pp L'jqBlf OpUBlia panj^ -3 ap
B[ ouioa sspmiiaB sepeuoijepi ouioj j^suad soraeupod nappi^^
•(^^ ^vd
'suoiibSvmq 'anuBjp^j -g) ^Jii^u 3[Bdp uoni ap uIbj up luajadBUUii
aaUBppuaseBj B[ auuosiad ap smwA.iiis spaid xnfi aUa( an ajnij blc b
aapio.iua amna^p a[qisiA ajpiq R[ ap siiodfija sj anb m uoptq^j jasuq
JJH3(| up subs- 11atl b uad itlernejap na "iiiauiaipB} tssab .iji.lcd 'uoiip
-cddB aui^p jiiad h[ smtp nuaiaj pi s[jjnos uom ap u nsi[ s^d bjiib^i
iidj jnaipioq up ^jdriui s.i^uos ap jibj -uatJ uti ,itiai[annp| ,naja
Jiiaj ap iuBddo[aAua -dtioa b pioj lua^si^ins a inb *op Hjaqdnuau
Baubi^Bm ^^r. ) ap ^il j ^a]iB qu p ajiciiuaiu ua ^a[[Taria uo atinuoa ^^^
apnji[oa aaa ua aJBda aauaaq^ aifja^v n[ pju^aj un^i jaumBajj,,
•(Jiuaiuuisuad [ap craai lia aiuauiBarfiipB.md
ajjapnoa a^ aiib Jas-ou pp jos ja 'jvjnu.jt^ ja ua Bpipuoa^a "aiuasajd
vuiufliiv J ua Bip^iiad aul p ^ui^^p^ ap tu auuuiiJip laiujn^
•BJ^ uii ap u [apiiB]^) mi ap B[ ap uajaa iipanb Bpiuaup upp^pAaj
B[ upiiuaB asa ua ^ Bpuapuoo^BJi b[ p Bifid ^a anil Knnpuo^sqy
snarf pp afBBuaui on ap ttiuaiujRijiasap pi uaiq bhiu o Biiijaa[ B[ a
s^ad^Bf Bind ompBqii oiuaiu^pnuj tin nasuq anb uamjmam vj
' ^ftlZ '^V^ *pj) ^iqi^nd a^iws b[ animoJ aanbipuaAiU aap simunl a^^iiid
an aanijiBUi pup uojipo.T e\ anb u.uq -[aiipuu apinu uu^ ua app*
BJTiB uuj anb aiibp^i[dB]aui ap apiuaiiiBpuoj uoii&amp;anb n[ K.lud japiu^
^naui-qiptufuqaui im^v^ a^ iiunjpimu ua -m.i^i a|(n.^aaB aipua.i R[
Snojiipuoa apos sun utnb upAai as su snbiiBUiajqoid aua.i -sadoid
,usmsiTipsqB ^sa in[ tiib aauass'aj uopg -a[pi amuioa apnimij bT sp
•a^ib^iinuJj^ojd b[ jaaoipp b isap 'lomjil s^bsj snou p4nb ^^ aqans
-sipRj
amiuoa asduj^Bi \a ^m ua Wja^, 'apmpiif B[ ap anjonq^
suoi|Bi[iain sap led jsqpuoa saj b 'sasaaApu ^anA sp sjinod sg[ inaiusA
-tsaaans .isnol'
sjinpuo-i fipd mad su aptiiiuij B| ap ?[aAnonsi btoj
siifiBipi niaiuiitias a[ :aiuBAins fi| isa apoaap ua ynb aauanba^uo.i s^na^
iq ,pm aniusip araSAap sinuief mad au s,p :mf unotnoi aj.pauam
mi Mi/iau^d a^ sap js •jwaiuajiutsajaw atuaw-a^a aiJiul uoiiEioqup
Liiiaa --'ptninij iq ap aiuitiii snpl bj aatio^^.'ij .nuusssi s^bbj uoj aidi
dlfpra iusiuapuo| uqb anbisAqdnpiu [ B .wuuop ap isfoid a[ !S,,
uaip sou iub^| ajqos Bjqo ns ua
•oiustui ma^-o(j |j 01ns 'spuapsBJi
upSBCj p pus O[ 8iaq o[pnbB ss on iarftiappH Bind HiauapuaasBJ!
Bi niauapuaasBJi u[ ap osiunuiip sbui j.|.&gt;b.ibj pi us A Bapijuiam
B[ ap ujitii/ .[..iJBJB.i [a uo BJilSisiii .is^^ippi^ 'Aa|[ii;.ig it Ripiuaat) o\
aomiA intio.i -anb iq 'opuojsBJl sp niiqiisqiT pBpip.u Biss ap soi/ta sb[
ap eijuai nun ci.iiiiina s.isdsiTj1 anb oiuni u^j •aiuaiiqii.*ipt:,i tiBJirdas
S9 oliatq ojad ^(oiisaiin opu.uuqns ^|R ^^ f [V asna-p jpoJ W I'M
u jiioi asso^^ sjuflwuf ia ^q.is/ioi^i .imi 111 quiTB^a^.ia;\[ Jfid 111 -aip.il
is oiinani! irs4ii iio'i pun mis;,- aintp sasod a[iias ^a 111b uopsanb bj,,
8BUu[i|M(t ap opmni^d "UBsuaid ja^^qna'n A usiliittf inbB B^sag
li-9^^ "?(I ^nnfas^^do^^^^i v] ap awapptji! a] ja juu^j 'jaii^appg -pf)
^aauatibasiios bj sBd aa-isa iia4u 'siEutuf iia on no^ib |RarpB.i sn[d

�La iioi'idn ile traseendencia eomo la enlirnde Heidegger

eta impiicado en el aero de jundar, de dar fundtimmitn. Desde luepo
que la expresinn "niunilo" esta tnmarla en uu gen lido especial. No
iinplicn colocarse miis alia del Ihisein stno busoar en el; por un
ahoudnntieiito ilc fo suhjelivo llegamos al reeonneiniieiilo de la sititacidu original del sor que constituvc el fnndanionto originario. La
idea de trusrendencia, eomo ya vimos picrde, sn earaeter eatalieo y ^e
transforms en uno dinainico'. Es el Z&gt;H,-rei7i qnien liasiiende, proyecconslilnyeu nnn eomunidad, un existencial que HeidepjEer llama el
s^r-pti-el-niiittdo. Eilosofar inipliea reLrotracr a esa sitoacidi] ori^inaria.
Estc modo de la Ira^cendenciu se lo^ra por una profundizacidn
de la aulijctiviilarl; e Ie revela la exi^tencia. en el aentido en que k&gt;
balu'a entrevislo Kierke^aard, eomo una px-sixU'ruiti. eomo un px-trtsis.
Ese es taiuliien e] sentido que toma en Heidi'fr^er, para quien el homparie del eonlexlo ser-en-td-mitndo.
Las relueiunes ya no se eonsiileran eomo exte.riores a loa termino^
que relaeionun, sino que expresan una eomunidad interna, una rnniuuidn prohrnda; esc es el dato ininediato que delie luis.ar la filo^oHa que
quiere eneoutrar el fuudamento: ese es el senlido que Heide^'er 1c
atribnye a la fiWofia. La exi^leneia se earaeteri^a por la trasccneomprender el scr en Iii^iar de eomprender el enle, la Irasnendeneia
define la fifosofia. Eilosofar es trascender; pero eomo por otra parte
exi^lir es pthnum vixnTi'.. d^indi' philosopharo..., y eomo el filosofo
tiene eomo horinonte (pnr lo nienos el, Heidejqier, sod aba eon la
tierra lejaua del ser en general rn tanto que la!) el ser. la analiliea
exisleneial tiene por objeto susellar la problematics de esas relaeiones

la filosofia, que se^tin rieide^^er no es amor n la snbiduria, sino
sahidurifi del rmior9 de la fuerza quo estaidece la union en el sentido
nielafisieo en qne la entendian aquellos filosofo^ que sabiau tanio
de estas eo^as y que manleman tanto sileneio y tanta reliceneia,
que guardaban can ^l cornzoa tmtdot eomo decia cl agrigeulino.
La noeidn de iraBeendeneia no es ya Ian simple eomo parecfu al
principio espeeialniente euando se la eonsidera del angulo de la
teologfu.
Hay un doble movimiento de la traseendencia, tomando eomo
eje la subjetividad. //en hnja, en el sentido en que babla Sclielling
de fun dam en to, liui-ia lo infrarraeioiial: seria el movimiento dc la
transdescemlemia; hacia la alto, un fundamento maK alia de la inteligencia, en la que se compkeen Plat.in. Plotino y que k teologia
medieval beredd: sen'a la trtmsasre-ndenein.
En ambus movimientos. k razdn que nos acotnpafia un treclio,
curiosa tie encontrar su fundamento, nos abandona. dejandonoa o en
— 172 —

�X 0]i3}[iiiui o^io 'ojbjj a ojpijdso oun uaaouoa ap sopoitt sop Xbjj
•olii&lt;j pa ajaaisixa p B^nd jBiiiaintrpunj ojaoiutijaitioon uii so sub ouw
'0314031 91U3UIBJ9UI 1)13 B till OHIO.) OU Ul.iH(] [3p .13S pp UolSU^JlI
-moo B[ sp ripui as O9B3 3)63 ag •OH11UJ3I 3j?3 ap oAtiae 3iitatu|i3od
-S3 J313EJB3 [3 3A3T[0A 3|) 3OlIod RSaJJlHI 3[ UiaSUQ [3p .^S |3p BJquq
^a^^apiajj opuim^ -ois-a rjTUBui ap aanod oijcsaoon sa onb [Bjaadsa opt;
-IMS UTI 3U3T1 J3S BjqBfBcl B{ Tllby -UWU9JS1^3 BJ S3 W^SUQ |ap J3S ^
'1/jcWOfj p S3 ^ub ^enoiarl^axa ouii BJiuanaaa saitta bo^ ap ojiusq
-oaiBijuiara jai3BiB3 an biuoj oiuairopiuij [ap Eiuapio.rd [a iso X jojuu
-a3 ua j^s pp nmapp^d [b p B.ind cpB^i| isa Bijjo[oino B[ 1ojubi O[
jo^ -3os [ap [rjouou a [B8J3Aiun ok1o:iuo.i un B39H1J ja^Sapiajj X saiaa
eojs^ ap .138 [3 aXniii^uoa anb oj ajqo^ saaaotua ubsj^a sapiuaraep
-unj Hoida^uoa 0[ isam^ sosjaiip so[ anrpmsa sRpujij bbs-j^ajp sb^
•aiua un ap 33s [3 iMdmats sa jas [3 -ois^ndns jod opsp ios un ^ouibi
-impy -J3B [o ajqos Binn^a^d anb oiafns [ti oiafqo [ap souia^c^
•jb^[iia X bSba uoisuajdiuoa nun j^b jap som
•aa^i o^^BCpa^ uia ^ *aa ^as [a anb o[ jBsaadxa snuiapod ou ^injoiBai^
-p[oinei opiiuijap ap sonaiu b anb^od 'p^pilPli^ipiiu: us ^aaa^qiiisa
souiapod ou atib ap ^ape B[ u aaiipuoa son 'oawBq X jbidiui ojila.iuoo
no ^p epaobanq b[ otupa ^oiun.uasi^j juikIe supEsujil jas uapand
ou sauoiaon sop sttBa anb aaj.) ]9 ^nluori 'othumj^ X ja^ [a aiijoa
B9J3A [Bi;dB3 B4([o 8Xna 'ja^appH P B!JosolH Bl a^ &lt;™!fi?4 ^• P^fU!
Gtuai [a aXnijisiioa [3 -oil 111314 ojisann no jvrmu) b ojjanA eq ooj^o[
•oino Biuapjoid p sub uppBaijiiiriis nj jaoijoj ap ojs^nd Botu^jj
•^AjjjB Bpis of no uasap tiH3jB[d a[ jng
ami3 3UiBq bs pnaja ainijut A^d auji
^3Aii3JC[B sins af mop sjns^iBm sa^ snoi mus an^)
"amtiuf at^dmaj aiiaa jibj onb )tniq np sa.idny
ui34 ana-^ug
FBSinU IS
amBpu;)O9Jp sutMl ^O^BA iOl 113 3J1UJ3 BI ionb4.io^
6nRI? *'spurn a .np puoj ii b amjqu 3|j3il ds^ anli ro^
'S3)limpuioqB SOHJJI S33 ni-sonnop .am lonbano^
.-aajiwuuo^ SUBS
OJllIiWUO^ un onIBS3.K&gt;U BI43S '433OUO3 [3 3tlb •opuoq sbui o^[8 X^q
tnbu 31lb BX :,i[ •A 'jpi 43J34 BI[ ;w [Una [b 'oi dnjMnl uou ia^ "M
un i3 tintt jofam o '^mliij^ud 33ubssibu-uo-j un op ^qnp^q op utina
dnjctod j.ty uu b JI4J1U134 0I4BS333II 831:i Z3A
'iapriBi^ ;3p 13 Olmoo
[BJ !tOl[B SEU1 0[ op I lopuodsns s on i) ofsq sen1 01 U^ UBZ1BJU3&lt; son
snb S01U31UI1A0U1 HOI^ j Bojjdxo b 33UB3JB OU Z3.A [Bl BJJOS0[tJ B^[
•opoi ap say JB4 9B[ OIUOO Bn!ifritre
B[3n 3S3 BIm sqB43•pisnc&gt;3 ; nb soldi.mud sop sos.'i 3 Jiua amntsuoa 48 apsd
•^nd un i13 344119 sutt.n u nisi a tujs:an u anb opum [B] ap tamauiBin mm
aip1333U 3S soqmiy -o]pBI lltUJOIJp 9iu3inBi.)3jjad O| B9 O pBpiJB[3 B[ X
pmijnoso B[ 83S o 'op BU IItI4313pUI ot tsojuauia^ SOp SOI 3p BT3Z3 m bi

�oscuro. La existencia hum ana vice el trans ito de la comprehension
inuulenti^rt a la comprensidn atttr-ntica.
Hahiamos dicho que la eseneia del Ditsein esta en la cxisteneia;
esta existeneia no podemos considerarla independienle del tiempo;
es esencialmenle temporal. Ese camliio de actitnd iniplica cotiseenencias de un aleaner incalculable, especialmente para el conocimiento,
para el snjeto y para la verdad.
Comencemoe por el analisis del aujeto. Cuales son lae caracte
n's tic as del Dasein? Esta en Una relation de ineelahiiidad consi^n
niisino; ante la posibilidad de ser el mismo o no aer el mismo.
Estas poaibiUdodes o las ha elegido el o ha caido en ellaa, o ha naddo
deutro de ellas; pero de eualquior mo do qoe sea, no puede liberarse.
La existencia es deciilida exelusivamente por el respcetivo Dasein
mismo por au modo de hacer u omilir. La cueslidn de la cxisteneia
solo puede ser resuclta por el existir mismo. De modo que la ontologia, el estudio del ser tjene que conienzar por la Annlitica del
Drtsein.
Deseubre agi Heidegger los exisienciates, que se pueden definir
como estrueluras del ser. La primera que estudia, y a la cnal ya nos
kmm referido, es el in-der-Welt-scin. El Dastin se encuentra en un
mundo. pero no se puede establecer uua separacion entre el Daaein
y el Mundo piieslo que ^onst it uyen una unidad,
La existeneia bumana por su inestabilidad idijiiuos que Heideg
ger toniaba el term 1 no ser en un sentido dinamieo v no estatieo 1
se Tr^tsciejide const antemente, se proyecta sobre cl niundo v to baee
gradualmen.tr. Las eiencias son modos del ser del Dasein en que este
se las Itene que ver con entes que no neeestlan de el uiismo. Al
Dasein es eseueialmente inberrnte el ser-pn-el-munda. Observemos
que aqui se produce una difereneia radical eon Husscrl porque la
puesta entre parentesis que preeonizan los fenomeuologos eg imposiMe: la existeneia no puede ser dejada de (ado pnrque ella &lt;', cl dato
initial. V mas hondamente notamos la repulsa de lodo idealismo
espceialmente del cartesiano, que ya balu'a ataeailo Jaspers y antes
Sebelling. pensador, que como vinios, mantcnia tantos puntos de
Scbelling en sus est.udios de Hktoria d^ !•&lt; FUosofia reconoee la
legilimidad de la duda para Ilegar a I^ reali&gt;lad, pern insJstr en que
la duda que menta la rcalidad supone el objeln piieslo en duda. que
es re id en tier to seiitido, aunif ue no lo sea hublnndo propiamente.
En lo que toucierne a las eosas se puede dudar. dice Schelling, de
que scan rcales de una maiicra iucondicionada; pero el beeho de
que seen de eierta manor a puede ser esiahlecido de la misnia manera que Descartes establecc su Sum. Eg roiiiplrianienie Justo extraer
son reales. Porque de lo que no eg real de ninguna manera yo puedo
dudar. Por otra parle yo entoy obligado a dudar de mi propia realidad. Porque de lo que es iinnediatameiite cierto es decir tic ini
propia realidad. me es ineoneelnble la duda. Es necesario quo yo
dude de mi propia realidad en cl sentido de qne esta como todo

�af suit uuom puti :puis is^^s iwi sup s\v 'opuajpo^^uifi
8BP BIB JOpO tpUH JIM. MBp ipjO|l pull UlOp UI *l SO[p SBp 'ISq^S
ui^g sup B[E japj.miio ipuopmMqjsiuo ar liiMBAUion'ori ostioqo uoa{4
-^odsjj^j uaj^iasa^^a^lt^^ino ioaiz ui sun js; opuojioaatuQ hosoiq
•4^1 uosBoppBoq -pj|M JHtpipu
)uojoH [B jqoui upiu ip ^u^iu^HRjiun unpujaiip^ m^p 01 p
^UOzuo[ ati^-zuia Jopof iiijoai ^b|i tuaptmH -]uuno^|JOA BUT.^aiiB^ B^p
pun Haqji^j.^ ^ap a^;Jj^ ainnnii^q ap^f sun mop hi -jiio^ijoh aop
4401a ipon ]Bi ..pnojpjriiUj! s^q •u^punfMJ^mr} uosaip ipmi oiIbj^ acp
Bojoito^ uio Hipnnis os|B ljjib -jbi |Uo^ui&gt;1 u^ ss^p ipjnpH^ juoz
•uopi inauio at ip^jopof i|..op jim uo^pi.ip pun iij(|.i[ jorpt tiu^;
•JIlBSpUU-J] UOSBUpIaB.lrt S[l! t^.U-llpIU -II1U 1[JI1T!
ujog sup tpta i^^iuiBso^ uiwop ipjtip •u^i^fimtlpueig uoa ali[o^ oupsi
pun -opjii^ .itpiaiC[joqn sutog ^op o^ub;j ouoB^upjoso^^ sttp mop uoa
'4i|un(IpuB|g uauio^ iiouui^o^ Ji.^^ -uoiioTiii'/jtii! uaitj.tuo^ arijijii^ptio
Bopof •^tuiMS pun jouom up^^ -iBBonLp^up oupp^^ avp aop -mu^uon
uop ^auiumsj tpiu: jjm u.|o^^ so|lv ppitu l*i 'uo.iopuv mouio m
ipou 9J31S sun jnj ipxip jsi L3i8n.^) ^wp so iob pun "p-HM pu^^^uos
-a;) Ban bbav ^Bo^y i^^ui^ip^a ^p"^ioj nup up^iuo yoqi.Q no^ottB
uo^^uijp tue luq^^gw ^op ^^uu/ui/j u^,s^tsr.m uop in puo^juop ipsuoj^
.top nnui 'ou|.,&lt;&gt;m uobbg[ uotpu] ojoipl^muiy oimmjiso^^ oup&gt;| .pjup
pun uji[Bt|iuj sojopunsoa up u^ ^iunp^Boa OU1..^ ipinp ip ^ap
'iwuniM nz ^na ooiBiinu sop 'ps Lp;[^JiM pun m*. -m\i hi uijj
•UOUUOJ! UOJI|BMOII Bop^umpBUB^
qs^a 34IB1P^ t|iHmd&lt;Moiti|iI Hois aouap ni -Hoipi^jjMJOA uz uoiujoj
pun aiuozpojj upB^oBit.i^ uouo.ppto^ uo^uojy oip ue otpszioi^
pun p-iFB^o^aai^ tpjup tuojosun ui •iiatuuio^ue jtiKjep jipiupi.t
|[HB b^ ^UB4^0 .raqospAiplcjain Moipiiiiais^o 4JL[3iiipwt jo^iumiiBoq
Sunipjuia -^op ipp uojonpluBopqa uopj^uo^ uiai[B uoa qtr jim mips
'uoipiiBJOA ip^ipt^I^Hl J3";&gt;!t 3srpNuy a^iup uo^^uiiBopioy uaj.ijj
-liui laip uop ui jim luopu] uofliiJBAtuo^^o^.ioA uud^ •'•'-"I! l\^" U^9!^
-supg 9tp otp 'uouotiBJodo^ujQ nap in ^1^07 uol^JS^i^r/n^op^i/ .top
^uniJoAtoa aip %n sitojoitploBopqa

|1 I I [\

•"a l 1

I1 I

'

T-I

1I I 3 \

sp nppon Bt to o ivtauaiiixa p 'J ^I I! I b 1 P I "
sa BiouopuooSBJi Bi op uopunj BinI f |f I

I

onioa uiotratarsa 14 :Hpuopuo:&gt;siu4 e[p[[[
OU1S 'BIOUOJBtXO E[ B OJOIJOJ Oilb (&gt;[[[ d
•nuvMU^i p opuoj^jd onb BOjBoml
I
I IIII

(•B^^a A fi -aS^d 'A ^ il// /I

Id

IJt.OOp BO 'BJOOBni EIJOp Op AO9 Ollb pJ UiJI
^iptiifuptpuouui ^oe oa uu op upj^woi/iw^^is bj onoa ou ofiXo-j [op
A'ws-oA p onb aorp aH!l|oi|os two j y [\ jj
p ojiuo job op w^iimii Bun atib sblu bo ou pEp^eoj nido.id itu t.n
'pupipo.1 ordi 01UE4 no job opoi ouio^ •B^iaptn oiuei o[ jod X epnAU
-op pttpipoj Bun oitb sBtri ouoti ou onb job op oiaodao Etni ours ^otu
^BtUt IB UO OIU0I11 IIB EIIIOJ "OnJ.I JOB TO BO OU "lipUp UO E|BOIttl EBOO E.T1O

�Scinswcisc vorkomml; dieses ware als das Medium die Bedingmig,
uiiter des alles Seiu erst Sein Cur nns wird. Das Umgreifende isl in
bidden Fallen nichl sie Summe der jeweiligen Art ties Seins, von
deren Inhalten wir n.ir olnen Teil ketinen, sondern das Gtinze als det
iiusserste sicli sell.st [ragende Griind des Seins, sei es das Sein an
sick, sci es das Sein fiir tins", t K. Jaspers, Vernunft. und Existenz,
pap. 34-5, Ed. Slnrm.i (M).
Luego en su Ldgir.a (Van &lt;Ut ICtihrkt'it) consagr a dos importantes Lihros I I y 111 al estudio de la nocidn de lo Englolmnle.
El transito tie] ente al ser era, craiio vimiw, lo que para Heidegger
deneia ilel siljeto ai olijeto, la que de esLe modo resulta un fendtneno
derivado del dial parte !a teon'u del eonoriiuiento. Esle problema
ontologico es el fundamental mientras que el ^noseolugico es deEl Dasein ^s, c:n enuiilo toutpreudc al ser. Esc Dnscin come hemos
vi.t^ i.u |.u,.,li. r.lar arparailo .t,-| eiundo: e.ia lira,.. ,le posiliilidailt-s.
es una siluarklii ineslaMe. Eslas pusiliiliilades ,,., „ ,,,,.il,ili,|arl,.,
siltilidades conrretas \r positivas tpit^ se expresan dieiendo que se
ptiede ser esto o atjueilo. es decir posiliilidades frente a las eualcs
potlenios elegir. No es una relation de indiWneta entre el hotnbre
y hi, posil.ilida.le^. como puede oeurrir eu una eosa Inanimada, sino
quc el hombre esta eompromelido en un liar, innumerable de posibilidades. No puede conlemphulas como objetos dc con o rim i en to, sino
Hay una posihilidad fundamental que es /w vuitlta sabre si mismo.

roiileinplativo, espeeulativa, sino que const it live el aronleciiiiiento
eseneial de la existeneia tiumana. porque perniite desculirir la condicion del boinlire en su in-der-Welt-sein. Esta es la situaeidn funda
mental. No signifiea una vuclta al capita curtesiano. porque el aspecto
id.-alista no exisle en absoiulo: lampoco es una aetttud espeeulativa,
porque el esqueina sujelo-objeto ha desapareeido e ineluso la romEu lugar tie la eoneieneiu de la filosofia tradi^ional, la eual en
destino y a la hiatoria del homhre eoner'eto del eual dla toma eoneiencia, Heidegger introduce la nocidn de Dasein, que eomprende sus
posibilidades y en tanto que las eomiireiide. bare el mismo su des
tino. deride sob re su future. De modo qtie aqui es el 1mm lire con
crete, lo que. apareee en el eenlro tie su filosofia. Con relacidn a el
la concieneia nit cs sino un aspecto abatraeto. Fodemos ad vert tr imc
iniciul y el fumlamrnto Mi lif.,lo a la psiatrnria y la troria ilel ronoaitiiienlo aslu intearaila con la nnlnloyia, sin quo ccaitltc do ninyiin

— 176 —

�- ui —

-puifag) -BAisindniT a BAijaajB poprpuoj euli ua aanpojd
uoi3E/;iuaiE(l esg -varimi pupj.i^ bhibj[ anb (Bipjoiiiud sbhi p^pjaA
Ban ua BAode as BAjjnaipojd pBp^aA e^ a nil apiia^na j^^^iappjj
s uoiai?aipa.id ei onb ouaui^uo sum o^tb
jaq^q apan^? isouinuai sojsa ua Roiuiqd as Biua|qojd [^ -omaiuBp
• un^ pp Bpuasa B[ f BAaq sou pBpjaA b^ ap ntua[qoJd p anb opom
aQ oiuauiitpunj p aXmpsuo.i osa ^appsod sa oaiijpuB aan^a osa
pna o[ ap pn,^p ua 03^p b Bpuj.wpj Rji^duii pupjj* R'l -ouBpips o\
ap Bunin^uo pFpiuu oiuo.i p^piun bj ohis -pnpiinapi njam bj sa on
pKp.iaA bj ap Biauasa bj oraoa rpipnajduioa pBpijuapi r^^ -BAjinaipajd
oinoa pBpjaA B\ ^Bjapisuoa sa ziuqia^ Jiul Bppappusa nnuoii B^^
•ou^Jiuoa sa (sapviu'j sap wsaji woA) ^a^SoptaU ap ouaipa la
•zuiqp^ ap Bnpijop
v\ ap o^iuaa p odnao eai^oj iq auti opuaiaappisa -eboihbj uo:jiajd
-jaiiii enn op^zipaa uq jRjnirio^ sajufiiajs 804x31 no asopnB^ody
•^6-8l*j' '?d ^^-uuno^ -pa 'sttpauj smawihtjj ja saprasiiclQ 'ztuqia^)
•^iBpnuapj Htm aiuatuBii.iqdiut o rsaadxa sa ajduiais anb 'pupaaA b^ ap
BzapjniBii B[ Biiuoa sa pno ot -sapRptitiapt iw BuaA[osaj as 011 anb o
uoud 1/ asjBqoad Fiapod ou anb p^paoA Him BUiistxa RjaiiBin FJ40
oq "estiBa ens O4aap imiiom o "uozbj: dis upsu :opBjdajE bhioixb p
a^Eti jnbn ap -o^onf 'san^ •BiouB^oduit UBj^i ap sitsoa sBqanui uanSis
as pepifiaBj BAraaaxa ns ^nd opn^apisuoa aiUEjaqo ou 'pua o[ a^
•saiqji sbsoj BB[ ap uns iRtcj pBpisaaau b[ ap
pB1[uaij;p B[ aw.iBdBsap X saina^^miuoa X SBi.n?aa,iou saptrpjJA sb| ap
•noa as anb ourojb jjqBjyuqiB ja inbc a\vj •eaasniJixa niiioa EaasnTJi
•ni uoioBuitnouap ^po^ ua X ajua^ui 4110a o BEJRBaoatt 'jpni^uis o ifs
-.laAiun uppBuutjH Bptq ua pBpjaA sa o;ea x "t-toutl uopBJisouiap iq
ajsisiioa anb ua jbjiboui ap eq as sojdaanoo ao^ ap HtBi[imB jo jod X
oqaqiiuit Bjsa busoo s^inap sb^ ua "osajdxa Bjfia oiaJYis p ua opFotp
-ajd [a[i uoiotioidiuoo X oxou janbB sBauuapi bbboo stq ua j^ -oAjasqo
Bapjoisy^y naiqiue^ otuoa ^opBiaunua un ap soutuua; so[ a^^ua uptxan
-oa iq o [EJaiia^^ ua prpja^ R[ op FzaiBJiiifiu v.\ ajsisuoa ouisini oisa
ua A iaiuapaoajUB o oiafns p ua pis;. opBarpa^d [a sand a^diiuqg,,
•sapwpMA sBJouiij^ su] ap opnjnjj; p ua ajuampiuatuBputq BJ4uaua
•ua as uozim ap oidpuud [B ziuqia^ Bp a^ anb uoiaBpnnjoj eq
•BOISJJB^aUI BI
'bojio X BOtSSpi tq T^ijoso^j nB aP o^maa Oinoa aonn^p opnBaoioa 'saan
•Bra amajajip ap optuappuua net) 0^ saion^ptut sns anb -Biniujo^ oj
uainb sa anb 'zitiqiaq no aanpazj as 04UB4 oaiKoj X oaistpnatu opt;
-uas pp pBpqtmp B] ;oithavijtl BaqEpd b[ no opiiaaApc somaq ba anb
oO^opqijUR jaia.iBa p no naipi-.i oisa ap oiuauuiaouoasap [a X bijbh
auiuo anb o auo^vj ams jsa jii^u opuaiaip ziuqpq ep^^p aiuauqBaan
-aS Bsaadxa as 'aiuaiaifns itoztij ap oidiaiiud bihbji as aiu^njiuiniqitq
anb O[ noa appuroa onb p sa oaauijid i^ -oiuatuBpunj pp oidputad pp
aoiui ap oidrawijd p iinSutisip anb soiuaua^ ouiuuai jaiui.id tig
•OjuauiBpunj pp Btauasa B^ aXnqtauoa anb o\ b sjoqB Botne^ua^

�Tratanios Inego de iluininar la patencia y alii inlerviene el logos,
que llaniamos logos upofanticQ, en el sentido que lo cntiende Hei
de^ger y vaniOH dcseubricndo el enle. vamos cncontrando su ser. Ese
acto de patenlizuddn del ser del ente, eee aeto de reveiucion noa lleva
a la verdnrl ontotdgica.
Tencmos aai una eomprensidn itifraconceptual, preontoldgicai
La verdad se apoya en la irascetidenoia, e^ decir en el tranaito del
ente al ser o aea en el t ran si to de la verdad d uric a a la verdad ontoIdgica.
El problema de la verdad se plantoa en torno a la nocion de
trascendencia.
iQue signirica la trascendencia?
Trascendeneia significa en primer termino traspaso. Ee decir, indica una aclividad, un ir de, hacia. Si elcgimos para el Dusein el tiliilo
de Kiijeto veiniia qne la traacendencia desipna la constitu^ion funda
mental del Dasein, no algo accidental. El primer termino trata de
traspasar el ente que es el jnisnio. La trasceudencia constituye la
ipspz^too^ el ser el misuio.
Aqucllo hacia lo cual el Dasein trasciende le llamamos mundo;
la traseendeneia constituye el ser-^n-el-mundo. Heidegger le llama
tamhien trascendtmttil. pero no en el sentido que le asigna Kant, de
posible, de posibilidad, sino de experiencia in ism a. De modo que la
agenda del fiindameiilo debe ser ehicidada a partir de la trascendeneia del Dasein.
El DnsHn solo puede tenor relacidn consign raismo en qnc trasrlcnde n causa de.. . El Dasein se proyecta- sobre el mtrndo. Ese acto
de proyeccidn es un acto de libertad.
Oetubre de 1949;

MARIO A. SILVA GARCIA.

TKADtlCClONES

���- 181-

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="7">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="304">
                  <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="39">
              <name>Creator</name>
              <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="305">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="45">
              <name>Publisher</name>
              <description>An entity responsible for making the resource available</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="306">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="40">
              <name>Date</name>
              <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="307">
                  <text>1947-1989</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="47">
              <name>Rights</name>
              <description>Information about rights held in and over the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="308">
                  <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="44">
              <name>Language</name>
              <description>A language of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="309">
                  <text>Español</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="51">
              <name>Type</name>
              <description>The nature or genre of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="310">
                  <text>Publicación periódica</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="903">
                  <text>Lic. Pablo Darriulat</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1556">
                <text>Sobre la noción de fundamento y de principio </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1557">
                <text> Este trabajo constituye una serie de clases que se dictaron  el año 1949 en el curso de Lógica de la Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1558">
                <text>SILVA GARCÍA, Mario  A.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1559">
                <text>Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias /Universidad de la República. Montevideo : FHC, UR , Abril 1951, Nº 6 : p. 147-181</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1560">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1561">
                <text>1951</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1562">
                <text>Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1563">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1564">
                <text>Publicación periódica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </item>
  <item itemId="149" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="250">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/b1196685e6b980a6ba43c87eff6a6d98.pdf</src>
        <authentication>c91d4e13df4c86efe36c576a18d95833</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1577">
                    <text>������������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="251">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/0a809785fee498103c87d4a015647133.pdf</src>
        <authentication>4b1d37bf9e61c7e32d7f3409be82eb90</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1578">
                    <text>����������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1565">
                <text>Legajo Ofelia Machado de Benvenuto</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1566">
                <text>Expediente&#13;
Beca&#13;
Curso</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1567">
                <text>Se notifica que la Profa. que ha sido elegida para concurrir como delegada por el gobierno uruguayo a la Comisión Interamericana de Mujeres con sede en Washington. Por este motivo no podrá dictar clases en el curso que esta impartiendo de Teatro en los Siglos XIX y XX.&#13;
Invitación del Sr. Decano a reunión de Profesores.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1568">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1569">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1570">
                <text>1946</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1571">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1572">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1573">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1574">
                <text>Expediente</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1575">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1576">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="185">
        <name>Benvenuto</name>
      </tag>
      <tag tagId="187">
        <name>Comisiòn Interamericana de Mujeres</name>
      </tag>
      <tag tagId="186">
        <name>Teatro de los Siglos XIX y XX</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="150" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="252">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/33a1c96da77952ccf5661a7e7700a2c3.pdf</src>
        <authentication>b2add05323a797eb397bd4d831a45d91</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1580">
                    <text>������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="253">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/743bcaabd36ceaa2a1fd4df89542fe4c.pdf</src>
        <authentication>b2ce95ff816461539d2fc122be095bbb</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1592">
                    <text>����</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1579">
                <text>Legajo Carlos Benvenuto</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1581">
                <text>Expediente&#13;
Correspondencia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1582">
                <text>Se le otorga una partida económica para el Prf. Benvenuto para dictar el curso Temas Políticos y Sociales.  El Profesor Benvenuto ha viajado de París. el Director del Grupo de Universidad de París, ofrece intercambio y colaboración a la FHC. </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1583">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1584">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1585">
                <text>1946</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1586">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1587">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1588">
                <text>Francés&#13;
Español &#13;
</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1589">
                <text>Expediente&#13;
Correspondencia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1590">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1591">
                <text>París - Francia&#13;
Montevideo - URuguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="189">
        <name>Carlos Benvenuto</name>
      </tag>
      <tag tagId="188">
        <name>Vapor Nacional Tacoma</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="151" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="256">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/e6091a2de76ce8549ffe6237114d4a46.pdf</src>
        <authentication>960fa617adf20562687e0b9e322e6366</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1606">
                    <text>���������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="257">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/3b9bfdaa9b26376f8ca5031d0dbd268f.pdf</src>
        <authentication>304ab256869d10c96dcf85d27c0ee2c2</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1607">
                    <text>����������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="258">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/05dcca71ddd9b464ab58746bb6870ab5.pdf</src>
        <authentication>1532c45ce9b7b5f4a25d47f42d8540a9</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1609">
                    <text>���</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1593">
                <text>Legajo Carlos Benvenuto</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1594">
                <text>Expediente&#13;
Currículum vitae&#13;
Programa </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1595">
                <text>Curriculum vitae del Profesor Benvenuto.&#13;
Programa analítico del Curso EStado Actual de los problemas morales y polìticos</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1596">
                <text>Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1597">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1598">
                <text>1945 - 1946</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1599">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1600">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1601">
                <text>Español </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1602">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1603">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1608">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </item>
  <item itemId="152" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="259">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/1f0aa700fb3168a75f534cc18d906b20.pdf</src>
        <authentication>e9d20cf61064fd466a505c37559398c4</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1610">
                    <text>��������������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1611">
                <text>Legajo Alberto Soriano</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1612">
                <text>Expediente&#13;
Musicología&#13;
</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1613">
                <text>Los estudiantes de la Licenciatura de Musicología elevan una nota al Sr. Decano, tras la Sala de Estudiantes de la Lic. Musicología solicitando que se trate el tema en el Consejo.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1614">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1615">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1616">
                <text>1960</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1617">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1618">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1619">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1620">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1621">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de HArchivo Central Universitario de la FHCEumanidades y Ciencias &#13;
</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </item>
  <item itemId="153" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="260">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/55175e74f645043555387de406fb9742.pdf</src>
        <authentication>a0f7cf1a945815e338f902c82ec569d4</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1622">
                    <text>��������������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="404">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/1b1a1d4a74654b47e737c26d5db0796d.PDF</src>
        <authentication>44c669aa6c5e2a8520b26fa780406f16</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2370">
                    <text>��Disco Eduardo Fabini</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
          <elementSet elementSetId="1">
            <name>Dublin Core</name>
            <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
            <elementContainer>
              <element elementId="50">
                <name>Title</name>
                <description>A name given to the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2371">
                    <text>Disco Eduardo Fabini</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="49">
                <name>Subject</name>
                <description>The topic of the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2372">
                    <text>Disco &#13;
Grabaciones del Grupo ARCA en la Sala de estudiantes de Musicología.</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="41">
                <name>Description</name>
                <description>An account of the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2373">
                    <text>Edición conmemorativa del décimo aniversario del fallecimiento de Eduardo Fabini.&#13;
Intermezzo y triste Nº 1 - Piano Hugo Balza&#13;
Poema Sinfónico "Campo", Sinfónica del Sodre.&#13;
Director Lamberto Baldi</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="48">
                <name>Source</name>
                <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2374">
                    <text>Rubens Fernández</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="40">
                <name>Date</name>
                <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2375">
                    <text>s/d</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="37">
                <name>Contributor</name>
                <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2376">
                    <text>Archivo Central Universiatario</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
              <element elementId="42">
                <name>Format</name>
                <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2377">
                    <text>Disco Long Play</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1623">
                <text>Legajo Alberto Soriano</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1624">
                <text>Expediente&#13;
Solicitud</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1625">
                <text>Solicitud del Long Plays de Fabini</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1626">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1627">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1628">
                <text>1960</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1629">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1630">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1631">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1632">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1633">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="191">
        <name>Amigos de la Música</name>
      </tag>
      <tag tagId="193">
        <name>ARCA</name>
      </tag>
      <tag tagId="290">
        <name>Disco Eduardo Fabini</name>
      </tag>
      <tag tagId="190">
        <name>Disco Long Palys Fabini</name>
      </tag>
      <tag tagId="192">
        <name>SODRE</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="154" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="262">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/4028ecd6823b269d41bf4e1b678ceb5b.pdf</src>
        <authentication>60dd67f2a529790ee732ff01105e0a32</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1635">
                    <text>��������</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1636">
                <text>Legajo Arturo Ardao</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1637">
                <text>Informe&#13;
Curso&#13;
Programa</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1638">
                <text>Nota fundamentando el curso sobre el proceso filosófico uruguayo, denominado por el Profesor como Espiritualismo y Positivismo en el Uruguay. Filosofías universitarias de la segunda mitad del siglo XIX. &#13;
Programa del curso.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1639">
                <text>Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1640">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1641">
                <text>1949</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1642">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1643">
                <text>Docmento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1644">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1645">
                <text>Expediente</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1646">
                <text>UY858-Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1647">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="74">
        <name>Arturo Ardao</name>
      </tag>
      <tag tagId="194">
        <name>Espiritualismo y Positivismo en el Uruguay</name>
      </tag>
      <tag tagId="195">
        <name>Filosofías universitarias</name>
      </tag>
      <tag tagId="196">
        <name>Proceso filosófico uruguayo</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="155" public="1" featured="1">
    <fileContainer>
      <file fileId="263">
        <src>http://humanidades-digitales.fhuce.edu.uy/files/original/e6ce3d44b5367cdac1fb3bf8f5d1bff6.pdf</src>
        <authentication>92fa45cb803155614adb396455adcd11</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="5">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="52">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1659">
                    <text>�����</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="9">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2380">
                  <text>Legajos personales</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="37">
              <name>Contributor</name>
              <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="2531">
                  <text>Archivo Central Universitario de la FHCE&#13;
Arch. Mónica Pagola&#13;
Lic. Gonzalo Marín</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1648">
                <text>Legajo Arturo Ardao</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1649">
                <text>Informe&#13;
Programa</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1650">
                <text>Informe de actividades de investigación sobre el Racionalismo en el Uruguay. &#13;
Programa a dictarse "Historia de las Ideas en el Uruguay"</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1651">
                <text>Udelar-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1652">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1653">
                <text>1951</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1654">
                <text>Archivo Central Universitario de la FHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1655">
                <text>Documento papel</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1656">
                <text>Español</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1657">
                <text>UY858-FHC-ACUFHCE</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1658">
                <text>Montevideo - Uruguay&#13;
Universidad de la República&#13;
Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educación&#13;
Archivo Central Universitario</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="74">
        <name>Arturo Ardao</name>
      </tag>
      <tag tagId="75">
        <name>Historia de las ideas</name>
      </tag>
      <tag tagId="197">
        <name>Racionalismo en el Uruguay</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
</itemContainer>
